Z opublikowanej przez ONZ oceny rozwoju cywilizacyjnego (Human Development Index) wynika, że 73,8 oczekiwanych lat życia stawia Polskę na 48. pozycji spośród 177 krajów świata sklasyfikowanych w 2004 r. W zakresie długości życia ostatnie trzy dekady XX w. przyniosły Polsce upadek cywilizacyjny, gdyż z pozycji 27. w latach 1970-1975 spadła na miejsce 47. w latach 2000 - 2005. Pomimo niezłej pozycji wyjściowej nasz kraj nie nadąża za dynamicznym przyrostem tego podstawowego wskaźnika rozwoju człowieka, obserwowanym w państwach znacznie uboższych. 
Transparency International w październiku 2004r. poinformowała światową opinię publiczną, że Polska znowu spadła w międzynarodowym rankingu krajów bez korupcji. Z 64 miejsca ex aequo z Meksykiem w ubiegłym roku znaleźliśmy się na jednym z miejsc 67 -  70, już za Meksykiem, a nawet Ghaną i Tajlandią. Pozycja uzyskana w latach 2003-2004 jest dramatycznie gorsza niż wynikająca z trendu wieloletniego korupcji w Polsce.
 

The Transparency International Bribe Payers Index (BPI) 2002, published on 14 May 2002, is based on surveys conducted in 15 emerging market countries by Gallup International Association. The BPI 2002 was conducted in: Argentina, Brazil, Colombia, Hungary, India, Indonesia, Mexico, Morocco, Nigeria, the Philippines, Poland, Russia, South Africa, South Korea and Thailand, which are among the very largest such countries involved in trade and investment with multinational firms. The questions relate to the propensity of companies from 21 leading exporting countries to pay bribes to senior public officials in the surveyed emerging market countries. A total of 835 interviews were carried out between December 2001 and March 2002, principally with senior executives of domestic and foreign companies, but also with executives at chartered accountancies, binational chambers of commerce, national and foreign commercial banks, and commercial law firms. 

The survey questions related to perceptions about multinational firms from 21 countries:
In the business sectors with which you are most familiar, please indicate how likely companies from the following countries are to pay or offer bribes to win or retain business in this country [respondent's country of residence]? The question related to the propensity of companies from leading exporting countries to pay bribes to senior public officials in the surveyed emerging market countries. A perfect score, indicating zero perceived propensity to pay bribes, is 10.0, and thus the ranking starts with companies from countries that are seen to have a low propensity for foreign bribe paying. In the 2002 survey, all the data indicated that domestically owned companies in the 15 countries surveyed have a very high propensity to pay bribes - higher than that of foreign firms. 

1 Australia 8.5
2   Sweden 8.4
     Switzerland 8.4
4   Austria 8.2
5   Canada 8.1
6   Netherlands 7.8
     Belgium 7.8
8   United Kingdom 6.9 
9   Singapore  6.3 
     Germany  6.3 
11  Spain  5.8 
12  France  5.5 
13   USA  5.3
       Japan  5.3 
15   Malaysia  4.3 
       Hong Kong  4.3 
17  Italy  4.1 
18  South Korea  3.9 
19  Taiwan  3.8 
20  China (People's Republic) 3.5 
21  Russia  3.2 
      Domestic companies  1.9

How likely is it that senior public officials in this country [respondent's country of residence] would demand or accept bribes, e.g. for public tenders, regulations, licensing in the following business sectors? The scores are mean figures from all the responses on a 0 to 10 basis where 0 represents very high perceived levels of corruption, and 10 represents zero perceived corruption. 
 Public works/construction  1.3 
Arms and defence  1.9 
Oil and gas  2.7 
Real estate/property  3.5 
Telecoms  3.7 
Power generation/transmission  3.7 
Mining  4.0 
Transportation/storage  4.3 
Pharmaceutical/medicare  4.3 
Heavy manufacturing  4.5 
Banking and finance  4.7 
Civilian aerospace  4.9 
Forestry  5.1 
IT  5.1 
Fishery 5.9 
Light manufacturing  5.9 
Agriculture  5.9

Among the business sectors mentioned previously, which are the two sectors where the biggest bribes are likely to be paid? The results reflect the percentage of respondents who mentioned the particular sector. 
 Public works/construction  46% 
Arms and defence  38% 
Oil and gas  21% 
Banking and finance  15% 
Real estate/property  11% 
Pharmaceutical/medicare  10% 
Power generation/transm.  10% 
Telecoms  9% 
IT  6% 
Forestry  5% 
Mining  5% 
Transportation/storage  5% 
Heavy manufacturing  4% 
Agriculture  3% 
Fishery  3% 
Civilian aerospace  2%
Light manufacturing  1%

In the business sectors with which you are familiar, are there other means by which some Governments gain unfair business advantage for companies from their countries? "Other means" are means besides corruption used to unfairly influence international trade and investment. 
Yes 68%  No 26% Not stated 7%  - 

What means do these governments use?
  2002  1999 
Diplomatic or political pressure  66% 53% 
Financial pressure  66%  45% 
Commercial, pricing issues etc.  66%  49% 
Tied foreign aid  54%  35% 
Threat of reduced foreign aid  46%  n.a.* 
Tied defence/arms deals  41%  28% 
Favours/gifts to officials  39%  36% 
Tied scholarships/education/ healthcare  22%  16% 
Other means  8%  11% 
Not stated  5%  2% 
* included under tied foreign aid in 1999

Which three governments do you principally associate with practices such as those mentioned above [other means – besides bribery - used to gain unfair advantage in international trade and investment]?  The score reflects the percentage of responses where the country featured among the three countries cited as principally associated with other unfair practices 
 USA  58% 
France  26% 
United Kingdom  19% 
Japan  18% 
China (PR.)  16% 
Russia  13% 
This country  12% 
Germany  11% 
Spain  9% 
Italy  5% 
Taiwan  5% 
South Korea  4% 
Switzerland  4% 
Malaysia  3% 
Canada  3%
Netherlands  3% 
Singapore  1% 
Belgium  1% 
Australia  1% 
Austria  1% 
Hong Kong  1% 
Sweden  <1%

5. PODSTAWOWE FUNKCJE PAŃSTWA
5.1. Bezpieczeństwo obywateli 

Dla sytuacji istniejącej w chwili podjęcia działań przez rząd SLD-UP i PSL charakterystyczne były: wysoki wskaźnik zagrożenia przestępczością w wymiarze statystycznym (liczba przestępstw przypadających na 100 tys. mieszkańców w latach 1997 -2001 zwiększyło się z 2 568 do 3 434); poczucie zagrożenia przestępczością w płaszczyźnie psychospołecznej; a także traktowanie zagrożenia przestępczością jako okoliczności obniżającej zaufanie do władzy publicznej. 

Wskaźnik wykrywalności w okresie 1998 - 2001 wahał się między 45,5% a 55,4%. 

W ciągu ostatnich lat wzrosło zagrożenie korupcją. W latach 1998 - 2001 wszczęto 4996 postępowań w tych sprawach, w których stwierdzono 6581 przestępstw. Zarzuty przedstawiono podejrzanym. Ujawnianych jest tylko część przestępstw korupcyjnych. Brak jest w tych sprawach kompleksowego rozpoznania zjawiska. Dla podniesienia skuteczności jego zwalczania niezbędne jest opracowanie krajowego programu. 

Korupcja utrudnia rozwój gospodarczy, przekreśla zasadę równości obywateli oraz wypełnianie przez instytucje publiczne przypisanych im funkcji. Jej koszty to zazwyczaj utrata przychodów (z podatków, ceł, prywatyzacji), a także zmniejszenie poziomu inwestycji i wzrostu gospodarczego. Statystyki międzynarodowe wykazują, że im wyższy w danym kraju wskaźnik występowania korupcji, tym mniejsze inwestycje i niższy wzrost gospodarczy. Z dostępnych danych wynika, że przestępczość korupcyjna najczęściej występuje w takich sferach życia gospodarczego i społecznego jak: sektor bankowy, sektor ubezpieczeń, sektor przedsiębiorstw państwowych, służba zdrowia, administracja publiczna (zwłaszcza na szczeblu samorządowym). Inne obszary sprzyjające zjawisku korupcji stanowią - instytucje kontrolno - nadzorcze oraz przetargi i zamówienia publiczne. 

Należy stwierdzić, że polityka antykorupcyjna państwa w latach 90 - tych była niekonsekwentna. Nie dostrzeżono nowych typów przestępstw związanych ze zjawiskiem korupcji, charakterystycznych dla nowoczesnych społeczeństw. Jeśli strategia walki z korupcją ma być wiarygodna, należy zaangażować do jej tworzenia szerokie grupy społeczne i tak ją zaprojektować, aby tego typu przestępczość można było skutecznie ścigać. 

UWAGI KOŃCOWE
W świetle dokonanej analizy w chwili rozpoczęcia działania rządu SLD-UP i PSL na jesieni 2001 r. w Polsce występowała sytuacja nadzwyczajna. Podstawowe znaczenie miały problemy gospodarcze.
(...)
Rozwiązanie istniejących problemów, ograniczenie znaczenia strategicznych zagrożeń oraz skuteczne wykorzystanie występujących rezerw uzależnione jest od zdolności do spełnienia warunków, wśród których podstawowe znaczenie mają:
(...)
przyjęcie i konsekwentne wdrożenie zasady zerowej tolerancji wobec zachowań korupcyjnych; 
(...)