DODATKI, SUBSTANCJE OBCE
I ZANIECZYSZCZENIA ŻYWNOŚCI I NAPOJÓW



 
 

Z powodów podanych poniżej
na wzór Akcji przeciwko Dodatkom
ACTIONonADDITIVES
także w naszym kraju
warto sporządzić zestawienie produktów
(żywność, napoje i leki)
zawierających takie barwniki, jak: 
tartrazyna – E 102, 
czerwień koszenilowa – E 124, 
żółcień pomarańczowa S - E 110, 
azorubina - E 122, 
żółcień chinolinowa E 104
i czerwień allura AC - E 129
oraz najbardziej niebezpiecznego konserwantu, 
jakim jest benzoesan sodu - E 211. 

Zapraszam do współpracy.
dr Zbigniew Hałat

Obecnie w Wielkiej Brytanii trwa energiczna wymiana zdań pomiędzy stowarzyszeniami działającymi na rzecz ochrony zdrowia konsumentów a władzami sanitarnymi. Te ostatnie oskarżane są o bezczynność i uleganie wpływom lobby przemysłu agrochemicznego, w szczególności wielkich korporacji ponadnarodowych. Postulaty ugrupowań rodziców dzieci cierpiących na zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD)   natychmiastowego wprowadzenia zakazu użycia niektórych substancji dodatkowych do żywności, w tym benzoesanów,  wycofania produktów je zawierających ze sklepików szkolnych i zamieszczania wyraźnych ostrzeżeń zdrowotnych na opakowaniach jednostkowych szkodliwych artykułów spożywczych – do dzisiaj nie zostały spełnione. 

Co nie udało się na Wyspach, może uda się w Polsce pod rządami partii przedstawiającej się jako obywatelska. 
A jakże by inaczej ;-)


 
 
 

miesięcznik "Świat Konsumenta" 
Nr 6  (67)  czerwiec 2007
(Strona Hałata)

CO KOMU SZKODZI

Od zarania dziejów po wsze czasy człowiekowi myślącemu, a przynajmniej formalnie należącemu do gatunku Homo sapiens, pisana jest intelektualna przygoda w konfrontacji z paradoksem, który starożytni zdefiniowali słowami: QUOD MEDICINA ALIIS, ALIIS EST ACRE VENENUM (co dla jednych jest lekarstwem, dla innych jest straszną trucizną). Jakież to upokarzające dla zadufków początku XXI wieku! Na nic zdały się zdobycze cywilizacji, na nic dorobek wszelkich dyscyplin nauki – w dobie telefonii komórkowej, internetu i cudów medycyny nadal pojedyncze osoby, ba, całe narody i bloki państw różnią się percepcją ryzyka dla zdrowia i życia ze strony poszczególnych czynników chemicznych, fizycznych, biologicznych i społecznych. 

Wyobraźmy sobie dialog pana Zenka z żoną. 
Żona - Wódka ci szkodzi. 
Zenek - U nas wszyscy pili, piją i pić będą, bo zaszkodzić to może tylko zakąska. A ty za dużo palisz. 
Żona –Dziadek palił jeszcze więcej i dożył siedemdziesiątki, a dożyłby setki, gdyby nie pojechał wypity na rowerze. Wódka szkodzi.

A teraz inna scena. Dialog władzy z konsumentami reprezentowanymi przez dziennik ŻYCIE WARSZAWY (9 i 11. maja 2007r., red. Magda Kazikiewicz po akcji p. Katarzyny Guzek z Greenspeace Poland).
Konsumenci (ŻYCIE WARSZAWY) – Dioksyny w rybach bałtyckich szkodzą zdrowiu konsumentów. Rząd i lobby rybackie nie ujawniają danych o skażeniu dioksynami.
Władza I (Minister Gospodarki Morskiej) – Rząd nie ma pieniędzy na informowanie konsumentów. Każde pożywienie zawiera jakieś trujące związki. Każdy może poczytać o badaniach na stronie Morskiego Instytutu Rybackiego.
Władza II (Państwowy Zakład Higieny) – Kobiety w ciąży, matki karmiące piersią oraz małe dzieci w ogóle nie powinny jeść śledzi i łososi z Bałtyku. Dioksyny mają szkodliwy wpływ na układ hormonalny, zwłaszcza u dziewczynek i mogą nawet prowadzić do niepłodności.
Władza III (Morski Instytut Rybacki) – Przeprowadzone badania wskazują, że ryby bałtyckie w niektórych przypadkach zanieczyszczone są związkami dioksynopodobnymi w stopniu przekraczającym dopuszczalne zawartości. Dotyczy to szczególnie łososia bałtyckiego i szprota. Duże znaczenie dla kumulacji tych związków ma wiek i wielkość badanych ryb. Ze względu na toksyczne działanie dioksyn społeczeństwo powinno być poinformowane o istniejących zagrożeniach. Dotyczy to w szczególności dzieci, młodzieży, kobiet w ciąży i karmiących piersią, które powinny znacznie ograniczyć spożywanie łososi i szprotów bałtyckich. (…) Ze względu na niskie spożycie ryb w Polsce tylko 6,6 % dioksyny pobieranych jest z dietą rybną. Pozostała ilość dioksyn dostaje się do naszych organizmów głównie z wyrobów mlecznych (35,1%), mięsa, drobiu i jaj (58,8%) i powietrza (1,8%). Natomiast brak jest np. jakichkolwiek danych, jaka ilość dioksyn i związków dioksynopodobnych dostaje się do naszego organizmu, szczególnie w lecie w trakcie „wielkiego grillowania”, bowiem zawartość związków - o których mowa - w grillowanych produktach wielokrotnie przekracza maksymalne normy wyznaczone dla ryb. Problem ryb bałtyckich należy rozpatrywać nie tylko z punktu widzenia zagrożeń, ale także korzyści. Mięso ryb bałtyckich jest cennym źródłem niezbędnych aminokwasów, witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, jodu, innych mikro i makroelementów, ale przede wszystkim niewystępujących w innych produktach żywnościowych, wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny omega-3, które ochronnie działają w prewencji chorób serca, obniżają
poziom cholesterolu, a także obniżają ryzyko niektórych form raka i wzmacniają układ odpornościowy. Konsument powinien mieć wybór między korzyściami i zagrożeniami związanymi ze spożywaniem ryb.
Konsument I (Zenek) – A mówiłem, że zaszkodzić to może tylko zakąska.
Konsument II (Żona Zenka) – Najgorsza z grilla. Jak ci z dołu grillują, to idzie taki dym, że nie czuję, że palę i mam smaka na więcej.
Konsument III (dojrzewający owoc miłości Zenków po upojnej imprezce z grillem) – A ta laska, co jest lekarką w serialu, mówiła, że od konserwantów to już niedługo będziemy wszyscy świecić. Pokazali, jak ona sama świeci po konserwantach. Komu nalać czystej wody VERONI z cytryną? Jest super zdrowa, jak piwo z ziołem.

Warto odnotować, że przypisując właściwości promieniotwórcze sorbinianowi potasu i benzoesanowi sodu, właściciele marki VERONI MINERAL przebili kołkiem osikowym trupa dodatków do żywności. Telewizja posługuje się obrazem i za wymyślenie dla potrzeb  reklamy porównawczej, wprawdzie urojonego, ale widzianego przez telewidzów na własne oczy, skutku zatrucia konserwantami nawiązującego do złowrogiej legendy Czarnobyla, twórcom reklamy należy się nagroda za odkrywczość w zakresie komunikowania ryzyka zdrowotnego. Siwowłosym profesorom wypadają sztuczne szczęki od bezskutecznych ostrzeżeń o rzeczywistych i domniemanych szkodliwościach dodatków do żywności, a tu taki piorunujący efekt świecenia nadobnej Anny Przybylskiej, ostatniej młodej lekarki, która wypełnia pustkę po wypędzonych za granicę lekarzach. Nie zbada, nie wypisze recepty, nie zoperuje, ale jest na co popatrzeć. 

Ciekawa będzie interpretacja prawna tej reklamy porównawczej. Jak dotychczas nagminnie  i bezkarnie łamane są przepisy ustawy  z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225), dotyczące zakazu oszukiwania konsumentów w sprawie urojonych korzyści dla zdrowia a nie jego zagrożeń:
Art. 46. 1. Oznakowanie środka spożywczego nie może:
1)  wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności:
a) co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji,
b) przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których nie posiada,
c) przez sugerowanie, że środek spożywczy posiada szczególne właściwości, jeżeli wszystkie podobne środki spożywcze posiadają takie właściwości;
2)  przypisywać środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwoływać się do takich właściwości, z zastrzeżeniem artykułu  24 ust. 4 (dopuszcza się upowszechnianie wszelkich użytecznych informacji i zaleceń dotyczących środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, kierowanych wyłącznie do osób posiadających kwalifikacje w zakresie medycyny, farmacji lub żywienia) i art. 33 ust. 4 (dopuszcza się znakowanie naturalnych wód mineralnych informacjami: "pobudzające trawienie", "może polepszyć funkcje wątrobowo-żółciowe" lub oznaczeniami podobnymi, pod warunkiem że wody te spełniają szczególne wymagania określone w tym zakresie...)
2. Przepis ust. 1 stosuje się również do reklamy oraz do prezentacji środków spożywczych, w tym w szczególności w odniesieniu do ich kształtu, wyglądu lub opakowania, zastosowanych materiałów opakowaniowych, sposobu prezentacji oraz otoczenia, w jakim są prezentowane.

Wystarczy, że wodę zabrudzoną chemikaliami, czyli wyrób określony w języku urzędowym jako napój (albo nektar, ale to już inna sprawa) producent nazwie wodą smakową, a już spadają na jego głowę zasłużone gromy. VERONI MINERAL obok innych 7 marek była poddana testowi wód smakowych i też okazała się napojem („Napój czy woda” ŚWIAT KONSUMENTA Nr 5 (56) maj 2007, str. 22-2). Podczas omawiania wyników tego testu w jednej z telewizji prywatnych na pytanie dziennikarki „Dlaczego producenci wprowadzają nas w błąd, pisząc, że jest to woda smakowa?” dr inż. Mieczysław Kucharski, prezes Izby Gospodarczej PRZEMYSŁ ROZLEWNICZY udzielił autorytatywnej wypowiedzi do kamery: „Wiadomo co to jest naturalna woda mineralna i naturalna woda źródlana. Są to wody podziemne o pierwotnej czystości chemicznej, mikrobiologicznej, o stałym składzie chemicznym i to jest definicja, która jest powszechnie uważana… Natomiast jeżeli cokolwiek dodane jest do wody czy naturalnej mineralnej, czy naturalnej źródlanej, nie jest to już wodą. Nie jest to już wodą! Przepisy polskie a więc rozporządzenie ministra zdrowia o wodach butelkowanych z 2004r. oraz ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia w ogóle nie mówią o takim terminie „wody smakowe”, ponieważ są to napoje. Również w dyrektywach unijnych nie ma takiego terminu”. Dziennikarka podkreśliła, że „Słowa te powiedział prezes Krajowej Izby Gospodarczej odpowiedzialny za przemysł rozlewniczy. Duży wykrzyknik i uwaga, żółte światło dla producentów za wprowadzanie nas w błąd, bo tu już o wodzie nie ma mowy”. Red. Piotr Koluch, redaktor naczelny ŚWIATA KONSUMENTA wyraził w imieniu konsumentów oburzenie: „Skoro w polskim ustawodawstwie nie ma takiego terminu, jak „woda smakowa”, to dlaczego ktoś pozwala używać tego terminu, ktoś pozwala rozpowszechniać te oranżady, te napoje, które zbadaliśmy. Producenci pod parasolem naturalności sprzedają chemię w butelce, generalnie rzecz ujmując”.

O pewnego czasu brytyjskie media szeroko komentują najnowsze doniesienia naukowe o skutkach spożywania chemikaliów dodawanych do artykułów spożywczych. Uniwersytet Southampton na zlecenie Food Standards Agency, czyli Agencji ds Standardów Żywności brytyjskiego rządu, przeprowadził badania dzieci w wieku od trzech do dziewięciu lat, w których pożywieniu znalazły się artykuły spożywcze, zawierające takie barwniki, jak: tartrazyna – E 102, czerwień koszenilowa – E 124, żółcień pomarańczowa S - E 110, azorubina - E 122, żółcień chinolinowa E 104 i czerwień allura AC - E 129. Badania dotyczyły również najbardziej niebezpiecznego konserwantu, jakim jest benzoesan sodu E 211.  Przeprowadzono pomiary przeciętnego spożycia tych dodatków do żywności oraz ich wpływ na zachowanie małych konsumentów. Potwierdziły się wcześniejsze doniesienia, że dzieci narażone na chemikalia dodawane do żywności i napojów wykazują nadmierną pobudliwość ruchową, trudności z koncentracją, napady złego zachowania i reakcje alergiczne. Pod wrażeniem tych doniesień większość brytyjskich sieci detalicznych dostosowuje do narastającego niepokoju konsumentów swoją politykę w stosunku do syntetycznych barwników i aromatów, łącznie z ich zupełnym wycofaniem z napojów bezalkoholowych sprzedawanych pod własną marką. 

Ze swej strony muszę dodać, że związek wielu dodatków do żywności z chorobami alergicznymi skóry, zwłaszcza z pokrzywką czy atopowym zapaleniem skóry, jest znany lekarzom od dziesiątków lat, a skoro obecnie w Polsce lekarzy ubywa, to wydawałoby się, że nie ma kto ostrzegać konsumentów przed masowym i bezkrytycznym poddawaniem się presji reklam napojów i innych artykułów spożywczych pełnych szkodliwych chemikaliów. Na szczęście dziennikarze, aktorzy i doktorzy inżynierowie mają się w naszym kraju dobrze i nie wyjeżdżają.
 


 
 
Felieton

11. maja 2007r.

Już nie dyskutujmy – powiedział w dniu 10. maja 2007r. wicemarszałek Sejmu pan Jarosław Kalinowski, nie dopuszczając do kolejnej wymiany zdań w sprawie systemu ochrony zdrowia w Polsce. 

No właśnie. Już nie dyskutujmy a zacznijmy rozliczać za dostrzegalne przez wszystkich osiągnięcia. Niech rozliczy każdy według swojej wiedzy i doświadczenia. Każdy pacjent i jego bliscy, każdy lekarz, każda pielęgniarka i wszyscy inni pracownicy ochrony zdrowia i ich rodziny. Każdy ekspert i prognosta, zarówno ten, który podnosi alarm w związku z lawinowo narastającą depolonizacją Polski, jak i ten, który liczy bieżące i przyszłe zyski z tego procederu. Już nie dyskutujmy. Zacznijmy się ratować.

W maju 2007 roku należy zdać sobie sprawę, że pustkę po wypędzonych za granicę lekarzach i pielęgniarkach przez krótki czas wypełnią emeryci, a po ich odejściu pozostałym jeszcze w kraju Polakom pozostanie tylko najbardziej popularyzowana forma znachorstwa, jaką jest medycyna reklamowa. Zgodnie z instrukcją płynąca z telewizyjnych reklam cierpiący ludzie będą czytać ulotki albo konsultować się z farmaceutą, ale już nie z lekarzem. Wobec braku lekarzy, ludziom innych zawodów pozostanie samodiagnozowanie się w oparciu o informacje zawarte w ulotce napisanej przez producenta środka farmaceutycznego albo też poleganie na rozpoznaniu, które postawi farmaceuta, czy to przez okienko nad apteczną ladą, czy może na zapleczu apteki, ale zawsze z naruszeniem ustawy o zawodzie lekarza. System lecznictwa oparty o sprzedaż leków bez recepty i zastąpienie lekarzy ulotkami i farmaceutami byłby niezłym tematem dla kabaretu, gdyby nie tragiczne skutki kumulujących się dawek środków przeciwbólowych bez umiaru przyjmowanych przez ludzi bezskutecznie szukających możliwości wyleczenia przyczyn a nie tylko znieczulenia bólu. 

Uprawiane przez miliony Polaków samodiagnozowanie się i samoleczenie według wskazań reklam telewizyjnych nie znajduje żadnego odporu ze strony władz państwowych, tym samym obciąża polityków odpowiedzialnych za zdrowie narodu. Równoczesna silna zależność prasy, radia i telewizji od reklamodawców powoduje, że w Polsce nie może zadziałać charakterystyczny dla zachodnich demokracji wentyl bezpieczeństwa w postaci niezależnego dziennikarstwa. W rezultacie reklama leków przeciwbólowych goni reklamę artykułów spożywczych będących przyczyną bólu, bo nafaszerowanych substancjami wzmacniającymi smak i zapach, konserwantami, farbami i aromatami, a konsument ogłupiany już od dzieciństwa reklamami nie ma szans na wyrobienie sobie opinii o rzeczywistej wartości i prawdziwych zagrożeniach ze strony reklamowanych produktów.

O kilku dni brytyjskie media szeroko komentują najnowsze doniesienia naukowe o skutkach spożywania chemikaliów dodawanych do artykułów spożywczych. Polskie środki masowego przekazu, łącznie z publicznym radiem i telewizją, mającymi za podatki i abonament realizować misję społeczną, milczą – jak zwykle – w takiej sprawie, nie chcąc narażać się reklamodawcom.

A sprawa jest pierwszorzędnej wagi i do tego pochodzi z miarodajnego źródła. Oto Uniwersytet Southampton na zlecenie Food Standards Agency, czyli Agencji ds Standardów Żywności brytyjskiego rządu, przeprowadził badania dzieci w wieku od trzech do dziewięciu lat, w których pożywieniu znalazły się artykuły spożywcze, zawierające takie barwniki, jak: tartrazyna – E 102, czerwień koszenilowa – E 124, żółcień pomarańczowa S - E 110, azorubina - E 122, żółcień chinolinowa E 104 i czerwień allura AC - E 129. Badania dotyczyły również najbardziej niebezpiecznego konserwantu, jakim jest benzoesan sodu E 211. 

Przeprowadzono pomiary przeciętnego spożycia tych dodatków do żywności oraz ich wpływ na zachowanie małych konsumentów. Potwierdziły się wcześniejsze doniesienia, że dzieci narażone na chemikalia dodawane do żywności i napojów wykazują nadmierną pobudliwość ruchową, trudności z koncentracją, napady złego zachowania i reakcje alergiczne. Wchodzący w skład Agencji ds Standardów Żywności Komitet ds. Toksyczności chemikaliów w środkach spożywczych uznał, że wyniki badań mają ważne znaczenie dla zdrowia publicznego. 

Wyniki pierwszych prac badawczych sprzed siedmiu lat znanych jako badania na Wyspie Wight wykazały, że eliminacja barwników i innych dodatków z pożywienia może przynieść istotną poprawę zachowania dzieci. Jednak w 2002 roku Komitet ds. Toksyczności chemikaliów w środkach spożywczych stwierdził, że te wyniki nie pozwalały na wyciągnięcie ostatecznych wniosków i zlecił kolejne badania.

Ale pod wrażeniem obecnych doniesień większość brytyjskich sieci detalicznych dostosowuje do narastającego niepokoju konsumentów swoją politykę w stosunku do syntetycznych barwników i aromatów, łącznie z ich zupełnym wycofaniem z napojów bezalkoholowych sprzedawanych pod własną marką.

Ze swej strony muszę dodać, że związek wielu dodatków do żywności z chorobami alergicznymi skóry, zwłaszcza z pokrzywką czy atopowym zapaleniem skóry jest znany lekarzom od dziesiątków lat, ale skoro obecnie w Polsce lekarzy ubywa, to i nie ma kto ostrzegać konsumentów przed masowym i bezkrytycznym poddawaniem się presji reklam napojów i innych artykułów spożywczych pełnych szkodliwych chemikaliów.

dr Zbigniew Hałat


 
 
 
"Świat Konsumenta", Nr 7/8 (35) lipiec/sierpień 2004, str. 42-43 (Strona Hałata)

GORYCZ  FARBOWANEJ SŁODYCZY

Pocąc się w czasie letnich upałów, stajemy się łatwą zdobyczą sprzedawców wody umyślnie zanieczyszczonej tak zwanymi dozwolonymi dodatkami do żywności. Ich zadaniem jest przyciągnąć konsumenta kolorem, smakiem, zapachem, konsystencją, a także zawartością gazu - dwutlenku węgla. O ile nie jest zaliczona do grupy zwanej „ogólnie uznane za bezpieczne” (General Recognised As Safe – w skrócie GRAS), każda substancja dodatkowa do żywności ma wyznaczony maksymalny limit „bezpiecznego dziennego pobrania” (acceptable daily intake – ADI) określany w miligramach na kilogram wagi ciała. Ponieważ tempo wypijania napojów wyrażone w litrach na dzień jest szybsze od tempa spożywania produktów spożywczych w formie stałej, dopuszczalne stężenie farb, aromatów, wzmacniaczy smaku konserwantów zapachu, słodzików i konserwantów podawane w miligramach na litr napoju jest z zasady dużo niższe niż dozwolone w odpowiedniej ilości gumy do żucia, słodyczy, jogurtu, deseru i innej zabawki spożywczej. Efekt toksyczny, jak w przypadku wszystkich innych substancji chemicznych, zależy od masy ciała konsumenta. Obciążenie organizmu 25 kg dzieciaka lub 50 kg nastolatka gaszącego pragnienie farbowaną słodyczą, jest proporcjonalnie większe od ryzyka, jakie ponosi 70 kg mama, a tym bardziej 90 kg tata. Nadto młodzi ludzie to grupa docelowa agresywnej reklamy napojów kolorowych, lodów, lizaków, jogurtów i gum do żucia naraz. Z tych wszystkich źródeł wchłonięta dawka substancji chemicznych niejednokrotnie znacznie przekracza ADI obliczone na wszystkie dni życia przeciętnego człowieka. Już od czasów Paracelsusa wiadomo, że dosis facit venenum (dawka czyni truciznę). Dlatego, wypełniając obligacje stosownych dyrektyw, rządy krajów Europy Zachodniej finansują badania nad rzeczywistym zagrożeniem szczególnie wrażliwych, w tym najmłodszych, grup konsumentów najbardziej niebezpiecznymi substancjami dodatkowymi, zwłaszcza z grupy konserwantów i farb. Polscy rządowi eksperci, ministrowie i posłowie jakoś o takich badaniach zapomnieli, co jest klasycznym przykładem efektywności korupcji, eufemistycznie zwanej lobbingiem. 
W roku 1998 wprowadziłem do literatury termin "medycyna konsumenta". Kilka słów objaśnienia. Medycyna konsumenta koncentruje się na dochodzeniu przyczyn alergii, zatruć, zakażeń i urazów w  składzie żywności, napojów, kosmetyków, leków i in. produktów, w usługach oraz w otaczającym środowisku. Sukces diagnostyczny pozwala wyeliminować czynnik szkodliwy oraz podjąć czynności naprawcze dotyczące nie tylko stanu zdrowia, lecz także sytuacji prawnej i materialnej pacjenta. Implementowane w latach 2000-2004 prawo europejskie uwzględnia mało u nas jeszcze wykorzystywane, bo powszechnie nieznane zasady odpowiedzialności za szkodę spowodowaną przez produkt niebezpieczny. Należy wiedzieć, że kto wytwarza lub sprzedaje produkt niebezpieczny, ten odpowiada za ciężki uszczerbek na zdrowiu, inne naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia, a także za doznaną krzywdę konsumenta. Naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu. Jeżeli poszkodowany   utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. Jeżeli w chwili wydania wyroku szkody nie da się dokładnie ustalić, poszkodowanemu może być przyznana renta tymczasowa. 

Jak widać, z punktu widzenia medycyny konsumenta kluczowe znaczenie dla zdrowia i kieszeni konsumenta ma definicja produktu niebezpiecznego. Jest ona zawarta w obowiązujących ustawach, które powinny stać się orężem walki czytelników „Świata Konsumenta” o najważniejsze z praw konsumenckich – prawo do ochrony zdrowia i bezpieczeństwa. Są to:
• Ustawa z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. z 2000 Nr. Nr 22, poz. 271 z p. zm.)
• Ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów (Dz. U. z 2003 r. Nr 229, poz. 2275)
• Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz. U. z 2001 r. Nr 63 z p. zm.)
W internecie na serwerze www.halat.pl udostępniam aktualne jednolite teksty tych i innych ważnych ustaw i rozporządzeń, łącznie z ich wersjami sprzed ostatniej nowelizacji, co jest szczególnie przydatne ludziom szukającym sprawiedliwości w dzisiejszej Polsce.
Prawo odnosi się do aktualnego stanu wiedzy i techniki oraz uzasadnionych oczekiwań konsumentów co do bezpieczeństwa produktu. Art. 5. ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia głosi, że środki spożywcze, dozwolone substancje dodatkowe i inne składniki żywności oraz substancje pomagające w przetwarzaniu nie mogą być szkodliwe dla zdrowia lub życia człowieka, zepsute ani zafałszowane oraz naruszać warunków określonych w ustawie. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez żywność lub substancje pomagające w przetwarzaniu o niewłaściwej jakości zdrowotnej, a w szczególności szkodliwe dla zdrowia, zepsute lub zafałszowane, określają przepisy Kodeksu cywilnego.
Za najbardziej niebezpieczną substancję dodatkową uznawany jest aspartam, substancja słodząca zastępująca cukier w reklamowanych jako sprzyjające zdrowiu (!) napojach gazowanych i niegazowanych typu „light”, bezcukrowych gumach do żucia, jogurtach, deserach „0”- cukrowych i innych wynalazkach. Akurat 26. lipca 2004r. przypada trzydziestolecie pierwszego zezwolenia na stosowanie aspartamu  w produktach suchych udzielonego firmie G. D. Searle przez amerykański Urząd ds. Żywności i Leków (Food and Drug Administration – FDA).  Już  w następnym miesiącu dr John W. Olney – neurolog  i mec. James Tuner - prawnik organizacji konsumenckiej wnieśli protest przeciwko tej rejestracji. Równocześnie prowadzono dochodzenie w sprawie nierzetelnych ocen bezpieczeństwa w firmie G. D. Searle. W efekcie 5 grudnia 1974r. doszło zawieszenia zezwolenia FDA. Jednak już w 1981r. zezwolenie przywrócono, a w 1983r. nawet rozszerzono na napoje gazowane. W roku 1985 firmę G. D. Searle za trzy miliardy dolarów kupiła sławna firma Monsanto i wyodrębniła z niej NutraSweet Company. Od tej pory aspartam sprzedawany pod marką NutraSweet rozpoczął podbój świata podatnego na reklamę i głuchego na argumenty lekarzy. Składniki aspartamu (metanol i enzym pozyskany w wyniku inżynierii genetycznej) oraz produkt jego rozpadu, którym jest gromadzący się w tkankach formaldehyd, są obecnie uznawane za przyczynę ponad setki chorób. Do najczęstszych należy ból głowy, w tym migrenowy, zawroty głowy, nudności, drętwienia kończyn, mimowolne skurcze mięśni, bóle stawów, wysypki, depresja, zmęczenie, drażliwość, ataki niepokoju, przyspieszona akcja serca, bezsenność, zaburzenia widzenia i słuchu, szum w uszach, trudności z oddychaniem. Oczywistym ratunkiem dla zdrowia jest natychmiastowe odstawienie żywności i napojów zawierających podejrzany składnik. Tak właśnie postąpił Amerykanin Justin Dumais, najbardziej prawdopodobny kandydat na mistrza w nurkowaniu olimpiady 2004 w Atenach. Cieszącego się wspaniałym zdrowiem 25-latka nagle poraziło bardzo silne zmęczenie, początkowo uznawane za wynik przetrenowania, aż wreszcie rozpoznane przez lekarza jako choroba Gravesa – Basedowa, nadczynność tarczycy występująca głównie u kobiet w średnim wieku. W lutym b. r. podjął przepisane leczenie, ale szukając ratunku na własną rękę, trafił na specjalistę ds. żywności, który zalecił odstawić napoje zawierające aspartam. Sportowiec posłuchał i już w połowie marca był zdrowy! Nie pije napojów typu „light” czy „diet”, nie bierze leków na mylnie rozpoznaną chorobę i ostro trenuje do olimpiady. 
Nieoczekiwane skutki zdrowotne przetworzonej żywności ujawnił eksperyment, w którym dwaj pięcioletni bracia bliźniacy Krzysztof i Michał Parker z Anglii zostali poddani w  2003r. Przez dwa tygodnie pożywienie Michała było zupełnie pozbawione jakichkolwiek substancji  „E - coś tam” ale Krzysztofowi nie odebrano przyjemności gazowanych napojów, słodyczy, aromatyzowanych chipsów. Już po krótkim czasie Michał stał się bardziej pewny siebie, rozmowny, pogodny  i  dużo spokojniejszy niż jego brat. Przed eksperymentem stwierdzono taki sam iloraz inteligencji u obu bliźniaków. Już po dwóch tygodniach IQ Michała było o 15% wyższe niż brata karmionego dodatkami do żywności. Naukowcy brytyjscy wyniki tego eksperymentu uznali za ważny powód do rewizji ocen bezpieczeństwa wpływu dodatków na zdrowie dzieci. Warto dodać, że na każdy punkt IQ poniżej średniej przypada utrata 2% dochodów całego życia. 
W ciągu ostatnich 50 lat spożycie napojów gazowanych w USA wzrosło pięciokrotnie. W tym samym czasie nastąpił sześciokrotny wzrost raka przełyku  u mężczyzn. Podobne trendy naukowcy zaobserwowali w Wielkiej Brytanii i Australii. Z kolei w Chinach i Japonii, gdzie szaleństwo napojów gazowanych było dużo słabiej widoczne, nie dostrzega się wzrostu zachorowań na raka przełyku. Rozciągnięty przez dwutlenek węgla żołądek zarzuca wstecznie swoją kwaśną zawartość do przełyku (tzw. reflux), co powoduje podrażnienie śluzówki i rozwój raka. Choroba refluksowa wywołana przez napoje gazowane jako przyczyna epidemii raka przełyku jest stanowczo odrzucana przez przemysł napojowy, ale lekarze gastroenterolodzy obradujący niedawno nad tą sprawą w Nowym Orleanie domagają się szeroko zakrojonych badań epidemiologicznych nad tym coraz bardziej niepokojącym problemem.

dr Zbigniew Hałat, lekarz specjalista epidemiolog
w latach 90. w trzech kolejnych rządach główny inspektor sanitarny i zastępca ministra zdrowia ds. sanitarno-epidemiologicznych
Prezes Stowarzyszenia Ochrony Zdrowia Konsumentów
http://www.halat.pl/stowarzyszenie.html

MARKOWE GWARANCJE JAKOŚCI ZDROWOTNEJ


"Nowy Dzień", 20. grudnia 2005r.

Aspartam. Szczury od tego zdechły, my to jemy i pijemy

Edyta Błaszczak, cdk

Aspartamem słodzone są gumy do żucia...Tysiące niezwykle popularnych produktów takich jak coca-cola light mogą zawierać rakotwórczą truciznę! Chodzi o aspartam, słodzik powszechnie używany w przemyśle spożywczym. Raport, z którego wynika, że jest on rakotwórczy, otrzymała wczoraj Europejska Agencja Bezpieczeństwa Żywienia. Sprawą zajmuje się także polski sanepid, który zamówił podobną ekspertyzę w polskim Państwowym Zakładzie Higieny.

Potwierdzenie, że aspartam jest trucizną, oznacza rewolucję w przemyśle spożywczym. W tysiącach produktów trzeba będzie zmienić jeden z głównych składników! A te produkty, które już trafiły do sklepów, natychmiast wycofać. To oznacza, że producenci żywności poniosą straty liczone w miliardach dolarów. Póki co, koncerny spożywcze powołując się na dwieście różnych badań, zapewniają, że aspartam jest bezpieczny.

W ubiegłym tygodniu w sprawie aspartamu była awantura w brytyjskim parlamencie. Tamtejszy poseł Roger Williams zażądał natychmiastowego wycofania z rynku brytyjskiego sześciu tys. produktów zawierających aspartam.

Powołał się przy tym na ustalenia włoskiego Instytutu Ramazzini, który na prośbę Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) sprawdzał, czy aspartam jest rakotwórczy. Wczoraj Włosi wysłali dokumenty do EFSY. - Wyniki naszych badań mówią same za siebie. Jasno z nich wynika, że aspartam jest potencjalnym czynnikiem rakotwórczym - powiedziała "Nowemu Dniowi" Kathryn Knowles z Instytutu Ramazzini. Odmówiła jednak podania szczegółów.

- Traktujemy sprawę bardzo poważnie - usłyszeliśmy od Caroli Sondermann, rzeczniczki EFSY. - Sprawdzenie danych z Instytutu Ramazzini potrwa od trzech do pięciu miesięcy. Wtedy opublikujemy wyniki oraz powiadomimy Komisję Europejską. To ona zdecyduje, co dalej. W tej chwili nie możemy stwierdzić, czy trzeba wycofać produkty z aspartamem - tłumaczyła nam wczoraj Sondermann.

Kluczowe są odpowiedzi na pytania: Czy aspartam jest rakotwórczy? Jeśli tak, to w jakiej ilości? Czy obecnie dopuszczona zawartość aspartamu w żywności jest niebezpieczna?

Mówi Roger Williams, brytyjski poseł: - Zwykle, gdy podejrzewa się, że jakiś produkt jest niebezpieczny dla zdrowia, wycofuje się go natychmiast. W przypadku aspartamu panuje zmowa milczenia, bo za dużo firm straciłoby na pochopnej decyzji.

Wszyscy czekają więc na ustalenia EFSY. - Na razie nie wycofamy aspartamu. Czekamy na decyzję Komisji Europejskiej - mówi Steve Leroy, rzecznik europejskiego oddziału Coca-Coli.

Co odkryli Włosi

Naukowcy z Fundacji Ramazziniego przeprowadzili badanie na szczurach. Obserwowali gryzonie przez 159 tygodni. W tym czasie podawali im pożywienie zawierające aspartam w dawkach imitujących dzienne spożycie tego związku przez ludzi. Szczury podzielono na kilka grup w zależności od przyjmowanej dawki. Związek ten wywołał u szczurów chłoniaki, białaczkę oraz nowotwory (szczególnie nerek u samic i nerwów obwodowych u samców), nawet jeśli spożywały mniejsze dawki niż dozwolone w przemyśle spożywczym dla ludzi.

Komentuje Anna Malinowska, rzecznik centrali sanepidu

Niezależnie od badań Instytutu Ramazzini sanepid wystąpił do Państwowego Zakładu Higieny o ocenę szkodliwości aspartamu. Ekspertyzy spodziewamy się lada dzień. Jeśli PZH uzna, że ten środek jest niegroźny, to poczekamy na ocenę Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Żywienia. Natomiast jeśli nasz PZH potwierdzi szkodliwość aspartamu, to spróbujemy zmienić nasze prawo, aby natychmiast go wycofać z rynku. Zaalarmujemy też Unię Europejską.

Komentuje Dr Zbigniew Hałat, epidemiolog, szef sanepidu w latach 1991-1993.

Gdyby to ode mnie zależało, na pewno wycofałbym aspartam z obrotu. Ale nawet minister zdrowia nie może samodzielnie podjąć takiej decyzji, bo to zależy od ekspertów, głównie z Państwowego Zakładu Higieny i Instytutu Żywności i Żywienia.

Od dawna wiadomo, że aspartam jest rakotwórczy. Jeśli EFSA to potwierdzi, to przewróci na łopatki cały przemysł zdrowej żywności, gdzie cukier zastępuje się sztucznym słodzikiem. Ja od dawna radziłem pacjentom skarżącym się na bóle głowy, rozdrażnienie, stany lękowe, żeby zrezygnowali z produktów zawierających aspartam. I pomagało.

Co to za środek

Aspartam, zwany także Canderel, Nutrasweet (symbol E 951). To syntetyczna, substancja słodząca. Zawierają ją niskokaloryczne jogurty, owocowe napoje gazowane, płatki śniadaniowe, gumy do żucia, sosy do lodów, syropy do kawy, słodziki, ketchupy i ciastka bez cukru, napoje i batoniki odżywcze, miętusy, kakao błyskawiczne. Na opakowaniach tych produktów powinno być napisane, że zawierają aspartam.

Aspartamem słodzone są gumy do żucia...
fot. Tomasz Wawer / AG

... napoje markowe...
fot. Tomasz Wawer / AG

... i te najtańsze.
fot. Tomasz Wawer / AG

Kropla Coca-Coli sprzedawana z logo PZH a etykiecie.

Państwowy Zakład Higieny
reklamuje produkty koncernu Coca - Cola.
 

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 29 kwietnia 2004 r.
w sprawie naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych i wód stołowych
Państwowy Zakład Higieny dokonuje oceny oraz kwalifikacji rodzajowej wody.

Poza tym PZH tworzy i egzekwuje  prawo sanitarne oraz
sprawuje nadzór specjalistyczny nad stacjami san-epid,
przy pomocy których wykonują swoje zadania inspektorzy sanitarni.

PAŃSTWOWY ZAKŁAD HIGIENY
i stan spraw rządowej ekspertyzy
w sprawach zagożeń zdrowia w Polsce

Która instytucja państwowa w Polsce zapewnia Polakom
oraz konsumentom i producentom z innych krajów
jednolitego wspólnego rynku europejskiego
bezstronną ocenę sanitarną żywności i napojów?

CZARNA LISTA
STOWARZYSZENIA OCHRONY
ZDROWIA KONSUMENTÓW
 
 

KORUPCJA W POLSCE

"Dziennik Zachodni", 11. maja 2001

Chemia na talerzu

Można będzie stosować barwniki syntetyczne dotychczas w Polsce zakazane

Produkty spożywcze naszpikowane są konserwantami, aromatami, substancjami słodzącymi i innymi chemikaliami, które nie są obojętne dla zdrowia. Kilka dni temu dołączyły do nich jeszcze barwniki syntetyczne, których stosowanie było do tej pory w Polsce zakazane.
KATOWICE. 7 maja weszło w życie rozporządzenie ministra zdrowia zawierające wykaz dopuszczalnych ilości substancji dodatkowych, dodawanych do środków spożywczych lub używek. Chodzi o substancje chemiczne, które zapobiegają psuciu się artykułów spożywczych, zapewniają odpowiedni smak, zapach, wygląd i przedłużają ich trwałość. Nowe przepisy dostosowały nasze prawodawstwo do dyrektyw Unii Europejskiej, a te były do tej pory mniej restrykcyjne od polskich.
Zdaniem organizacji konsumenckich resort zdrowia poszedł na rękę producentom i dystrybutorom żywności, ale pominął interesy klientów.
- Spełniamy teraz europejskie wymagania sanitarne, ale jesteśmy pozbawieni możliwości kontroli - mówi dr Zbigniew Hałat, epidemiolog, prezes Stowarzyszenia Ochrony Zdrowia Konsumentów. - Dopuszczenie do obrotu barwników syntetycznych, tańszych od naturalnych, obniży koszty produkcji i sprawi, że stanie się ona bardziej opłacalna. Nie mamy jednak żadnych gwarancji, że producenci nie będą przekraczali dopuszczalnych dawek. Tym bardziej, że do tej pory wielokrotnie nadużywano konserwantów.
Kontrolą żywności zajmują się w Polsce inspekcje: sanitarna, weterynaryjna, handlowa i skupu artykułów rolno-spożywczych.
Podstawowym problemem nie jest brak organów kontrolnych, ale pieniędzy na kosztowne analizy chemiczne. Poza tym informacje o wynikach przeprowadzonych kontroli są zbyt ogólne, aby mogły być przydatne.
- Ukrywa się przed nami nazwy producentów, którzy nas oszukują i czerpią nieuzasadnione korzyści. W USA to nie do pomyślenia. Tam podaje się nie tylko nazwę producenta, ale datę produkcji i numery serii artykułów wykluczonych z obrotu - mówią członkowie Stowarzyszenia Ochrony Zdrowia Konsumentów.
Chcąc ograniczyć do minimum ryzyko narażenia zdrowia, powinniśmy być bardziej dociekliwi.
- Jeśli na etykiecie podany jest tylko symbol substancji chemicznej, bez wyjaśnienia roli, jaką odgrywa w produkcie, lepiej z niego zrezygnować - radzi Adam Zawiszowski, rzecznik prasowy Śląskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Katowicach.
Federacja Konsumentów poleca artykuły opatrzone znakiem "Ekolandu", w których stosuje się wyłącznie naturalne składniki.

MARIOLA MARKLOWSKA

Nowe rozporządzenie ministra zdrowia zawiera 365 substancji chemicznych, które można dodawać do produktów spożywczych (poprzednie zawierało ich 180). Należą do nich:
- barwniki
- aromaty
- substancje konserwujące - przedłużają trwałość
- przeciwutleniacze - przedłużają trwałość
- kwasy i regulatory kwasowości
- stabilizatory - umożliwiają utrzymanie odpowiednich właściwości fizycznych i chemicznych
- emulgatory - umożliwiają połączenie 2 substancji, które bez nich nie można złączyć (np. tłuszcz i woda)
- zagęstniki i substancje żelujące
- substancje wypełniające
- substancje klarujące
- substancje słodzące - nie mogą być dodawane do środków spożywczych przeznaczonych dla niemowląt i dzieci do 3 lat.
 

Poniżej artykuł oddany do druku w okresie poprzedzającym lato z pleśnią w Polsce

(patrz CZARNA LISTA STOWARZYSZENIA OCHRONY ZDROWIA KONSUMENTÓW)



 
 
 
 
 
 

Przemysł Owocowy i Fermentacyjny, 1999

Zbigniew Hałat
Jakość zdrowotna dodatków do napojów bezalkoholowych

Patrycja Lieberman z Centrum na Rzecz Nauki w Interesie Publicznym (the Center for Science in the Public Interest) tak uzasadniła petycję skierowaną do amerykańskiej Administracji Środków Spożywczych i Leków (Food and Drug Administration) w sprawie wprowadzenia obowiązku podawania zawartości kofeiny na etykietach środków spożywczych: "Dzieci piją w dużych ilościach napoje bezalkoholowe, które są źródłem pustych kalorii, albo inne napoje z dodatkiem kofeiny zamiast soków owocowych, które mogą obniżyć ryzyko raka lub 1% bądź odtłuszczonego mleka, które może obniżyć ryzyko osteoporozy. Według danych Departamentu Rolnictwa nastoletni chłopcy wypijają dwa razy więcej a nastoletnie dziewczęta o 50% więcej napojów bezalkoholowych niż mleka". Stanowisko Centrum w sprawie szkodliwości kofeiny dla zdrowia konsumentów poparło 34 naukowców z wiodących uniwersytetów amerykańskich i 10 organizacji pozarządowych. (1)

A przecież kofeina nie jest ex definitione substancją dodatkową, tym bardziej produktem syntezy chemicznej, a naturalnym alkaloidem stosowanym w żywieniu ludzi od prawie 5000 lat (pierwszy miał pisać o herbacie legendarny cesarz Chin Shen Nung w 2737r. przed Chr.) (2) Nadto to właśnie dzieci i nastolatki są celem intensywnych kampanii reklamowych producentów napojów zawierających kofeinę. I bywa, że padają ofiarą zaufania do reklam. W początkach czerwca b. r. po wypiciu coca-coli 31 belgijskich uczniów znalazło się w szpitalu. Maureen O'Sullivan, rzecznik koncernu Coca-Cola, stwierdziła, że bóle głowy, nudności i skurcze żołądka są następstwem defektu jakości i że nie wykryto żadnego zatrucia... (3). 

Z końcem drugiej dekady czerwca stało się jasne, że koncern przeżywa najcięższe chwile w swojej 113-letniej historii. Zarejestrowano 200 osób w Belgii i Francji, u których pojawiły się nudności, wymioty i zawroty głowy. Według francuskiej minister spraw konsumenckich Marylise Lebranchu lekarze nie znajdują innej przyczyny tej choroby niż coca-cola, a wbrew nowym objaśnieniom koncernu, na paletach transportowych nie znaleziono śladów inkryminowanej substancji chemicznej. Władze sanitarne wielu krajów Europy (i nie tylko) - od państw Unii Europejskiej po Litwę, Łotwę i Estonię - zakazały obrotu sztandarowymi produktami koncernu, łącznie z wodą stołową Bonaqua, czy to produkcji krajowej, czy z importu. Dopiero 18. czerwca do Brukseli przybył prezes i naczelny dyrektor koncernu Coca-Cola Co. Douglas Ivester, co potwierdza opinie wielu ekspertów o niewłaściwej i zbyt późnej reakcji na kryzys. (4)

Polska postrzegana jest jako obiecujący rynek napojów gazowanych, gdyż wypijamy mniej niż połowę tej ich ilości, jaka przypada na głowę mieszkańca Unii Europejskiej (33 litry w porównaniu z 69 litrami). Jak twierdzi Marcin Barcz z Coca-Cola Poland Services konsumpcja napojów gazowanych będzie stale rosnąć wraz ze wzrostem siły nabywczej ludności. Ma to nastąpić kosztem kompotów i lemoniad, a sposobem na przejęcie udziału w rynku jest reklama i promocja. Aż 15,198 mln złotych producenci napojów gazowanych wydali w pierwszym kwartale 1999r. na reklamę w różnych mediach, z tego 98,7% trafiło do telewizji. Największym budżetem na reklamę tradycyjnie dysponuje koncern Coca-Cola i nic dziwnego, że najwięcej sprzedaje: w segmencie napojów typu cola najczęściej sprzedawana jest coca-cola (69,6% udziału w rynku), następnie pepsi-cola (26,6%), potem inne produkty obu koncernów, a dopiero na 7. miejscu Hoop Cola (1,3% udziału).(5)

Tymczasem również i w naszym kraju podnoszone są liczne zastrzeżenia w stosunku do napojów bezalkoholowych. Według naukowców z Instytutu Żywności i Żywienia w coli znajdują się fosforany pogłębiające w organizmie dysproporcje miedzy fosforem a wapniem, którego w Polsce spożywa się zbyt mało (prof. Światosław Ziemlański), co u dzieci i młodzieży może doprowadzić do nieprawidłowego ukształtowania się kości i obniżenia ich gęstości (dr Urszula Rutkowska). Najbardziej opiniotwórczy tygodnik nie pozostawia u czytelnika wątpliwości, że 0,3 litra coli wypite w ciągu dnia przez dziesięciolatka całkowicie blokuje przyswajanie wapnia i magnezu (dane Pracowni Chemii WAT), a napoje tego typu przyspieszają próchnicę i z powodu wysokiej kwasowości drażnią śluzówkę żołądka.(6)

Obraz jakości zdrowotnej dodatków do napojów bezalkoholowych uzupełnia opinia Komitetu Naukowego ds. Żywności Unii Europejskiej: "substancję dodatkową do żywności tylko rzadko wykrywa się jako przyczynę uczulenia pokarmowego, które jest działaniem niepożądanym o charakterze immunologicznym. W przypadku substancji dodatkowych do żywności częściej spotykana jest nietolerancja pokarmowa oparta o mechanizmy nieimmunologiczne. Astma oskrzelowa prowokowana siarczynami jest dobrze udokumentowana. Działania niepożądane odnotowano również w przypadku tartrazyny i barwników nieazowych, aspartamu, glutaminianu sodu, benzoesanów i kilku innych substancji dodatkowych."

Są liczne dowody, że pewne substancje dodatkowe różnych typów mogą przyspieszać reakcje niepożądane. Bardzo rzadko substancje dodatkowe do żywności wykrywa się jako przyczynę rzeczywistych reakcji alergicznych (immunologicznych). Dużo częstsze są działania niepożądane w następstwie rozmaitych mechanizmów farmakologicznych lub innych. Wielu pacjentów cierpiących z powodu reakcji na substancje dodatkowe do żywności charakteryzuje się skazą atopową i takimi objawami klinicznymi jak atopowe zapalenie skóry, nieżyt nosa lub dychawica oskrzelowa. Niektóre z działań niepożądanych mogą zagrażać życiu, jak nadwrażliwość na siarczyny u pacjentów z astmą, lecz reakcje na inne substancje dodatkowe są zwyczajne i mniej ostre. Najważniejsze objawy skórne to pokrzywka, obrzęk Quinckego i pokrzywka kontaktowa. Reakcje nadwrażliwości z narządów innych niż skóra i układ oddechowy są rzadkie lub słabo udokumentowane. Wprawdzie popularne jest przekonanie, że substancje dodatkowe mogą mieć szkodliwy wpływ na zachowanie, lecz pomimo pokaźnej liczby badań, które dokonały oceny roli substancji dodatkowych w nadaktywności, wyniki nie są jednoznaczne. Niektóre badania sugerują, że występuje pewien związek między substancjami dodatkowymi do żywności a nadaktywnością, lecz kiedy badania przeprowadzono bardziej starannie, tego rodzaju zależności nie potwierdzono. Są dowody sugerujące, że istnieje pewna bardzo nieliczna grupa zasadniczo młodszych dzieci, u których substancje dodatkowe wpływają na zachowanie. Czynniki psychologiczne odgrywają podstawową rolę w przypadku reakcji zarówno na żywność jak i na substancje dodatkowe do żywności.

Nietolerancja siarczynów

Dwutlenek siarki (SO2) oraz kilka nieorganicznych siarczynów (siarczynu sodu, dwusiarczyn i m-dwusiarczyn potasu) dodaje się do żywności, napojów i leków. Są to środki stosowane do hamowania wzrostu mikroorganizmów w przemyśle fermentacyjnym i były szeroko wykorzystywane w produkcji żywności i napojów od ponad 2 000 lat. Wykazano, że często wyzwalają one ataki astmy oskrzelowej, a rzadziej i inne objawy. Pomimo narastającej liczby danych zebranych na temat siarczynów a związanych z dużym zainteresowaniem lekarzy tą sprawą w ostatnich latach, wyjaśnienie zagadnienia nadwrażliwości na siarczyny przeciąga się, jest trudne i wciąż nierozwiązane. Dotyczy to mechanizmów działania, rozpowszechnienia i wypracowania najbardziej efektywnych metod zabezpieczenia osób wrażliwych na siarczyny przed narażeniem na te związki. 

Astma, opóźniony wyprysk i natychmiastowe reakcje pokrzywkowe zostały opisane jako skutek spożycia siarczynów z żywnością. Jednakże siarczyny rzadko powodują pokrzywkę, a wyjątkowo reakcje podobne do anafilaksji. Obserwowano kliniczne przypadki uczulenia kontaktowego na siarczyny.

Tartrazyna, azowe i nieazowe barwniki żywności

Wszystkie barwniki spożywcze posiadają pierścienie aromatyczne, a niektóre również wiązanie azowe. Tartrazyna, żółcień pomarańczowa i azorubina są najpowszechniej używanymi barwnikami azowymi. Barwniki nieazowe to błękit brylantowy, erytrozyna i indygotyna. Chociaż barwniki azowe i nieazowe są rzadko przyczyną wywoływania odczynów alergicznych to uwikłane są w wielką liczbę anegdotycznych przypadków wywoływania uczuleń. Przez wiele lat tartrazyna była uważana za czynnik dający odczyny krzyżowe z aspiryną i wywołujący dychawicę oskrzelową. Jednakże wykazano, że tartrazyna nie jest inhibitorem cyklooksygenazy, a kilka badań tartrazyny z wykorzystaniem podwójnie ślepej próby ekspozycyjnej z zastosowaniem placebo, które przeprowadzono u osób z astmą oskrzelową nietolerujących aspiryny pozwoliło na konkluzję, że nie istnieje reaktywność krzyżowa pomiędzy inhibitorami cyklooksygenazy (aspiryna i niesterydowe środki przeciwzapalne) a tartrazyną. Tartrazyna może sama powodować dychawicę, ale zdarza się to niezmiernie rzadko. Podobnie rzadko może być przyczyną powstawania pokrzywki, atopowego zapalenia skóry, hiperkinezji lecz ich rozpowszechnienie również jest bardzo małe.

Benzoesany i estry kwasu para-benzoesowego

Kwas benzoesowy i benzoesan sodu są szeroko stosowane jako konserwanty przeciwgrzybicze i przeciwbakteryjne w żywności i napojach. Jako konserwanty w pewnych grupach środków spożywczych używane są również estry kwasu para-benzoesowego (parabeny). Niepożądane reakcje na te związki u osób z przewlekłą pokrzywką były przedmiotem dogłębnych studiów. Jest jasne, że benzoesany obecne w żywności mogą wywoływać pokrzywkę u dorosłych i u dzieci. Jednak rzadko wykonywano podwójnie ślepe próby ekspozycyjne z zastosowaniem placebo i nadal brak dokładnych danych o rozpowszechnieniu nietolerancji benzoesanów w pokrzywce przewlekłej, które mieści się w zakresie od prawie zerowego do 50%. Różnice te można wyjaśnić

  • trudnością przeprowadzenia wiarygodnych prób ekspozycyjnych i ich interpretacji ,
  • niezdolnością wielu pacjentów do potwierdzenia pozytywnego wyniku ekspozycji skuteczną dietą wolną od benzoesanów i tym, że
  • objawy mogą zmieniać się z dnia na dzień (7)
Raport ten pochodzi sprzed "ery szalonych krów", która spowodowała przeniesienie Komitetu spod nadzoru komisarza ds. przemysłu (DG III) pod nadzór komisarza ds. ochrony zdrowia konsumentów (DG XXIV) w celu zapewnienia większej doskonałości, niezależności i przezroczystości działania ekspertów. 

Dzisiaj dochodzą dalsze aspekty oceny jakości zdrowotnej substancji dodatkowych. Problemem w Polsce nieznanym a na świecie budzącym najwięcej obaw jest wprowadzanie organizmów zmodyfikowanych genetycznie do łańcucha pokarmowego człowieka. W odróżnieniu od wieloletniego skomplikowanego procesu dopuszczania do obrotu substancji dodatkowych, w przypadku produktów opartych o organizmy genetycznie zmodyfikowane w ciągu ostatnich 15 lat ukazała się tylko jedna (!) praca dotycząca oceny ryzyka ich stosowania w żywieni człowieka. 

W przypadku aspartamu (NutraSweet, marka Monsanto) do oskarżeń o wywoływanie guzów mózgu, czym zajmowała się FDA w 1996r., doszły coraz szerzej głoszone opinie, o tym, że produkt rozpadu aspartamu, którym jest formaldehyd nie jest tak łatwo eliminowany z organizmu, jak wcześniej sądzono, a odwrotnie - pozostaje w tkankach, ulega kumulacji i jest przyczyną wielu chorób. W skład aspartamu wchodzi metanol i enzym pozyskany w wyniku inżynierii genetycznej. To właśnie użycie przez koncern Coca-Cola enzymu zmodyfikowanego genetycznie, który niespodziewane ujawnił swoje niekorzystne działanie niepożądane jest najbardziej niepokojącą hipotezą wyjaśniającą przyczyny czerwcowego kryzysu.(8) W tej sytuacji niskokaloryczne napoje bezalkoholowe (Coca-Cola Light, Pepsi Max, Pepsi Light i in.) słodzone nie cukrem a aspartamem, bądź mieszanką aspartamu z acesulfamem K tracą rację bytu jako produkty chroniące przed chorobami. 

W oparciu o organizmy genetycznie zmodyfikowane produkowane są również inne składniki napojów bezalkoholowych, np. surowce owocowe, enzymy, inne substancje dodatkowe. W tej sprawie zabrało głos ogólnopolskie Stowarzyszenie Ochrony Zdrowia Konsumentów, które uznaje zasadność stanowiska Brytyjskiego Stowarzyszenia Medycznego (British Medical Association) ogłoszonego 18. maja 1999r. i domaga się od władz państwowych RP zarządzenia bezterminowego zakazu wprowadzania organizmów genetycznie zmodyfikowanych do łańcucha pokarmowego człowieka. Pismo w tej sprawie Stowarzyszenie złożyło 26. maja 1999r. w sekretariacie Ministra Radosława Gawlika w Ministerstwie Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Z kolei do prezesów/dyrektorów generalnych ok. 200 firm działających na polskim rynku, w tym produkujących napoje bezalkoholowe, Stowarzyszenie zwróciło się z zapytaniem: "Czy reprezentowana przez Panią/Pana Firma wprowadzała bądź wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej produkty oparte o organizmy zmodyfikowane genetycznie oraz jakie są plany Firmy w tym zakresie" Wpływające odpowiedzi udostępniane są opinii publicznej na stronie internetowej: http://www.halat.com/gmopl.html (9)

Na koniec należy podkreślić, że domieszki głównego składnika napojów, jakim jest woda, mogą być przyczyną potęgowania szkodliwego działania niektórych dodatków do żywności. Zwłaszcza niepokojący jest synergizm substancji rakotwórczych. W porównaniu z Unią Europejską w Polsce nie ma norm dla pięciu substancji i całej grupy wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych. Tym samym san-epid ich nie bada. Są to: akryloamid, bromiany, bromodichlorometan, chlorek winylu, epichlorohydryna i cztery WWA - 2 fluoroanteny, perylen oraz indenol(1,2,3-cd)piren) (10) 

W świetle powyższego wywodu należy sądzić, że optymistyczne prognozy przedstawicieli koncernów napojowych będą musiały ulec modyfikacji dostosowanej do stale rosnącego poziomu nie tylko zamożności, ale i świadomości zdrowotnej polskiego konsumenta.

Przypisy
(1) Center for Science in the Public Interest, 1997
(2) "Caffeine", ILSI, Springer - Verlag 1984
(3) CNN z 10. czerwca 1999
(4) Reuters z 19 i 20 czerwca 1999
(5) "Bąbelkowy świat", Media i Marketing z 3. czerwca 1999
(6) "Morze nektaru", Wprost z 21. lutego 1999
(7) Raport Komitetu Naukowego do spraw Żywności Unii Europejskiej w sprawie niepożądanych działań żywności i jej składników, nakładem Medycznego Centrum Konsumenta 1996 (I wyd.) i 1999 (II wyd.)
(8)"Toksykologia żywności", Rzeczpospolita z 17. czerwca 1999
(9)"Zagrożenia zdrowia w Polsce", aktualizowana wersja elektroniczna, http://www.halat.pl/zdrowie.html
(10) Z. Hałat, turkusowa książeczka "Woda", Warszawa 1998


 
 


Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2000 r.
w sprawie wykazu dopuszczalnych ilości substancji dodatkowych i innych substancji obcych dodawanych do środków spożywczych lub używek, a także zanieczyszczeń, które mogą znajdować się w środkach spożywczych lub używkach.
nieobowiązujący - uchylona podstawa prawna

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 lutego 2001 r.
zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu dopuszczalnych ilości substancji dodatkowych i innych substancji obcych dodawanych do środków spożywczych lub używek, a także zanieczyszczeń, które mogą znajdować się w środkach spożywczych lub używkach.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 kwietnia 2001 r.
zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu dopuszczalnych ilości substancji dodatkowych i innych substancji obcych dodawanych do środków spożywczych lub używek, a także zanieczyszczeń, które mogą znajdować się w środkach spożywczych lub używkach.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 czerwca 2001 r.
zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu dopuszczalnych ilości substancji dodatkowych i innych substancji obcych dodawanych do środków spożywczych lub używek, a także zanieczyszczeń, które mogą znajdować się w środkach spożywczych lub używkach.
 

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 15 maja 2002 r.
w sprawie wykazu substancji dodatkowych,
innych składników wspomagających i składników
pochodzenia rolniczego wytworzonych metodami innymi niż ekologiczne
dopuszczonych do stosowania
przy przetwarzaniu produktów rolnictwa ekologicznego

Uwaga!
od 1. maja 2004r. obowiązuje
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 kwietnia 2004 r.
w sprawie dozwolonych substancji dodatkowych i substancji pomagających w przetwarzaniu
(Dz. U. Nr 94, poz. 933),
które zgodnie z intencją Ministra Zdrowia
w czasie od 23. kwietnia 2004
do dnia uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej
(czyli 1. maja 2004r.)
zastąpiło
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 marca 2003 r.
w sprawie dozwolonych substancji dodatkowych, substancji pomagających w przetwarzaniu
i warunków ich stosowania
(Dz. U. Nr 87, poz. 805)

Rozporządzenie Ministra Zdrowia

z dnia 27 grudnia 2000 r.

w sprawie wykazu dopuszczalnych ilości substancji dodatkowych i innych substancji obcych dodawanych do środków spożywczych lub używek, a także zanieczyszczeń, które mogą znajdować się w środkach spożywczych lub używkach.

(Dz. U. z dnia 5 lutego  2001 r. Nr 9, poz. 72)

 Na podstawie art. 4 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 25 listopada 1970 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz. U. Nr 29, poz. 245, z 1971 r. Nr 12, poz. 115, z 1985 r. Nr 12, poz. 49, z 1989 r. Nr 35, poz. 192, z 1992 r. Nr 33, poz. 144 i Nr 91, poz. 456, z 1997 r. Nr 43, poz. 272, Nr 60, poz. 369 i Nr 88, poz. 554, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 oraz z 2000 r. Nr 120, poz. 1268) zarządza się, co następuje:

§ 1. Rozporządzenie ustala:

1) wykaz substancji dodatkowych dozwolonych, dodawanych do środków spożywczych i używek, według numerycznego systemu oznaczeń Unii Europejskiej, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia,
pkt 1) uzyskał nowe brzmienie
"1) wykaz substancji dodatkowych dozwolonych dodawanych do środków spożywczych i używek według numerycznego systemu oznaczeń Unii Europejskiej, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia, z wyłączeniem substancji dodatkowych dozwolonych podnoszących walory odżywcze środków spożywczych,"

2) wykaz dopuszczalnych ilości substancji dodatkowych dozwolonych, dodawanych do środków spożywczych i używek, według ich funkcji technologicznych, stanowiący załącznik nr 2 do rozporządzenia,

nowy pkt 2a
"2a) wykaz substancji dodatkowych dozwolonych dodawanych do środków spożywczych podnoszących walory odżywcze środka spożywczego oraz ich dopuszczalne ilości, stanowiący załącznik nr 2a do rozporządzenia,";

3) wykaz dopuszczalnych ilości substancji dodatkowych dozwolonych, dodawanych do środków spożywczych przeznaczonych dla niemowląt i dzieci w wieku do 3 lat, stanowiący załącznik nr 3 do rozporządzenia,

4) wykaz dopuszczalnych ilości zanieczyszczeń w środkach spożywczych i używkach oraz w substancjach dodatkowych dozwolonych, stanowiący załącznik nr 4 do rozporządzenia.

§ 2. 1. Substancje dodatkowe dozwolone, o których mowa w § 1 pkt 2 i 3, muszą być stosowane zgodnie z ich funkcją technologiczną oraz na warunkach i w dawkach ustalonych w załącznikach nr 2 i 3 do rozporządzenia.

2. Dawki substancji dodatkowych dozwolonych, o których mowa w § 1 pkt 2 i 3, stanowią maksymalne ilości dopuszczalne w gotowych do spożycia środkach spożywczych i używkach.

3. Substancje dodatkowe dozwolone, o których mowa w § 1 pkt 2 i 3, dla których nie ustalono dopuszczalnych dawek (wyrażono znakiem "-"), stosuje się zgodnie z dobrą praktyką produkcyjną, czyli w dawce najniższej, niezbędnej do osiągnięcia zamierzonego efektu technologicznego.

§ 3. 1. W produkcji jednego środka spożywczego dopuszczalne jest stosowanie mieszaniny substancji dodatkowych dozwolonych, o których mowa w § 1 pkt 2.

2. W przypadku stosowania kilku substancji konserwujących i przeciwutleniaczy w produkcji jednego środka spożywczego lub używki maksymalna dopuszczalna ilość każdej z tych substancji, ustalona dla danego produktu, stosowana pojedynczo, powinna być zmniejszona o taki procent, w jakim użyto drugiej substancji, z uwzględnieniem ust. 3.

3. Przepis ust. 2 nie ma zastosowania przy ustalaniu zawartości dwutlenku siarki oraz kwasu sorbowego w winach.

§ 4. Do produkcji środków spożywczych i używek wolno stosować:

1) barwiące części roślin jadalnych,
2) części jadalnych aromatycznych surowców roślinnych,
3) wyciągi z jadalnych aromatycznych surowców roślinnych,
4) destylaty z owoców jadalnych świeżych lub poddanych procesowi fermentacji,
5) kondensaty naturalnych substancji aromatycznych owocowych, uzyskanych ze świeżych jadalnych owoców, miazgi lub wytłoków.
§ 5. 1. Zawartości zanieczyszczeń w środkach spożywczych i używkach oraz w substancjach dodatkowych dozwolonych nie mogą przekraczać ilości, o których mowa w § 1 pkt 4.

2. Zawartości zanieczyszczeń należy utrzymać na najniższym poziomie możliwym do uzyskania przy zastosowaniu zasad dobrej praktyki produkcyjnej na wszystkich etapach produkcji.

§ 6. Decyzje o zastosowaniu substancji dodatkowych dozwolonych, dodawanych do środków spożywczych oraz używek, wydaje wojewódzki inspektor sanitarny po zasięgnięciu opinii Państwowego Zakładu Higieny. (skreślony)

§ 7. Substancje dodatkowe dozwolone na podstawie dotychczasowych przepisów lub zezwoleń wydanych na ich podstawie, a nie ujęte w rozporządzeniu, mogą być stosowane przez okres 3 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia.(skreślony)

§ 8. Tracą moc:

1) zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 31 marca 1993 r. w sprawie wykazu substancji dodatkowych dozwolonych i zanieczyszczeń technicznych w środkach spożywczych i używkach (Monitor Polski Nr 22, poz. 233),

2) § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 8 października 1993 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych pozostałości w środkach spożywczych środków chemicznych stosowanych przy uprawie, ochronie, przechowywaniu i transporcie roślin (Dz. U. Nr 104, poz. 476 i z 1997 r. Nr 43, poz. 273).

§ 9. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.
Minister Zdrowia: G. Opala


Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2000 r. (poz. 72)

Załącznik nr 1

WYKAZ SUBSTANCJI DODATKOWYCH DOZWOLONYCH1), DODAWANYCH DO ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH I UŻYWEK, WEDŁUG NUMERYCZNEGO SYSTEMU OZNACZEŃ UNII EUROPEJSKIEJ


Numer wg Systemu Oznaczeń Unii Europejskiej
Nazwa w języku polskim
Nazwa w języku angielskim
Funkcja technologiczna
1
2
3
4
E 100 Kurkumina Curcumin barwnik
E 101 (i) Ryboflawina (i) Riboflavin barwnik
(ii) Ryboflawiny-5'-fosforan (ii) Riboflavin-5'-phosphate barwnik
E 102 Tartrazyna Tartrazine barwnik
E 104 Żółcień chinolinowa Quinoline Yellow barwnik
E 110 Żółcień pomarańczowa S Sunset Yellow FCF Orange Yellow S barwnik
E 120 Koszenila, Cochineal, barwnik
Kwas karminowy Carminic acid, Carmines
E 122 Azorubina Azorubine, barwnik
  Carmoisine
E 123 Amarant Amaranth barwnik
E 124 Czerwień koszenilowa Ponceau 4R, barwnik
  Cochineal Red A
E 127 Erytrozyna Erythrosine barwnik
E 128 Czerwień 2G Red 2G barwnik
E 129 Czerwień Allura AC Allura Red AC barwnik
E 131 Błękit patentowy V Patent Blue V barwnik
E 132 Indygotyna Indigotine barwnik
Indigo Carmine
E 133 Błękit brylantowy FCF Brilliant Blue FCF barwnik
E 140 Chlorofile i chlorofiliny Chlorophylls and Chlorophyllins barwnik
(i) Chlorofile (i) Chlorophylls
(ii) Chlorofiliny (ii) Chlorophyllins
E 141 Chlorofili i chlorofilin kompleksy miedziowe Copper complexes of chlorophylls and chlorophyllins barwnik
(i) Chlorofili kompleksy miedziowe (i) Copper complexe of chlorophylls
(ii) Chlorofilin kompleksy miedziowe (ii) Copper complexe of chlorophyllins
E 142 Zieleń S Green S barwnik
E 150a Karmel Plain caramel barwnik
E 150b Karmel siarczynowy Caustic sulphite caramel barwnik
E 150c Karmel amoniakalny Ammonia caramel barwnik
E 150d Karmel amoniakalno-siarczynowy Sulphite ammonia caramel barwnik
E 151 Czerń brylantowa PN Brilliant Black PN, Black BN barwnik
E 153 Węgiel roślinny Vegetable carbon barwnik
E 154 Brąz FK Brown FK barwnik
E 155 Brąz HT Brown HT barwnik
E 160a Karoteny Carotenes barwnik
(i) Mieszanina karotenów (i) Mixed carotenes
(ii) Beta-karoten (ii) Beta-carotene
E 160b Annato, biksyna, norbiksyna Annato, bixin, norbixin barwnik
E 160c Ekstrakt z papryki (kapsantyna, kapsorubina) Paprika extract, capsanthin, capsorubin barwnik
E 160d Ekstrakt z pomidorów (likopen) Lycopene barwnik
E 160e Beta-apo-8'-karotenal (C 30) Beta-apo-8'-carotenal (C 30) barwnik
E 160f Ester etylowy kwasu beta-apo-8' -karotenowego (C30) Ethyl ester of beta-apo-8' -carotenic acid (C30) barwnik
E 161b Luteina Lutein barwnik
E 161g Kantaksantyna Canthaxanthin barwnik
E 162 Betanina, czerwień buraczana Beetroot Red, Betanin barwnik
E 163 Antocyjany Anthocyanins barwnik
E 170 Węglany wapnia  Calcium carbonates regulatory kwasowości, stabilizatory, substancje
(i) Węglan wapnia (i) Calcium carbonat przeciwzbrylające,
(ii) Wodorowęglan wapnia (ii) Calcium hydrogen carbonate nośniki; barwnik - E170(i)
E 171 Dwutlenek tytanu Titanum dioxide barwnik
E 172 Tlenki i wodorotlenki żelaza Iron oxides and hydroxides barwnik
E 173 Aluminium Aluminium barwnik
E 174 Srebro Silver barwnik
E 175 Złoto Gold barwnik
E 180 Czerwień litolowa BK Litholrubine BK barwnik
E 200 Kwas sorbowy Sorbic acid substancja konserwująca
E 202 Sorbinian potasu Potassium sorbate substancja konserwująca
E 203 Sorbinian wapnia Calcium sorbate substancja konserwująca
E 210 Kwas benzoesowy Benzoic acid substancja konserwująca
E 211 Benzoesan sodu Sodium benzoate substancja konserwująca
E 212 Benzoesan potasu Potassium benzoate substancja konserwująca
E 213 Benzoesan wapnia Calcium benzoate substancja konserwująca
E 214 Ester etylowy kwasu p-hydroksybenzoesowego Ethyl p-hydroxybenzoate substancja konserwująca
E 215 Ester etylowy kwasu p-hydroksybenzoesowego - sól sodowa Sodium ethyl p-hydroxybenzoate substancja konserwująca
E 216 Ester propylowy kwasu p-hydroksybenzoesowego Propyl p-hydroxybenzoate substancja konserwująca
E 217 Ester propylowy kwasu p-hydroksybenzoesowego - sól sodowa Sodium propyl p-hydroxybenzoate substancja konserwująca
E 218 Ester metylowy kwasu p-hydroksybenzoesowego Methyl p-hydroxybenzoate substancja konserwująca
E 219 Ester metylowy kwasu p-hydroksybenzoesowego - sól sodowa Sodium methyl p-hydroxybenzoate substancja konserwująca
E 220 Bezwodnik kwasu siarkawego (dwutlenek siarki) Sulphur dioxide substancja konserwująca
E 221 Siarczyn sodu Sodium sulphite substancja konserwująca
E 222 Wodorosiarczyn sodu Sodium hydrogen sulphite substancja konserwująca
E 223 Pirosiarczyn sodu Sodium metabisulphite substancja konserwująca, substancja spulchniająca, przeciwutleniacz
E 224 Pirosiarczyn potasu Potassium metabisulphite substancja konserwująca
E 226 Siarczyn wapnia Calcium sulphite substancja konserwująca
E 227 Wodorosiarczyn wapnia Calcium hydrogen sulphite substancja konserwująca
E 228 Wodorosiarczyn potasu Potassium hydrogen sulphite substancja konserwująca
E 230 Bifenyl, difenyl Biphenyl, diphenyl substancja konserwująca
E 231 Ortofenylofenol Orthophenyl phenol substancja konserwująca
E 232 Sól sodowa ortofenylofenolu Sodium orthophenyl phenol substancja konserwująca
E 234 Nizyna Nisin substancja konserwująca
E 235 Natamycyna Natamycin, Pimaricin substancja konserwująca
E 242 Dimetylo-diwęglan Dimethyl dicarbonate substancja konserwująca
E 250 Azotyn sodu Sodium nitrite substancja konserwująca
E 251 Azotan sodu Sodium nitrate substancja konserwująca
E 252 Azotan potasu Potassium nitrate substancja konserwująca
E 260 Kwas octowy Acetic acid regulator kwasowości, stabilizator
E 261 Octan potasu Potassium acetate stabilizator, regulator kwasowości
E 262 Octany sodu Sodium acetates stabilizator,
(i) Octan sodu (i) Sodium acetate regulator 
(ii) Dioctan sodu (ii) Sodium hydrogen acetate (Sodium diacetate) kwasowości
E 263 Octan wapnia Calcium acetate stabilizator, nośnik, regulator kwasowości
E 270 Kwas mlekowy Lactic acid regulator kwasowości, przeciwutleniacz, kwas
E 280 Kwas propionowy Propionic acid substancja konserwująca
E 281 Propionian sodu Sodium propionate substancja konserwująca
E 282 Propionian wapnia Calcium propionate substancja konserwująca
E 290 Dwutlenek węgla Carbon dioxide gaz do pakowania
E 296 Kwas jabłkowy (DL-) Malic acid (DL-) regulator kwasowości
E 297 Kwas fumarowy Fumaric acid regulator kwasowości
E 300 Kwas askorbinowy Ascorbic acid przeciwutleniacz, substancja klarująca, regulator kwasowości, stabilizator
E 301 Askorbinian sodu Sodium ascorbate przeciwutleniacz, regulator kwasowości, stabilizatory
E 302 Askorbinian wapnia Calcium ascorbate przeciwutleniacz, regulator kwasowości, stabilizatory
E 304 Estry kwasów tłuszczowych i kwasu askorbinowego Fatty acid esters of ascorbic acid przeciwutleniacze, stabilizatory
(i) Palmitynian askorbylu (i) Ascorbyl palmitate
(ii) Stearynian askorbylu (ii) Ascorbyl stearate
E 306 Mieszanina tokoferoli Tocopherol-rich extract przeciwutleniacz
E 307 Alfa-tokoferol Alpha-tocopherol przeciwutleniacz
E 308 Gamma-tokoferol Gamma-tocopherol przeciwutleniacz
E 309 Delta-tokoferol Delta-tocopherol przeciwutleniacz
E 310 Galusan propylu Propyl gallate (PG) przeciwutleniacz
E 311 Galusan oktylu Octyl gallate (OG) przeciwutleniacz
E 312 Galusan dodecylu Dodecyl gallate (DDG) przeciwutleniacz
E 315 Kwas izoaskorbinowy Erythorbic acid przeciwutleniacz
E 316 Izoaskorbinian sodu Sodium erythorbate przeciwutleniacz
E 320 Butylohydroksyanizol (BHA) Butylated hydroxyanisole (BHA) przeciwutleniacz
E 321 Butylohydroksytoluen (BHT) Butylated hydroxytoluene (BHT) przeciwutleniacz
E 322 Lecytyna Lecithins emulgator, nośnik
E 325 Mleczan sodu Sodium lactate stabilizator, regulator kwasowości
E 326 Mleczan potasu Potassium lactate stabilizator, regulator kwasowości
E 327 Mleczan wapnia Calcium lactate stabilizator, regulator kwasowości
E 330 Kwas cytrynowy Citric acid kwas, przeciwutleniacz, regulator kwasowości, stabilizator
E 331 Cytryniany sodu Sodium citrates regulatory 
(i) Cytrynian monosodowy

(ii) Cytrynian disodowy

(i) Monosodium citrate

(ii) Disodium citrate

kwasowości, stabilizatory, 
(iii) Cytrynian trisodowy (iii) Trisodium citrate nośniki, przeciwutleniacze
E 332 Cytryniany potasu Potassium citrates regulatory 
(i) Cytrynian monopotasowy (i) Monopotassium citrate kwasowości, 
(ii) Cytrynian tripotasowy (ii) Tripotassium citrate stabilizatory, nośniki, przeciwutleniacze
E 333 Cytryniany wapnia Calcium citrates regulatory 
(i) Cytrynian monowapniowy (i) Monocalcium citrate kwasowości, 
(ii) Cytrynian diwapniowy (ii) Dicalcium citrate stabilizatory
(iii) Cytrynian triwapniowy (iii) Tricalcium citrate  
E 334 Kwas winowy [L(+)-] Tartaric acid[L(+)-] regulator kwasowości
E 335 Winiany sodu Sodium tartrates regulatory 
(i) Winian monosodowy (i) Monosodium tartrate kwasowości, substancje 
(ii) Winian disodowy (ii) Disodium tartrate spulchniające
E 336 Winiany potasu Potassium tartrates regulatory 
(i) Winian monopotasowy (i) Monopotassium tartrate kwasowości, substancje
(ii) Winian dipotasowy (ii) Dipotassium tartrate spulchniające
E 337 Winian sodowo-potasowy Sodium potassium tartrate regulator kwasowości, substancja spulchniająca
E 338 Kwas fosforowy Phosphoric acid regulator kwasowości, substancja klarująca
E 339 Fosforany sodu Sodium phosphates regulatory 
(i) Fosforan monosodowy (i) Monosodium phosphate kwasowości, 
(ii) Fosforan disodowy (ii) Disodium phosphate stabilizatory,
(iii) Fosforan trisodowy (iii) Trisodium phosphate substancje spulchniające
E 340 Fosforany potasu Potassium phosphates stabilizatory,
(i) Fosforan monopotasowy (i) Monopotassium phosphate substancje spulchniające
(ii) Fosforan dipotasowy (ii) Dipotassium phosphate
(iii) Fosforan tripotasowy (iii) Tripotassium phosphate
E 341 Fosforany wapnia  Calcium phosphates stabilizatory,
(i) Fosforan monowapniowy (i) Monocalcium phosphate substancje 
(ii) Fosforan diwapniowy (ii) Dicalcium phosphate spulchniające,
(iii) Fosforan triwapniowy (iii) Tricalcium phosphate substancje wiążące, nośniki, substancje przeciwzbrylające
E 342 Fosforany amonu Ammonium phosphates regulatory 
(i) ortofosforan monoamonowy (i) monoammonium orthophosphate kwasowości
(ii) ortofosforan diamonowy (ii) diammonium orthophosphate
E 350 Jabłczany sodu Sodium malates regulatory 
(i) Jabłczan sodu (i) Sodium malate kwasowości
(ii) Wodorojabłczan sodu (ii) Sodium hydrogen malate
E 353 Kwas metawinowy Metatartaric acid stabilizator
E 354 Winian wapnia Calcium tartrate regulator kwasowości
E 355 Kwas adypinowy Adipic acid regulator kwasowości, substancja spulchniająca
E 356 Adypinian sodu Sodium adipate regulator kwasowości
E 357 Adypinian potasu Potassium adipate regulator kwasowości
E 363 Kwas bursztynowy Succinic acid regulator kwasowości
E 385 Sól wapniowo-disodowa kwasu etylenodiaminotetra-octowego (CaNa2EDTA) Calcium disodium ethylene diamine tetra-acetate (Calcium disodium EDTA) przeciwutleniacz
E 400 Kwas alginowy Alginic acid zagęstnik, substancja żelująca, nośnik
E 401 Alginian sodu Sodium alginate zagęstnik, substancja żelująca, substancja klarująca, nośnik, stabilizator
E 402 Alginian potasu Potassium alginate zagęstnik, substancja żelująca, nośnik, stabilizator
E 403 Alginian amonu Ammonium alginate zagęstnik, substancja żelująca, nośnik, stabilizator
E 404 Alginian wapnia Calcium alginate zagęstnik, substancja żelująca, nośnik, stabilizator
E 405 Alginian propylenowo-glikolowy Propane-1, 2-diol alginate zagęstnik, substancja żelująca, emulgator, nośnik, stabilizator
E 406 Agar Agar zagęstnik, substancja żelująca, substancja klarująca, nośnik, stabilizator
E 407 Karagen Carrageenan zagęstnik, substancja żelująca, stabilizator, substancja klarująca i środek filtracyjny, nośnik
E 410 Mączka chleba świętojańskiego Locust bean gum  zagęstnik, substancja żelująca, stabilizator, nośnik
E 412 Guma guar Guar gum zagęstnik, substancja żelująca, stabilizator, nośnik
E 413 Tragakanta Tragacanth zagęstnik, substancja żelująca, nośnik
E 414 Guma arabska Acacia gum (gum Arabic) zagęstnik, substancja żelująca, stabilizator, emulgator, nośnik, substancja do stosowania na powierzchnię
E 415 Guma ksantanowa Xanthan gum zagęstnik, substancja żelująca, stabilizator, substancja do stosowania na powierzchnię, nośnik
E 416 Guma karaya Karaya gum stabilizator
E 417 Guma Tara Tara gum stabilizator
E 418 Guma gellan Gellan gum zagęstnik, substancja żelująca, stabilizator
E 420 Sorbitol Sorbitol substancje słodzące, 
(i) sorbitol (i) sorbitol substancje utrzymujące
(ii) syrop sorbitolowy (ii) Sorbitol syrup wilgotność, substancje do stosowania na powierzchnię, nośniki, substancje wypełniające
E 421 Mannitol Mannitol substancja słodząca, nośnik, substancja wypełniająca
E 422 Glicerol (gliceryna) Glycerol stabilizator, substancja utrzymująca wilgotność, nośnik, substancja do stosowania na powierzchnię
E 425 Konjac Konjac zagęstnik, 
(i) Konjac guma (i) Konjac gum substancja 
(ii) Konjac glukomannan (ii) Konjac glukomannane żelująca, nośnik
E 432 Monolaurynian polioksyetylenosorbitolu Polyoxyethylene sorbitan monolaurate (polysorbate 20) emulgator, nośnik
E 433 Monooleinian polioksyetylenosorbitolu Polyoxyethylene sorbitan monooleate (polysorbate 80) emulgator, nośnik
E 434 Monopalmitynian polioksyetylenosorbitolu Polyoxyethylene sorbitan monopalmitate (polysorbate 40) emulgator, nośnik
E 435 Monostearynian polioksyetylenosorbitolu Polyoxyethylene sorbitan monostearate (polysorbate 60) emulgator, nośnik
E 436 Tristearynian polioksyetylenosorbitolu Polyoxyethylene sorbitan tristearate (polysorbate 65) emulgator, nośnik
E 440 Pektyny Pectins zagęstniki, 
(i) pektyna (i) pectin substancja 
(ii) pektyna amidowana (ii) amidated pectin żelująca, nośnik, substancje do stosowania na powierzchnię, stabilizatory
E 442 Fosfatydy amonu Ammonium phosphatides emulator, nośnik
E 444 Octan izomaślanu sacharozy Sucrose acetate isobutyrate stabilizator
E 445 Ester glicerolu i żywicy roślinnej Glycerol ester of wood resin emulgator, stabilizator
E 450 Difosforany Diphosphates regulatory kwasowości,
(i) Difosforan disodowy (i) Disodium diphosphate stabilizatory, 
(ii) Difosforan trisodowy (ii) Trisodium diphosphate substancje klarujące, 
(iii) Difosforan tetrasodowy (iii) Tetrasodium diphosphate substancje spulchniające
(iv) Difosforan dipotasowy (iv) Dipotassium diphosphate
(v) Difosforan tetrapotasowy (v) Tetrapotassium diphosphate
(vi) Difosforan diwapniowy (vi) Dicalcium diphosphate
(vii) Diwodoro-difosforan wapnia (vii) Calcium dihydrogen diphosphate
E 451 Trifosforany Triphosphates stabilizatory
(i) Trifosforan pentasodowy (i) Pentasodium triphosphate
(ii) Trifosforan pentapotasowy (ii) Pentapotassium triphosphate
E 452 Polifosforany Polyphosphates stabilizatory
(i) Polifosforan sodu (i) Sodium polyphosphate
(ii) Polifosforan potasu (ii) Potassium polyphosphate
(iii) Polifosforan sodowo-wapniowy (iii) Sodium calcium polyphosphate
(iv) Polifosforan wapnia (iv) Calcium polyphosphate
E 460 Celuloza Cellulose substancja wypełniająca,
(i) Celuloza mikrokrystaliczna (i) Microcrystalline cellulose zagęstnik, substancja żelująca, nośnik,
(ii) Celuloza sproszkowana (ii) Powdered cellulose stabilizator
E 461 Metyloceluloza Methyl cellulose nośnik, stabilizator
E 463 Hydroksypropyloceluloza Hydroksypropyl cellulose substancja wypełniająca, zagęstnik, substancja żelująca, nośnik, stabilizator
E 464 Hydroksypropylometyloceluloza Hydroxypropyl methyl cellulose zagęstnik, substancja żelująca, nośnik, substancja do stosowania na powierzchnię, stabilizator
E 465 Etylometyloceluloza Ethyl methyl cellulose nośnik, stabilizator
E 466 Karboksymetyloceluloza, sól sodowa karboksymetylocelulozy (CMC) Carboxy methyl cellulose, Sodium carboxy methyl cellulose zagęstnik, substancja żelująca, nośnik, stabilizator, substancja wypełniająca
E 468 Sól sodowa karboksymetylocelulozy usieciowana Cross linked sodium carboxy methyl cellulose nośnik
E 469 Enzymatycznie zhydrolizowana karboksymetyloceluloza Enzymatically hydrolysed carboxy methyl cellulose nośnik
E 470a Sole sodowe, potasowe i wapniowe kwasów tłuszczowych Sodium, potassium and calcium salts of fatty acids stabilizator, emulgator, nośnik
E 470b Sole magnezowe kwasów tłuszczowych, w tym stearynian magnezu Magnesium salts of fatty acids (Magnesium stearate) substancja przeciwzbrylająca, nośnik
E 471 Mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych Mono- and diglycerides of fatty acids emulgator, nośnik
E 472a Mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych estryfikowane kwasem octowym Acetic acid esters of mono- and diglycerides of fatty acids emulgator, nośnik
E 472b Mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych estryfikowane kwasem mlekowym Lactic acid esters of mono- and diglycerides of fatty acids emulgator
E 472c Mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych estryfikowane kwasem cytrynowym Citric acid esters of mono- and diglycerides of fatty acids emulgator, nośnik
E 472d Mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych estryfikowane kwasem winowym Tartaric acid esters of mono- and diglycerides of fatty acids emulgator
E 472e Mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych estryfikowane kwasem mono- i diacetylowinowym Mono- and diacettyl tartaric acid esters of mono- and diglycerides of fatty acids emulgator, nośnik
E 472f Mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych estryfikowane mieszaniną kwasu octowego i winowego Mixed acetic and tartaric acid esters of mono- and diglycerides of fatty acids emulgator
E 473 Estry sacharozy i kwasów tłuszczowych Sucrose esters of fatty acids emulgator, nośnik
E 474 Sacharoglicerydy Sucroglycerides emulgator
E 475 Estry kwasów tłuszczowych i poliglicerolu Polyglycerol esters of fatty acids emulgator, nośnik
E 476 Polirycynoleinian poliglicerolu Polyglycerol polyricinoleate emulgator
E 477 Estry kwasów tłuszczowych i glikolu propylenowego Propane-1, 2-diol esters of fatty acids emulgator
E 479b Termoutleniony olej sojowy z mono- i diglicerydami kwasów tłuszczowych Thermally oxydized soya bean oil interacted with mono- and diglycerides of fatty acids emulgator
E 481 Stearyoilomleczan sodu Sodium stearoyl-2-lactylate emulgator
E 482 Stearyoilomleczan wapnia Calcium stearoyl-2-lactylate emulgator
E 491 Monostearynian sorbitolu Sorbitan monostearate emulgator, nośnik
E 492 Tristearynian sorbitolu Sorbitan tristearate emulgator, nośnik
E 493 Monolaurynian sorbitolu Sorbitan monolaurate nośnik
E 494 Monooleinian sorbitolu Sorbitan monooleate nośnik
E 495 Monopalmitynian sorbitolu Sorbitan monopalmitate nośnik
E 500 Węglany sodu Sodium carbonates regulatory kwasowości, 
(i) Węglan sodu (i) Sodium carbonate substancje 
(ii) Wodorowęglan sodu (ii) Sodium hydrogen carbonate spulchniające, stabilizatory, nośniki, substancje wzmacniające smak i zapach, substancje wypełniające
E 501 Węglany potasu Potassium carbonates regulatory 
(i) Węglan potasu (i) Potassium carbonate kwasowości, 
(ii) Wodorowęglan potasu (ii) Potassium hydrogen carbonate substancje spulchniające, nośniki
E 503 Węglany amonu Ammonium carbonates regulatory kwasowości,
(i) Węglan amonu (i) Ammonium carbonate substancje 
(ii) Wodorowęglan amonu (ii) Ammonium hydrogen carbonate spulchniające
E 504 Węglany magnezu Magnesium carbonates regulatory kwasowości,
(i) Węglan magnezu (i) Magnesium carbonate nośniki, substancje
(ii) Wodorowęglan magnezu (ii) Magnesium hydrogen carbonate spulchniające, substancje przeciwzbrylające
E 507 Kwas chlorowodorowy (kwas solny) Hydrochloric acid regulator kwasowości
E 508 Chlorek potasu Potassium chloride regulator kwasowości, nośnik
E 509 Chlorek wapnia Calcium chloride regulator kwasowości, stabilizator, nośnik, sól emulgująca, substancja wiążąca
E 511 Chlorek magnezu Magnesium chloride nośnik
E 513 Kwas siarkowy Sulphuric acid regulator kwasowości
E 514 Siarczany sodu Sodium sulphates nośniki
(i) siarczan sodu (i) sodium sulphate
(ii) wodorosiarczan sodu (ii) sodium hydrogensulphate
E 515 Siarczany potasu Potassium sulphates nośniki
(i) siarczan potasu (i) potassium sulphate
(ii) wodorosiarczan potasu (ii) potassium hydrogensulphate
E 516 Siarczan wapnia Calcium sulphite regulator kwasowości, stabilizator, nośnik
E 517 Siarczan amonu Ammonium sulphite regulator kwasowości, nośnik
E 524 Wodorotlenek sodu Sodium hydroxide regulator kwasowości, substancja klarująca, nośnik
E 525 Wodorotlenek potasu Potassium hydroxide regulator kwasowości, nośnik
E 526 Wodorotlenek wapnia Calcium hydroxide regulator kwasowości,
stabilizator
E 527 Wodorotlenek amonu Ammonium hydroxide regulator kwasowości
E 528 Wodorotlenek magnezu Magnesium hydroxide regulator kwasowości
E 529 Tlenek wapnia Calcium oxide regulator kwasowości
E 530 Tlenek magnezu Magnesium oxide regulator kwasowości
E 535 Żelazocyjanek sodu Sodium ferrocyanide substancja przeciwzbrylająca
E 536 Żelazocyjanek potasu Potassium ferrocyanide substancja klarująca, substancja przeciwzbrylająca
E 538 Żelazocyjanek wapnia Calcium ferrocyanide substancja przeciwzbrylająca
E 551 Amorficzny dwutlenek krzemu (kwas krzemowy) Silicon dioxide amorphous (silicon acid) substancja przeciwzbrylająca, nośnik, substancja klarująca
E 552 Krzemian wapnia Calcium silicate substancja przeciwzbrylająca, nośnik
E 553a (i) Krzemian magnezu (i) Magnesium silicate substancje 
(ii) Trikrzemian magnezu (ii) Magnesium trisilicate przeciwzbrylające
E 553b Talk Talc substancja do stosowania na powierzchnię, substancja wypełniająca, stabilizator, nośnik
E 554 Krzemian glinowo-sodowy Sodium aluminium silicate substancja przeciwzbrylająca
E 555 Krzemian glinowo-potasowy Potassium aluminium silicate substancja przeciwzbrylająca
E 556 Krzemian glinowo-wapniowy Calcium aluminium silicate substancja przeciwzbrylająca
E 558 Bentonit Bentonite substancja klarująca, nośnik
E 559 Krzemian glinu Aluminium silicate (Kaolin) nośnik, substancja przeciwzbrylająca
E 570 Kwasy tłuszczowe Fatty acids substancja przeciwpianotwórcza, nośnik
E 575 Lakton kwasu glukonowego Glucono delta-lactone regulator kwasowości, substancja spulchniająca
E 577 Glukonian potasu Potassium gluconate nośnik
E 578 Glukonian wapnia Calcium gluconate stabilizator, substancja wiążąca
E 579 Glukonian żelazawy Ferrous gluconate stabilizator
E 585 Mleczan żelazawy Ferrous lactate stabilizator
E 620 Kwas glutaminowy Glutamic acid substancja wzmacniająca smak i zapach
E 621 Glutaminian sodu Monosodium glutamate substancja wzmacniająca smak i zapach
E 622 Glutaminian potasu Monopotassium glutamate substancja wzmacniająca smak i zapach
E 623 Diglutaminian wapnia Calcium diglutamate substancja wzmacniająca smak i zapach
E 624 Glutaminian monoamonowy Monoammonium glutamate substancja wzmacniająca smak i zapach
E 625 Diglutaminian magnezu Magnesium diglutamate substancja wzmacniająca smak i zapach
E 626 Kwas guanylowy Guanylic acid substancja wzmacniająca smak i zapach
E 627 Guanylan disodowy Disodium guanylate substancja wzmacniająca smak i zapach
E 628 Guanylan dipotasowy Dipotassium guanylate substancja wzmacniająca smak i zapach
E 629 Guanylan wapnia Calcium guanylate substancja wzmacniająca smak i zapach
E 630 Kwas inozynowy Inosinic acid substancja wzmacniająca smak i zapach
E 631 Inozynian disodowy Disodium inosinate substancja wzmacniająca smak i zapach
E 632 Inozynian dipotasowy Dipotassium inosinate substancja wzmacniająca smak i zapach
E 633 Inozynian wapnia Calcium inosinate substancja wzmacniająca smak i zapach
E 634 Rybonukleotydy wapnia Calcium 5'-ribonucleotides substancja wzmacniająca smak i zapach
E 635 Rybonukleotydy disodowe (guanylan disodowy + inozynian disodowy) Disodium 5'-ribonucleotides substancja wzmacniająca smak i zapach
E 640 Glicyna i jej sól sodowa Glycine and its sodium salt nośnik
E 900a Dimetylopolisiloksan Dimethyl polysiloxane, Polydimethylsiloxane substancja przeciwpianotwórcza, nośnik
E 901 Wosk pszczeli biały i żółty Beeswax, white and yellow stabilizator, nośnik, substancja do stosowania na powierzchnię
E 902 Wosk candelilla Candelilla wax stabilizator, substancja do stosowania na powierzchnię
E 903 Wosk carnauba Carnauba wax stabilizator, substancja do stosowania na powierzchnię
E 904 Szelak Shellac substancja do stosowania na powierzchnię
E 905 Wosk mikrokrystaliczny Microcrystalline wax substancja do stosowania na powierzchnię
E 938 Argon Argon gaz do pakowania
E 939 Hel Helium gaz do pakowania
E 941 Azot Nitrogen gaz do pakowania
E 942 Podtlenek azotu Nitrous oxide. Dinitrogen monooxide gaz nośny
E 948 Tlen Oxygen gaz do pakowania
E 950 Acesulfam-K Acesulfame K substancja słodząca
E 951 Aspartam Aspartame substancja słodząca
E 952 Kwas cyklaminowy i jego sole: sodowa i wapniowa Cyclamic acid and its Na and Ca salts substancja słodząca
E 953 Izomalt Isomalt substancja słodząca, nośnik, substancja wypełniająca
E 954 Sacharyna i jej sole: sodowa, potasowa i wapniowa Sacharin and its Na, K and Ca salts substancja słodząca
E 957 Taumatyna Thaumatin substancja słodząca
E 959 Neohesperydyna DC Neohesperidine DC substancja słodząca
E 965 Maltitol Maltitol substancja słodząca, 
(i) Maltitol (i) Maltitol nośnik, substancja 
(ii) Syrop maltitolowy (ii) Maltitol syrup wypełniająca
E 966 Laktitol Lactitol substancja słodząca, nośnik, substancja wypełniająca
E 967 Ksylitol Xylitol substancja słodząca, nośnik, substancja wypełniająca
E 999 Ekstrakty Quillaia Quillaia Extracts substancja pianotwórcza
E 1105 Lizozym Lysozyme substancja konserwująca
E 1200 Spolimeryzowana glukoza (polidekstroza) Polydextrose substancja wypełniająca, nośnik, substancja utrzymująca wilgotność
E 1201 Poliwinylopirolidon Polyvinylpyrrolidone (PVP) substancja klarująca, nośnik, substancja wypełniająca
E 1202 Poliwinylopolipirolidon Polyvinylpolypyrrolidone (PVPP) nośnik, substancja wypełniająca
E 1404 Skrobia utleniona Oxidized starch skrobia modyfikowana (zagęstnik, stabilizator), nośnik
E 1410 Fosforan monoskrobiowy Monostarch phosphate skrobia modyfikowana (zagęstnik, stabilizator), nośnik
E 1412 Fosforan diskrobiowy Distarch phosphate skrobia modyfikowana (zagęstnik, stabilizator), nośnik
E 1413 Fosforowany fosforan diskrobiowy Phosphated Distarch phosphate skrobia modyfikowana (zagęstnik, stabilizator), nośnik
E 1414 Acetylowany fosforan diskrobiowy Acetylated distarch phosphate skrobia modyfikowana (zagęstnik, stabilizator), nośnik
E 1420 Skrobia acetylowana Acetylated starch skrobia modyfikowana (zagęstnik, stabilizator), nośnik
E 1422 Acetylowany adypinian diskrobiowy Acetylated distarch adipate skrobia modyfikowana (zagęstnik, stabilizator), nośnik
E 1440 Hydroksypropyloskrobia Hydroxy propyl starch skrobia modyfikowana (zagęstnik, stabilizator), nośnik
E 1442 Hydroksypropylofosforan diskrobiowy Hydroxy propyl distarch phosphate skrobia modyfikowana (zagęstnik, stabilizator), nośnik
E 1450 Sól sodowa oktenylobursztynianu skrobiowego Starch sodium octenylsuccinate skrobia modyfikowana (zagęstnik, stabilizator), nośnik
E 1451 Acetylowana skrobia utleniona Acetylated oxidised starch skrobia modyfikowana (zagęstnik, stabilizator), nośnik
E 1504 Octan etylu Ethyl acetate rozpuszczalnik ekstrakcyjny, nośnik 
E 1505 Cytrynian trietylowy Triethyl citrate substancja pianotwórcza, nośnik
E 1517 Diacetyna Glycerol diacetate nośnik
E 1518 Trioctan glicerolu (triacetyna) Glyceryl triacetate (triacetin) nośnik, stabilizator
E 1520 Glikol 1,2-propylenowy Propan-1,2-diol (propylene glycol) nośnik
- Glikol polietylenowy 6000 Polyethyleneglycol 6000 nośnik
- Chlorowodorek chininy Quinine hydrochloride substancja wzmacniająca smak (zgorzkniająca)

Substancje pomagające w przetwarzaniu środków spożywczych i używek2)
 
Nazwa w języku polskim Nazwa w języku angielskim Funkcja techologiczna
Aceton Acetone rozpuszczalnik ekstrakcyjny
Alkohol benzylowy Benzyl alcohol nośnik
Benzyna ekstrakcyjna Extraction naphtha rozpuszczalnik ekstrakcyjny
Butan Butane gaz nośny
Butan-1-ol Butan-1-ol rozpuszczalnik ekstrakcyjny
Butan-2-ol Butan-2-ol rozpuszczalnik ekstrakcyjny
1,1,1,2-tetrafluoroetan 1,1,1,2-tetrafluoroethane rozpuszczalnik ekstrakcyjny
Cykloheksan Cyclohexane rozpuszczalnik ekstrakcyjny
Dichlorometan (chlorek metylenu) Dichloromethane rozpuszczalnik ekstrakcyjny
Dwutlenek węgla spożywczy Carbon dioxide food grade rozpuszczalnik ekstrakcyjny
Etanol (alkohol etylowy spożywczy) Ethanol nośnik, rozpuszczalnik ekstrakcyjny
Eter dietylowy Diethyl ether rozpuszczalnik ekstrakcyjny
Fiolet metylowy Methyl violet barwnik
Fitynian wapnia Calcium phytate substancja klarująca
Heksan Hexane rozpuszczalnik ekstrakcyjny
Izobutan Isobutane rozpuszczalnik ekstrakcyjny
Karuk rybi Isinglass substancja klarująca i środek filtracyjny
Keton metyloetylowy Ethylmethylketone rozpuszczalnik ekstrakcyjny
Metanol Methanol rozpuszczalnik ekstrakcyjny
Octan metylu Methyl acetate rozpuszczalnik ekstrakcyjny
Propan Propan gaz nośny
Propan-1-ol Propan-1-ol rozpuszczalnik ekstrakcyjny
Propan-2-ol Propan-2-ol rozpuszczalnik ekstrakcyjny
Taniny Tannins substancja klarująca i środek filtracyjny
Węgiel roślinny (aktywny) Vegetable carbon (Activated) do klarowania i filtrowania
Ziemia krzemionkowa Bleaching earth do klarowania i filtrowania
Ziemia okrzemkowa Diatomaceous earth do klarowania i filtrowania

Objaśnienia:

1) Substancjami dodatkowymi do żywności "food additives" określa się substancje normalnie nie spożywane jako żywność, nie będące typowymi składnikami żywności, posiadające lub nie posiadające wartości odżywczej, których celowe użycie technologiczne w czasie produkcji, przetwarzania, preparowania, traktowania, pakowania, paczkowania, transportu i przechowywania spowoduje zamierzone lub spodziewane rezultaty w środku spożywczym albo w półproduktach będących jego komponentami. Substancje dodatkowe mogą stać się bezpośrednio lub pośrednio składnikami żywności lub w inny sposób oddziaływać na jej cechy charakterystyczne. Definicja nie obejmuje substancji dodawanych w celu zachowania lub poprawienia wartości odżywczej. Substancje dodatkowe dozwolone wymienione w załączniku nr 2 i 3 do rozporządzenia mogą być stosowane tylko wtedy, kiedy ich użycie jest technologicznie niezbędne i nie stwarza zagrożenia dla zdrowia konsumenta.

Substancjami dodatkowymi nie są następujące składniki:

1) substancje przeznaczone do wód do picia, mineralizowanych i innych,
2) produkty zawierające pektynę i pochodzące z wysuszonego miąższu jabłek lub wysuszonych wytłoków z jabłek lub skórek owoców cytrusowych albo ich mieszaniny, otrzymane przez działanie rozcieńczonym kwasem, po którym następuje częściowa neutralizacja solami sodową i potasową ("pektyna płynna"),
3) baza gumy do żucia,
4) białe lub żółte dekstryny, prażona lub dekstrynizowana skrobia, skrobia modyfikowana działaniem kwasów bądź zasad, skrobia bielona, fizycznie modyfikowana skrobia i skrobia traktowana enzymami amylolitycznymi,
5) chlorek amonu,
6) plazma krwi, żelatyna spożywcza, hydrolizaty białkowe oraz ich sole, białka mleka i gluten,
7) aminokwasy oraz ich sole inne niż kwas glutaminowy, glicyna, cysteina i cystyna oraz ich sole i które nie spełniają funkcji dodatków,
8) kazeina i kazeiniany, białczany,
9) inulina.


Substancje dodatkowe dozwolone, z wyjątkami określonymi w załączniku nr 2 do rozporządzenia, nie mogą być dodawane do:

1) żywności nieprzetworzonej, czyli do środków spożywczych, które nie podlegały żadnemu traktowaniu powodującemu zmianę ich oryginalnego stanu, a zostały poddane w szczególności podziałowi, rozdzieleniu, rozcięciu, wyjęciu kości, siekaniu, obdarciu, obieraniu, oczyszczeniu, mieleniu, krojeniu, myciu, żyłowaniu, oziębieniu, mrożeniu, zamrożeniu, zmiażdżeniu albo wyłuskaniu, pakowaniu lub nie opakowane,
2) miodu pszczelego,
3) niezemulgowanych olejów i tłuszczów pochodzenia zwierzęcego lub roślinnego,
4) masła,
5) mleka (pełnego, półtłustego i odtłuszczonego) pasteryzowanego i sterylizowanego (włączając sterylizację UHT) i zwykłej pasteryzowanej śmietany i śmietanki,
6) niearomatyzowanych i bez dodatków smakowych, fermentowanych przetworów mlecznych zawierających żywe kultury bakterii,
7) wód mineralnych i wód stołowych, wód źródlanych,
8) kawy (z wyjątkiem aromatyzowanej kawy instant) i ekstraktów kawy,
9) herbaty w liściach niearomatyzowanej,
10) cukrów,
11) suchych makaronów z wyjątkiem makaronów bezglutenowych i/albo makaronów przeznaczonych do diet niskobiałkowych,
12) maślanki naturalnej niearomatyzowanej (z wyjątkiem maślanki sterylizowanej) i/lub bez dodatków smakowych.
Substancje słodzące wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia nie mogą być dodawane do środków spożywczych przeznaczonych dla niemowląt i dzieci w wieku do 3 lat.

2) Substancja pomagająca w przetwarzaniu (processing aids)- oznacza substancję, która sama nie jest spożywana jako składnik żywności, jest celowo stosowana w przetwarzaniu surowców, żywności lub jej składników w celu osiągnięcia zamierzonego efektu technologicznego podczas oddziaływania lub przetwarzania, mogąca spowodować niezamierzone lecz technicznie nieuniknione jej pozostałości lub jej pochodnych w końcowym środku spożywczym, pod warunkiem, że nie zagrażają one w żaden sposób zdrowiu oraz nie wywierają technologicznego wpływu na produkt gotowy.
 
 

Załącznik nr 2

WYKAZ DOPUSZCZALNYCH ILOŚCI SUBSTANCJI DODATKOWYCH DOZWOLONYCH, DODAWANYCH DO ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH I UŻYWEK, WEDŁUG ICH FUNKCJI TECHNOLOGICZNYCH

Grupa 1 - Barwniki 1)
Grupa 2 - Aromaty 2)
Grupa 3 - Substancje konserwujące 3)
Grupa 4 - Przeciwutleniacze 4)
Grupa 5 - Kwasy i regulatory kwasowości 5)
Grupa 6 - Stabilizatory i emulgatory 6)
Grupa 7 - Sole emulgujące 7)
Grupa 8 - Zagęstniki i substancje żelujące 8)
Grupa 9 - Substancje wzmacniające smak i zapach 9)
Grupa 10 - Skrobie modyfikowane 10)
Grupa 11 - Substancje słodzące 11)
Grupa 12 - Substancje wypełniające 12)
Grupa 13 - Substancje wiążące (teksturotwórcze) 13)
Grupa 14 - Substancje utrzymujące wilgotność 14)
Grupa 15 - Substancje spulchniające (zwiększające objętość) 15)
Grupa 16 - Substancje do stosowania na powierzchnię (substancje glazurujące) 16)
Grupa 17 - Substancje przeciwzbrylające 17)
Grupa 18 - Nośniki 18)
Grupa 19 - Rozpuszczalniki ekstrakcyjne 19)
Grupa 20 - Gazy do pakowania 20)
Grupa 21 - Gazy nośne (gazowe środki wypierające) 21)
Grupa 22 - Substancje pianotwórcze 22)
Grupa 23 - Substancje przeciwpianotwórcze (substancje zapobiegające pienieniu) 23)
Grupa 24 - Substancje klarujące (środki filtracyjne)

Objaśnienia:

1) Barwniki - substancje nadające lub przywracające barwę środkom spożywczym, obejmujące naturalne składniki żywności oraz naturalne źródła, normalnie same nie spożywane jako żywność i nie używane jako charakterystyczne jej składniki. Preparaty otrzymane ze środków spożywczych i innych naturalnych źródeł surowcowych uzyskane w procesie fizycznej i/albo chemicznej ekstrakcji, w której ekstrahuje się selektywnie pigmenty odpowiednio pod kątem ich odżywczych albo aromatycznych składników. Barwniki stosuje się w celu odtworzenia pierwotnej barwy środków spożywczych, utraconej w wyniku ich przetwarzania, przechowywania, pakowania i dystrybucji. Barwniki stosuje się również w celu nadania barwy środkom spożywczym zazwyczaj bezbarwnym, w celu wzmocnienia istniejącej barwy, w celu podkreślenia aromatu (smaku) środka spożywczego związanego z konkretną barwą i uczynienia go łatwiejszym do rozpoznania. Tylko E129, E133, E155 lub mieszaninę E129 z E133 wolno stosować do znakowania, przez lekarza weterynarii, przydatności mięsa do spożycia oraz do pozostałego znakowania produktów mięsnych. Do ozdabiania skorupek jaj (np. pisanek wielkanocnych) lub do ostemplowania skorupek jaj wolno stosować wszystkie dozwolone barwniki.

Dopuszcza się obecność barwników w złożonych (wieloskładnikowych) środkach spożywczych w następujących przypadkach:

- w złożonych środkach spożywczych z wyjątkiem tych, do których nie mogą być dodawane barwniki, jeżeli barwnik jest dozwolony do jednego ze składników złożonego środka spożywczego,
- jeżeli produkt spożywczy (składnik) jest przeznaczony wyłącznie do produkcji złożonego środka spożywczego, a jest on zgodny z określeniami niniejszego rozporządzenia.
Barwnikami do środków spożywczych nie są:
- środki spożywcze suszone lub zagęszczone oraz składniki aromatyczne wchodzące do produkcji złożonych środków spożywczych, z powodu ich właściwości aromatycznych, smakowych lub odżywczych, przy tym mających skutek barwiący jako drugorzędny, w szczególności papryka, kurkuma i szafran,
- barwniki używane do barwienia zewnętrznych, niejadalnych części środków spożywczych, takich jak skórki serów i osłonki wyrobów mięsnych.
Barwniki wymienione w niniejszym załączniku, z wyjątkami określonymi w tym załączniku, nie mogą być dodawane do:
1) żywności nieprzetworzonej,
2) wszelkich wód opakowanych,
3) mleka, mleka półtłustego i odtłuszczonego, pasteryzowanego lub sterylizowanego (włączając sterylizację UHT), bez dodatków smakowych i aromatów,
4) mleka czekoladowego,
5) napojów mlecznych fermentowanych bez dodatków smakowych i aromatów,
6) mleka zagęszczonego i mleka w proszku,
7) maślanki bez dodatków smakowych i aromatów,
8) śmietany i śmietanki oraz śmietanki w proszku bez dodatków smakowych i aromatów,
9) olejów i tłuszczów zwierzęcych lub roślinnych,
10) jaj i przetworów z jaj (jaj w proszku, mrożonej masy jajowej itp.),
11) mąki i innych produktów przemiału zbóż oraz skrobi,
12) chleba i produktów podobnych,
13) makaronów i "gnocchi"
14) cukrów, włączając wszystkie mono- i dicukry,
15) przecierów, past i koncentratów pomidorowych, pomidorów w konserwach,
16) sosów na bazie pomidorów,
17) soków owocowych i nektarów owocowych oraz soków warzywnych,
18) owoców, warzyw (włączając ziemniaki) oraz grzybów w konserwach i suszonych, owoców i warzyw (włączając ziemniaki) przetworzonych,
19) dżemów wyborowych, galaretek wyborowych, kasztanów purée, kremu ze śliwek,
20) ryb, mięczaków i skorupiaków, mięsa, drobiu i dziczyzny oraz ich przetworów, z wyjątkiem gotowych posiłków zawierających te składniki,
21) wyrobów z kakao, mas i kuwertur czekoladowych, składników czekoladowych w wyrobach czekoladowych, polew kakaowych, mas czekoladopodobnych,
22) kawy palonej, herbaty, cykorii, ekstraktów herbaty i cykorii, herbatek owocowych i ziołowych; herbacianych, roślinnych, owocowych i zbożowych preparatów do sporządzania naparów oraz mieszanek i mieszanek instant wszystkich wyszczególnionych produktów,
23) soli, zamienników soli, przypraw i mieszanek przypraw,
24) wina i innych wyrobów winiarskich,
25) Korn, Kornbrand, napojów spirytusowych owocowych, wódek naturalnych z owoców, Ouzo, Grappa, Tsikoudia z Krety, Tsipouro z Macedonii, Tsipouro z Tessaly, Tsipouro z Tyrnavos, wódki naturalnej z wytłoków winogron Marque narodowej luksemburskiej, wódki naturalnej żytniej Marque narodowej luksemburskiej, London gin,
26) Sambuca, Maraschino i Mistra,
27) Sangria, Clarea i Zurra,
28) octu winnego,
29) żywności przeznaczonej dla niemowląt i dzieci w wieku do 3 lat,
30) miodu pszczelego,
31) słodu i przetworów słodowych,
32) dojrzewających i niedojrzewających serów bez dodatków smakowych,
33) tłuszczu z mleka owczego i koziego,
34) wódki czystej, spirytusu rektyfikowanego butelkowanego, Żubrówki.
2) Aromaty - substancje użyte albo przeznaczone do użycia w lub na środkach spożywczych do nadania zapachu i/albo smaku. Definicja obejmuje również surowce stosowane do ich produkcji. Aromatem określa się substancje aromatyczne, preparaty aromatyczne, aromaty przetworzone, aromaty dymu wędzarniczego oraz ich mieszaniny. Substancje aromatyczne są to substancje chemicznie zdefiniowane (zidentyfikowane) o właściwościach aromatyzujących:
a) naturalne - otrzymane przez odpowiednie procesy fizyczne (włączając destylację i ekstrakcję rozpuszczalnikami) lub enzymatyczne albo mikrobiologiczne z oryginalnych surowców roślinnych lub zwierzęcych lub po ich przetworzeniu do spożycia przez ludzi, tradycyjnymi metodami produkcji żywności (uwzględniając suszenie, fermentację, prażenie i wysuszenie).

b) identyczne z naturalnymi - otrzymane przez chemiczną syntezę lub wyodrębnienie przy zastosowaniu procesów chemicznych substancji, które pod względem chemicznym są identyczne z substancjami naturalnie występującymi w oryginalnych produktach roślinnych lub zwierzęcych określonych pod lit. a).

c) syntetyczne - otrzymane na drodze syntezy chemicznej i nie posiadające chemicznie identycznych odpowiedników substancji naturalnych obecnych w oryginalnych produktach roślinnych lub zwierzęcych, określonych pod lit. a).
Preparaty aromatyczne - oznaczają produkty inne niż substancje określone wyżej (pod lit. a), zagęszczone lub nie (mieszaniny), o właściwościach aromatyzujących, otrzymane w drodze odpowiednich procesów fizycznych (włączając destylację i ekstrakcję rozpuszczalnikami ekstrakcyjnymi) albo procesów enzymatycznych lub mikrobiologicznych z oryginalnych materiałów roślinnych lub zwierzęcych, w postaci surowców lub po ich przetworzeniu do spożycia przez ludzi, tradycyjnymi procesami produkcji żywności (włączając suszenie, podsuszanie, prażenie i fermentację).

Aromaty przetworzone - oznaczają produkty otrzymane zgodnie z dobrą praktyką produkcyjną przez ogrzewanie do temp. 180°C przez okres czasu nie dłuższy niż 15 minut, mieszaniny składników niekoniecznie posiadających właściwości aromatyzujące, z których co najmniej 1 składnik zawiera azot aminowy, a inny jest cukrem redukującym.

Aromaty dymu wędzarniczego - ekstrakty dymu wędzarniczego stosowanego w tradycyjnych procesach wędzenia żywności.

Określenia powyższe nie obejmują:

- jadalnych substancji i produktów przeznaczonych do konsumpcji jako takie, z lub bez procesów rekonstytucji,
- substancji, które posiadają własny słodki, kwaśny lub słony smak,
- oryginalnych produktów roślinnych lub zwierzęcych posiadających właściwości aromatyzujące, jeżeli nie są one użyte jako źródła aromatyzowania.
Do produkcji aromatów wolno stosować surowce aromatyczne i substancje aromatyczne pochodzące z następujących źródeł:
1) aromatyzujące źródła surowcowe skomponowane ze środków spożywczych, ziół i przypraw normalnie uznawane za środki spożywcze,
2) aromatyzujące źródła surowcowe skomponowane z surowców roślinnych lub zwierzęcych nie uznawane jako żywność,
3) substancje aromatyzujące otrzymane fizycznymi, enzymatycznymi lub mikrobiologicznymi procesami z surowców roślinnych lub zwierzęcych,
4) chemicznie syntetyzowane lub chemicznie wyizolowane substancje aromatyzujące, identyczne pod względem chemicznym z substancjami aromatyzującymi naturalnie występującymi w żywności, ziołach i przyprawach uznanych za żywność,
5) chemicznie syntetyzowane lub chemicznie wyizolowane substancje aromatyzujące, identyczne pod względem chemicznym z substancjami obecnymi w surowcach roślinnych i zwierzęcych nie uznawanych za żywność,
6) chemicznie syntetyzowane lub chemicznie wyizolowane substancje aromatyzujące inne niż określone w pkt 4 i 5,
7) wyjściowe surowce użyte do produkcji aromatów dymu wędzarniczego i aromatów przetworzonych (process flavourings) oraz warunki reakcji, w jakich są one preparowane.
3) Substancje konserwujące - substancje przedłużające trwałość środków spożywczych poprzez zabezpieczenie ich przed rozkładem spowodowanym przez drobnoustroje.

4) Przeciwutleniacze - substancje przedłużające trwałość środków spożywczych poprzez zabezpieczenie ich przed rozkładem spowodowanym przez utlenianie, takim jak jełczenie tłuszczu i zmiany barwy.

5) Kwasy - substancje zwiększające kwasowość środków spożywczych i/lub wnoszące do nich kwaśny smak. Regulatory kwasowości - substancje zmieniające lub ustalające kwasowość środków spożywczych.

6) Stabilizatory - substancje umożliwiające utrzymanie odpowiednich fizycznych i/lub chemicznych właściwości środka spożywczego; obejmują substancje ułatwiające utrzymanie jednolitej dyspersji dwóch lub więcej nie mieszających się substancji w środkach spożywczych.

Emulgatory - substancje umożliwiające utworzenie lub utrzymanie jednolitej mieszaniny dwóch lub więcej wzajemnie nie mieszających się faz, takich jak olej i woda, w środkach spożywczych.

7) Sole emulgujące - substancje, które zmieniają białka zawarte w serze w formę zdyspergowaną i w związku z tym powodują jednorodne rozmieszczenie tłuszczu i innych składników.

8) Zagęstniki - substancje zwiększające lepkość środka spożywczego. Substancje żelujące - substancje nadające środkom spożywczym konsystencję przez tworzenie żelu.

9) Substancje wzmacniające smak i zapach - substancje uwydatniające istniejący smak i/lub zapach środków spożywczych.

10) Skrobie modyfikowane - substancje otrzymane ze skrobi spożywczych w wyniku działania czynników chemicznych lub enzymatycznych.

11) Substancje słodzące - substancje, które są stosowane:

- do nadania słodkiego smaku środkom spożywczym, takiego jak przy zastosowaniu cukrów,
- do nadania słodkiego smaku środkom spożywczym o zredukowanej o co najmniej 30% wartości energetycznej w porównaniu z oryginalnymi lub podobnymi środkami spożywczymi,
- do nadania słodkiego smaku środkom spożywczym bez dodatku cukru, tzn. bez żadnego dodatku mono- lub dicukrów lub jakichkolwiek środków spożywczych o właściwościach słodzących,
- jako słodziki stołowe.
12) Substancje wypełniające - substancje, które przyczyniają się do wypełnienia środków spożywczych bez istotnego wpływu na ich dostępną wartość energetyczną.

13) Substancje wiążące (teksturotwórcze) - substancje powodujące lub utrzymujące jędrność lub kruchość tkanek owoców i warzyw, lub współdziałające z substancjami żelującymi w utworzeniu lub wzmocnieniu żelu.

14) Substancje utrzymujące wilgotność - substancje zapobiegające wysychaniu środka spożywczego poprzez przeciwdziałanie wpływom atmosferycznym, posiadające niski stopień wilgotności lub ułatwiające rozpuszczanie się proszku w środowisku wodnym.

15) Substancje spulchniające (zwiększające objętość) - substancje lub mieszaniny substancji uwalniające gaz, a tym samym zwiększające objętość ciasta.

16) Substancje do stosowania na powierzchnię (substancje glazurujące) - substancje, które po zastosowaniu na zewnętrzną powierzchnię środka spożywczego tworzą warstwę ochronną lub błyszczący wygląd.

17) Substancje przeciwzbrylające - substancje zapobiegające zlepianiu się poszczególnych cząstek środka spożywczego.

18) Nośniki - substancje użyte do rozpuszczania, rozcieńczania, dyspergowania lub innego fizycznego modyfikowania substancji dodatkowych do żywności, bez zmiany ich funkcji technologicznej (i które same nie wywołują działania technologicznego), w celu ułatwienia posługiwania się nimi, zastosowania i użytkowania.

19) Rozpuszczalniki ekstrakcyjne - rozpuszczalniki użyte do ekstrakcji w procesie preparowania surowców, środków spożywczych, ich komponentów lub składników i są z nich usunięte, ale mogą być obecne w sposób nie zamierzony, technicznie nieunikniony, jako pozostałość lub pochodna w środkach spożywczych lub ich składnikach, w ilościach dozwolonych.

20) Gazy do pakowania - gazy inne niż powietrze, wprowadzane do opakowania przed, w czasie lub po umieszczeniu środka spożywczego w tym opakowaniu.

21) Gazy nośne (gazowe środki wypierające) - gazy inne niż powietrze, które ułatwiają wypchnięcie środka spożywczego z pojemnika lub powodują uzyskanie odpowiedniej konsystencji środka spożywczego.

22) Substancje pianotwórcze - substancje umożliwiające utworzenie jednolitej dyspersji fazy gazowej w ciekłych lub stałych środkach spożywczych.

23) Substancje przeciwpianotwórcze (substancje zapobiegające pienieniu) - substancje, które chronią przed / lub zmniejszają powstawanie piany.

1. Barwniki
2. Aromaty i substancje aromatyczne
3. Substancje konserwujące
4. Przeciwutleniacze
5. Kwasy i regulatory kwasowości
6. Stabilizatory i emulgatory
7. Sole emulgujące
8. Zagęstniki i substancje żelujące
9. Substancje wzmacniające smak i zapach
10. Skrobie modyfikowane
11. Substancje słodzące
12. Substancje wypełniające
13. Substancje wiążące (teksturotwórcze)
14. Substancje utrzymujące wilgotność
15. Substancje spulchniające (zwiększające objętość)
16. Substancje do stosowania na powierzchnię (substancje glazurujące)
17. Substancje przeciwzbrylające
18. Nośniki
19. Rozpuszczalniki ekstrakcyjne
20. Gazy do pakowania
21. Gazy nośne (gazowe środki wypierające)
22. Substancje pianotwórcze
23. Substancje przeciwpianotwórcze
24. Substancje klarujące (środki filtracyjne)

Załącznik nr 3
WYKAZ DOPUSZCZALNYCH ILOŚCI SUBSTANCJI DODATKOWYCH DOZWOLONYCH, DODAWANYCH DO ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH PRZEZNACZONYCH DLA NIEMOWLĄT I DZIECI W WIEKU DO 3 LAT


Lp.
Nazwa substancji
Nr
Środek spożywczy
Maksymalna dawka1
Uwagi
1
2
3
4
5
6
1 Kwas mlekowy wyłącznie L(+) E 270   -  
2 Kwas cytrynowy E 330 Produkty dla niemowląt do 5 miesiąca -  
3 Kwas L-askorbinowy E 300   0,3 g/l tylko soki owocowe
4 Mieszanina tokoferoli E 306      
5 Alfa-tokoferol E 307   0,01 g/l pojedynczo
6 Gamma-tokoferol E 308     lub łącznie
7 Delta-tokoferol E 309      
8 Lecytyna E 322   1,0 g/l pojedynczo
9 Mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych E 471   4,0 g/l lub łącznie
10 Palmitynian askorbylu E 304i   0,01g/l  

 
1 Kwas mlekowy wyłącznie L(+) E 270   -  
2 Kwas cytrynowy E 330 Produkty dla niemowląt od 5 miesiąca -  
3 Kwas L-askorbinowy E 300   0,3 g/l tylko soki owocowe, przeciery owocowe, zupy
4 Mieszanina tokoferoli E 306      
5 Alfa-tokoferol E 307   0,01 g/l pojedynczo
6 Gamma-tokoferol E 308     lub łącznie
7 Delta-tokoferol E 309      
8 Pektyny E 440   5,0 g/l tylko do produktów zakwaszonych
9 Lecytyna E 322   1,0 g/l pojedynczo
10 Mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych E 471   4,0 g/l lub łącznie
11 Karagen E 407   0,3 g/l pojedynczo
12 Mączka chleba świętojańskiego E 410   1,0 g/l lub łącznie
13 Guma guar E 412   1,0 g/l  
14 Palmitynian askorbylu E 304   0,01 g/l  
  Produkty dla dzieci w wieku do 3 lat Maksymalna dawka w g/kg lub g/l  
1 Kwas L-askorbinowy E 300 Przetwory owocowe i owocowo--warzywne 0,5  
2 L-askorbinian sodu E 301     pojedynczo lub łącznie
3 L-askorbinian wapnia E 302 Przetwory zbożowe zawierające tłuszcze, herbatniki, sucharki 0,2  
4 Palmitynian L-askorbylu E 304      
5 Mieszanina tokoferoli E 306 Przetwory zbożowe zawierające tłuszcze, herbatniki, sucharki 0,1 pojedynczo lub łącznie
6 Alfa-tokoferol E 307      
7 Gamma-tokoferol E 308      
8 Delta-tokoferol E 309      
9 Fosforany sodu E 339      
10 Fosforany potasu E 340 Przetwory zbożowe 1,0 pojedynczo lub 
11 Fosforany wapnia E 341     łącznie
12 Lecytyna E 322 Herbatniki, sucharki, przetwory zbożowe, produkty mleczno-zbożowe 10  
13 Mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych E 471      
14 Mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych estryfikowane kwasem octowym E 472a Herbatniki, sucharki, przetwory zbożowe 5,0 pojedynczo lub łącznie
15 Mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych estryfikowane kwasem mlekowym E 472b      
16 Mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych estryfikowane kwasem cytrynowym E 472c      
17 Kwas alginowy E 400      
Alginian sodu E 401 Desery i desery typu pudding 0,5 pojedynczo lub łącznie
Alginian potasu E 402      
Alginian wapnia E 404      
18 Mączka chleba świętojańskiego E 410      
19 Guma guar E 412 Przetwory zbożowe bezglutenowe 20,0 pojedynczo lub łącznie
20 Guma arabska E 414      
21 Guma ksantanowa E 415      
22 Pektyna E 440      
23 Dwutlenek krzemu E 551 Suche przetwory zbożowe 2,0  
24 Kwas winowy2 E 334      
25 Winiany sodu2 E 335 Herbatniki i sucharki 5,0 pojedynczo lub łącznie,
26 Winiany potasu2 E 336     wyłącznie jako
27 Winiany wapnia2 E 354     pozostałość
28 Difosforan disodowy E 450i      
29 Lakton kwasu glukonowego E 575      
30 Skrobia utleniona E1404     pojedynczo
31 Fosforan monoskrobiowy E1410 Przetwory owocowe 50,0 lub łącznie
32 Fosforan diskrobiowy E1412      
33 Fosforowany fosforan diskrobiowy E1413      
34 Acetylowany fosforan diskrobiowy E1414      
35 Skrobia acetylowana E1420      
36 Acetylowany adypinian diskrobiowy E1422      
37 Sól sodowa oktenylobursztynianu skrobiowego E1450 Przetwory owocowe 20,0  

1 Maksymalna dawka w produktach gotowych do spożycia przygotowanych zgodnie z instrukcją producenta.
2 Wyłącznie forma L (+) .

Załącznik nr 4

WYKAZ DOPUSZCZALNYCH ILOŚCI ZANIECZYSZCZEŃ W ŚRODKACH SPOŻYWCZYCH I UŻYWKACH ORAZ W SUBSTANCJACH DODATKOWYCH DOZWOLONYCH


Rozporządzenie Ministra Zdrowia

z dnia 23 lutego 2001 r.

zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu dopuszczalnych ilości substancji dodatkowych i innych substancji obcych dodawanych do środków spożywczych lub używek, a także zanieczyszczeń, które mogą znajdować się w środkach spożywczych lub używkach.

(Dz. U. dnia 2 marca 2001 r. Nr 15, poz. 165)

Na podstawie art. 4 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 25 listopada 1970 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz. U. Nr 29, poz. 245, z 1971 r. Nr 12, poz. 115, z 1985 r. Nr 12, poz. 49, z 1989 r. Nr 35, poz. 192, z 1992 r. Nr 33, poz. 144 i Nr 91, poz. 456, z 1997 r. Nr 43, poz. 272, Nr 60, poz. 369 i Nr 88, poz. 554, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 oraz z 2000 r. Nr 120, poz. 1268) zarządza się, co następuje:

§ 1. W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2000 r. w sprawie wykazu dopuszczalnych ilości substancji dodatkowych i innych substancji obcych dodawanych do środków spożywczych lub używek, a także zanieczyszczeń, które mogą znajdować się w środkach spożywczych lub używkach (Dz. U. z 2001 r. Nr 9, poz. 72), § 9 otrzymuje brzmienie:

"§ 9. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 90 dni od dnia ogłoszenia."

§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 3 dni od dnia ogłoszenia.Minister Zdrowia: w z. T. Grottel
 
 


Rozporządzenie Ministra Zdrowia

z dnia 27 kwietnia 2001 r.

zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu dopuszczalnych ilości substancji dodatkowych i innych substancji obcych dodawanych do środków spożywczych lub używek, a także zanieczyszczeń, które mogą znajdować się w środkach spożywczych lub używkach.

(Dz. U. z dnia 7 maja 2001 r. Nr 40, poz. 464)

Na podstawie art. 4 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 25 listopada 1970 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz. U. Nr 29, poz. 245, z 1971 r. Nr 12, poz. 115, z 1985 r. Nr 12, poz. 49, z 1989 r. Nr 35, poz. 192, z 1992 r. Nr 33, poz. 144 i Nr 91, poz. 456, z 1997 r. Nr 43, poz. 272, Nr 60, poz. 369 i Nr 88, poz. 554, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i z 2000 r. Nr 120, poz. 1268) zarządza się, co następuje:

§ 1. W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2000 r. w sprawie wykazu dopuszczalnych ilości substancji dodatkowych i innych substancji obcych dodawanych do środków spożywczych lub używek, a także zanieczyszczeń, które mogą znajdować się w środkach spożywczych lub używkach (Dz. U. z 2001 r. Nr 9, poz. 72 i Nr 15, poz. 165) wprowadza się następujące zmiany:
1) w § 1:

a) pkt 1 otrzymuje brzmienie: "1) wykaz substancji dodatkowych dozwolonych dodawanych do środków spożywczych i używek według numerycznego systemu oznaczeń Unii Europejskiej, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia, z wyłączeniem substancji dodatkowych dozwolonych podnoszących walory odżywcze środków spożywczych," b) po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu: "2a) wykaz substancji dodatkowych dozwolonych dodawanych do środków spożywczych podnoszących walory odżywcze środka spożywczego oraz ich dopuszczalne ilości, stanowiący załącznik nr 2a do rozporządzenia,";

2) skreśla się § 6;

3) skreśla się § 7;

4) w załączniku nr 2 do rozporządzenia:

a) w części 5 "Kwasy i regulatory kwasowości"

- lp. 15 otrzymuje brzmienie:
 
Lp. Nazwa substancji Nr Środek spożywczy Maksymalna dawka g/kg lub g/l Uwagi
1 2 3 4 5 6
"15 Kwas fosforowy E 338 Aromatyzowane napoje bezalkoholowe 0,7 pojedynczo lub łącznie z E 339, E 340, E 341, E 343, E 450, E 451, E 452, wyrażone jako P205"
Napoje dla sportowców 0,5

b) w części 6 "Stabilizatory i emulgatory"

- na końcu lp. 11 dodaje się wyrazy:
 
Lp. Nazwa substancji Nr Środek spożywczy Maksymalna dawka g/kg lub g/l Uwagi
1 2 3 4 5 6
    "E 339 Aromatyzowane napoje bezalkoholowe 0,7 pojedynczo lub łącznie z E 338, E 340, E 341, E 343, E 450, E 451, E 452, wyrażone jako P205"
Napoje dla sportowców 0,5

- na końcu lp. 12 dodaje się wyrazy:
 
Lp. Nazwa substancji Nr Środek spożywczy Maksymalna dawka g/kg lub g/l Uwagi
1 2 3 4 5 6
    "E 340 Aromatyzowane napoje bezalkoholowe 0,7 pojedynczo lub łącznie z E 338, E 339, E 341, E 343, E 450, E 451 E 452, wyrażone jako P205"
Napoje dla sportowców 0,5

- na końcu lp. 13 dodaje się wyrazy:
 
Lp. Nazwa substancji Nr Środek spożywczy Maksymalna dawka g/kg lub g/l Uwagi
1 2 3 4 5 6
    "E 341 Aromatyzowane napoje bezalkoholowe 0,7 pojedynczo lub łącznie z E 338, E 339, E 340, E 343, E 450, E 451, E 452, wyrażone jako P205"
Napoje dla sportowców 0,5

- po lp. 13 dodaje się lp. 13a w brzmieniu:
 
Lp. Nazwa substancji Nr Środek spożywczy Maksymalna dawka g/kg lub g/l Uwagi
1 2 3 4 5 6
"13a Fosforany magnezu E 343 Aromatyzowane napoje bezalkoholowe 0,7 pojedynczo lub łącznie z E 338, E 339, E 340, E 341, E 450, E 451, E 452, wyrażone jako P205"
Napoje dla sportowców 0,5

- na końcu lp. 39 dodaje się wyrazy:
 
Lp. Nazwa substancji Nr Środek spożywczy Maksymalna dawka g/kg lub g/l Uwagi
1 2 3 4 5 6
    "E 450 Aromatyzowane napoje bezalkoholowe 0,7 pojedynczo lub łącznie z E 338, E 339, E 340, E 341, E 343, E 451, E 452, wyrażone jako P205"
Napoje dla sportowców 0,5

- na końcu lp. 40 dodaje się wyrazy
 
Lp. Nazwa substancji Nr Środek spożywczy Maksymalna dawka g/kg lub g/l Uwagi
1 2 3 4 5 6
    "E 451 Aromatyzowane napoje bezalkoholowe 0,7 pojedynczo lub łącznie z E 338, E 339, E 340, E 341, E 343, E 450, E 452, wyrażone jako P205"
Napoje dla sportowców 0,5

- na końcu lp. 41 dodaje się wyrazy:
 
Lp. Nazwa substancji Nr Środek spożywczy Maksymalna dawka g/kg lub g/l Uwagi
1 2 3 4 5 6
    "E 452 Aromatyzowane napoje bezalkoholowe 0,7 pojedynczo lub łącznie z E 338, E 339, E 340, E 341, E 343, E 450, E 451, wyrażone jako P205"
Napoje dla sportowców 0,5

5) dodaje się załącznik nr 2a do rozporządzenia w brzmieniu określonym w załączniku do niniejszego rozporządzenia. § 2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 7 maja 2001 r.Minister Zdrowia: G. Opala
 

Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 kwietnia 2001 r. (poz. 464)

WYKAZ SUBSTANCJI DODATKOWYCH DOZWOLONYCH DODAWANYCH DO ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH PODNOSZĄCYCH WALORY ODŻYWCZE ŚRODKA SPOŻYWCZEGO ORAZ ICH DOPUSZCZALNE ILOŚCI

Lp. Substancja dodatkowa Nazwa środka spożywczego Maksymalna dopuszczalna ilość w 100 g produktu końcowego
1 Witamina A Margaryny o normalnej i obniżonej zawartości tłuszczu (poniżej 50%) 900 mg

(3.000 j.m.)*

    Masło o obniżonej zawartości tłuszczu 900 mg

(3.000 j.m.)*

    Mieszaniny masła z olejem 900 mg

(3.000 j.m.)*

2 Witamina D3 Margaryny o normalnej i obniżonej zawartości tłuszczu (poniżej 50%) 7,5 mg

(300 j.m.)**

    Masło o obniżonej zawartości tłuszczu 7,5 mg

(300 j.m.)**

    Mieszaniny masła z olejem 7,5 mg

(300 j.m.)**

3 Jodek potasu

Jodan potasu

Sól spożywcza jodowana 2,3 mg ***

* 1 mg retinolu = 3,33 j.m. witaminy A

** 1 mg cholekalcyferolu = 40 j.m. witaminy D3

*** w przeliczeniu na jod - wartość średnia
4 Witamina A Oleje roślinne jadalne 900 mg

(3.000 j.m.)

    Mleko spożywcze o obniżonej zawartości tłuszczu* 40 mg

(133 j.m.)

    Przetwory mleczne fermentowane o obniżonej zawartości tłuszczu* 40 mg

(133 j.m.)

    Mleko odtłuszczone w proszku 1.500 mg

(5.000 j.m.)

5 Witamina D3 Mleko spożywcze o obniżonej zawartości tłuszczu* 0,5 mg

(20 j.m.)

    Przetwory mleczne fermentowane o obniżonej zawartości tłuszczu* 0,5 mg

(20 j.m.)

    Mleko odtłuszczone w proszku 12,5 mg (500 j.m.)
6 Witamina E Oleje roślinne jadalne 50 mg
    Margaryny 30 mg
    Zbożowe produkty śniadaniowe 8 mg
    Soki owocowe, warzywne, owocowo-warzywne i nektary 5 mg
    Napoje z dodatkiem soków owocowych 5 mg
7 Witamina C Soki owocowe, warzywne, owocowo-warzywne i nektary 60 mg
    Napoje z dodatkiem soków owocowych 60 mg
    Koncentraty napojów w proszku z udziałem suszu owocowego 100 mg
    Koncentraty deserów z udziałem suszu owocowego 100 mg
    Zaprawy do napojów z udziałem soku owocowego 100 mg
    Zbożowe produkty śniadaniowe 50 mg
8 Tiamina Mąka i inne przetwory zbożowe 0,7 mg
  (witamina B1) Zbożowe produkty śniadaniowe 1,4 mg
    Soki owocowe, warzywne, owocowo-warzywne i nektary 0,4 mg
    Napoje z dodatkiem soków owocowych 0,4 mg
9 Ryboflawina Mąka i inne przetwory zbożowe 0,8 mg
  (witamina B2) Zbożowe produkty śniadaniowe 1,6 mg
    Soki owocowe, warzywne, owocowo-warzywne i nektary 0,5 mg
    Napoje z dodatkiem soków owocowych 0,5 mg
10 Niacyna Mąka i inne przetwory zbożowe 9 mg
  (witamina PP) Zbożowe produkty śniadaniowe 18 mg
    Soki owocowe, warzywne, owocowo-warzywne i nektary 5 mg
    Napoje z dodatkiem soków owocowych 5 mg
11 Witamina B12 Mąka i inne przetwory zbożowe 0,5 mg
    Zbożowe produkty śniadaniowe 1 mg
    Soki owocowe, warzywne, owocowo-warzywne i nektary 0,3 mg
    Napoje z dodatkiem soków owocowych 0,3 mg
12 Pantotenian Zbożowe produkty śniadaniowe 6 mg
  wapnia Soki owocowe, warzywne, owocowo-warzywne i nektary 2 mg
    Napoje z dodatkiem soków owocowych 2 mg
13 Kwas foliowy Mąka i inne przetwory zbożowe 100 mg
    Zbożowe produkty śniadaniowe 200 mg
    Soki owocowe, warzywne, owocowo-warzywne i nektary 100 mg
    Napoje z dodatkiem soków owocowych 100 mg
14 Witamina B6 Mąka i inne przetwory zbożowe 1,0 mg
    Zbożowe produkty śniadaniowe 2,0 mg
    Soki owocowe, warzywne, owocowo-warzywne i nektary 0,5 mg
    Napoje z dodatkiem soków owocowych 0,5 mg
15 Biotyna Soki owocowe, warzywne, owocowo-warzywne i nektary 0,05 mg
    Napoje z dodatkiem soków owocowych 0,05 mg
16 Prowitamina A Soki i nektary owocowe 2 mg
  (b-karoten) Soki warzywne 3 mg
    Napoje z udziałem soków owocowych 2 mg
17 Węglan wapnia Mąka i inne przetwory zbożowe 120 mg
    Wyroby ciastkarskie 160 mg
    Soki owocowe, warzywne, owocowo-warzywne i nektary 90 mg
18 Mleczan wapnia Soki owocowe, warzywne, owocowo-warzywne i nektary 90 mg
19 Siarczan żelazawy Mąka i inne przetwory zbożowe 3 mg
    Zbożowe produkty śniadaniowe 14 mg

* Mleko o obniżonej zawartości tłuszczu oznacza mleko o zawartości 1,5% tłuszczu i poniżej.

Uwaga:

Proponowane ilości witamin i składników mineralnych odnoszą się do witamin, a nie do ich pochodnych (np. do tiaminy, a nie azotanu tiaminy), a w przypadku wapnia i żelaza dotyczą pierwiastków, a nie ich związków chemicznych.
 



 
 

Rozporządzenie Ministra Zdrowia

z dnia 28 czerwca 2001 r.

zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu dopuszczalnych ilości substancji dodatkowych i innych substancji obcych dodawanych do środków spożywczych lub używek, a także zanieczyszczeń, które mogą znajdować się w środkach spożywczych lub używkach.

(Dz. U. z dnia 18 lipca 2001 r. Nr 73, poz. 780)

Na podstawie art. 4 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 25 listopada 1970 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz. U. Nr 29, poz. 245, z 1971 r. Nr 12, poz. 115, z 1985 r. Nr 12, poz. 49, z 1989 r. Nr 35, poz. 192, z 1992 r. Nr 33, poz. 144 i Nr 91, poz. 456, z 1997 r. Nr 43, poz. 272, Nr 60, poz. 369 i Nr 88, poz. 554, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 oraz z 2000 r. Nr 120, poz. 1268) zarządza się, co następuje:

§ 1. W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2000 r. w sprawie wykazu dopuszczalnych ilości substancji dodatkowych i innych substancji obcych dodawanych do środków spożywczych lub używek, a także zanieczyszczeń, które mogą znajdować się w środkach spożywczych lub używkach (Dz. U. z 2001 r. Nr 9, poz. 72, Nr 15, poz. 165 i Nr 40, poz. 464), po § 5 dodaje się § 5a w brzmieniu:

"§ 5a. Do dnia uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej dopuszcza się stosowanie do suchych makaronów barwników określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia «Wykaz dopuszczalnych ilości substancji dodatkowych dozwolonych, dodawanych do środków spożywczych i używek, według ich funkcji technologicznych»:

1) w tabeli I. «Barwniki Organiczne Naturalne» pod lp. 2-14,

2) w tabeli II. «Barwniki Identyczne z Naturalnymi» pod lp. 2."

§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Minister Zdrowia: w z. T. Grottel

 



 
M
C
K
alergie, zatrucia, zakażenia, urazy
dochodzenie przyczyn  w składzie: 
żywności, napojów, kosmetyków, leków i in. produktów,
w usługach oraz w otaczającym środowisku

PORADNIA 
MEDYCZNEGO CENTRUM KONSUMENTA
 

M
C
K


 

MEDYCZNE CENTRUM KONSUMENTA
 
 

3smoki

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\

(................................)
Alarm konsumencki
ALARM KONSUMENCKI


ALARM KONSUMENCKI
- FIRMY, MARKOWE PRODUKTY, ZAGROŻENIA ZDROWIA

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\
 



§
§
§
§
§
kto wytwarza lub sprzedaje produkt niebezpieczny, ten odpowiada
za ciężki uszczerbek na zdrowiu, inne naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia, a także za doznaną krzywdę konsumenta

Naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty 
Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien  wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany  stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego  zawodu. Jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do  pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły  widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do  naprawienia szkody odpowiedniej renty. Jeżeli w chwili wydania wyroku szkody nie da się dokładnie ustalić, poszkodowanemu może być przyznana renta tymczasowa.

§
§
§
§
§

 



STOWARZYSZENIE
  OCHRONY
     ZDROWIA
       KONSUMENTÓW
STOWARZYSZENIE OCHRONY ZDROWIA KONSUMENTÓW


ZAGROŻENIA ZDROWIA W POLSCE
CZASOPISMO RUCHU OCHRONY ZDROWIA
AKTUALIZOWANA WERSJA ELEKTRONICZNA
"ZAGROŻENIA ZDROWIA W POLSCE"

SUBSTANCJE DODATKOWE
DO ŻYWNOSCI I NAPOJÓW
 
 



ALFABETYCZNY SPIS ZAWARTOŚCI
STRON INTERNETOWYCH DOMENY HALAT.PL
DOTYCZĄCYCH OCHRONY ZDROWIA