wrzesień 2006

Molecular Farming Rolnictwo molekularne ORGANIZMY MODYFIKOWANE GENETYCZNIE SKORPIONOWY POMIDOR, GLOWA Z OKIEM, OGON Z ŻĄDŁEM DOSADNIE PRZEDSTAWIONA WIZJA ARTYSTYCZNA

Rolnictwo molekularne

Zbigniew Hałat

Rolnictwo molekularne (ang. molecular farming) obejmuje uprawę genetycznie modyfikowanych roślin i hodowlę genetycznie modyfkowanych zwierząt w celu uzyskania na skalę przemysłową produktów organizmów genetycznie modyfikowanych.

Ponieważ każde białko jest potencjalnym białkowym produktem, za początki rolnictwa molekularnego przyjęto w 1993 ( Horn M. E et al., ProdiGene, 101 Gateway Blvd. Suite 100, College Station, TX 77845, USA: Plant molecular farming: systems and products, Plant Cell Rep (2004) 22:711–7200) przeniesienie po raz pierwszy chimerycznych genów  bakteryjnych opornych na antybiotyki aminoglikozydowe (kanamycyna, neomycyna) na rośliny wyższe za pomocą zjadliwych szczepów indukującej guzy nowotworowe bakterii Agrobacterium tumefaciens ( Fraley R. T. et al., Monsanto Company, 800 North Lindbergh Boulevard, St. Louis, Missouri 63167: Expression of bacterial genes in plant cells, Proc. Natl. Acad. Sci. USA Vol. 80, pp. 4803-4807, August 1983).

Pierwsza wzmianka o rolnictwie molekularnym pochodzi z 1986 r. i odnosi się do upraw genetycznie modyfikowanych roślin wytwarzających olejki kąpielowe (Leighty J. M.: Plant genetic research nearing breakthroughs, U.P.I., March 28, 1986). Obecnie w ramach budowania marki asortymentu na użytek opinii publicznej lansowany jest korzystny wizerunek rolnictwa molekularnego przez kojarzenie tego przemysłu z produkcją środków farmakologicznych, rzadziej - polimerów biodegradowalnych, biopaliw i in. W rzeczywistości z zgodnie z obowiązującą ustawą z dnia 22 czerwca 2001 r. o organizmach genetycznie zmodyfikowanych za rolnictwo molekularne należy uznać każde zamierzone w ramach produkcji rolnej uwolnienie organizmów genetycznie modyfikowanych do środowiska, czy to w celu uzyskania żywności, środków farmakologicznych, czy też innych produktów przemysłowych. Określone prawem wymagania dotyczące zabezpieczeń mających na celu ograniczenie kontaktu organizmów genetycznie modyfikowanych z ludźmi i środowiskiem są z reguły nieskuteczne, następuje nieuchronne rozprzestrzenianie się organizmów wykreowanych w laboratoriach i postępująca kontaminacja ich produktami.

Niezależnie od typu uzyskiwanego produktu rolnictwo molekularne jest zagrożeniem dla zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska.

Zagrożenie jest tym bardziej poważne, im większą aktywność biologiczną wykazują produkowane przez uwolnione do środowiska organizmy genetycznie modyfikowane środki farmakologicznie czynne, co oczywiste, ale też kontaminanty białkowe zanieczyszczające żywność transgeniczną. Do tych ostatnich należą pestycydy wbudowane w rośliny (ang. plant-incorporated pesticides, plant-incorporated protectants), które z reguły nieświadomie są spożywane przez konsumentów żywności modyfikowanej genetycznie za przyzwoleniem organów rejestrujących. Poniższa tabela  zawiera sporządzony przez amerykańską Agencję Ochrony Środowiska wykaz tego rodzaju białek zarejestrowanych do końca 2005r. jako biopestycydy.
 
 

Pestycydy (środki ochronne) wbudowane w rośliny przeznaczone do spożycia
Firma rejestrująca
Rejestracja
Wygaśnięcie
Rejestracji
Bt ziemniak Cry 3A
Monsanto 
maj 1995
bezterminowo
Bt kukurydza event 176 Cry 1Ab
Mycogen 
sierpień 1995
kwiecień 2001
Bt kukurydza event 176 Cry 1 Ab 
Syngenta 
sierpień 1995, marzec 1998
czerwiec 2001
Bt kukurydza event MON 801 Cry1Ab
Monsanto 
maj 1996
dobrowolna rezygnacja

maj 1998

Bt kukurydza 11 Cry Ab 
Syngenta

 

sierpień 1996, luty 1998
październik  2008
Bt kukurydza Cry (Mon 801) 1Ab
Monsanto 
grudzień 1996
październik 2008
Bt kukurydza Cry9C
Aventis 
maj 1998
dobrowolna rezygnacja

październik 2000

Bt kukurydza POCry1F
Dow/Mycogen 
maj 2001
październik 2008
Bt kukurydza poCry1F
Pioneer/Dupont 
maj 2001
październik 2008
Bt bawełna Cry2Ab2 I Cry1Ac
Monsanto 
grudzień 2002
wrzesień 2006
Bt kukurydza Cry3Bb1
Monsanto 
luty 2003
lipiec 2006
Bt kukurydza Cry3Bb1 + Cry1Ab
Monsanto 
październik  2003
lipiec 2006
Bt kukurydza MOCry1F Event DAS-06275-8
Dow AgroSciences 
maj 2005
październik 2008
Bt kukurydza Cry34Ab1 

+ Cry35Ab1

Dow AgroSciences 
sierpień 2005
wrzesień 2010
Bt kukurydza Cry34Ab1

 + Cr35Ab1

Pioneer/Dupont 
sierpień 2005
wrzesień 2010
Bt kukurydza Cry34Ab1

 + Cr35Ab1 z POCry1F

Dow AgroSciences 
październik  2005
październik 2008
Bt kukurydza Cry34Ab1

 + Cr35Ab1 z POCry1F

Pioneer/Dupont 
październik  2005
październik 2008
Bt kukurydza Cry3Bb1 MON88017
Monsanto 
grudzień  2005
wrzesień 2010
MON88017 + MON 810 AKA Cry3Bb1 + Cry1A
Monsanto 
grudzień 2005
październik 2008

O ile zawarte w kukurydzy, ziemniakach, pomidorach i in. krystaliczne (Cry, od ang. crystal) toksyny białkowe Bacillus thuringiensis i materiał genetyczny niezbędny do ich wytworzenia są skierowane przeciwko szkodnikom upraw, a człowiek jest ich mimowolnym konsumentem w wyniku arbitralnej decyzji organów rejestrowych, o tyle białka środków farmakologicznych wytwarzanych w ramach rolnictwa molekularnego są produktami leczniczymi przeznaczonymi z zasady do podawania pacjentom na podstawie ścisłych wskazań lekarskich w nieprzekraczalnych  dawkach zwykle nie większych niż ułamek grama i obłożonymi przy tym specjalnymi restrykcjami prawnymi.

Ostatnie z serii badań opinii publicznej w krajach członkowskich Unii Europejskiej Eurobarometer 64.3 opublikowane w maju 2006r, okazały się nie tylko miażdżące dla żywności genetycznie modyfikowanej, lecz także ujawniły, że tylko co czwarty Europejczyk wyraża zgodę na produkcję pod rządami obowiązującego prawa środków farmakologicznych metodami rolnictwa molekularnego w zamkniętych szklarniach.

Ostatnie z serii badań opinii publicznej w krajach członkowskich Unii Europejskiej Eurobarometer 64.3 opublikowane w maju 2006r, okazały się nie tylko miażdżące dla żywności genetycznie modyfikowanej, lecz także ujawniły, że tylko co czwarty Europejczyk wyraża zgodę na produkcję pod rządami obowiązującego prawa środków farmakologicznych metodami rolnictwa molekularnego w zamkniętych szklarniach.

Postawione tysiącu respondentów z każdego z 25 krajów członkowskich Unii Europejskiej pytanie tłumaczone z oryginału angielskiego brzmiało następująco: „innym zastosowaniem [biotechnologii] jest wykorzystanie genetycznie modyfikowanych roślin w produkcji leków i [innych] środków farmakologicznych. Takie genetycznie modyfikowane rośliny będą hodowane w zamkniętych szklarniach i oczekuje się, że będzie to tańszy i bardziej skuteczny sposób wytwarzania leków. Która odpowiedź najlepiej oddaje Pani/Pana pogląd?” Udzielone odpowiedzi, również tłumaczone z oryginału angielskiego, zawiera poniższa tabela i ilustruje zamieszczony pod nią wykres.
Stosunek Europejczyków do produkcji środków farmakologicznych
metodami rolnictwa molekularnego w zamkniętych szklarniach.
Odpowiedzi; „sprzeciw”, zgoda” i „nie wiem” w procentach


 
Odsetek odpowiedzi
Zgoda 

pod rządami obowiązującego prawa

Sprzeciw

o ile nie  dojdzie do zaostrzenia prawa

Sprzeciw

 z wyjątkiem bardzo szczególnych okoliczności

Sprzeciw

bez względu na okoliczności

Nie wiem
Unia Europejska
25
37
16
11
11
Holandia
41
41
12
3
3
Belgia
20
59
13
6
1
Malta
26
50
6
5
13
Szwecja
28
48
14
8
2
Wlk. Brytania
27
44
11
8
9
Dania
30
36
20
10
5
Hiszpania
31
34
8
5
22
Czechy
45
20
19
8
9
Francja
22
42
15
14
5
Słowacja
18
43
21
8
9
Finlandia
25
36
25
12
2
Niemcy
32
26
21
16
5
Włochy
15
42
17
10
16
Cypr
25
31
17
16
10
Polska
24
32
13
12
19
Słowenia
10
43
24
12
11
Portugalia
27
26
12
5
30
Węgry
14
37
22
12
14
Łotwa
14
37
19
17
14
Irlandia
18
32
16
11
23
Litwa
13
36
14
9
28
Grecja
10
39
28
21
2
Luksemburg
15
34
20
19
13
Estonia
12
36
17
12
23
Austria
17
26
28
20
9

Stosunek Europejczyków do produkcji środków farmakologicznych
metodami rolnictwa molekularnego w zamkniętych szklarniach.

Odpowiedzi; „sprzeciw”, zgoda” i „nie wiem” w procentach



 
 

RAMOWE STANOWISKO POLSKI
DOTYCZĄCE
ORGANIZMÓW GENETYCZNIE ZMODYFIKOWANYCH (GMO)
wersja z uwzględnieniem uwag Rady Ministrów 3. kwietnia 2006 r.

Wprowadzenie

Obowiązujące aktualnie przepisy wspólnotowe z zakresu GMO regulują następujące zagadnienia: 
1. zamknięte użycie mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych - dyrektywa 90/219 i zmieniająca ją dyrektywa 98/81 organem odpowiedzialnym w Polsce za te kwestie, na podstawie ustawy z 22 czerwca 2001 r. o organizmach genetycznie zmodyfikowanych (DZ.U. nr 76, poz. 811 ze zmianami), jest minister właściwy do spraw środowiska ; 
2. zamierzone uwolnienie organizmów genetycznie zmodyfikowanych do środowiska w celach doświadczalnych, oraz wprowadzanie do obrotu produktów genetycznie zmodyfikowanych – na podstawie przepisów dyrektywy 2001/18/WE - organem odpowiedzialnym w Polsce za te kwestie, na podstawie ustawy z 22 czerwca 2001 r. o organizmach genetycznie zmodyfikowanych (DZ.U. nr 76, poz. 811 ze zmianami), jest minister właściwy do spraw środowiska; 
3. wprowadzanie do obrotu żywności i pasz genetycznie zmodyfikowanych na podstawie przepisów Rozporządzenia 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady – organami odpowiedzialnym w Polsce za kwestie wprowadzanie do obrotu żywności, na podstawie ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (DZ.U. z 2005r. Nr 31 poz. 265 tekst jednolity), jest Główny Inspektor Sanitarny. Natomiast za wprowadzenie do obrotu pasz genetycznie zmodyfikowanych organem odpowiedzialnym w Polsce będzie minister właściwy do spraw rolnictwa (projekt ustawy o paszach przyjęty przez KERM w dniu 7 lutego 2006r.) ; 
4. rejestracja odmian roślin uprawnych, w tym również odmian genetycznie zmodyfikowanych – zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r o nasiennictwie (Dz.U. z 2003.Nr137, poz.1299) oraz przepisami dyrektywy 2002/53/WE jest minister właściwy do spraw rolnictwa ; Na poziomie UE brak jest jeszcze wiążących regulacji prawnych dotyczących uprawy roślin genetycznie zmodyfikowanych oraz współistnienia pomiędzy trzema formami rolnictwa – rolnictwem tradycyjnym, ekologicznym i rolnictwem wykorzystującym rośliny transgeniczne. Istnieją jedynie regulacje cząstkowe w postaci zaleceń Komisji Europejskiej. 

NINIEJSZY DOKUMENT ZAWIERA STANOWISKO RZĄDU RP W STOSUNKU DO: 
 I. ZAMKNIĘTEGO UŻYCIA ORGANIZMÓW GENETYCZNIE ZMODYFIKOWANYCH 
 II. ZAMIERZONEGO UWOLNIENIA ORGANIZMÓW GENETYCZNIE ZMODYFIKOWANYCH DO ŚRODOWISKA W CELACH DOŚWIADCZALNYCH 
 III. PRODUKTÓW GM INNYCH NIŻ ŻYWNOŚĆ I PASZE 
 IV. ŻYWNOŚCI GM I PASZ GM 
 V. UPRAW GATUNKÓW ROŚLIN GM 

(…)

II. ZAMIERZONE UWOLNIENIE ORGANIZMÓW GENETYCZNIE ZMODYFIKOWANYCH DO ŚRODOWISKA W CELACH DOŚWIADCZALNYCH 
Zgodnie z przepisami dyrektywy 2001/18 - zamierzone uwolnienie pojmowane jest jako działanie polegające na zamierzonym wprowadzeniu do środowiska organizmów genetycznie zmodyfikowanych albo ich kombinacji, w celach doświadczalnych, bez stosowania zabezpieczeń mających na celu ograniczenie ich kontaktu z ludźmi i środowiskiem. Działania te mają na celu określenie wpływu organizmów genetycznie zmodyfikowanych na zdrowie ludzi i na środowisko i poprzedzają wprowadzenie do obrotu produktów GMO. Działania te jako jedyne umożliwiają również otrzymanie wyników, na podstawie których można orzec o bezpieczeństwie bądź zagrożeniu ze strony danego organizmu genetycznie zmodyfikowanego. Wyłącznie na ich podstawie władze krajowe mogą starać się zgodnie z przepisami dyrektywy 2001/18/WE jak też dyrektywy 2002/53/WE o pełne bądź czasowe ograniczenia użytkowania danego organizmu genetycznie zmodyfikowanego na swoim terytorium. 

Zgodnie z Dyrektywą 2001/18/WE sprawa uwolnienia do środowiska organizmów genetycznie zmodyfikowanych wiąże się z większym ryzykiem aniżeli prace zamkniętego użycia (szczególnie w zakresie oddziaływania danego organizmu genetycznie zmodyfikowanego na środowisko, jak też może spotkać się z protestem lokalnej społeczności), Minister Środowiska przed wydaniem decyzji zawsze konsultuje się z władzami lokalnymi, informując je o zamiarze przeprowadzenia testów polowych na terenach zarządzanych przez nie i daje im czas na powiadomienie o tym fakcie lokalną społeczność oraz na zgłoszenie ewentualnych uwag. Jednocześnie zgodnie z obowiązującymi przepisami w sprawach testowania organizmów genetycznie zmodyfikowanych w warunkach środowiskowych zawsze opracowywana jest opinia Komisji ds. Organizmów Genetycznie Zmodyfikowanych, która jest organem opiniodawczo-doradczym Ministra Środowiska. Decyzja Ministra Środowiska wydawana jest po opracowaniu szczegółowej oceny zagrożenia dla zdrowia ludzi i dla środowiska, które może być wynikiem użycia danego organizmu genetycznie zmodyfikowanego. Informacja o przeprowadzaniu eksperymentów polowych z organizmami genetycznie zmodyfikowanymi wraz ze streszczeniem opisującym doświadczenie przesyłana jest do Komisji Europejskiej i przekazywana do wiadomości każdemu państwu członkowskiemu. Postępowanie w procesie podejmowania decyzji na zamierzone uwolnienie do środowiska opierają się zarówno na kryteriach naukowych dotyczących oceny zagrożenia dla zdrowia ludzi i środowiska w kontekście danego organizmu genetycznie zmodyfikowanego, jak też kryteriach proceduralnych przed wydaniem decyzji. Zarówno kryteria naukowe jak i proceduralne określone są w obowiązujących przepisach ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o organizmach genetycznie zmodyfikowanych oraz aktach wykonawczych wydanych do niej. Zgodnie z Dyrektywą 2001/18/WE prowadzenie doświadczeń polowych powinno pozwolić na: 
• testowanie w warunkach polowych transgenicznych roślin uprawnych w celu uzyskania niezbędnych wyników jeżeli będzie planowane ich zarejestrowanie w Krajowych Katalogach, 
• uzyskanie wyników rolno-środowiskowych dotyczących wpływu organizmów genetycznie zmodyfikowanych na środowisko w warunkach klimatycznych danego kraju, 
• prowadzenie krajowych badań naukowych z poszczególnymi roślinami, ponieważ tylko wyniki uzyskane podczas przeprowadzania testów krajowych, które wskazują na niebezpieczeństwo danego organizmu, są uznawane przez właściwe organy Unii Europejskiej podczas starań państwa o wprowadzanie czasowego bądź całkowitego zakazu stosowania i ewentualnej uprawy w danym kraju roślin genetycznie zmodyfikowanych, 
• zbadanie faktycznych możliwości ograniczenia stosowania środków ochrony roślin w przypadkach doświadczeń z roślinami transgenicznymi czy zwiększenie skuteczności pobierania składników pokarmowych przez rośliny np. przy badaniu mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych. 

Stanowisko Rządu RP: 
Ponieważ Polska dąży do tego, aby być krajem wolnym od GMO a powyższe reguły nie są w pełni precyzyjne, dlatego Rząd Polski opowiada się przeciwko prowadzeniu zamierzonego uwolnienia GMO do środowiska w celach doświadczalnych na terytorium RP. 

III. WPROWADZENIE DO OBROTU PRODUKTÓW GMO - PRODUKTY GM INNE NIŻ ŻYWNOŚĆ I PASZE 
Wprowadzenie do obrotu produktu GM, w myśl definicji znajdującej się w dyrektywie 2001/18, polega na dostarczeniu lub udostępnieniu osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, tego produktu. 
Produkty, które będą mogły znajdować swe zastosowanie w celach przemysłowych lub jako materiał siewny do uprawy wprowadzane są do obrotu zgodnie z procedurą określoną w dyrektywie 2001/18/EC . Zgodnie z obowiązującymi przepisami za wprowadzenie do obrotu produktów GM w oparciu o tę dyrektywę odpowiada w Polsce Minister Środowiska. Produkty dopuszczone do obrotu na jej podstawie mogą być użytkowane i wykorzystane we wszystkich gałęziach przemysłu, z wyłączeniem stosowania ich jako żywność lub pasza. Procedura wprowadzenia do obrotu produktów GM zapewnia wszystkim państwom członkowskim UE udział w podejmowaniu decyzji podczas głosowań na forum Komitetu dyrektywy 2001/18 i ewentualnie Rady Ministrów ds. Środowiska. Głosowania poprzedzone są dyskusjami, które dają możliwość wypowiedzenia się w odniesieniu do poszczególnych wniosków i wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości. Procedura ta zapewnia również możliwość wypowiedzenia się każdego podmiotu, włączając opinię publiczną, w stosunku do rozpatrywanego wniosku o wprowadzenie produktu GM do obrotu. Przepisy prawne UE określające wymogi dla produktów GM uważane są za najbardziej surowe na świecie. Stawiają one bardzo wysokie wymagania dla tych produktów. Konieczność właściwego znakowania produktów GM zapewnia konsumentom możliwość świadomego wyboru między tymi produktami a ich konwencjonalnymi odpowiednikami. 
Zgodnie z traktatową zasadą swobodnego przepływu towarów wprowadzenie do obrotu produktu GM na terytorium jednego z krajów członkowskich Unii Europejskiej oznacza również możliwość występowania w obrocie tego produktu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Na obszarze Wspólnoty w obrocie znajdują się produkty GM dopuszczone do obrotu decyzjami właściwych organów państw członkowskich wydanymi zgodnie z procedurą zawartą w dyrektywie 2001/18. 
Decyzje zawsze dotyczą wprowadzenia do obrotu żywego organizmu genetycznie zmodyfikowanego, który może być w dalszych procesach przetwarzany i wykorzystywany w odpowiednich gałęziach przemysłu. 
W odniesieniu do wprowadzania do obrotu produktów GM dotychczas Rząd Polski rozpatrywał indywidualnie każdy produkt. We wrześniu 2004 r. Komitet Europejski Rady Ministrów przyjął dokument, z którego wynika konieczność osobnego rozpatrywania każdego produktu genetycznie zmodyfikowanego, wprowadzanego do obrotu na terenie Wspólnoty Europejskiej przez upoważnione do tego organy RP. 
Na terytorium Wspólnoty odbywa się proces dopuszczania do obrotu na podstawie Dyrektywy 2001/18/WE produktów GM takich jak genetycznie zmodyfikowana bawełna, genetycznie zmodyfikowane kwiaty cięte, genetycznie zmodyfikowany ryż. Dopuszczane są również do obrotu produkty takie jak kukurydza, rzepak, burak, ziemniak skrobiowy. W przypadku pierwszej grupy produktów nie ma możliwości ich uprawy na terytorium RP i nie ma możliwości spowodowania tym samym szkód w środowisku, zaś produkty te mogą być wykorzystywane w gospodarce. Druga grupa produktów ma istotne znaczenie zarówno dla rolnictwa, przemysłu związanego z rolnictwem i innych branż (np. przemysł paliwowy, skrobiowy, włókienniczy) ale produkty te mogą też zakłócać funkcjonowanie ekosystemów. 

Stanowisko Rządu RP: 
Ponieważ Polska dąży do tego, aby być krajem wolnym od GMO a powyższe reguły nie są precyzyjne, dlatego Rząd Polski opowiada się przeciwko wprowadzeniu do obrotu produktów GM dopuszczanych na podstawie Dyrektywy 2001/18. 

(…)

V. UPRAWA GATUNKÓW ROŚLIN GM 
Zgodnie z obowiązującymi przepisami wspólnotowymi uprawa roślin genetycznie zmodyfikowanych możliwa jest po wprowadzeniu do obrotu danego organizmu genetycznie zmodyfikowanego na podstawie decyzji umożliwiającej uprawę wydanej zgodnie z Dyrektywą 2001/18/WE i a następnie jego zarejestrowaniu zgodnie z przepisami Dyrektywy katalogowej 2002/53/WE i wpisaniu do krajowego lub Wspólnotowego katalogu roślin uprawnych. Przeprowadzając analizę potencjalnego ryzyka i korzyści stosowania technologii genetycznych modyfikacji roślin w uprawach powinno się uwzględnić: 
• biologię rozpatrywanego gatunku (przede wszystkim możliwość niekontrolowanego przekrzyżowania z uprawami niezmodyfikowanymi oraz z dziko występującymi gatunkami roślin), 
• rodzaj zastosowanej modyfikacji genetycznej, 
• przydatność danej modyfikacji w Polsce i ewentualną możliwość jej zastąpienia przez stosowanie środków ochrony roślin lub właściwą agrotechnikę. 
Bardzo ważnym aspektem, który bezwzględnie powinien zostać wzięty pod uwagę podczas rozpatrywania ewentualnych korzyści wynikających z wprowadzenia tej technologii, jest dostępność rynków zbytu akceptujących produkty zmodyfikowane genetycznie. 
Obecnie najistotniejsze jest określenie stanowiska wobec stosowania poszczególnych grup genetycznych modyfikacji w ważnych gospodarczo gatunkach roślin, które zostały dopuszczone do obrotu na terenie Unii Europejskiej lub mogą w perspektywie kilku lat stać się dostępne dla polskiego rolnika, po przejściu procedury uzyskania zgody na uprawę i pojawieniu się na rynku odmian przydatnych do uprawy w warunkach Polski. W związku z tym poniższe stanowisko dotyczy następujących gatunków: kukurydza, ziemniak, burak cukrowy, rzepak oraz soja. 

KUKURYDZA 
W stosunku do kukurydzy należy wziąć pod uwagę dwa rodzaje modyfikacji, polegające na uzyskaniu: 
• odporności na substancje czynne herbicydów (glufosynat amonu lub glifosat), lub 
• odporności na szkodniki z rzędów Lepidoptera i/lub Coleoptera. 
Zastosowanie genetycznie zmodyfikowanych odmian kukurydzy niesie ze sobą możliwość niezamierzonego przeniesienia transgenów na pola niezmodyfikowanej kukurydzy. W warunkach klimatycznych Polski nie występują gatunki, które mogłyby krzyżować się z kukurydzą, istnieje jednak możliwość niezamierzonego przeniesienia transgenów na pola niezmodyfikowanej kukurydzy. 
Na rynku Unii Europejskiej dostępne są do uprawy odmiany kukurydzy linii MON 810 odporne na omacnicę prosowiankę (Pyrausta nubilalis Hubn. = Ostrinia nubilalis L.). Obecnie w Polsce nie stosuje się insektycydów do zwalczania tego szkodnika. 
Należy jednak podkreślić, że omacnica prosowianka jest szkodnikiem coraz bardziej powszechnie występującym w Polsce i najprawdopodobniej w przyszłości konieczna będzie ponowna ocena przydatności tej modyfikacji w Polsce. 
Za koniecznością ponownej oceny sytuacji w ciągu kilku lat przemawia również fakt, że w tym roku po raz pierwszy wykryto w Polsce zachodnią kukurydzianą stonkę korzeniową (Diabrotica virgifera Le Conte), szkodnika dotychczas niewystępującego w naszym kraju, którego zwalczanie wymaga zastosowania kosztownych i wyjątkowo toksycznych insektycydów. Kukurydza MON 863, odporna na tego szkodnika, nie jest obecnie dopuszczona do uprawy na terenie Unii Europejskiej, ale należy przypuszczać, że wniosek o wydanie stosownego zezwolenia zostanie wkrótce złożony. 
Obecnie Polska jest samowystarczalna, jeżeli chodzi o produkcję ziarna kukurydzy, biorąc pod uwagę zapotrzebowanie na cele paszowe, spożywcze i przemysłowe. Wprowadzenie genetycznie zmodyfikowanych odmian kukurydzy do uprawy mogłoby natomiast wpłynąć na ewentualną utratę dla nadwyżek produkcji europejskich rynków zbytu, niechętnych produktom genetycznie zmodyfikowanym. Uwzględniając obawy rolników i ewentualne szkody, jakie mogą wyniknąć po przedostaniu się transgenów do upraw konwencjonalnych rząd RP nie powinien opowiadać się za wprowadzeniem do uprawy kukurydzy GM. 

Stanowisko Rządu RP: 
Rząd Polski opowiada się przeciwko wprowadzaniu do uprawy genetycznie zmodyfikowanej kukurydzy. 

ZIEMNIAK 
W Unii Europejskiej toczy się obecnie postępowanie, mające na celu dopuszczenie do obrotu z przeznaczeniem do uprawy i przetwarzania genetycznie zmodyfikowanej linii ziemniaków ze zmienionym składem skrobi – ziemniaki te charakteryzują się bardzo wysoką zawartością amylopektyny. Skrobia wyprodukowana z takich ziemniaków jest wykorzystywana w przemyśle papierniczym (produkcja klejów). 
Ziemniak, jako roślina rozmnażana wegetatywnie, nie stwarza zagrożeń związanych z niekontrolowanym rozprzestrzenianiem się transgenów w środowisku. Istnieje jednak ryzyko mechanicznego zmieszania się genetycznie zmodyfikowanych bulw z niemodyfikowanymi, mogące prowadzić do przedostania się wspomnianych ziemniaków do łańcucha pokarmowego. 
Ze względu na specyficzne zastosowanie skrobi zawierającej prawie wyłącznie amylopektynę polski przemysł przetwórczy nie jest obecnie zainteresowany jej produkcją. Roczne zapotrzebowanie przemysłu papierniczego na skrobię ziemniaczaną jest obecnie pokrywane przez niespełna połowę rocznej produkcji średniej wielkości zakładu, wydaje się więc, że koszty jakie musiałby ponieść zakład chcący rozdzielić produkcję skrobi z ziemniaków modyfikowanych genetycznie i produkcję skrobi z przeznaczeniem na żywność byłyby niewspółmierne do możliwych korzyści. Również rolnicy chcący uprawiać takie odmiany mogliby być narażeni na zwiększone koszty transportu płodów rolnych do zakładu przetwórczego. 

Stanowisko Rządu RP: 
Rząd Polski opowiada się przeciwko wprowadzaniu do uprawy genetycznie zmodyfikowanych ziemniaków. 

BURAK CUKROWY 
Burak jest rośliną wiatropylną, której pyłek może być przenoszony na znaczne odległości. Burak cukrowy może krzyżować się zarówno z burakiem pastewnym, jak i ćwikłowym, co stwarza możliwości niekontrolowanego rozprzestrzeniania się transgenów wśród niezmodyfikowanych upraw. W Polsce nie występują dzikie gatunki, z którymi mógłby krzyżować się burak (na terenie Europy występuje jednak Beta maritima, gatunek mogący tworzyć mieszańce z burakiem cukrowym). Pewne zagrożenie niekontrolowanego rozprzestrzeniania się transgenów stwarzają jednak burakochwasty, jednoroczne rośliny łatwo krzyżujące się z burakiem cukrowym.

Stanowisko Rządu RP: 
Rząd Polski opowiada się przeciwko wprowadzaniu do uprawy genetycznie zmodyfikowanych odmian buraka cukrowego. 

RZEPAK 
Rzepak jest amfidiploidem, powstałym ze skrzyżowania rzepiku i kapusty, w związku z czym wykazuje powinowactwo do gatunków pokrewnych, głównie rzepiku, ale także gorczyc, rzodkwi świrzepy i innych. Spośród 235 gatunków należących do plemienia Brassiceae, do którego należy także rzepak, 14 występuje w Europie, większość z nich także w Polsce. W przypadku pojawienia się samosiewów genetycznie zmodyfikowanego rzepaku (chociażby w wyniku niezamierzonego rozsypywania się nasion w miejscach przeładunku) jego pyłek może być przenoszony przez owady na znaczne odległości. 
Doskonałym wskaźnikiem możliwości długotrwałego zanieczyszczenia produkcji nasiennej rzepaku przez samosiewy i krzyżówki międzygatunkowe, jest kwas erukowy. Kwas ten w oleju nasion odmian tradycyjnych stanowił 50% wszystkich kwasów tłuszczowych, natomiast w nasionach odmian bezerukowych i obecnie uprawianych odmian, tzw. podwójnie ulepszonych, praktycznie nie występuje - dopuszczalna norma jego zawartości dla nasion siewnych wynosi 1%, a dla nasion konsumpcyjnych 2%.W Polsce od ponad dwudziestu lat uprawia się wyłącznie odmiany nie zawierające kwasu erukowego w nasionach, a mimo to w dalszym ciągu występują problemy z zanieczyszczeniami produkcji rzepaku nasionami samosiewów wysokoerukowych, co powoduje wzrost zawartości kwasu erukowego w zbieranym materiale nawet do 10% i, w konsekwencji, dyskwalifikację plonu. Uwzględniając obawy rolników, negatywne zdanie przemysłu tłuszczowego i ewentualne szkody, jakie mogą wyniknąć po przedostaniu się transgenów do upraw konwencjonalnego rzepaku rząd RP nie powinien opowiadać się za wprowadzeniem do uprawy rzepaku GM. 

Stanowisko Rządu RP: 
Rząd Polski opowiada się przeciwko wprowadzaniu do uprawy genetycznie zmodyfikowanego rzepaku. 

SOJA 
Soja jako roślina uprawna ma niewielkie znaczenie gospodarcze w Polsce (areał upraw to zaledwie kilkadziesiąt ha). Na terenie Polski możliwa jest jedynie uprawa odmian o bardzo krótkim okresie wegetacji, wyhodowanych z myślą o polskim rynku.
Soja jest rośliną samopylną, niosącą niewielkie ryzyko rozprzestrzeniania się transgenów w środowisku. Uprawa soi niezmodyfikowanej genetycznie powinna być bardziej opłacalna, ponieważ obecnie soja niezmodyfikowana jest około 10-15% droższa niż jego zmodyfikowany genetycznie odpowiednik. Krajowa produkcja soi nie ma jednak większego znaczenia, ponieważ Polska importuje soję i jej półprodukty. 
Stanowisko Rządu RP: 
Rząd Polski opowiada się przeciwko wprowadzaniu do uprawy genetycznie zmodyfikowanej soi.

Podsumowanie
Polska jest ewenementem pod względem bogactwa bioróżnorodności. Wprowadzenie GMO do środowiska spowoduje poważne zakłócenia w jego funkcjonowaniu. Zatem zaproponowane Ramowe Stanowisko przedstawia się następująco: 
Rząd Polski dopuszcza prowadzenie prac zamkniętego użycia GMO zgodnie z warunkami określonymi w przepisach prawa. 
Rząd Polski opowiada się przeciwko prowadzeniu zamierzonego uwolnienia GMO do środowiska w celach doświadczalnych na terytorium RP. 
Rząd Polski opowiada się przeciwko wprowadzeniu do obrotu produktów GM dopuszczanych na podstawie Dyrektywy 2001/18. 
Rząd Polski dopuszcza możliwość importu żywności GM spoza Unii Europejskiej oraz sprowadzania jej z krajów członkowskich UE pod warunkiem wyraźnego jej znakowania i bez dalszej możliwości jej przetwarzania w Polsce. Rząd Polski opowiada się przeciwko wprowadzaniu do obrotu pasz GM. 

Rząd Polski opowiada się przeciwko wprowadzaniu do upraw genetycznie zmodyfikowanej kukurydzy, rzepaku, buraka cukrowego, ziemniaka i soi. Biorąc pod uwagę z jednej strony konieczność realizacji zobowiązań wynikających z przepisów wspólnotowych dotyczących organizmów genetycznie zmodyfikowanych oraz z drugiej strony uwzględniając wyraźną niechęć społeczeństwa skierowaną przeciwko organizmom genetycznie zmodyfikowanym, Rząd RP użyje wszelkich dostępnych środków, aby zmienić prawo Unii Europejskiej w tym zakresie. Jednocześnie w celu zastosowania przesłanek zawartych w niniejszym stanowisku Rząd RP deklaruje, że w obowiązujących przepisach prawnych jak też w przepisach tworzonych, w dostępnych do tego granicach prawa dokona zmian umożliwiających ograniczenie stosowania organizmów genetycznie zmodyfikowanych na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Równolegle podczas procedury dopuszczania do obrotu na terytorium Unii Europejskiej nowych produktów genetycznie zmodyfikowanych, Polska będzie każdorazowo głosowała przeciw wprowadzeniu do obrotu takich produktów. 
 


ORGANIZMY MODYFIKOWANE GENETYCZNIE SKORPIONOWY POMIDOR, GLOWA Z OKIEM, OGON Z ŻĄDŁEM
DOSADNIE PRZEDSTAWIONA WIZJA ARTYSTYCZNA
ORGANIZMY MODYFIKOWANE GENETYCZNIE SKORPIONOWY POMIDOR, GLOWA Z OKIEM, OGON Z ŻĄDŁEM DOSADNIE PRZEDSTAWIONA WIZJA ARTYSTYCZNAORGANIZMY MODYFIKOWANE GENETYCZNIE SKORPIONOWY POMIDOR, GLOWA Z OKIEM, OGON Z ŻĄDŁEM DOSADNIE PRZEDSTAWIONA WIZJA ARTYSTYCZNAORGANIZMY MODYFIKOWANE GENETYCZNIE SKORPIONOWY POMIDOR, GLOWA Z OKIEM, OGON Z ŻĄDŁEM DOSADNIE PRZEDSTAWIONA WIZJA ARTYSTYCZNAMolecular Farming Rolnictwo molekularne ORGANIZMY MODYFIKOWANE GENETYCZNIE SKORPIONOWY POMIDOR, GLOWA Z OKIEM, OGON Z ŻĄDŁEM DOSADNIE PRZEDSTAWIONA WIZJA ARTYSTYCZNAMolecular Farming Rolnictwo molekularne ORGANIZMY MODYFIKOWANE GENETYCZNIE SKORPIONOWY POMIDOR, GLOWA Z OKIEM, OGON Z ŻĄDŁEM DOSADNIE PRZEDSTAWIONA WIZJA ARTYSTYCZNAMolecular Farming Rolnictwo molekularne ORGANIZMY MODYFIKOWANE GENETYCZNIE SKORPIONOWY POMIDOR, GLOWA Z OKIEM, OGON Z ŻĄDŁEM DOSADNIE PRZEDSTAWIONA WIZJA ARTYSTYCZNA

ORGANIZMY MODYFIKOWANE GENETYCZNIE W POLSCE