RATOWANIE ZDROWIA PO POWODZI



Felieton 21. maja 2010

Po trzynastu latach jestem zmuszony do powtórzenia niemal w całości kilku informacji z serii RATOWANIE ZDROWIA PO POWODZI, które przekazywałem rodakom podczas narodowej tragedii w Polsce w 1997 r. Już wtedy pierwszymi środkami masowego przekazu, które zwróciły się do mnie o porady lekarza epidemiologa dla osób poszkodowanych przez powódź były media katolickie: Radio Maryja i Tygodnik Niedziela.

Fala powodziowa wnosi do naszych domów niewyobrażalne ilości zanieczyszczeń, z których najgroźniejsze to odchody ludzkie i zwierzęce pochodzące z dołów kloacznych, szamb, gnojowników, obór, chlewni, kanałów, oczyszczalni ścieków oraz substancje chemiczne wypłukane z hałd, magazynów przemysłowych, pól (pestycydy, nawozy sztuczne) i zmyte z jezdni (wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, ołów, itd.). Im szybciej pozbędziemy się osadzonych z brudnym szlamem bakterii, wirusów, pleśni, grzybów oraz trucizn i alergenów chemicznych, tym łatwiej przywrócimy naszemu domowi naturalną rolę bezpiecznego schronienia. Zaniedbania w tym zakresie mogą objawić się w dość krótkim czasie zachorowaniami na dur brzuszny, dury rzekome i inne salmonellozy, czerwonkę, biegunki wywołane pałeczkami jelitowymi E. coli.  Kontakt ze szlamem, wdychanie uwalniających się z niego substancji stwarza poważne zagrożenie rozmaitymi chorobami alergicznymi (od wyprysku kontaktowego - egzemy, przez zapalenie spojówek, aż do groźnych dla życia ataków astmy) oraz zatruciem chemicznym o przebiegu ostrym i przewlekłym. Nie wolno też lekceważyć zagrożeń wynikających z uszkodzenia domowej instalacji elektrycznej, gazowej, wodociągowej, kanalizacyjnej oraz systemu wentylacyjnego i drenażowego.

ŻYWNOŚĆ PO POWODZI

1. Cała żywność pokryta szlamem naniesionym przez powódź musi być uznana za zagrażającą zdrowiu konsumenta i zniszczona. Władze sanitarne winny dopilnować zniszczenia żywności zalanej wodą w zakładach przetwórczych, hurtowniach, sklepach, kioskach, magazynach zakładów żywienia zbiorowego zamkniętego (szpitale, ośrodki wczasowe i kolonijne) i otwartego (restauracje, bary, zakłady małej gastronomii). Skażoną żywnością nie należy karmić zwierząt domowych i hodowlanych, gdyż, tak jak ludzie, mogą one ulec zatruciu. Sami obywatele (dorośli) ponoszą odpowiedzialność tylko za wykorzystanie skażonych zapasów domowych do żywienia rodziny. Za skutki zdrowotne w pozostałych przypadkach odpowiadają właściciele i kierownicy wyżej wymienionych obiektów, w których dla żywienia ludzi wprowadza się środki spożywcze o niewłaściwej jakości zdrowotnej.

2. Bez wahania należy zniszczyć opakowania, do których wnętrza mogła dostać się brudna woda z zarazkami i truciznami, a zawierające na przykład:
3. Należy zniszczyć zalane wodą świeże warzywa i owoce

4. Należy wyrzucić wszelkie porowate przedmioty (drewniane, plastykowe, gumowe) do kontaktu z żywnością lub które mają kontakt z ustami (smoczki, gryzaki, pojemniki plastykowe, deski do krojenia, drewniane talerze, nakrycia jednorazowego użytku.

5. Można zachować nakrycia szklane i porcelanowe, metalowy i szklany sprzęt kuchenny, szklane butelki i słoiki, czyszcząc je w odpowiedni sposób:
6. Można uratować żywność z metalowych konserw pod warunkiem, że nie widać w nich wgłębień lub rdzy i przy wykonaniu następujących czynności:
7. JEDZ POTRAWY GOTOWANE, A WARZYWA I OWOCE CZYSTĄ RĘKĄ ZE SKÓRKI OBRANE - to łatwa do zapamiętania zasada chroniąca zdrowie i życie ludzi przebywających na terenach zagrożonych durem brzusznym, durami rzekomymi i innymi salmonellozami, czerwonką i cholerą. Zagotowanie potraw nie chroni jednak przed zatruciami chemicznymi.

8. Potrawy trzeba dobrze ugotować, jeść nadal gorące, jeszcze parujące.

9. Należy jeść te dowiezione owoce i warzywa, które można obrać ze skórki po wstępnym opłukaniu czystą wodą. Przed obieraniem koniecznie trzeba umyć ręce czystą wodą z mydłem. Nie wolno zjadać obierek. Inne warzywa i owoce (n. p. sałata, owoce jagodowe) wymagają dużej ilości czystej wody do wielokrotnego opłukania.

10 Należy zwrócić uwagę na stan zdrowia zwierząt hodowlanych: u krów nie dopuszczać do uszkodzeń wymion i ich zakażenia pałeczkami jelitowymi obecnymi w szlamie.  

 CHOROBY ZAKAŹNE PO POWODZI

Zniszczona odporność ofiar powodzi (w wyniku ciężkich przeżyć, głodu, pragnienia, bezsenności, bezdomności, wychłodzenia lub przegrzania) toruje drogę wszechobecnym zarazkom. Władze sanitarne winny zorganizować system wykrywania, rejestrowania i leczenia tych chorób, które ze względu na wysokie ryzyko zgonu i łatwość szerzenia się najbardziej zagrażają zdrowiu publicznemu. 1. Do ogólnych objawów chorób zakaźnych należą:
2. Niekiedy choroba przebiega bez wyraźnych oznak i dolegliwości lub z objawami mało nasilonymi, a mimo to badanie lekarskie i laboratoryjne wykazuje zmiany chorobowe wielu narządów oraz obecność zarazków w krwi, kale i moczu.

3. Obecność osoby chorej i nieleczonej albo osoby, która pomimo braku wyraźnych objawów wydala zarazki z kałem i moczem stanowi bardzo poważne zagrożenie dla otoczenia.
 
ODKAŻANIE PO POWODZI

1. W nierównej walce bezbronnego człowieka z zarazkami ważnym orężem są chemiczne środki odkażające. Władze sanitarne winny zorganizować sprawny system zaopatrzenia ludności w takie środki dezynfekcyjne, jak wapno chlorowane, chloraminy i podchloryn sodu, których niezbędne zapasy muszą być stale przechowywane w bazach sanitarnych i dostarczone wraz ze szczepionką i sprzętem do wstrzyknięć specjalnym transportem natychmiast na tereny zagrożone epidemiami. Pracownicy stacji sanitarno-epidemiologicznych nie tylko mają obowiązek udzielać szczegółowych instrukcji co do skutecznego i bezpiecznego stosowania środków dezynfekcyjnych, ale też przeprowadzać dezynfekcję różnych obiektów ze studniami włącznie. Innym zadaniem Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest urzędowe dopuszczenie do picia i celów gospodarczych wody pobranej w nadzorowanym obiekcie przez pracowników stacji sanitarno-epidemiologicznych i zbadanej w ich laboratoriach. Zadanie to ma zasadnicze znaczenie dla bezpieczeństwa zdrowotnego kraju, gdy dotyczy wodociągów, w tym lokalnych i zakładowych, bądź studni zaopatrujących w wodę zakłady produkcji żywności, żywienia zbiorowego, szpitale, przychodnie i inne obiekty użyteczności publicznej. Sami obywatele (dorośli) ponoszą odpowiedzialność tylko za odkażanie swoich domów, sprzętów, obejścia, a zanim zostanie przeprowadzona dezynfekcja studni bądź stacji uzdatniania wody i sieci wodociągowej także tej wody, jaka jest właśnie dostępna.

2. Chemiczne środki odkażające zabijają bakterie lub powstrzymują ich rozwój, są wykorzystywane w niszczeniu wirusów, grzybów, pleśni i wielu przetrwalników zarazków. Służą do odkażania wody pitnej, ścian, podłóg, mebli, naczyń stołowych i kuchennych, pomieszczeń szpitalnych, pojemników do wody i mleka, środków transportu żywności, pomieszczeń dla zwierząt, żłobów, odchodów ludzkich, śmietnisk. Zasadnicze znaczenie ma dobór środka odkażającego do konkretnej potrzeby, ilość tego środka na jednostkę miary odkażanej powierzchni, objętości lub wagi (np. litr roztworu o konkretnym stężeniu na metr kw. podłogi oraz czas działania tego środka (od 3 minut do 3 godzin).

3. Tylko kilka środków odkażających można stosować do dezynfekcji skóry, błon śluzowych, uszkodzonych tkanek bez ryzyka ich działania trującego, uczulającego lub drażniącego na człowieka (są to tzw. środki aseptyczne - groźne dla zarazków, a bezpieczne dla ludzi).

4. Wybór konkretnego środka odkażającego poza jego dostępnością i ceną jest więc podyktowany określoną potrzebą, ale też wygodą i bezpieczeństwem stosowania. Konieczne jest więc dokładne zapoznanie się z treścią etykiety lub dołączonej ulotki już w chwili dokonywania wyboru. Jeśli etykieta nie zawiera precyzyjnych danych, nie należy podejmować ryzyka związanego z pozorowanym unieszkodliwianiem zarazków lub działaniem trującym, drażniącym lub uczulającym środka chemicznego, za którego skuteczność i bezpieczeństwo użycia nawet producent nie chce przyjąć odpowiedzialności.

5. Chemiczne środki odkażające należy stosować wyłącznie zgodnie z precyzyjną instrukcją odczytaną z etykiety. Próba odejścia od tej zasady (zmiana zastosowania, oszczędzanie środka przez większe niż należy rozcieńczenie, skracanie czasu odkażania) grozi szerzeniem się chorób zakaźnych, zaś lekceważenie środków ostrożności (np. stosowanie wapna chlorowanego bez odzieży ochronnej - buty gumowe, rękawice, maska przeciwgazowa) - śmiertelnym zatruciem.

6. Chemiczne środki odkażające tylko wtedy zniszczą zarazki, kiedy zastosuje się je na bardzo czyste powierzchnie podłóg, ścian, mebli, sprzęty, itd. lub do zaprawienia przefiltrowanej wody (np. kilkakrotnie przez czystą tkaninę, watę, itp.). Odkażanie powierzchni pokrytych szlamem, błotem, odchodami, pyłem i in. substancjami organicznymi mija się z celem. Nieskuteczna będzie dezynfekcji wody, która jest mętna, a w osadzie znajdują się substancje organiczne neutralizujące bez reszty zastosowany środek.

7. Ludzie, którym nie dostarczono chemicznych środków odkażających w ramach działalności przeciwepidemicznej Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ani też nie otrzymali ich wśród innych darowanych produktów (naturalnie tak jak w przypadku dokonania zakupu osobiście obowiązują podane wyżej wymogi wyboru i stosowania), a przy tym nie mają ich gdzie lub/i za co kupić, muszą oprzeć swoje zabezpieczenie przed chorobami zakaźnymi na wykorzystaniu innych sposobów:
dr Zbigniew Hałat



12. czerwca, 2010
Zagrożenie epidemiczne po powodzi
dr Zbigniew Hałat
słuchaj
zapisz

Obowiązki administracji publicznej
w  sytuacji zagrożenia epidemicznego
CHOROBY ZAKAŹNE I ZAKAŻENIA


20. czerwca, 2010
Rozmowy niedokończone
 Epidemiologia lekarska w czasie powodzi cz. I
 Epidemiologia lekarska w czasie powodzi cz. II
dr Zbigniew Hałat - epidemiolog



RATOWANIE ZDROWIA PO POWODZI


Materiały informacyjne przekazywane
przez Medyczne Centru Konsumenta
mediom, organizacjom pozarządowym i osobom prywatnym
podczas narodowej tragedii w Polsce w 1997 r.

ŻYWNOŚĆ PO POWODZI, 11. LIPCA
CHOROBY ZAKAŹNE PO POWODZI, 12. LIPCA
ODKAŻANIE PO POWODZI, 14. LIPCA
USTAWOWE OBOWIĄZKI SAN-EPIDU PO POWODZI, 15. LIPCA
PODSTAWOWE LEKI PO POWODZI, 17. LIPCA
SZCZEPIENIA PO POWODZI, 19. LIPCA


Fala powodziowa wnosi do naszych domów niewyobrażalne ilości zanieczyszczeń, z których najgroźniejsze to odchody ludzkie i zwierzęce pochodzące z dołów kloacznych, szamb, gnojowników, obór, chlewni, kanałów, oczyszczalni ścieków oraz substancje chemiczne wypłukane z hałd, magazynów przemysłowych, pól (pestycydy, nawozy sztuczne) i zmyte z jezdni (wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, ołów, itd.). Im szybciej pozbędziemy się osadzonych z brudnym szlamem bakterii, wirusów, pleśni, grzybów oraz trucizn i alergenów chemicznych, tym łatwiej przywrócimy naszemu domowi naturalną rolę bezpiecznego schronienia. Zaniedbania w tym zakresie objawią się w dość krótkim czasie zachorowaniami na dur brzuszny, dury rzekome i inne salmonellozy, czerwonkę, biegunki wywołane pałeczkami jelitowymi E. coli. Nie można bagatelizować zagrożenia cholerą, której zarazki wydalane przez przybyłych ze Wschodu nosicieli znajdują dobre warunki do rozmnażania w nagrzanej słońcem wodzie. Kontakt ze szlamem, wdychanie uwalniających się z niego substancji stwarza poważne zagrożenie rozmaitymi chorobami alergicznymi (od wyprysku kontaktowego - egzemy, przez zapalenie spojówek, aż do groźnych dla życia ataków astmy) oraz zatruciem chemicznym o przebiegu ostrym i przewlekłym. Nie wolno też lekceważyć zagrożeń wynikających z uszkodzenia domowej instalacji elektrycznej, gazowej, wodociągowej, kanalizacyjnej oraz systemu wentylacyjnego i drenażowego. Medyczne Centrum Konsumenta przesyła w dniu 11. lipca 1997r. pierwszą z serii informacji prasowych zawierającą szczegółowe instrukcje w sprawie ratowania zdrowia po powodzi.
 
 

ŻYWNOŚĆ PO POWODZI

1. Cała żywność pokryta szlamem naniesionym przez powódź musi być uznana za zagrażającą zdrowiu konsumenta i zniszczona. Władze sanitarne winny dopilnować zniszczenia żywności zalanej wodą w zakładach przetwórczych, hurtowniach, sklepach, kioskach, magazynach zakładów żywienia zbiorowego zamkniętego (szpitale, ośrodki wczasowe i kolonijne) i otwartego (restauracje, bary, zakłady małej gastronomii). Skażoną żywnością nie należy karmić zwierząt domowych i hodowlanych, gdyż, tak jak ludzie, mogą one ulec zatruciu. Sami obywatele (dorośli) ponoszą odpowiedzialność tylko za wykorzystanie skażonych zapasów domowych do żywienia rodziny. Za skutki zdrowotne w pozostałych przypadkach odpowiadają właściciele i kierownicy wyżej wymienionych obiektów, w których dla żywienia ludzi wprowadza się środki spożywcze o niewłaściwej jakości zdrowotnej.

2. Bez wahania należy zniszczyć opakowania, do których wnętrza mogła dostać się brudna woda z zarazkami i truciznami, a zawierające na przykład:

3. Należy zniszczyć zalane wodą świeże warzywa i owoce

4. Należy wyrzucić wszelkie porowate przedmioty (drewniane, plastykowe, gumowe) do kontaktu z żywnością lub które mają kontakt z ustami (smoczki, gryzaki, pojemniki plastykowe, deski do krojenia, drewniane talerze, nakrycia jednorazowego użytku.

5. Można zachować nakrycia szklane i porcelanowe, metalowy i szklany sprzęt kuchenny, szklane butelki i słoiki, czyszcząc je w odpowiedni sposób:

6. Można uratować żywność z metalowych konserw pod warunkiem, że nie widać w nich wgłębień lub rdzy i przy wykonaniu następujących czynności: 7. JEDZ POTRAWY GOTOWANE, A WARZYWA I OWOCE CZYSTĄ RĘKĄ ZE SKÓRKI OBRANE - to łatwa do zapamiętania zasada chroniąca zdrowie i życie ludzi przebywających na terenach zagrożonych durem brzusznym, durami rzekomymi i innymi salmonellozami, czerwonką i cholerą. Zagotowanie potraw nie chroni jednak przed zatruciami chemicznymi.

8. Potrawy trzeba dobrze ugotować, jeść nadal gorące, jeszcze parujące.

9. Należy jeść te dowiezione owoce i warzywa, które można obrać ze skórki po wstępnym opłukaniu czystą wodą. Przed obieraniem koniecznie trzeba umyć ręce czystą wodą z mydłem. Nie wolno zjadać obierek. Inne warzywa i owoce (n. p. sałata, owoce jagodowe) wymagają dużej ilości czystej wody do wielokrotnego opłukania.

10 Należy zwrócić uwagę na stan zdrowia zwierząt hodowlanych: u krów nie dopuszczać do uszkodzeń wymion i ich zakażenia pałeczkami jelitowymi obecnymi w szlamie, świnie należy zaszczepić zanim zachorują na różycę. Te i wiele innych występujących po powodzi chorób zwierząt hodowlanych ma bezpośredni wpływ na zdrowie ludzi.


Medyczne Centrum Konsumenta przesyła w dniu 12. lipca 1997r. kolejną informację prasową zawierającą szczegółowe instrukcje w sprawie ratowania zdrowia po powodzi.
 
 

CHOROBY ZAKAŹNE PO POWODZI

Zniszczona odporność ofiar powodzi (w wyniku ciężkich przeżyć, głodu, pragnienia, bezsenności, bezdomności, wychłodzenia lub przegrzania) toruje drogę wszechobecnym zarazkom. Władze sanitarne winny zorganizować system wykrywania, rejestrowania i leczenia tych chorób, które ze względu na wysokie ryzyko zgonu i łatwość szerzenia się najbardziej zagrażają zdrowiu publicznemu. Sami obywatele (dorośli) ponoszą odpowiedzialność tylko za zgłoszenie podejrzenia choroby zakaźnej najbliższemu lekarzowi, policjantowi, sołtysowi, a nawet kierownikowi zakładu pracy, hotelu, domu wczasowego. Stąd konieczna jest szeroka znajomość danych, na podstawie których osoba bez żadnego przygotowania medycznego będzie w stanie wysunąć podejrzenie, że ona sama lub ktoś z jej otoczenia (w rodzinie, sąsiedztwie) zapadł na chorobę zakaźną.

1. Do ogólnych objawów chorób zakaźnych należą:

2. Niekiedy choroba przebiega bez wyraźnych oznak i dolegliwości lub z objawami mało nasilonymi, a mimo to badanie lekarskie i laboratoryjne wykazuje zmiany chorobowe wielu narządów oraz obecność zarazków w krwi, kale i moczu.

3. Obecność osoby chorej i nieleczonej albo osoby, która pomimo braku wyraźnych objawów wydala zarazki z kałem i moczem stanowi bardzo poważne zagrożenie dla otoczenia.

4. Pilne podanie do wiadomości publicznej treści załączonych trzech stron zestawienia zawierającego podstawowe dane może nie tylko przyczynić się do uratowania życia pojedynczych osób, ale też zapobiec szerzeniu się epidemii na terenie naszego kraju.

Zestawienie najgroźniejszych chorób zakaźnych,
które mogą wystąpić na terenach zniszczonych powodzią
(kolejność nazw alfabetyczna)


L. p.
Nazwa choroby
Czas od zarażenia do pierwszych objawów
(okres wylęgania)
Pierwsze objawy
Przebieg choroby
Szczepienia
Uwagi
 1 biegunki wywołane pałeczką okrężnicy 

(Escherichia coli)

od 10 godzin do 3 dni częste wolne stolce, kurczowe bóle brzucha, wymioty, nagły początek niektóre szczepy bakterii zagrażają życiu,  zwłaszcza życiu dzieci
brak szczepionki
najczęstsza choroba biegunkowa
 2 cholera kilka godzin do 5 dni nagła biegunka bez bólów brzucha i bez gorączki, wymioty bez nudności wszyscy ludzie są wrażliwi na zakażenie; spośród nieleczonych umiera 10 - 50%.  po 6 dniach po podaniu drugiej dawki szczepionki (odstęp pomiędzy dawkami 1 - 4 tygodnie) tylko u 50% osób pojawia się odporność  zarazki rozmnażają się w ciepłej wodzie zanieczyszczonej kałem nosiciela lub osoby z objawami
 3 czerwonka 2 - 5 dni częste stolce z krwią i śluzem, połączone z silnym parciem biegunka ustępuje po 4 - 7 dniach lub powraca przez miesiące i lata
brak szczepionki
często przechodzi w gwałtownie szerzące się epidemie
 4 dur brzuszny 7 - 21 dni ogólne rozbicie, bóle głowy, objawy grypowe, gorączka, zamroczenie, suchość języka, wzdęcie i bolesność brzucha, majaczenie, zaparcie lub biegunka, dopiero w drugim tygodniu choroby pojawia się na brzuchu kilka bladoróżowych plamek  podatni na zarażenie są ludzie, którzy nie mieli kontaktu z nosicielami, ludzie, którzy mieli kontakt nie powinni być szczepieni; spośród nieleczonych 

umiera 10%

po 7 dniach po podaniu drugiej dawki szczepionki (odstęp pomiędzy dawkami 4 tygodnie) u 70 - 90% osób pojawia się odporność; przez 2 tygodnie po zaszczepieniu występuje większa podatność na zakażenie, nadto zaszczepienie osób już zakażonych zaostrza i przyspiesza przebieg duru po epidemiach lat powojennych - Polska należała do krajów o najwyższej liczbie chorych w Europie - pozostały tysiące osób, które całe życie są bezobjawowymi nosicielami duru i wydalają jego zarazki 
 5 dury rzekome 6 - 15 dni przebieg lżejszy niż w durze brzusznym rzadkie powikłania
brak szczepionki
zakażenia też od zwierząt domowych
 6 jersyniozy 3 - 7 dni wodnista biegunka, objawy jak w zapaleniu wyrostka robaczkowego,  
brak szczepionki
rozpoznawane jako zapalenie wyrostka robaczkowego
L. p.
Nazwa choroby
Czas od zarażenia do pierwszych objawów
(okres wylęgania)
Pierwsze objawy
Przebieg choroby
Szczepienia
Uwagi
 7 kampylobakterioza 1 - 10 dni biegunka, ból brzucha, gorączka, nudności i wymioty, krew i śluz w stolcu trwa do 10 dni, dłużej u dorosłych, występują powikłania 
brak szczepionki
w Polsce brak możliwości rozpoznania laboratoryjnego
 8 kryptosporydioza 1 - 12 dni częste luźne stolce ze śluzem, u osób z obniżoną odpornością wymioty, odwodnienie ustępuje po kilku dniach, przy złej odporności może dojść do zgonu
brak szczepionki
w Polsce słaba możliwość rozpoznania 
laboratoryjnego 
 9 leptospiroza 3 - 20 dni gorączka, dreszcze, bóle głowy i mięśni, zwłaszcza ud i dołem pleców, choroba nerek, wątroby, płuc spośród nieleczonych umiera 7 - 50%
brak szczepionki
po powodziach na Dolnym Śląsku od wielu lat występują epidemie leptospiroz 
 10 listerioza od kilku do kilkudziesięciu dni gorączka, silny ból głowy, nudności, wymioty, sztywność karku, objawy grypowe przy upośledzonej odporności może dojść do szybkiego zgonu 
brak szczepionki
zakażenie kobiety ciężarnej prowadzi do uszkodzenia dziecka w łonie matki 
 11 poliomyelitis (choroba Heinego-Medina) 3 - 21 dni gorączka, ból głowy, wymioty, ogólne rozbicie, sztywność karku, osłabienie mięśni, bolesne skurcze mięśni, niedowład i porażenia mięśni (paraliż) spośród nieleczonych umiera 2 - 10%, wśród dorosłych do 30%; 

trwałe kalectwo częściej grozi chorującym dorosłym

pełne szczepienia okresu dziecięcego zabezpieczają osoby szczepione na kilkadziesiąt lat; niektórzy dorośli są podatni na zakażenie i powinni otrzymać dwie dawki szczepionki do wstrzyknięć (nie doustnej!) 

w odstępie miesiąca, aby przywrócić wygasłą odporność

osoba chora i szczepiona doustnie wydala wirusy z kałem przez ok. 4 tygodnie; trzeba zaszczepić wszystkie osoby podatne; wstrzyknięcia (np. szczepionek) w okresie wylęgania prowokują paraliż tej kończyny
 12 salmonellozy odzwierzęce od 6 godzin do 3 dni ból brzucha, głowy, biegunka, wymioty, gorączka, w stolcu może pojawić się krew 

 

mogą wystąpić zgony wśród niemowląt i osób starszych 
 
 

 


 

brak szczepionki

źródłem zakażenia są zwierzęta (jaja, mięso mleko), osoby chore i bezobjawowi nosiciele (kał) 
L. p.
Nazwa choroby
Czas od zarażenia do pierwszych objawów
(okres wylęgania)
Pierwsze objawy
Przebieg choroby
Szczepienia
Uwagi
 13 tężec 3 - 21 dni ogólne rozbicie, potliwość, mrowienie w miejscu zranienia, wzmożone napięcie mięśni, szczękościsk, prężenia ciała wczesne podanie surowicy znacznie obniża ryzyko śmierci pełne szczepienia okresu dziecięcego wymagają dawek przypominających co 10 lat najczęściej chorują osoby starsze, u których wygasła odporność poszczepienna
 14 wirusowe zapalenie wątroby typu A 2-7 tygodni (średnio cztery tygodnie) niestrawność, ogólne rozbicie, objawy grypy, przeziębienia, ciemny mocz, jasny stolec, najczęściej też żółtaczka. 

Wirus wydalany jest z kałem 2 - 3 tygodnie przed i nieco ponad tydzień po pojawieniu się żółtaczki.

powiększenie wątroby, żółtaczka, świąd skóry ustępują bez następstw odporność pojawia się po 4 tygodniach od podania pierwszej dawki, wcześniej zabezpiecza immunoglobulina. Szczepienie osób nie podatnych na zakażenie mija się z celem i jest zbędnym obciążeniem ich zdrowia oraz pochłania środki budżetu państwa, wiąże siły akcji przeciwepidemicznej potrzebne do innych zadań W Polsce niemal 100% dorosłych chorowało już na żółtaczkę typu A (w Szwecji 13%), przechodząc ją zwykle w szkole podstawowej (nawet o tym nie wiedząc) - ludzie ci nie są podatni na zakażenie
 15 wirusowe zapalenie żołądkowo-jelitowe 18 - 72 godziny gorączka, wymioty, wodnista biegunka, bóle mięśniowe niebezpieczeństwo zgonu u małych dzieci
brak szczepionki
w Polsce słaba możliwość rozpoznania 

laboratoryjnego

 16 zatrucie jadem kiełbasianym od kilku godzin do kilku tygodni, najczęściej kilka dni zaburzenia widzenia, suchość w jamie ustnej, zaparcie (wcześniej mogą wystąpić wolne stolce) wczesne podanie surowicy znacznie obniża ryzyko śmierci, porażenia ustępują powoli
brak szczepionki
konieczne objęcie opieką wszystkich osób, które zjadły zatruty produkt (weki konserwa mięsna lub warzywna - bombaż!)
broń biologiczna
 17 zatrucie gronkowcowe od 30 minut do 7 godzin nagły początek, nudności, wymioty, często biegunka, obniżona temperatura ciała, lub wysoka gorączka, 
spadek ciśnienia, zapaść
silne wymioty grożą odwodnieniem i zaburzeniami krążenia
brak szczepionki
punktem wyjścia zakażenia są zmiany ropne skóry lub mleko (choroby wymion krów)

 
 
 

W związku z pojawieniem się nowego, globalnego zagrożenia
jesteśmy zmuszeni w dniu 11. października 2001r.
uzupełnić powyższą tabelę.

Zestawienie najgroźniejszych chorób zakaźnych,
które mogą wystąpić w następstwie ataku terrorystycznego
ATAK TERRORYSTYCZNY


 



Medyczne Centrum Konsumenta przesyła w dniu 14. lipca 1997r. kolejną informację prasową zawierającą szczegółowe instrukcje w sprawie ratowania zdrowia po powodzi.

ODKAŻANIE PO POWODZI

1. W nierównej walce bezbronnego człowieka z zarazkami ważnym orężem są chemiczne środki odkażające. Władze sanitarne winny zorganizować sprawny system zaopatrzenia ludności w takie środki dezynfekcyjne, jak wapno chlorowane, chloraminy i podchloryn sodu, których niezbędne zapasy muszą być stale przechowywane w Centralnej Bazie Rezerw Sanitarno-Przeciwepidemicznych w Zduńskiej Woli i dostarczone wraz ze szczepionką i sprzętem do wstrzyknięć specjalnym transportem natychmiast na tereny zagrożone epidemiami. Pracownicy stacji sanitarno-epidemiologicznych nie tylko mają obowiązek udzielać szczegółowych instrukcji co do skutecznego i bezpiecznego stosowania środków dezynfekcyjnych, ale też przeprowadzać dezynfekcję różnych obiektów ze studniami włącznie. Innym zadaniem Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest urzędowe dopuszczenie do picia i celów gospodarczych wody pobranej w nadzorowanym obiekcie przez pracowników stacji sanitarno-epidemiologicznych i zbadanej w ich laboratoriach. Zadanie to ma zasadnicze znaczenie dla bezpieczeństwa zdrowotnego kraju, gdy dotyczy wodociągów, w tym lokalnych i zakładowych, bądź studni zaopatrujących w wodę zakłady produkcji żywności, żywienia zbiorowego, szpitale, przychodnie i inne obiekty użyteczności publicznej. Sami obywatele (dorośli) ponoszą odpowiedzialność tylko za odkażanie swoich domów, sprzętów, obejścia, a zanim zostanie przeprowadzona dezynfekcja studni bądź stacji uzdatniania wody i sieci wodociągowej także tej wody, jaka jest właśnie dostępna.

2. Chemiczne środki odkażające zabijają bakterie lub powstrzymują ich rozwój, są wykorzystywane w niszczeniu wirusów, grzybów, pleśni i wielu przetrwalników zarazków. Służą do odkażania wody pitnej, ścian, podłóg, mebli, naczyń stołowych i kuchennych, pomieszczeń szpitalnych, pojemników do wody i mleka, środków transportu żywności, pomieszczeń dla zwierząt, żłobów, odchodów ludzkich, śmietnisk. Zasadnicze znaczenie ma dobór środka odkażającego do konkretnej potrzeby, ilość tego środka na jednostkę miary odkażanej powierzchni, objętości lub wagi (np. litr roztworu o konkretnym stężeniu na metr kw. podłogi oraz czas działania tego środka (od 3 minut do 3 godzin).

3. Tylko kilka środków odkażających można stosować do dezynfekcji skóry, błon śluzowych, uszkodzonych tkanek bez ryzyka ich działania trującego, uczulającego lub drażniącego na człowieka (są to tzw. środki aseptyczne - groźne dla zarazków, a bezpieczne dla ludzi).

4. Wybór konkretnego środka odkażającego poza jego dostępnością i ceną jest więc podyktowany określoną potrzebą, ale też wygodą i bezpieczeństwem stosowania. Konieczne jest więc dokładne zapoznanie się z treścią etykiety lub dołączonej ulotki już w chwili dokonywania wyboru. Jeśli etykieta nie zawiera precyzyjnych danych, nie należy podejmować ryzyka związanego z pozorowanym unieszkodliwianiem zarazków lub działaniem trującym, drażniącym lub uczulającym środka chemicznego, za którego skuteczność i bezpieczeństwo użycia nawet producent nie chce przyjąć odpowiedzialności.

5. Chemiczne środki odkażające należy stosować wyłącznie zgodnie z precyzyjną instrukcją odczytaną z etykiety. Próba odejścia od tej zasady (zmiana zastosowania, oszczędzanie środka przez większe niż należy rozcieńczenie, skracanie czasu odkażania) grozi szerzeniem się chorób zakaźnych, zaś lekceważenie środków ostrożności (np. stosowanie wapna chlorowanego bez odzieży ochronnej - buty gumowe, rękawice, maska przeciwgazowa) - śmiertelnym zatruciem.

6. Chemiczne środki odkażające tylko wtedy zniszczą zarazki, kiedy zastosuje się je na bardzo czyste powierzchnie podłóg, ścian, mebli, sprzęty, itd. lub do zaprawienia przefiltrowanej wody (np. kilkakrotnie przez czystą tkaninę, watę, itp.). Odkażanie powierzchni pokrytych szlamem, błotem, odchodami, pyłem i in. substancjami organicznymi mija się z celem. Nieskuteczna będzie dezynfekcji wody, która jest mętna, a w osadzie znajdują się substancje organiczne neutralizujące bez reszty zastosowany środek.

7. Ludzie, którym nie dostarczono chemicznych środków odkażających w ramach działalności przeciwepidemicznej Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ani też nie otrzymali ich wśród innych darowanych produktów (naturalnie tak jak w przypadku dokonania zakupu osobiście obowiązują podane wyżej wymogi wyboru i stosowania), a przy tym nie mają ich gdzie lub/i za co kupić, muszą oprzeć swoje zabezpieczenie przed chorobami zakaźnymi na wykorzystaniu innych sposobów:

woda do picia, mycia zębów, ostatniego płukania w kuchni:

Medyczne Centrum Konsumenta przesyła w dniu 15. lipca 1997r. czwarty materiał prasowy w sprawie ratowania zdrowia po powodzi.

USTAWOWE OBOWIĄZKI SAN-EPIDU PO POWODZI

Ustawa z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 12, poz. 49 z p. zm.) szczegółowo określa zadania i zakres działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jej organizację i uprawnienia.

Państwowa Inspekcja Sanitarna jest organem powołanym m. in. do nadzoru nad warunkami higieny środowiska i zdrowotnymi żywności i żywienia - w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed wpływem czynników szkodliwych lub uciążliwych, a w szczególności w celu zapobiegania powstawaniu chorób zakaźnych. Wykonywanie tych zadań polega na prowadzeniu działalności przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, jeżeli ich występowanie ma charakter epidemiczny.

Do zakresu działania Państwowej Inspekcji w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, jeżeli ich występowanie ma charakter epidemiczny należy:

1. dokonywanie analiz i ocen epidemiologicznych

2. opracowywanie programów i planów działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej, przekazywanie ich do realizacji publicznym zakładom opieki zdrowotnej oraz kontrola realizacji tych programów i planów

3. ustalanie zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie

4. wydawanie zarządzeń i decyzji lub występowanie do innych organów o ich wydanie - w wypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych

5. kierowanie akcją sanitarną przy masowych przemieszczeniach ludności

Państwową Inspekcją Sanitarną kieruje Główny Inspektor Sanitarny, który jest zastępcą Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej do spraw sanitarno-epidemiologicznych. Organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej są:

Państwowy inspektor sanitarny wyższego stopnia może podejmować wszelkie czynności należące do zakresu działania państwowego inspektora sanitarnego niższego stopnia, jeżeli uzna to za wskazane ze względu na szczególną wagę lub zawiłość sprawy.

Państwowy inspektor sanitarny wykonuje zadania przy pomocy podległej mu stacji sanitarno-epidemiologicznej, będącej zakładem opieki zdrowotnej. Stacja sanitarno-epidemiologiczna prowadzona jest w formie jednostki budżetowej.

Ustawa z dnia 13 listopada 1963r. o zwalczaniu chorób zakaźnych (Dz. U. Nr 50 z 1963r.) dotyczy wykrywania i zapobiegania szerzeniu się chorób zakaźnych oraz leczenia chorych na te choroby.

Chorobami zakaźnymi w rozumieniu ustawy są choroby ludzi wywoływane przez żywe organizmy lub ich produkty (jady), jeżeli choroby te ze względu na swój charakter lub na sposób szerzenia się stanowią szczególne zagrożenie dla zdrowia ludności.

Chorzy zakaźnie, podejrzani o choroby zakaźne, nosiciele, podejrzani o zakażenie i osoby podejrzane o nosicielstwo są obowiązani przestrzegać wskazań lekarskich, a także nakazów i zakazów wydanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze zwalczaniem chorób zakaźnych.

Osoby sprawujące zarząd nieruchomości oraz kierownicy zakładów pracy lub instytucji są obowiązani utrzymywać je w należytym stanie higieniczno-sanitarnym oraz stosować się do wskazań i nakazów wydawanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w celu zwalczania chorób zakaźnych.

Państwowy inspektor sanitarny w przypadku stwierdzenia potrzeby przeprowadzenia zabiegów higieniczno-sanitarnych, jak dezynfekcja, dezynsekcja, w celu zapobiegania chorobom zarządza przeprowadzenie tych zabiegów w niezbędnym zakresie.

Państwowy wojewódzki inspektor sanitarny występuje z wnioskiem wydania zarządzenia mającego na celu zapobieżenie epidemii, a dotyczące w szczególności np.:

Na podstawie obydwu ustaw wydano dziesiątki aktów wykonawczych określających szczegółowo obowiązki władz sanitarnych w zakresie zapobiegania i zwalczania epidemii.


Medyczne Centrum Konsumenta przesyła w dniu 17. lipca 1997r. kolejny materiał prasowy w sprawie ratowania zdrowia po powodzi.

PODSTAWOWE LEKI PO POWODZI


Nazwa
Postać
Zastosowanie 
Sposób stosowania
Altacet 6 tabletek 0,1 g

NIE JEŚĆ

Do okładów na obrzęk, stan zapalny, oparzenie, miejsce po urazie 2 tabletki rozpuścić w pół szklanki wody
Alusal 30 tabletek 0,5 g Zgaga, wrzody żołądka 1-2 tabletki między posiłkami
Ampicillin 

NA RECEPTĘ

32 kapsułki 0,5 g ANTYBIOTYK 
(NIE DLA UCZULONYCH NA PENICYLINĘ)
W/G ZALECEŃ LEKARZA(zwykle co 6 godz. 1 kaps.)
Antotalgin  krople do uszu Ból ucha 3-4 krople do chorego ucha3-4 razy dziennie
Aviomarin 5 tabletek 50 mg Wymioty podczas jazdy,
uczulenie, migrena
1 tabletka pół godz. przed podróżą
Biseptol

NA RECEPTĘ

20 tabletek 480 mg SULFONAMID 
(NIE DLA UCZULONYCH NA SULFONAMIDY)
W/G ZALECEŃ LEKARZA(zwykle co 12 godz 2 tabl.)
Chlorchinaldin 20 tabletek 0,2 g
tabletki do ssania
Ból dziąseł, gardła, przeziębienie Ssać co 3 godz. (nie rozgryzać)
Chlorchinaldin
NA RECEPTĘ
20 drażetek 0,1 g Ból brzucha, biegunka do 3 razy dziennie 1-2 drażetki
Doxycyclinum
 
 

NA RECEPTĘ

10 kapsułek 0,1 g ANTYBIOTYK 

(NIE DLA UCZULONYCH NA TETRACYKLINY)

W/G ZALECEŃ LEKARZA(zwykle w pierwszej dawce 2 kaps, potem co 24 godz 1 kaps.)
Gastrolit
NA RECEPTĘ
30 tabletek 0,1 g
NIE JEŚĆ
Zapobieganie odwodnieniu w ostrej biegunce Tabletki do rozpuszczenia
Neomycinum

NA RECEPTĘ

aerosol ANTYBIOTYK
Na zakażenia skóry
(NIE DLA UCZULONYCH 
NA NEOMYCYNĘ)
spryskiwać chorą skórę kilka razy dziennie (UWAGA NA OCZY)
Paracetamol  30 tabletek 0,5 g Gorączka, przeziębienie, kolka, ból głowy, okres 
(NIE DLA UCZULONYCH NA PARACETAMOL) 
jednorazowo 1-2 tabl. lub do 3 razy dziennie po 1-2 tabl. po jedzeniu
Polopiryna  20 tabletek 0,5 g Gorączka, przeziębienie bóle stawów, mięśni
(NIE DLA UCZULONYCH NA ASPIRYNĘ, OSÓB 
Z CHOROBĄ WRZODOWĄ ŻOŁĄDKA I ASTMĄ)
do 3 razy dziennie po 1-2 tabletki 
po jedzeniu
Rhinophenazol 10 ml krople do oczu Zapalenie spojówek  1-2 krople pod powieki 2-3 razy dz.


Medyczne Centrum Konsumenta przesyła w dniu 19. lipca 1997r. szósty - ostatni - materiał prasowy w sprawie ratowania zdrowia po powodzi. Dotychczas przekazaliśmy mediom szczegółowe instrukcje nt. żywności (11. lipca), chorób zakaźnych (12. lipca), odkażania po powodzi (14. lipca), ustawowych obowiązków san-epidu (15. lipca) i podstawowych leków po powodzi (17. lipca).
 
 

SZCZEPIENIA PO POWODZI

1. Dzięki szczepieniom ochronnym uratowano miliony istnień ludzkich, wytępiono ospę prawdziwą, a inne choroby, wcześniej pochłaniające ogrom ofiar, ograniczono niemal do zera. Władze sanitarne są obowiązane do przygotowania precyzyjnego programu szczepień ochronnych zabezpieczającego zdrowie każdego człowieka już od urodzenia. Obok szczepień programowych istnieją również takie, które są zarządzane w przypadku nagłego zagrożenia epidemicznego. Zarówno dla potrzeb szczepień programowych, jak i interwencyjnych konieczne jest utrzymywanie stosownego zapasu szczepionek, igieł i strzykawek do ich podawania. Obywatele (dorośli) są prawnie zobowiązani do doprowadzenia podopiecznych niepełnoletnich do uodpornienia zgodnie z kalendarzem szczepień, a sami do poddania się szczepieniom masowym zarządzonym przez państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego. Za sposób zorganizowania szczepień ochronnych oraz ich indywidualne i zbiorowe następstwa odpowiada Państwowa Inspekcja Sanitarna.

2. Odporność przeciw chorobom zakaźnym można uzyskać nie tylko dzięki szczepieniom ochronnym, ale przede wszystkim dzięki przebyciu zakażenia w formie objawowej (pełny obraz choroby), skąpoobjawowej (np. tylko przejściowe złe samopoczucie, niewielka gorączka) lub bezobjawowej (zakażony nie odczuwa żadnych objawów, o przebyciu zakażenia świadczą wyniki badań laboratoryjnych). Dość krótkotrwałe uodpornienie przynosi również otrzymanie przeciwciał w życiu płodowym od matki (dzięki czemu noworodki urodzone przez kobiety zaszczepione przeciw tężcowi są przez jakiś czas odporne m. in. na tężec), albo w postaci wstrzyknięć antytoksyny przeciw tężcowi lub jadowi kiełbasianemu i ludzkiej normalnej immunoglobuliny w profilaktyce wirusowego zapalenia wątroby typu A i innych zakażeń.

3. Każde szczepienie wymaga odpowiedniego dawkowania szczepionki, zasadnicze znaczenie mają tu odstępy czasowe pomiędzy kolejnymi dawkami. W niewielu przypadkach szczepień ochronnych spodziewaną odporność uzyskuje się wcześniej niż po podaniu drugiej, trzeciej dawki. Odporność poszczepienna wygasa, więc jej utrzymanie wymaga dawek przypominających.

4. Skuteczność szczepień jest zróżnicowana - od takich, których nie warto podejmować (np. skuteczność szczepienia przeciw cholerze nie przekracza 50%), przez te o ograniczonej skuteczności (po pięciu tygodniach od podania pierwszej dawki szczepionki przeciw durowi brzusznemu spodziewamy się 70 - 90% ochrony), aż po takie bez których można oczekiwać niemal pewnego zachorowania, a nawet zgonu z powodu choroby zakaźnej (choroba Heinego-Medina, tężec).

5. Szczepienie duru brzusznego: ponieważ przez dwa tygodnie po podaniu szczepionki utrzymuje się tzw. faza negatywna, podczas której osoba zaszczepiona jest bardziej podatna na zakażenie, szczepić należy osoby wyjeżdżające na tereny powodziowe (rozpocząć szczepienie na 5 tygodni przed wyjazdem) oraz utrzymywać stałą odporność przeciwdurową u ratowników (podając szczepionkę co 3 – 5 lat). Zaszczepienie osób już zakażonych zaostrza i przyspiesza przebieg duru. Osoby przebywające w otoczeniu nosicieli duru brzusznego najczęściej są uodpornione (zwykle w wyniku zakażenia skąpoobjawowego lub bezobjawowego) i ich szczepienie mija się z celem.

6. Szczepienie wirusowego zapalenia wątroby typu A (żółtaczka pokarmowa). W Polsce niemal 100% osób dorosłych ma za sobą zakażenie wirusem wirusowego zapalenia wątroby typu A. Osoby te najczęściej w wieku szkolnym przeszły żółtaczkę z pełnymi objawami, bądź zakażenie skąpoobjawowe lub bezobjawowe i ich szczepienie mija się z celem.

7. Szczepienie tężca. Konieczne jest podanie dawki przypominającej szczepionki przeciw tężcowi dorosłym, u których odporność ta wygasła po 7 - 10 latach od ostatniej dawki.

8 .Szczepienie choroby Heinego-Medina (polio). Konieczne jest podanie dwóch dawek (w odstępie miesiąca) szczepionki do wstrzyknięć dorosłym należącym do tych grup wiekowych, u których odporność przeciwko niektórym typom polio wygasła.

9. Szczepienia programowe (wg obowiązującego kalendarza szczepień). Pozostawienie bez zaszczepienia dzieci i młodych osób do 19 r. ż, którym należy w konkretnym terminie podać kolejną dawkę szczepionki przeciw gruźlicy, błonicy, tężcowi, odrze i różyczce, a zwłaszcza chorobie Heinego-Medina, grozi wybuchem epidemii tych chorób. W tym ostatnim przypadku wirus szczepionkowy wydalany z kałem przez zaszczepione dziecko prowadzi do zachorowań na polio wśród niezaszczepionych dzieci z otoczenia.

10. Dokumentacja szczepień. Natychmiast należy starać się odtworzyć, choćby częściowo, dane ze zniszczonych kart szczepień i książeczek zdrowia dziecka.
 
 

DR ZBIGNIEW HAŁAT
PREZES MEDYCZNEGO CENTRUM KONSUMENTA
 
 

MEDYCZNE CENTRUM KONSUMENTA
 


W czasie kryzysu naszego Państwa dotkniętego katastrofą Wielkiej Powodzi
założono Stowarzyszenie Ochrony Zdrowia Konsumentów.
Podporządkowaliśmy się wówczas  uniwersalnemu obowiązkowi przeciwstawiania się złu.

 



ALFABETYCZNY SPIS ZAWARTOŚCI
STRON INTERNETOWYCH DOMENY HALAT.PL
DOTYCZĄCYCH OCHRONY ZDROWIA