ZAGROŻENIA ZDROWIA PACJENTÓW


Główny Inspektor Sanitarny

Stan Sanitarny Kraju w 2008 roku

Raport udostępiony opinii publicznej
w dniu 12. stycznia 2010r.

Higiena radiacyjna

Informacje ogólne
Państwowa Inspekcja Sanitarna, prowadzi działalność w zakresie higieny radiacyjnej na bazie oddziałów (sekcji) higieny radiacyjnej, które funkcjonowały w każdej z 16 wojewódzkich stacji sanitarno-epidemiologicznych. Oddziały higieny radiacyjnej m.in. prowadziły nadzór nad warunkami pracy i ochroną zdrowia pracowników
zatrudnionych w jednostkach opieki zdrowotnej stosujących urządzenia radiologiczne na podstawie zezwoleń wydanych w oparciu o art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe (Dz. U. z 2007 r. Nr 42, poz. 276, z poźn. zm),
 Zadania pionu higieny radiacyjnej realizowane są między innymi przez:
- kontrole medycznych pracowni rentgenowskich oraz zakładów pracy posiadających urządzenia wytwarzające pole elektromagnetyczne pod kątem spełniania wymagań przepisów prawa,
- wykonywanie pomiarów dozymetrycznych wokół źródeł promieniowania jonizującego i źródeł pól elektromagnetycznych oraz ocenę warunków pracy,
- prowadzenie postępowania administracyjnego (wydawanie decyzji, postanowień, zaleceń itp.) w celu usunięcia stwierdzonych podczas kontroli nieprawidłowości,
- ocenę wyników pomiarów dawek indywidualnych osób zawodowo narażonych na promieniowanie jonizujące oraz prowadzenie postępowania wyjaśniającego w przypadku przekroczenia dawek granicznych promieniowania jonizującego i przy rozpoznawaniu choroby zawodowej związanej z ekspozycją na promieniowanie jonizujące lub pole elektromagnetyczne,
- kontrolę przestrzegania zasad ochrony radiologicznej pacjenta w postępowaniu diagnostyczno-leczniczym, w tym prowadzenie kontroli jakości aparatury rentgenowskiej,
- opiniowanie projektów nowopowstających lub modernizowanych jednostek stosujących aparaty rtg,
- prowadzenie procesu nadawania uprawnień inspektorów ochrony radiologicznej  (odpowiedzialnych za stan ochrony radiologicznej w pracowniach rentgenowskich),
- wykonywanie pomiarów zawartości izotopowa promieniotwórczych w próbkach wody powierzchniowej, wody do picia z sieci wodociągowej, produktów żywnościowych oraz pasz,
- prowadzenie działalności opiniotwórczej, informacyjnej i popularyzatorskiej w dziedzinie ochrony przed promieniowaniem.
   
Ochrona radiologiczna w medycznych pracowniach rentgenowskich
W 2008 roku nadzorem objęte były 9222 jednostki prowadzące działalność z wykorzystaniem promieniowania jonizującego (w 2007 – 8904 jednostek, a w 2006 roku –7607 jednostek). Przeprowadzono 3339 kontroli jednostek (2845 kontroli w roku 2007, 2628 kontroli w roku 2006), w których były zatrudnione 34793 osoby pracujące w narażeniu na promieniowanie jonizujące (w latach ubiegłych zatrudnionych było odpowiednio: 32 000 w 2007 r., 33 726 w 2006 r.).
Według danych z 2008 r. kontrolą dawek indywidualnych objęte były 33 054 osoby, z czego 1321 osób w narażeniu kategorii „A” (kategoria A – narażenie na dawkę skuteczną przekraczającą 6 mSv/rok), 33 472 osoby pracujące w narażeniu kategorii „B” (kategoria B – narażenie na dawkę skuteczną przekraczającą 1 mSv/rok), nie zanotowano przekroczenia limitów dawek granicznych.
U zdecydowanej większości zawodowo narażonej grupy na promieniowanie rtg dawka na całe ciało wyniosła poniżej 1 mSv, tj. poziomu dawki granicznej określonej dla populacji, a także od dawki wynikającej z promieniowania naturalnego, ktore szacuje się na poziomie 2,4 mSv na mieszkańca naszego kraju.
W porownaniu z latami poprzednimi średnie parametry u populacji zawodowo narażonej na promieniowanie rtg nie uległy istotnym zmianom.
W związku z działalnością kontrolną prowadzoną przez Państwową Inspekcję Sanitarną w zakresie higieny radiacyjnej wydano 660 decyzji i zaleceń pokontrolnych dotyczących m.in. usunięcia nieprawidłowości w zakresie ochrony przed promieniowaniem jonizującym (odpowiednio 550 decyzji w roku 2007 i 544 decyzje
w roku 2006). Najczęściej stwierdzane nieprawidłowości to:
- brak systemu zarządzania jakością – 324,
- niewłaściwa dokumentacja – 281,
- brak szkoleń z zakresu bhp pracowników oraz zatrudnienie pracowników bez aktualnych orzeczeń lekarskich – 213.
Zgodnie z ustawą Prawo atomowe oraz rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2006 r. w sprawie nadawania uprawnień inspektora ochrony radiologicznej w pracowniach stosujących aparaty rentgenowskie w celach medycznych (Dz. U. Nr 239, poz. 1737), w roku 2008 Główny Inspektor Sanitarny prowadził proces nadawania uprawnień inspektora ochrony radiologicznej, na który składa się:
- prowadzenie rejestru jednostek, które organizują szkolenia dla osób pragnących nabyć
uprawnienia inspektora ochrony radiologicznej; w chwili obecnej w rejestrze znajdują się 23 jednostki,
- powoływanie na wniosek jednostek komisji egzaminacyjnych; w roku 2008 powołano blisko 20 takich komisji,
- wydawanie uprawnień w wyniku przeprowadzonych egzaminów i złożonych wniosków; wydano ok. 700 takich uprawnień.
Ponadto przed wydaniem zezwolenia na uruchomienie i stosowanie aparatu rtg oraz na uruchomienie pracowni rtg (w roku 2008 wydano w sumie ponad 2900 zezwoleń), ocenie w zakresie ochrony radiologicznej poddawane są projekty osłon stałych, w których uwzględnia się planowane stanowiska pracy. Przy tej ocenie bierze się pod uwagę wartości dawek granicznych. Takie postępowanie przyczynia się do minimalizowania narażenia
pracowników na kontakt z promieniowaniem jonizującym.
3. Ochrona radiologiczna pacjenta
Ochrona radiologiczna pacjenta jest realizowana m.in. poprzez:
- wykonywanie pomiarów w zakresie kontroli jakości aparatury rtg – w roku 2008 Państwowa Inspekcja Sanitarna wykonała blisko 1000 testów jakości aparatów rentgenowskich,
- sprawdzenie czy jednostki wypełniają obowiązek prowadzenia kontroli jakości aparatury rtg – z 3739 skontrolowanych aparatów nieprowadzenie kontroli jakości stwierdzono w 873 przypadkach, wykonywanie ekspozycji mimo negatywnych wyników kontroli jakości stwierdzono w 140 przypadkach.
Ponadto w 7 przypadkach stwierdzono, iż ekspozycje wykonuje personel nieuprawniony.




Najwyższa Izba Kontroli
Informacja o wynikach kontroli
wykorzystania specjalistycznej aparatury medycznej
w procesie realizacji usług medycznych, finansowanych ze środków publicznych
w latach 2006-2008 (I półrocze)
  Prezes Najwyższej Izby Kontroli Jacek Jezierski
7. stycznia 2009r. informację zatwierdził
10. lutego 2010r. informację ujawnił opinii publicznej

Zapewnienie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego w badaniach rentgenodiagnostycznych

Aż 88,7% zakładów realizujących świadczenia rentgenodiagnostyczne nie gwarantowało warunków bezpiecznego stosowania tych urządzeń oraz ochrony pracowników i pacjentów przed zagrożeniami wynikającymi ze stosowania promieniowania jonizującego.
Prawie dwie trzecie (61,5%) jednostek  nie przestrzegało ustawowego obowiązku wykonywania badań wyłącznie sprzętem sprawdzonym pod kątem spełniania wymogów bezpiecznego użytkowania.
Nie przeprowadzano podstawowych (lub przeprowadzano w ograniczonym zakresie)  oraz corocznych specjalistycznych testów kontroli fizycznych parametrów urządzeń rentgenodiagnostycznych, mających na celu zapobieganie medycznym wypadkom radiologicznym. Zakłady te nie sprawdzały również urządzeń  pomiarowych do wykonywania testów wewnętrznych, mimo że powinny to robić raz na dwa lata.
Stwierdzono nawet przypadki użytkowania urządzeń, o których było wiadomo, że nie spełniają norm radiologicznych i narażają pacjentów i obsługę na nadmierną dawkę promieniowania rentgenowskiego.
Jedna czwarta (24%) zakładów nie wprowadziła klinicznego audytu wewnętrznego w zakresie rentgenodiagnostyki, do zadań którego należało m.in. sprawdzanie częstotliwości wykonywanych testów aparatury, mimo że termin jego wdrożenia minął 31 grudnia 2006 r.
Mimo upływu prawie czterech lat obowiązywania ustawy – Prawo atomowe, Minister Zdrowia nie powołał członków komisji do spraw procedur i audytów klinicznych zewnętrznych (m.in. w zakresie radiologii - diagnostyki obrazowej i radiologii obrazowej), które miały utworzyć21 zespoły uprawnione do przeprowadzenia klinicznych audytów zewnętrznych. Z tego powodu do końca 2008 r. jednostki ochrony zdrowia nie były poddane klinicznemu audytowi zewnętrznemu w zakresie rentgenodiagnostyki (termin jego wdrożenia upływa z dniem 31 grudnia 2009 r.), tj. kontroli jakości udzielanych świadczeń, w tym dotyczących m.in. spełniania wymogów bezpieczeństwa stosowanej aparatury medycznej.
W ponad jednej trzeciej (38,2%) zakładów nie opracowano (lub zrobiono to ze znacznym opóźnieniem) systemu zarządzania jakością, mającego m.in. na celu utrzymanie lub poprawę jakości medycznych procedur radiologicznych i funkcjonowania urządzeń radiologicznych, mimo że termin jego wdrożenia upłynął 31 grudnia 2006 r.
Jedna trzecia (34%) jednostek nie opracowała programu bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, który winien zawierać co najmniej opis urządzeń i procedur mających na celu ochronę pracownika i pacjenta przed zagrożeniem.
W 9,4% zakładów nie powołano, lub powołano ze znacznym opóźnieniem, inspektora ochrony radiologicznej, sprawującego nadzór nad przestrzeganiem  wymagań bezpieczeństwa jądrowego i ochrony.
W 7,5% jednostek  pracownie, w których stosowano aparaty rentgenowskie, nie miały zezwolenia na ich uruchomienie lub zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych z zakresu m.in. badań rentgenodiagnostycznych i badań diagnostycznych.
W niemal jednej piątej (18,9%) zakładów stwierdzono przypadki stosowania aparatów rentgenowskich bez wymaganego zezwolenia na ich uruchomienie i stosowanie.
W prawie co czwartym (22,6%) zakładzie badania rentgenodiagnostyczne wykonywał personel, w tym lekarze, nieposiadający wymaganych specjalizacji z radiologii i diagnostyki obrazowej lub certyfikatu ukończenia szkolenia w dziedzinie ochrony radiologicznej pacjenta.
W co szóstym (17%) zakładzie nie przestrzegano warunków bezpiecznej pracy z urządzeniami radiologicznymi.
W 9,4% jednostek  nie wszyscy pracownicy zatrudnieni w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące posiadali orzeczenie lekarskie (wydane przez uprawnionego lekarza) o braku przeciwwskazań do takiego zatrudnienia.
W 7,5% zakładów  nie przeprowadzano regularnych kontrolnych pomiarów dawek indywidualnych lub pomiarów dozymetrycznych dla oceny narażenia pracowników.
W niemal połowie (45,3%) zakładów pracownie rentgenowskie nie miały pełnej dokumentacji, w tym m.in.: zezwoleń na uruchomienie i stosowanie aparatów rentgenowskich i uruchomienie pracowni, protokołów pomiarów dozymetrycznych, dawek otrzymanych przez pracowników, dokumentów programu bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej.
Dopiero po upływie prawie 4 lat obowiązywania ustawy – Prawo atomowe, Minister Zdrowia wydał 27 marca 2008 r. rozporządzenie41 określające krajową bazę danych urządzeń radiologicznych (prowadzoną przez Głównego Inspektora Sanitarnego), zawierającą m.in. informacje o ich typie, przeznaczeniu, roku produkcji i uruchomieniu oraz dacie wykonania aktualnych testów specjalistycznych. W tym samym dniu Minister Zdrowia wydał rozporządzenie  określające minimalne wymagania dla jednostek udzielających świadczenia z zakresu rentgenodiagnostyki, dotyczące ich wyposażenia w urządzenia radiologiczne i pomocnicze oraz kwalifikacji personelu.

 





Felieton 12. lutego 2010

Światowy Dzień Chorego 2010 poprzedziło ujawnienie kolejnego raportu Najwyższej Izby Kontroli w sprawie zagrożeń zdrowia i życia pacjentów oraz pracowników polskich szpitali. „Informacja o wynikach kontroli wykorzystania specjalistycznej aparatury medycznej w procesie realizacji usług medycznych, finansowanych ze środków publicznych w latach 2006-2008 (I półrocze), to jeden z najważniejszych dokumentów dokonań III RP, który Prezes Najwyższej Izby Kontroli, pan Jacek Jezierski 7. stycznia 2010r. zatwierdził , a 10. lutego 2010r. ujawnił opinii publicznej.
NIK tak dokumentuje zapewnienie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego w badaniach rentgenodiagnostycznych:
„Aż 88,7% zakładów realizujących świadczenia rentgenodiagnostyczne nie gwarantowało warunków bezpiecznego stosowania tych urządzeń oraz ochrony pracowników i pacjentów przed zagrożeniami wynikającymi ze stosowania promieniowania jonizującego.
Prawie dwie trzecie (61,5%) jednostek  nie przestrzegało ustawowego obowiązku wykonywania badań wyłącznie sprzętem sprawdzonym pod kątem spełniania wymogów bezpiecznego użytkowania.
Stwierdzono nawet przypadki użytkowania urządzeń, o których było wiadomo, że nie spełniają norm radiologicznych i narażają pacjentów i obsługę na nadmierną dawkę promieniowania rentgenowskiego.
Jedna trzecia (34%) jednostek nie opracowała programu bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, który winien zawierać co najmniej opis urządzeń i procedur mających na celu ochronę pracownika i pacjenta przed zagrożeniem.
W 9,4% zakładów nie powołano, lub powołano ze znacznym opóźnieniem, inspektora ochrony radiologicznej, sprawującego nadzór nad przestrzeganiem  wymagań bezpieczeństwa jądrowego i ochrony.
W 7,5% jednostek  pracownie, w których stosowano aparaty rentgenowskie, nie miały zezwolenia na ich uruchomienie lub zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych z zakresu m.in. badań rentgenodiagnostycznych i badań diagnostycznych.
W niemal jednej piątej (18,9%) zakładów stwierdzono przypadki stosowania aparatów rentgenowskich bez wymaganego zezwolenia na ich uruchomienie i stosowanie.
W prawie co czwartym (22,6%) zakładzie badania rentgenodiagnostyczne wykonywał personel, w tym lekarze, nieposiadający wymaganych specjalizacji z radiologii i diagnostyki obrazowej lub certyfikatu ukończenia szkolenia w dziedzinie ochrony radiologicznej pacjenta.
W co szóstym (17%) zakładzie nie przestrzegano warunków bezpiecznej pracy z urządzeniami radiologicznymi.
W 9,4% jednostek  nie wszyscy pracownicy zatrudnieni w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące posiadali orzeczenie lekarskie (wydane przez uprawnionego lekarza) o braku przeciwwskazań do takiego zatrudnienia.
W 7,5% zakładów  nie przeprowadzano regularnych kontrolnych pomiarów dawek indywidualnych lub pomiarów dozymetrycznych dla oceny narażenia pracowników.
W niemal połowie (45,3%) zakładów pracownie rentgenowskie nie miały pełnej dokumentacji, w tym m.in.: zezwoleń na uruchomienie i stosowanie aparatów rentgenowskich i uruchomienie pracowni, protokołów pomiarów dozymetrycznych, dawek otrzymanych przez pracowników, dokumentów programu bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej.
Stwierdzono przypadki użytkowania urządzeń pomimo posiadania wiedzy o narażaniu pacjentów i personelu medycznego na nadmiar pochłanianej dawki promieniowania rentgenowskiego, z powodu niespełniania przez te urządzenia norm radiologicznych.
Szpital Uniwersytecki w Bydgoszczy niedopełnił obowiązku corocznego wykonania testów specjalistycznych m.in. 11-letniego mammografu i trzech 21-letnich aparatów rtg. Wykonując badania diagnostyczne przy użyciu tych urządzeń Szpital posiadał wiedzę o narażaniu pacjentów i obsługi na nadmiar pochłanianej dawki promieniowania X. Użytkowanie tych aparatów, także ze względu na stare konstrukcje, zagrażało bezpieczeństwu.
Użytkowany w ZOZ Poznań-Jeżyce aparat rentgenowski z 1993 r. nie spełniał od stycznia 2005 r. obowiązujących wymogów technicznych, nie miał atestu pracy, nie był obejmowany konserwacjami i przeglądami technicznymi. Z przeprowadzonego w lutym 2008 r. testu specjalistycznego wynikało, że nie był on bezpieczny dla pacjentów i personelu medycznego, co oznaczało, że nie powinien być wykorzystywany do diagnostyki. Według wyjaśnień dyrektora Zakładu, aparat ten wykorzystywany był do usług medycznych w sytuacjach awaryjnych.
Szpital Praski w Warszawie użytkował aparat rtg przez 10 m-cy po stwierdzonej (podczas testu specjalistycznego) niezgodności badanych parametrów z wymaganymi.
Szpital Powiatowy w Chrzanowie nie podjął stosownych działań w 53,8% przypadków pomiarów jakościowych wykonanych przez PWIS, który nie akceptował od 4,5 do 25% wyników parametrów badań wykonanych na 4 aparatach rtg i na 1 mammografie.
Mimo upływu ponad roku od otrzymania negatywnego wyniku kontroli parametrów fizycznych aparatu rentgenowskiego zębowego Optident, ZOZ w Węgrowie nie podjął działań mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. W odpowiedzi na wnioski pokontrolne, kierownik jednostki poinformował NIK o podjętej decyzji kasacji aparatu ze względu na jego wiek i zużycie techniczne.”
W podsumowaniu powyższego materiału dowodowego w sprawach karnych i cywilnych
do kamer telewizji publicznej w dniu 10. lutego 2010r. wypowiedzieli się m. in.
•    prezes NIK, pan Jacek Jezierski:  „Naraża to pacjentów na niebezpieczeństwo, a ponadto nie gwarantuje jakości badań”
•    kierownik I Zakładu Radiologii Klinicznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego mieszczącego się w Centralnym Szpitalu  Klinicznym przy ul. Banacha w Warszawie,  Konsultant Krajowy w Dziedzinie Radiologii i Diagnostyki Obrazowej, prof. dr hab. n. med. Olgierd Rowiński: „To oczywiście może również prowadzić do wygenerowania - przy dużych dawkach promieniowania – choroby nowotworowej”
•    doradca Ministra Zdrowia, pełniący funkcję rzecznika prasowego Ministra Zdrowia, pan Piotr Olechno: „Jeżeli takie są jednostki, czy placówki, gdzie faktycznie to życie pacjenta może być zagrożone to powinny być albo szybko dofinansowane, albo nawet zamknięte.”
•    występujący w imieniu Narodowego Funduszu Zdrowia, choć niewyszukiwalny w Biuletynie Informacji Publicznej tegoż Funduszu (co stanowi kolejne złamanie obowiązującego prawa), pan Andrzej Troszyński: „Środki , jakie ma Narodowy Fundusz Zdrowia na kontrole, nie pozwalają na skontrolowanie wszystkiej aparatury w 800 szpitalach i kilkudziesięciu tysiącach ambulatoriów. To jest po prostu nie możliwe.”
•    p. o. dyrektora Biuro Promocji zdrowia, Urząd Miasta Stołecznego Warszawy, pan Dariusz Hajdukiewicz : „Zostanie przeprowadzona tak rekontrola, już przez nas zorganizowana, sprawdzimy na ile uwagi zawarte w protokole NIKu są na dziś aktualne”.
Ze swoje strony muszę dodać, że ze względu na rozbieżność wyników kontroli NIK i danych zawartych w dokumencie udostępnionym opinii publicznej przez Głównego Inspektora Sanitarnego w dniu 12 stycznia 2010 „Stan Sanitarny Kraju w 2008 roku, dział Higiena radiacyjna”, ten drugi dokument oraz materiały źródłowe do niego powinien być natychmiast objęty dochodzeniem prokuratury.  W przeciwnym razie osoby, u których doszło , czy też dochodzi do wygenerowania choroby nowotworowej w wyniku narażenia ich na niebezpieczeństwo w związku ze stosowaniem promieniowania jonizującego w badaniach rentgenodiagnostycznych, nie znajdą potwierdzenia swoich słusznych roszczeń  o zadośćuczynienie cierpień fizycznych i psychicznych, odszkodowanie lub rentę.

dr Zbigniew Hałat




Polska Agencja Prasowa, 25. lutego 2003r.

Karny proces za poparzenie kobiet podczas radioterapii

W poniedziałek białostocki sąd zakończył przesłuchiwanie świadków w procesie o poparzenie pacjentek w Białostockim Ośrodku Onkologicznym podczas radioterapii.

Dwojgu pracownikom ośrodka prokuratura zarzuca narażenie pięciu kobiet na niebezpieczeństwo utraty zdrowia, a nawet życia. Są to : technik-fizyk z BOO Jarosław B., odpowiedzialny w szpitalu za sprzęt do naświetlań, oraz lekarka Jolanta Sz. - kierownik Zakładu Promieniolecznictwa.

W poniedziałek zeznawali przedstawiciele producenta aparatu do naświetlań Neptun, m.in. dyrektor Zakładu Aparatury Jądrowej w Instytucie Problemów Jądrowych w Świerku Jacek Pracz.

Jego zdaniem, przyczyną awarii Neptuna było jednoczesne uszkodzenie "bezpiecznika zasilającego komory jonizacyjne oraz diody układu zabezpieczeń". Taka awaria - co podkreślali także inni świadkowie - nie zdarzyła się dotąd w tych aparatach.

Według Pracza i specjalisty-serwisanta Neptunów Franciszka Szaplewskiego ze Świerku (obaj zajmują się nimi od początku produkcji w 1976 roku) sygnalizowanie przez akcelerator, że emituje mniejszą dawkę niż wymagana już dawało sygnał o tym, że doszło do awarii. Nie należało dalej naświetlać pacjentek - mimo, że nie paliła się dioda sygnalizująca awarię.

Świadkowie ze Świerku podkreślali, że po zaniku napięcia aparat się wyłącza i zgodnie z instrukcją przechodzi przez 15 minut tzw. nagrzewanie, potem powinien przejść próbę pracy i dopiero można kontynuować zabiegi. Gdy zanik prądu jest chwilowy stosuje się jednak "obejścia" owych 15 minut - mówił Szaplewski - członek komisji która badała przyczynę awarii Neptuna. Jak się okazało po wypadku, w Neptunie w Białymstoku był wymontowany układ - tzw. przekaźnik czasu, odpowiadający za te 15 minut, a zamontowano przełącznik, który powodował automatyczne włączanie.

Pracz mówił, że bez pomiarów dozymetrycznych (ponownego przebadania mocy dawki emitowanych promieni-PAP) personel w szpitala nie powinien był kontynuować naświetlań po tym jak Neptun wskazywał, że emituje mniejszą dawkę niż mu zadana.

"Niezgodność dawek to nie jest sytuacja normalna (...) To już sygnalizowało awarię" - mówił Pracz. "Przeprowadzenie pomiarów dozymetrycznych wykluczyłoby tragedię" - dodał.

Pracz mówił też, że w czasie zabiegu naświetlania pacjenta nie należy przeprowadzać żadnych korekcji wiązki. Takiej korekcji dokonał oskarżony Jarosław B. Pracz pytany o to dodał, że oskarżony jest postrzegany w Świerku jako specjalista "o wysokich kwalifikacjach" i jego doświadczenie w pracy z Neptunem "jest dużo większe niż jakiegokolwiek pracownika producenta".

Oskarżony za pomocą śrubokręta lekko skorygował śrubką na potencjometrze wiązkę promieniowania w czasie, gdy trwał zabieg naświetlania pacjentki. "Jest kilkadziesiąt wskaźników, które są regulowane śrubokrętem" - dodał Pracz.

Świadkowie mówili, że w instrukcji obsługi aparatu Neptun jest zapis, że nie wolno dokonywać korekt, gdy w środku jest pacjent. Według oskarżonego i jego obrońcy takich zapisów nigdzie nie ma.

Sąd poinformował, że krajowy konsultant ds. radioterapii prof. Bogusław Maciejewski będzie zeznawał jako biegły w tym procesie 10 marca.

Do poparzenia kobiet podczas zabiegów naświetlania doszło w lutym 2001 roku, gdy awarii uległ wyeksploatowany, 18-letni aparat do radioterapii. Niezauważoną na wskaźnikach awarię poprzedził chwilowy zanik napięcia. Aparat wskazywał jedynie, że emituje mniejszą dawkę niż zadana, a w rzeczywistości - jak się potem okazało - była ona znacznie większa.

W procesie wielokrotnie wskazywano na zaniedbania ze strony Ministerstwa Zdrowia w dziedzinie radiologii. Podkreślano, że dopiero po wypadku w Białymstoku wprowadzono obowiązek dokonywania przez autoryzowany serwis producenta kontroli aparatów co kwartał, a nie na każdorazowe zlecenie szpitala. Także dopiero po wypadku pojawiła się instrukcja jak postępować z aparatem po zaniku prądu. 




Najwyższa Izba Kontroli

Informacja o wynikach kontroli
stanu technicznego obiektów użytkowanych przez publiczne zakłady opieki zdrowotnej

  Prezes Najwyższej Izby Kontroli Jacek Jezierski
18. grudnia 2009r. informację zatwierdził
1. lutego 2010r. informację ujawnił opinii publicznej

Badaniami kontrolnymi objęto lata 2006 – 2008, a czynności kontrolne przeprowadzono w okresie od 01 kwietnia do 31 lipca 2009 r. W kontroli, na zlecenie NIK, uczestniczyły na podstawie art. 12 pkt 3 ustawy o NIK powiatowe inspektoraty nadzoru budowlanego – w zakresie oceny stanu technicznego obiektów budowlanych, państwowa straż pożarna – w zakresie oceny stanu zabezpieczenia przeciwpożarowego szpitali oraz państwowe powiatowe inspektoraty sanitarne – w zakresie oceny pomieszczeń szpitali pod względem higieniczno-sanitarnym.

Stan techniczny i estetyczny obiektów budowlanych użytkowanych przez szpitale

Zadowalający stan techniczny i estetyczny wszystkich użytkowanych obiektów zapewniono tylko w 15 (31%) skontrolowanych jednostkach, tj. w: Lęborku, Sosnowcu, Jaworznie, Bielsku-Białej, Elblągu, Bartoszycach, Nowym Tomyślu,Miechowie, Jaśle, Tarnobrzegu, Warszawie, Sochaczewie, Ciechanowie, Siedlcach i Wołominie. Obiekty budowlane wykorzystywane były przez te sp zoz zgodnie z ich przeznaczeniem i zasadami określonymi w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego, nie dopuszczono do nadmiernego pogorszenia ich właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Natomiast w niektórych obiektach użytkowanych przez pozostałe  skontrolowane jednostki stwierdzono usterki i braki zarówno w konstrukcji budynków, jak i w ich wyposażeniu i wyglądzie, co powodowało oszpecenie otoczenia.

Najczęściej powtarzającymi się usterkami technicznymi były ubytki, odparzenia i spękania tynków na elewacjach, zawilgocenia ścian, zły stan pokryć dachowych,
w tym ubytki lub uszkodzenia dachówek albo papy, zły stan techniczny stolarki okiennej i drzwiowej, złuszczona farba na ścianach, zniszczone schody. Do znacznie poważniejszych usterek, z punktu widzenia bezpieczeństwa użytkowników, należy zaliczyć: pęknięcia ścian, prześwity w pokryciach dachowych, uszkodzone  kominy (ubytki tynku i cegieł), brak wentylacji w pomieszczeniach szpitalnych, zły stan instalacji elektrycznych i centralnego ogrzewania.

Prowadzenie książek obiektów budowlanych
Książek obiektów budowlanych nie prowadzono w ogóle w SP ZOZ we Włodawie, a w SP ZOZ w Lubartowie nie prowadzono ich w latach 1999 – 2006.
Natomiast w Szpitalu Powiatowym w Limanowej książki założono dopiero w lutym i marcu 2008 r. (budowę Szpitala zakończono w 1976 r.), a w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Sosnowcu, książki założono w 2005 r. dla sześciu obiektów i w 2007 r. dla dwóch pozostałych, podczas gdy ich budowę zakończono w latach 1986 -1990. Ponadto w 27 jednostkach26 (56%) nie prowadzono książek dla wszystkich użytkowanych obiektów. Na przykład: w SP ZOZ w Lipnie książki obiektu budowlanego założono dla 23 spośród 34 użytkowanych obiektów; w Samodzielnym Publicznym Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Chełmie nie założono żadnej książki dla obiektów budowlanych, niebędących budynkami (36 takich obiektów) i dla budynku mieszkalnego; w SP ZOZ w Tomaszowie Lubelskim książek brakowało dla 10 z 33 wykorzystywanych obiektów, a dla czterech została założona jedna, wspólna książka; w Szpitalu w Śremie nie założono w ogóle książek dla wszystkich dziewięciu obiektów budowlanych niebędących budynkami, oraz dla 13 z 17 użytkowanych budynków.
Obowiązek prowadzenia książki obiektu budowlanego wynika z art. 64 ust. 1 Prawa budowlanego.
Ponadto w 35 skontrolowanych jednostkach27 (73%) książki obiektów budowlanych prowadzono nierzetelnie (m.in. brak wymaganych wpisów, planów
sytuacyjnych nieruchomości i zabezpieczeń stron przed usunięciem). Dla przykładu:  W Szpitalu Specjalistycznym w Dąbrowie Górniczej w książkach trzech obiektów wpisano dane techniczne niezgodne ze stanem faktycznym. Dla pawilonu D i budynku prosektorium podano, że są one wyposażone w instalację gazową,
podczas gdy w rzeczywistości instalacji tej wymienione budynki nie posiadały. Natomiast w książce budynku kotłowni nie odnotowano wyposażenia obiektu
w instalację gazową; w książkach obiektów prowadzonych w: Grudziądzu, Lipnie, Sosnowcu, Krasnymstawie, Lubartowie, Mińsku Mazowieckim, Wołominie oraz Siedlcach  brakowało planów sytuacyjnych ze wskazanymi miejscami przyłączenia obiektów do sieci uzbrojenia terenu oraz ich odcięcia; w książkach założonych dla obiektów budowlanych sp zoz w: Lipnie, Starogardzie Gdańskim, Bytowie, Sosnowcu, Tarnowskich Górach, Bochni, Tarnowie oraz Olsztynie brakowało części wpisów dotyczących przeprowadzonych kontroli okresowych.
Obowiązek dokonywania w książkach obiektów budowlanych zapisów dotyczących m.in. kontroli stanu technicznego w okresie użytkowania obiektu wynika
z art. 64 ust. 1 Prawa budowlanego, a kwestie związane z planami sytuacyjnymi reguluje § 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r.
Istotnym dla bezpieczeństwa użytkowania obiektów budowlanych jest zaznaczenie w planach sytuacyjnych miejsc odcięcia mediów, głównie gazu, energii
elektrycznej i ciepła. Zaniedbania w tym zakresie mogą w istotny sposób wpływać na szybkość i sprawność prowadzenia akcji ratunkowych.
Odpowiedzialność za brak książek oraz za ich nierzetelne prowadzenie ponoszą dyrektorzy sp zoz oraz upoważnieni przez nich pracownicy.

Przechowywanie dokumentacji budowy oraz dokumentacji powykonawczej
W 32 placówkach ochrony zdrowia28 nie przechowywano kompletnej  dokumentacji: budowy (m.in. pozwolenie na budowę, projekt budowlany, dziennik
budowy), powykonawczej (dokumentacja budowy z naniesionymi zmianami dokonanymi w toku wykonywania robót), dotyczącej użytkowanych obiektów, jak
również opracowań projektowych i materiałów technicznych dotyczących robót wykonywanych w obiektach w toku ich użytkowania.
Obowiązek ten wynika z art. 63 Prawa budowlanego i ciąży on na właścicielu (organie założycielskim) lub zarządcy (sp zoz). Dokumentacji budowy i powykonawczej brakowało głównie w obiektach starych, budowanych niejednokrotnie nawet w XIX wieku lub na początku XX wieku.
Podczas komunalizacji mienia Skarbu Państwa nie zawsze dokumenty te były przekazywane nowym właścicielom (jednostkom samorządu terytorialnego).
Zgłaszanie zmiany sposobu użytkowania obiektu lub jego części Dyrektorzy pięciu sp zoz nie zgłosili właściwemu organowi administracji  architektoniczno-budowlanej zamiaru zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. I tak: w SP ZOZ w Nowym Tomyślu nie zgłoszono zamiaru adaptacji pomieszczeń magazynowych na kostnicę oraz budynku byłej portierni na sklep spożywczy; w SP ZOZ w Mińsku Mazowieckim bez stosownego zgłoszenia utworzono pracownię rezonansu magnetycznego z pomieszczeń magazynowych; w Szpitalu Bielańskim w Warszawie nie zgłoszono zamiaru zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń magazynowych na: Pracownię Polisomnograficzną dla dzieci, Zakład Izotopów, powiększenie pokoju pacjentów OIOM;
w SP ZOZ w Giżycku, bez zgłoszenia, dokonano: przeróbki kuchni na oddziale wewnętrznym na brudownik, adaptacji pomieszczenia po byłej immunochemii na
gabinet lekarski na oddziale urazowo-ortopedycznym, adaptacji pomieszczenia po byłej pralni na próżnię; w SP ZOZ w Piszu, budynek po byłym pogotowiu ratunkowym, od dnia 30 lipca 2004 r., bez stosownego zgłoszenia, użytkowano jako budynek gospodarczy. Obowiązek zgłoszeń wynikał z art. 71 ust. 2 i 4 Prawa budowlanego. Przyczyną tych nieprawidłowości była niewiedza dyrektorów szpitali i pracowników, zajmujących się w tych placówkach sprawami administracyjnotechnicznymi, w zakresie realizacji tego obowiązku.

Stan higieniczno-sanitarny

Oceny pomieszczeń szpitala pod względem higieniczno-sanitarnym dokonano na podstawie kontroli co najmniej czterech oddziałów, w tym: szpitalnego oddziału ratunkowego, anestezjologii (intensywnej opieki medycznej), chorób wewnętrznych i chirurgii ogólnej z częścią urazową oraz bloków operacyjnych i pomieszczeń kuchni.
Bezpieczeństwo higieniczno-sanitarne, utrzymanie porządku i estetykę pomieszczeń zapewniono w stopniu zadowalającym w 44 (92%) skontrolowanych szpitalach. Stwierdzone nieprawidłowości i uchybienia odnoszące się do utrzymania czystości i porządku usunięto na bieżąco podczas kontroli.
Istotne nieprawidłowości stanowiące naruszenie wymagań higieniczno sanitarnych i zdrowotnych stwierdzono w czterech (8%) sp zoz, tj.: Sanoku, Lipnie, Włocławku i Mińsku Mazowieckim. I tak:
W najgorszym stanie higieniczno-sanitarnym był użytkowany przez SP ZOZ w Sanoku budynek przy ul. Konarskiego, w którym funkcjonują oddziały: Neurologii z Pododdziałem Udarowym, Otolaryngologii i Kardiologii. Elewacja posiada liczne zacieki, pęknięcia, braki i ubytki – w tym z gzymsów odpadające kawałki betonu. Na ścianach i sufitach wewnątrz obiektu występowały liczne zacieki wodne oraz zagrzybienia, ściany były niedomalowane, z licznymi ubytkami tynku i płytek. W niektórych pomieszczeniach brak było wentylacji lub była ona niesprawna. Brak było pomieszczeń służących utrzymaniu czystości i higieny w oddziałach, a jako brudowniki wykorzystywane były pomieszczenia i przedsionki WC dla pacjentów, gdzie m. in. składowane były pojemniki z odzieżą skażoną oraz z odpadami medycznymi. Liczba łóżek w salach chorych nie była dostosowana do ich powierzchni, a wykładziny podłogowe posiadały liczne ubytki. Przez pomieszczenia kuchenek oddziałowych przebiegają niezabezpieczone, skorodowane i popękane rury kanalizacyjne, stwarzające zagrożenie zanieczyszczenia ściekami. Złe warunki higieniczno-sanitarne stwierdzono także i w pozostałych budynkach tego SP ZOZ, usytuowanych przy ul. 800 - lecia i ul. Lipińskiego;
W SP ZOZ w Lipnie, niewłaściwy stan higieniczno-sanitarny stwierdzono w oddziałach: Psychiatrycznym II, Chirurgicznym, SOR, Wewnętrznym I oraz dziale żywienia, polegający w szczególności na: niesprawnej wentylacji pomieszczeń, bądź też jej braku,  utrzymaniu pomieszczeń działu żywienia w sposób nieodpowiadający wymogom określonym w załączniku nr II do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 852/2004/ WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz. Urz. UE L 139 z 30 kwietnia 2004 r.), m.in. w zakresie dobrej praktyki higieny żywności (rozdział II pkt 1) oraz czyszczenia i dezynfekcji sprzętu pozostającego w kontakcie z żywnością (rozdział V pkt 1),  niedostosowaniu czystości pyłowej i mikrobiologicznej powietrza w Sali cesarskich cięć oraz trzech salach operacyjnych do norm określonych przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO);
W Wojewódzkim Szpitalu we Włocławku zastrzeżenia m.in. dotyczyły: braku umywalek w wyposażeniu sal chorych; zabrudzeń, ubytków farb, zacieków i zagrzybień na ścianach i sufitach; ubytków i uszkodzeń pokryć podłogowych, glazur, zlewów, umywalek; zardzewiałych szafek, stolików i stojaków do kroplówek w większości sal chorych; braku odrębnych toalet dla mężczyzn i kobiet; braku pokryw pojemników na odpady; braku osłon na lampach;
W SP ZOZ w Mińsku Mazowieckim negatywnie oceniono stan higieniczno sanitarny pomieszczeń: bloku operacyjnego, oddziału chirurgicznego, oddziału intensywnej opieki medycznej oraz kuchennych:  w pomieszczeniach bloku operacyjnego brakowało śluzy dla pacjentów, śluzy szatniowej i materiałowej oraz pokoju dla przygotowania chorego, nie była zachowana zasada niekrzyżowania się dróg brudnych i czystych, pomieszczenia znajdowały się w złym stanie technicznym, na oddziale chirurgicznym stwierdzono nadmierne zagęszczenie sal chorych oraz, że dezynfekcja basenów i kaczek odbywała się w łazience dla pacjentów.
Brak środków finansowych był często przyczyną, lecz także nagminnie wykorzystywanym argumentem dla usprawiedliwienia opieszałej realizacji nakazów i decyzji państwowych organów inspekcji sanitarnej, nawet jeżeli w rzeczywistości nie wymagały one ponoszenia znacznych wydatków.

(...) dodatkowe wystąpienie pokontrolne skierowano:

(...)  po kontroli w SP ZOZ Szpitalu Powiatowym w Piszu do:
-  Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Piszu, w związku z uszkodzeniem dachu budynku głównego Szpitala, mogącym zagrażać życiu
i zdrowiu ludzi, a także z niedokonaniem zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej zmiany sposobu użytkowania budynku po byłym
pogotowiu ratunkowym. NIK wnioskowała o podjęcie działań, zapewniających spełnienie przez Szpital warunków technicznych umożliwiających bezpieczne
użytkowanie szpitalnych obiektów budowlanych oraz o uregulowanie sprawy dalszego użytkowania budynku po byłym pogotowiu ratunkowym, stosownie
do art. 71a) Prawa budowlanego (2 wnioski);
- Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Piszu, w związku ze stwierdzeniem m.in.: braku w oddziałach szpitalnych brudowników
wyposażonych w myjnie – dezynfektory, osobnych sanitariatów dla kobiet, mężczyzn i osób odwiedzających, indywidualnego lub wspólnego pokoju
przygotowania chorego i sali wybudzeń w bloku operacyjnym, a także złego stanu technicznego pomieszczeń kuchennych. NIK wnioskowała o podjęcie
stosownych działań, zapewniających spełnienie przez Szpital wymagań pod względem fachowym i sanitarnym (1 wniosek).

Finansowe rezultaty ujawnione w wyniku kontroli:
(...)

inspekcji sanitarnej – mandat 100 zł nałożono na pielęgniarkę oddziałową w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w Kaliszu za zgromadzenie na wózkach zabiegowym i opatrunkowym dużej ilości sprzętu medycznego i materiału opatrunkowego, co uniemożliwiało zachowania rozdziału sprzętu „czystego” i „skażonego”, a tym samym mogło stanowić zagrożenie epidemiologiczne pacjenta.

Wykaz najważniejszych aktów prawnych

1. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, ze zm.).
2. Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380).
3. Ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89, ze zm.).
4. Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (Dz. U. z 2000 r. Nr 122, poz. 1321, ze zm.).
5. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie książki obiektu budowlanego (Dz. U. Nr 120, poz. 1134) – weszło w życie dnia 11 lipca
2003 r.
6. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 października 2003 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego
w zakresie eksploatacji niektórych urządzeń transportu bliskiego (Dz. U. Nr 193, poz. 1890).
7. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów
budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563).
8. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
(Dz. U. Nr 75, poz. 690, ze zm.).
9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 15 marca 2007 r. w sprawie szpitalnego oddziału ratunkowego (Dz. U. Nr 55, poz. 365) – weszło w życie z dniem
14 kwietnia 2007 r.



Główny Inspektor Sanitarny

Stan Sanitarny Kraju w 2008 roku

Raport udostępiony opinii publicznej
w dniu 12. stycznia 2010r.

Występowanie ognisk epidemicznych w szpitalach na terenie kraju w 2008 roku

(...)

Wyraźnie wzrosła liczba zakażeń bakteryjnych wywołanych przez typowe drobnoustroje szpitalne, dysponujące wieloma mechanizmami lekooporności: m.in.
Staphylococcus aureus MRSA [Gronkowiec złocisty oporny na metycylinę] – 17 (7,4 % ognisk), Acinetobacter baumanii – 16 (7 % ognisk), Staphylococcus aureus MSSA [Gronkowiec złocisty wrażliwy na metycylinę]– 9 (4 % ognisk), pałeczki Klebsiella spp. ESBL(+) [wytwarzające beta laktamazy o szerszym spektrum] – 4 (1,7 % ognisk), Enterococcus faecium VRE [oporne na wankomycynę] – 3 (1,3 % ognisk), Clostridium difficille – 3 (1,3 % ognisk).

Występowanie patogenów alarmowych w oddziałach
Pseudomonas aeruginosa: Oddział chirurgiczny, OAiIT
Clostridium perfringens: Oddział chirurgii septycznej, Oddział chirurgii ogólnej i naczyniowej,
Clostridium difficile: Interna
Acinetobacter baumanii: OAiIT, Oddział neurologiczny z poddziałem udarowym,
Staphylococcus aureus MRSA: Pododdział Udarowy Oddziału Neurologicznego, OAiIT, Klinika Neurologii , Zakład opiekuńczo leczniczy, Oddział chirurgii ogólnej, oddział neurochirurgii, Onkologia,
Staphylococcus aureus MSSA: Oddział noworodkowy, Klinika neonatologii, Oddział dziecięcy
Streptococcus pyogenes: Położnictwo i ginekologia
Zakażenie o nieustalonej etiologii (22% ognisk!): Oddział psychiatryczny, Oddział opiekuńczo - leczniczy, Oddział terapii uzależnień, Oddział kardiologii, Katedra i Klinika Pulmonologii, Oddział chorób wewnętrznych i endokrynologii
Klebsiella pneumoniae ESBL: Chirurgia onkologiczna,
wirus HCV: Stacja dializ szpitala specjalistycznego
Rotawirus: Pediatryczny, Oddział niemowlęcy, Chirurgia dziecięca,
Oddział neurologiczny z poddziałem udarowym, interna
Norowirus: Oddział chorób wewnętrznych, Okulistyka, Nefrologia,
Oddział dermatologiczny, Oddział psychiatryczny
Enterococcus faecium (VRE): Onkologia, Klinika Hematologii, Oddział Nefrologii
Enterococcus faecalis VRE: Oddział Wewnętrzny Płucny

Stan sanitarny zakładów opieki zdrowotnej

Szpitale

Szpitale należały do obiektów, które były objęte przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej wzmożonym nadzorem sanitarnym. W 2008 r. kontrolę stanu
sanitarnego przeprowadzono ogółem w 802 szpitalach spośród 807 wykazanych w ewidencji (99,2 %), a więc kontroli poddano prawie wszystkie placówki. Za
niedostateczny uznano stan sanitarny 163 skontrolowanych obiektów, co stanowiło 20,3 % objętych kontrolą. Oznacza to zwiększenie się liczby takich placówek w porównaniu z rokiem ubiegłym, kiedy negatywna ocena sanitarna dotyczyła 137 placówek (17,2 % ogółu skontrolowanych).

Stan techniczny i funkcjonalny szpitali

Dostosowanie szpitali do wymagań rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 listopada 2006 r., w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem
fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 213, poz. 1568, z późn. zm.) następuje powoli.
Trudności w dostosowaniu części szpitali do wymagań określonych w przepisach w dużej mierze wynikały z faktu, że nadal wiele z nich mieściło się w starych budynkach, często o pierwotnie innym przeznaczeniu i jedynie adaptowanych na budynki szpitalne.
Wiązał się z tym brak funkcjonalności pomieszczeń oraz bardzo ograniczone możliwości techniczne przeprowadzenia niezbędnych prac remontowych i modernizacyjnych.
Znacznie mniejsze trudności w dostosowaniu do wymogów rozporządzenia wystąpiły w przypadku nowych szpitali, w których specyficzne wymagania dla tego typu obiektów uwzględnione były już na etapie ich projektowania. Mimo prowadzonych w wielu obiektach szpitalnych prac remontowych, zastrzeżenia dotyczące ich stanu sanitarno-technicznego były bardzo liczne i stanowiły przedmiot negatywnej oceny sanitarnej. Do najczęściej odnotowanych uchybień w tym zakresie należały: niewłaściwy stan techniczny ścian, sufitów i podłóg w salach chorych, korytarzach, blokach operacyjnych, laboratoriach, pomieszczeniach pralni, ubytki w okładzinach ceramicznych na ścianach i w posadzkach, brak cokołów przy podłogach, ściany przy umywalkach nie pokryte materiałem zmywalnym i nienasiąkliwym do wymaganej wysokości, brak pojemników z mydłem i ręczników jednorazowych przy umywalkach, zniszczona stolarka drzwiowa i okienna, brak węzłów sanitarnych przy salach chorych, zbyt mała powierzchnia sal chorych, zniszczone łóżka w salach chorych, niedostosowanie pomieszczeń do potrzeb osób niepełnosprawnych, zniszczona armatura sanitarna, uszkodzone grzejniki ze śladami rdzy, niewłaściwie zamontowane grzejniki utrudniające ich prawidłowe czyszczenie, brak wydzielonych brudowników i składzików porządkowych lub niewłaściwe ich wyposażenie, brak lub niewystarczająca ilość wózków
z zamykaną przestrzenią załadunkową do przewożenia brudnej bielizny i odpadów medycznych, zły stan pomieszczeń do przechowywania odpadów medycznych (brak doprowadzenia wody, ubytki w powierzchni ścian, sufitów i posadzek, niesprawna wentylacja), niewystarczająca ilość urządzeń dźwigowych, brak podjazdów dla karetek, brak wydzielonych pomieszczeń sanitarnych dla personelu. Ponadto zastrzeżenia dotyczyły zbyt małej powierzchni pomieszczeń, braku oddzielnych dróg transportu materiałów czystych i brudnych oraz odpadów medycznych, zwłaszcza w pralniach, ciągach komunikacyjnych, braku klimatyzacji, braku wentylacji mechanicznej, braku filtrów powietrza, braku antyelektrostatycznych wykładzin podłogowych, braku rezerwowego źródła zaopatrzenia w wodę lub nieodpowiedniej jakości wody z tego ujęcia, braku właściwego połączenia styku cokołów z podłogą w pomieszczeniach wymagających zachowania aseptyki, braku lub zbyt małej ilości śluz fartuchowo-umywalkowych, braku węzłów sanitarnych dla personelu bloków operacyjnych, wyeksploatowanego lub nieodpowiedniegowyposażenia sal operacyjnych i gabinetów zabiegowych.

Gospodarka bielizną szpitalną i pralnictwo
(...)
Przeprowadzone w 2008 r. kontrole sanitarne obiektów szpitalnych wykazały, że,podobnie jak w latach poprzednich, kolejne placówki zaprzestały eksploatacji pralni mieszczących się w ich własnych obiektach. Większość szpitali nie posiadała własnych pralni, lecz zlecała pranie bielizny wyspecjalizowanym firmom, dysponującym pralniami z barierą sanitarną i w pełni zautomatyzowanymi. Odsetek szpitali utrzymujących własne pralnie wyniósł 17,7 %.
Placówki wykonujące pranie bielizny szpitalnej, aby uniknąć jej wtórnego zanieczyszczenia, powinny mieć zapewnioną barierę higieniczną, gwarantującą całkowity rozdział strefy brudnej i czystej i uniemożliwiającą zetknięcie się bielizny brudnej i czystej oraz pracowników obu tych stref. Rozwiązanie takie jednak wprowadziła na razie niewielka część pralni, głównie dużych i nowoczesnych pralni zewnętrznych oraz pralni szpitalnych po modernizacji. Pozostałe pralnie działały w układzie tradycyjnym. Najczęstsze nieprawidłowości, związane z obrotem bielizną szpitalną i stanem pralni polegały na: krzyżowaniu się dróg bielizny czystej i brudnej, braku przelotowych urządzeń pralniczych, niewłaściwej organizacji magazynu brudnej bielizny, złym stanie technicznym ścian i sufitów w magazynie brudnej bielizny i pomieszczeniach pralniczych, braku sanitariatów dla personelu w strefie brudnej i czystej pralni, niedostatecznej wentylacji pomieszczeń pralni, wyeksploatowanym sprzęcie pralniczym.
 







Felieton, 5. lutego 2010


Raport „Stan Sanitarny Kraju w 2008 roku” Główny Inspektor Sanitarny udostępnił opinii publicznej dopiero w dniu 12. stycznia 2010r.   Wkrótce potem ukazała się „Informacja Najwyższej Izby Kontroli o wynikach kontroli  stanu technicznego obiektów użytkowanych przez publiczne zakłady opieki zdrowotnej”, którą Prezes NIK pan Jacek Jezierski zatwierdził 18. grudnia 2009r.
W Raporcie Głównego Inspektora Sanitarnego można przeczytać, że „szpitale należały do obiektów, które były objęte przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej wzmożonym nadzorem sanitarnym. W 2008 r. kontrolę stanu sanitarnego przeprowadzono ogółem w 802 szpitalach spośród 807 wykazanych w ewidencji (99,2 %), a więc kontroli poddano prawie wszystkie placówki. Za niedostateczny uznano stan sanitarny 163 skontrolowanych obiektów, co stanowiło 20,3 % objętych kontrolą. Oznacza to zwiększenie się liczby takich placówek w porównaniu z rokiem 2007, kiedy negatywna ocena sanitarna dotyczyła 137 placówek (17,2 % ogółu skontrolowanych). Mimo prowadzonych w wielu obiektach szpitalnych prac remontowych, zastrzeżenia dotyczące ich stanu sanitarno-technicznego były bardzo liczne i stanowiły przedmiot negatywnej oceny sanitarnej. Do najczęściej odnotowanych uchybień w tym zakresie należały: niewłaściwy stan techniczny ścian, sufitów i podłóg w salach chorych, korytarzach, blokach operacyjnych, laboratoriach, pomieszczeniach pralni, ubytki w okładzinach ceramicznych na ścianach i w posadzkach, brak cokołów przy podłogach, ściany przy umywalkach nie pokryte materiałem zmywalnym i nienasiąkliwym do wymaganej wysokości, brak pojemników z mydłem i ręczników jednorazowych przy umywalkach, zniszczona stolarka drzwiowa i okienna, brak węzłów sanitarnych przy salach chorych, zbyt mała powierzchnia sal chorych, zniszczone łóżka w salach chorych, niedostosowanie pomieszczeń do potrzeb osób niepełnosprawnych, zniszczona armatura sanitarna, uszkodzone grzejniki ze śladami rdzy, niewłaściwie zamontowane grzejniki utrudniające ich prawidłowe czyszczenie, brak wydzielonych brudowników i składzików porządkowych lub niewłaściwe ich wyposażenie, brak lub niewystarczająca ilość wózków z zamykaną przestrzenią załadunkową do przewożenia brudnej bielizny i odpadów medycznych, zły stan pomieszczeń do przechowywania odpadów medycznych (brak doprowadzenia wody, ubytki w powierzchni ścian, sufitów i posadzek, niesprawna wentylacja), niewystarczająca ilość urządzeń dźwigowych, brak podjazdów dla karetek, brak wydzielonych pomieszczeń sanitarnych dla personelu. Ponadto zastrzeżenia dotyczyły zbyt małej powierzchni pomieszczeń, braku oddzielnych dróg transportu materiałów czystych i brudnych oraz odpadów medycznych, zwłaszcza w pralniach, ciągach komunikacyjnych, braku klimatyzacji, braku wentylacji mechanicznej, braku filtrów powietrza, braku antyelektrostatycznych wykładzin podłogowych, braku rezerwowego źródła zaopatrzenia w wodę lub nieodpowiedniej jakości wody z tego ujęcia, braku właściwego połączenia styku cokołów z podłogą w pomieszczeniach wymagających zachowania aseptyki, braku lub zbyt małej ilości śluz fartuchowo-umywalkowych, braku węzłów sanitarnych dla personelu bloków operacyjnych, wyeksploatowanego lub nieodpowiedniego wyposażenia sal operacyjnych i gabinetów zabiegowych”. Zgrozę budzi również gospodarka bielizną szpitalną i pralnictwo.
Nic dziwnego, że w roku 2008 w stosunku do roku poprzedniego „wyraźnie  wzrosła liczba zakażeń bakteryjnych wywołanych przez typowe drobnoustroje szpitalne, dysponujące wieloma mechanizmami lekooporności: m.in. Staphylococcus aureus MRSA [Gronkowiec złocisty oporny na metycylinę] – 17 (7,4 % ognisk), Acinetobacter baumanii – 16 (7 % ognisk), Staphylococcus aureus MSSA [Gronkowiec złocisty wrażliwy na metycylinę]– 9 (4 % ognisk), pałeczki Klebsiella spp. ESBL(+) [wytwarzające beta laktamazy o szerszym spektrum] – 4 (1,7 % ognisk), Enterococcus faecium VRE [oporne na wankomycynę] – 3 (1,3 % ognisk), Clostridium difficille – 3 (1,3 % ognisk)”. W przypadku aż 22% ognisk epidemicznych w szpitalach na terenie kraju w 2008 roku czynnika etiologicznego nie ustalono.
Najwyższa Izba Kontroli badaniami kontrolnymi objęła lata 2006 – 2008, a czynności kontrolne przeprowadziła w okresie od 1 kwietnia do 31 lipca 2009 r. W dosłownym brzmieniu sformułowań „W kontroli, na zlecenie NIK, uczestniczyły na podstawie art. 12 pkt 3 ustawy o NIK powiatowe inspektoraty nadzoru budowlanego – w zakresie oceny stanu technicznego obiektów budowlanych, państwowa straż pożarna – w zakresie oceny stanu zabezpieczenia przeciwpożarowego szpitali oraz państwowe powiatowe inspektoraty sanitarne – w zakresie oceny pomieszczeń szpitali pod względem higieniczno-sanitarnym.” Najwyższa Izba Kontroli po raz kolejny od 1989r. wykazuje brak kompetencji w obszarze nadzoru sanitarno-przeciwepidemicznego, wymieniając nie tylko nazwę nieistniejących organów państwa polskiego, lecz także marginalizując obowiązujące, choć nie egzekwowane z powodu indolencji, korupcji politycznej i niedostatku etyki lekarskiej inspektorów prawo sanitarne, którego kręgosłupem jest ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Stwierdzenie NIK, iż jakoby „bezpieczeństwo higieniczno-sanitarne, utrzymanie porządku i estetykę pomieszczeń zapewniono w stopniu zadowalającym w 92% skontrolowanych szpitali” wymaga ostrej reakcji i odwołania się do opinii publicznej.
Zapraszam do udziału w Rozmowach  Niedokończonych w dniu 7. lutego 2010r., w niedzielę, w Telewizji TRWAM godz. 18.10 - 19.30  i w Radio Maryja godz. 21.40 - 23.50. Temat rozmów: „Epidemiologia lekarska a stan szpitali według raportów Najwyższej Izby Kontroli”.

dr Zbigniew Hałat





Ustawa
z dnia 14 marca 1985 r.
o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

(Dz.U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851, Nr 104, poz. 708, Nr 143, poz. 1032,  Nr 170, poz. 1217, Nr 171, poz. 1225 i Nr 220, poz. 1600,  z 2007 r. Nr 176, poz. 1238, z 2008 r. Nr 227, poz. 1505, Nr 234, poz. 1570, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 20, poz. 106, Nr 92, poz. 753, Nr 157, poz. 1241)

pełny ujednolicony tekst w formacie html

Rozdział 1

Zadania i zakres działania Inspekcji Sanitarnej

Art. 1.

Inspekcja Sanitarna jest powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami:

(...)

7) higieniczno-sanitarnymi, jakie powinien spełniać personel medyczny, sprzęt oraz pomieszczenia, w których są udzielane świadczenia zdrowotne
- w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych.

UWAGA

obowiązek wykonania zadania określonego w pkt. 7)  został nałożony 
na Głównego Inspektora Sanitarnego 
oraz na podległych mu 
Państwowych Wojewódzkich  i  Powiatowych Inspektorów Sanitarnych
ustawą z dnia 24 sierpnia 2001 r.
o zmianie ustawy o Inspekcji Sanitarnej oraz niektórych ustaw
(Dz. U. Nr 128, poz. 1407),
która weszła w życie 1. stycznia 2002r.


Art. 2.

Wykonywanie zadań określonych w art. 1 polega na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, a także na prowadzeniu działalności oświatowo-zdrowotnej.

Art. 3.

Do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego należy w szczególności:
(...)

2) uzgadnianie dokumentacji projektowej pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych dotyczących:

a) budowy oraz zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych,(...)
3) uczestniczenie w dopuszczeniu do użytku obiektów budowlanych(...)

4) inicjowanie przedsięwzięć oraz prac badawczych w dziedzinie zapobiegania negatywnym wpływom czynników i zjawisk fizycznych, chemicznych i biologicznych na zdrowie ludzi.

Rozdział 2

Organizacja Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Art. 10.

1. Zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 wykonują następujące organy:

    1) Główny Inspektor Sanitarny,
    2) państwowy wojewódzki inspektor sanitarny, jako organ rządowej administracji zespolonej w województwie
    3) państwowy powiatowy inspektor sanitarny, jako organ rządowej administracji zespolonej w powiecie

(...)

2. Organy, wymienione w ust. 1, wykonują zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej zgodnie z kompetencjami określonymi w ustawie i w przepisach odrębnych.

Art. 12.

1. W rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawach należących do zakresu zadań i kompetencji Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, organem właściwym jest państwowy powiatowy lub państwowy graniczny inspektor sanitarny, z zastrzeżeniem ust. 1a. 

1a.  Państwowy wojewódzki inspektor sanitarny jest:
1)   organem właściwym w stosunku do podmiotów, dla których powiat jest organem założycielskim lub organem prowadzącym, lub w których powiat jest podmiotem dominującym,
2)   organem właściwym w zakresie higieny radiacyjnej.

2. W postępowaniu administracyjnym organami wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego są: 
1) w stosunku do państwowego powiatowego i państwowego granicznego inspektora sanitarnego - państwowy wojewódzki inspektor sanitarny , 
2) w stosunku do państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego - Główny Inspektor Sanitarny.

Art. 12 a

1.  Główny Inspektor Sanitarny w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa sanitarnego w zakresie należącym do właściwości Państwowej Inspekcji Sanitarnej ustala szczegółowe zasady postępowania państwowych inspektorów sanitarnych.

2.   Uprawnienia, o których mowa w ust. 1, przysługują państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu w stosunku do państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych.

3.   Właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny oraz państwowy wojewódzki inspektor sanitarny przedstawiają przynajmniej raz w roku odpowiednio radzie powiatu albo sejmikowi województwa informację o stanie bezpieczeństwa sanitarnego powiatu albo województwa.

3a.  W związku z przedłożoną informacją, o której mowa w ust. 3, radzie powiatu i sejmikowi województwa służy prawo występowania, w drodze uchwały, z wnioskami o podjęcie działań przez właściwy organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej w celu zapewnienia należytego stanu bezpieczeństwa sanitarnego.

3b.   Wójt (burmistrz, prezydent miasta) w przypadkach bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa sanitarnego na terenie gminy, a w szczególności zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, może wystąpić do właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego z wnioskiem o podjęcie działań zmierzających do usunięcia tego zagrożenia.

Rozdział 3

Uprawnienia Państwowej Inspekcji Sanitarnej


Art. 23.

1. Państwowy Inspektor sanitarny jest uprawniony do kontroli zgodności budowanych obiektów z wymaganiami higienicznymi i zdrowotnymi, określonymi w obowiązujących przepisach. 

2. Stwierdzone w toku kontroli nieprawidłowości są wpisywane do dziennika budowy, z wyznaczeniem terminu ich usunięcia.


Art. 25.

1. Państwowy inspektor sanitarny lub Główny Inspektor Sanitarny w związku z wykonywaną kontrolą ma prawo:
1)  wstępu na terenie miast i wsi do:

a)   zakładów pracy oraz wszystkich pomieszczeń i urządzeń wchodzących w ich skład,
b)   obiektów użyteczności publicznej (...) oraz wszystkich pomieszczeń wchodzących w ich skład,

(...)

d)   obiektów będących w trakcie budowy

2) żądania pisemnych lub ustnych informacji oraz wzywania i przesłuchiwania osób,
3) żądania okazania dokumentów i udostępniania wszelkich danych,
4) pobierania próbek do badań laboratoryjnych.
Art. 27.

1. W razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień.

2. Jeżeli naruszenie wymagań, o których mowa w ust. 1, spowodowało bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, państwowy inspektor sanitarny nakazuje unieruchomienie zakładu pracy lub jego części (stanowiska pracy, maszyny lub innego urządzenia), zamknięcie obiektu użyteczności publicznej, wyłączenie z eksploatacji środka transportu, wycofanie z obrotu środka spożywczego, przedmiotu użytku, materiału i wyrobu przeznaczonego do kontaktu z żywnością, kosmetyku lub innego wyrobu mogącego mieć wpływ na zdrowie ludzi albo podjęcie lub zaprzestanie innych działań; decyzje w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu.


Art. 28.

1. Państwowy Inspektorowi sanitarnemu przysługuje prawo zgłoszenia sprzeciwu przeciwko uruchomieniu wybudowanego lub przebudowanego zakładu pracy lub innego obiektu budowlanego, wprowadzeniu nowych technologii lub zmian w technologii, dopuszczeniu do obrotu materiałów stosowanych w budownictwie lub innych wyrobów mogących mieć wpływ na zdrowie ludzi - jeżeli w toku wykonywanych czynności stwierdzi, że z powodu nieuzwględnienia wymagań higienicznych i zdrowotnych określonych w obowiązujących przepisach mogłoby nastąpić zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. 

2. Zgłoszenie sprzeciwu wstrzymuje dalsze działania w sprawach, o których mowa w ust. 1, do czasu wydania decyzji przez państwowego inspektora sanitarnego wyższego stopnia.

Art. 31a.

1.  Główny Inspektor Sanitarny może podejmować wszelkie czynności należące do zakresu działania państwowego inspektora sanitarnego, jeżeli przemawiają za tym względy bezpieczeństwa sanitarnego. W tych przypadkach Główny Inspektor Sanitarny staje się organem pierwszej instancji. O podjęciu czynności Główny Inspektor Sanitarny zawiadamia właściwego wojewodę lub starostę.

2.   Państwowy wojewódzki inspektor sanitarny może podejmować wszelkie czynności należące do zakresu działania państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, jeżeli jest to wskazane ze względu na szczególną wagę lub zawiłość sprawy. W tych przypadkach państwowy inspektor sanitarny wyższego stopnia staje się organem pierwszej instancji. O podjęciu czynności państwowy wojewódzki inspektor sanitarny zawiadamia właściwego wojewodę lub starostę.




Rozporządzenie Ministra Zdrowia

z dnia 10 listopada 2006 r.

w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej

(Dziennik Ustaw z dnia 24 listopada 2006 r. Nr 213 poz. 1568)

Na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408, z późn. zm.2)) zarządza się, co następuje:

Rozdział 1 

Przepisy ogólne

§ 1. Pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym, odpowiednio do rodzaju zakładu opieki zdrowotnej, wymaganiom określonym w rozdziałach 2-6.

§ 2. 1. Pomieszczenia i urządzenia szpitala pod względem fachowym i sanitarnym powinny odpowiadać ponadto wymaganiom szczegółowym określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do innych niż szpital zakładów opieki zdrowotnej przeznaczonych dla osób, których stan zdrowia wymaga udzielania całodobowych świadczeń zdrowotnych.

§ 3. 1. Pomieszczenia i urządzenia przychodni pod względem fachowym i sanitarnym powinny odpowiadać ponadto wymaganiom szczegółowym określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do zakładów opieki zdrowotnej innych niż przychodnia, jeżeli mają udzielać lub udzielają świadczeń zdrowotnych obejmujących co najmniej badanie i poradę lekarską.
3. Do gabinetu profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej w szkole, działającego w strukturze zakładu opieki zdrowotnej, stosuje się wyłącznie wymagania szczegółowe określone w § 34, § 36 ust. 1, § 37 ust. 1, § 39, § 45 i § 47 oraz w załączniku nr 2 do rozporządzenia w ust. 5 pkt 1.
4. Do gabinetu dentystycznego w szkole, wykonującego świadczenia zdrowotne, działającego w strukturze zakładu opieki zdrowotnej, stosuje się wyłącznie wymagania szczegółowe określone w § 14, § 34, § 36 ust. 1 i 2, § 37 ust. 1 i 3, § 39, § 45 ust. 1 i § 47 oraz w załączniku nr 2 do rozporządzenia w ust. 5 i 8.
5. Do zakładu lecznictwa odwykowego, z wyłączeniem oddziału leczenia alkoholowych zespołów abstynencyjnych oraz zakładu opieki zdrowotnej realizującego wyłącznie zadania określone w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485 oraz z 2006 r. Nr 66, poz. 469 i Nr 120 poz. 826), nie stosuje się wymagań szczegółowych określonych w § 19, § 21-23, § 33-35, § 51 ust. 2 i § 52.

§ 4. Pomieszczenia i urządzenia zespołu opieki dziennej i zespołu chirurgii jednego dnia pod względem fachowym i sanitarnym powinny odpowiadać ponadto wymaganiom szczegółowym określonym w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

§ 5. Pomieszczenia i urządzenia centrum krwiodawstwa i krwiolecznictwa pod względem fachowym i sanitarnym powinny odpowiadać ponadto wymaganiom szczegółowym określonym w załączniku nr 4 do rozporządzenia.

§ 6. Pomieszczenia i urządzenia żłobka pod względem fachowym i sanitarnym powinny odpowiadać ponadto wymaganiom szczegółowym określonym w załączniku nr 5 do rozporządzenia.

§ 7. Pomieszczenia i urządzenia pracowni badań endoskopowych pod względem fachowym i sanitarnym powinny odpowiadać ponadto wymaganiom szczegółowym określonym w załączniku nr 6 do rozporządzenia.

§ 8. Pomieszczenia i urządzenia pracowni zakładu patomorfologii pod względem fachowym powinny odpowiadać ponadto wymaganiom szczegółowym określonym w załączniku nr 7 do rozporządzenia.

§ 9. Pomieszczenia i urządzenia pracowni zespołu rehabilitacji pod względem fachowym i sanitarnym powinny odpowiadać ponadto wymaganiom szczegółowym określonym w załączniku nr 8 do rozporządzenia.

§ 10. W zakładzie opieki zdrowotnej należy zapewnić pomieszczenie socjalne oraz dostęp do pomieszczenia higieniczno-sanitarnego dla członków zespołu ratownictwa medycznego.

§ 11. Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:
  1)   zakład opieki zdrowotnej zamkniętej - szpital lub inny zakład opieki zdrowotnej przeznaczony dla osób, których stan zdrowia wymaga udzielania całodobowych świadczeń zdrowotnych;
  2)   przychodnia - zakład opieki zdrowotnej otwartej (ambulatoryjnej) prowadzący działalność diagnostyczną i leczniczą zarówno w zakładzie, jak i poza nim;
  3)   oddział łóżkowy - komórkę organizacyjną grupującą chorych objętych opieką jednej ze specjalności medycznych lub tym samym stopniem natężenia opieki lekarskiej i pielęgniarskiej;
  4)   oddział przyjęć i pomocy doraźnej - zespół pomieszczeń, w którym:
a)  udziela się doraźnej pomocy ambulatoryjnej,
b)  wykonuje się doraźne zabiegi,
c)  przyjmuje się do szpitala;
  5)   odcinek pielęgnacyjny - podstawową jednostkę funkcjonalną i organizacyjną oddziału lub pododdziału działającą według kryterium płci, wieku lub wymagań epidemiologicznych, obsługiwaną przez jeden zespół pielęgniarski; w szczególnych przypadkach odcinek pielęgnacyjny może być organizowany w zależności od innych wymagań specjalnych, takich jak progresja w postępowaniu leczniczym bez uwzględnienia czynnika płci, wieku lub specjalności medycznej;
  6)   dział - jednostkę organizacyjną szpitala działającą według specyfiki prowadzonej działalności; w zależności od tej specyfiki wyróżnia się następujące grupy działów:
a)  diagnostyczne lub zabiegowe, w szczególności medyczne laboratorium diagnostyczne, zakład diagnostyki obrazowej, pracownia badań endoskopowych, zespół operacyjny,
b)  zaopatrzenia medycznego,
c)  administracyjno-socjalne, w szczególności administracyjny, statystyki i informacji medycznej oraz socjalny,
d)  gospodarcze, w szczególności kuchnia i pralnia,
e)  techniczne, w szczególności kotłownia i centralna dezynfektornia - stacja przygotowania łóżek;
  7)   brudownik - pomieszczenie w zakładzie opieki zdrowotnej służące do opróżniania, dezynfekowania, przechowywania kaczek i basenów lub niszczenia tego rodzaju pojemników jednorazowego użytku oraz składowania brudnej bielizny, wyposażone w myjnię-dezynfektor oraz w wentylację mechaniczną wyciągową;
  8)   pomieszczenie porządkowe - pomieszczenie służące do przechowywania środków czystości oraz preparatów myjąco-dezynfekcyjnych, a także przygotowywania roztworów roboczych oraz mycia i dezynfekcji sprzętu stosowanego do utrzymywania czystości, a w przychodniach liczących nie więcej niż 6 gabinetów badań lekarskich, służące również do zbierania brudnej bielizny i odpadów, wyposażone w zlew i armaturę;
  9)   izolatka - zespół pomieszczeń w zakładzie opieki zdrowotnej zamkniętej przeznaczonych dla pobytu pacjenta, spełniający wymagania określone w § 24;
  10)  śluza szatniowa - zespół pomieszczeń w zakładzie opieki zdrowotnej zamkniętej, spełniający wymagania określone w § 26;
  11)  poczekalnia pacjentów - pomieszczenie organizowane przed gabinetami, w których przeprowadzane są badania lub zabiegi;
  12)  sterylizacja - proces, w wyniku którego zostają zniszczone wszystkie chorobotwórcze czynniki biologiczne oraz ich formy przetrwalnikowe przez zastosowanie czynników fizycznych lub chemicznych;
  13)  dezynfekcja - proces, w wyniku którego zostają zniszczone formy wegetatywne drobnoustrojów za pomocą metod fizycznych, chemicznych lub biologicznych;
  14)  modularna szerokość pokoju łóżkowego - szerokość pomieszczenia umożliwiająca optymalne ustawienie w nim łóżek, przyjęta jako moduł projektowy;
  15)  węzeł komunikacji pionowej - klatkę schodową wraz z co najmniej jednym dźwigiem osobowym, dostępnym ze wspólnego holu;
  16)  śluza umywalkowo-fartuchowa - pomieszczenie spełniające wymagania określone w § 25;
  17)  kabina higieny osobistej - wyodrębnione pomieszczenie wyposażone w bidet, miskę ustępową i umywalkę;
  18)  gabinet diagnostyczno-zabiegowy - pomieszczenie służące do wykonywania zabiegów diagnostycznych lub terapeutycznych o powierzchni co najmniej 15,0 m2;
  19)  gabinet lekarski - pomieszczenie przeznaczone do badania lekarskiego pacjenta;
  20)  gabinet przygotowawczo-zabiegowy - pomieszczenie służące do przygotowania dziecka do badania lekarskiego oraz przeznaczone do wykonywania zabiegów diagnostycznych lub terapeutycznych.

Rozdział 2

Wymagania ogólnoprzestrzenne


§ 12. 1. Zakład opieki zdrowotnej powinien stanowić samodzielny budynek lub zespół budynków.
2. Dopuszcza się lokalizowanie zakładu opieki zdrowotnej w budynku o innym przeznaczeniu, pod warunkiem:
  1)   całkowitej izolacji zakładu opieki zdrowotnej zamkniętej od innych użytkowników budynku;
  2)   całkowitej izolacji przychodni od użytkowników w budynku mieszkalnym;
  3)   całkowitej izolacji przychodni od użytkowników w budynkach użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego i innych, z wyłączeniem węzłów komunikacji pionowej i poziomej w tym budynku wspólnych dla wszystkich użytkowników, niebędących komunikacją wewnętrzną zakładu opieki zdrowotnej.
3. Pomieszczenia zakładu opieki zdrowotnej przeznaczone na pobyt ludzi, w szczególności pokoje chorych, nie powinny znajdować się poniżej poziomu terenu urządzonego przy budynku.
4. Dopuszcza się lokalizowanie poniżej poziomu terenu urządzonego przy budynku pomieszczeń o charakterze gospodarczym, technicznym, zaopatrzenia medycznego, diagnostycznym (w szczególności pomieszczeń: administracyjnych, socjalnych, laboratorium medycznego, rtg, usg, rezonansu magnetycznego, medycyny nuklearnej, tomografii komputerowej, rehabilitacji), pod warunkiem uzyskania zgody państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego.

§ 13. Zespoły pomieszczeń stanowiących działy lub oddziały łóżkowe szpitala, z wyjątkiem działu administracyjno-socjalnego, nie mogą być przechodnie.

§ 14. Kształt i powierzchnia pomieszczenia powinny umożliwiać prawidłowe rozmieszczenie, zainstalowanie i użytkowanie urządzeń, aparatury i sprzętu, stanowiących jego niezbędne funkcjonalne wyposażenie.

§ 15. 1. Podłogi pomieszczeń, w tym również ciągów komunikacyjnych przeznaczonych dla ruchu pacjentów, lokalizowanych na tej samej kondygnacji, powinny znajdować się na jednym poziomie.
2. W obiektach przebudowywanych dopuszcza się zróżnicowanie poziomu podłóg pomieszczeń położonych na tej samej kondygnacji, pod warunkiem zastosowania pochylni o nachyleniu określonym w przepisach prawa budowlanego lub odpowiednich urządzeń umożliwiających dostęp do pomieszczeń zakładu opieki zdrowotnej osobom niepełnosprawnym.

§ 16. 1. W zakładach opieki zdrowotnej nie mogą być stosowane zsypy dla odpadów, brudnej bielizny lub innych materiałów.
2. W uzasadnionych przypadkach, w szczególności wynikających z warunków technicznych, państwowy wojewódzki inspektor sanitarny może wyrazić zgodę na zastosowanie w szpitalu zsypów brudnej bielizny.

Rozdział 3

Wymagania dla niektórych pomieszczeń i urządzeń


§ 17. 1. W głównym holu wejściowym zakładu opieki zdrowotnej powinny znajdować w szczególności:
  1)   miejsce dla okryć wierzchnich osób przychodzących;
  2)   punkt informacyjny lub informacyjno-rejestracyjny;
  3)   miejsce na wózki dziecięce lub inwalidzkie.
2. Z głównego holu wejściowego powinien być zapewniony dostęp do ustępów.
3. Pomieszczenia lub miejsca, o których mowa w ust. 1 i 2, powinny być zlokalizowane w sposób umożliwiający swobodny dostęp dla osób niepełnosprawnych, w tym poruszających się na wózkach inwalidzkich.

§ 18. Pokoje łóżkowe mogą być przeznaczone dla pobytu stałego nie więcej niż 5 pacjentów.

§ 19. Powierzchnia pokoi łóżkowych w zależności od oddziału powinna wynosić:
  1)   w przypadku oddziału o zunifikowanym układzie przestrzennym, w tym pododdziałów dla dzieci starszych:
a)  pokoju 1-łóżkowego - co najmniej 12,0 m2,
b)  pokoju 2-łóżkowego - co najmniej 14,0 m2,
c)  pokoju 3-5-łóżkowego - co najmniej 6,0 m2 na 1 łóżko;
  2)   w przypadku oddziału położniczego:
a)  w systemie "matka z dzieckiem":
–  pokoju 1-łóżkowego - co najmniej 14,0 m2,
–  pokoju 2-łóżkowego - co najmniej 18,0 m2,
b)  w systemie korespondencyjnym:
–  pokoju 3-łóżkowego matek - co najmniej 18,0 m2,
–  pokoju 7-łóżkowego noworodków - co najmniej 18,0 m2;
  3)   w przypadku oddziału dziecięcego i noworodkowego:
a)  pokoje dla dzieci młodszych (do 3 lat):
–  pokoju 1-łóżkowego - co najmniej 8,0 m2,
–  pokoju 2-łóżkowego - co najmniej 10,0 m2,
–  pokoju 3-łóżkowego - co najmniej 14,0 m2,
–  pokoju 4-łóżkowego - co najmniej 18,0 m2,
b)  na każde stanowisko noworodka należy przyjmować:
–  w pokoju noworodków obserwowanych i wcześniaków - 5,0 m2,
–  w pokoju intensywnej opieki noworodka - 10,0 m2;
  4)   w przypadku oddziału intensywnej terapii:
a)  pokój 1-stanowiskowy - co najmniej 18,0 m2,
b)  pokój wielostanowiskowy - co najmniej 16,0 m2 na 1 stanowisko;
  5)   w przypadku intensywnego nadzoru kardiologicznego - co najmniej 14,0 m2 na każde łóżko;
  6)   w przypadku pokoi dializ łącznie ze stanowiskiem nadzoru pielęgniarskiego:
a)  pokój 1-stanowiskowy - co najmniej 14,0 m2,
b)  pokój 2-stanowiskowy - co najmniej 24,0 m2,
c)  pokój wielostanowiskowy - co najmniej 10,0 m2 na 1 stanowisko.

§ 20. W każdym oddziale powinien być co najmniej jeden pokój jednoosobowy z węzłem sanitarnym lub izolatka.

§ 21. Łóżka w pokojach pacjentów powinny być dostępne z trzech stron, w tym z dwóch dłuższych.

§ 22. Odstępy między łóżkami powinny umożliwić swobodny dostęp do pacjentów i wynosić co najmniej 0,7 m, a od ściany zewnętrznej - co najmniej 0,8 m.

§ 23. Modularna szerokość pokoju łóżkowego powinna umożliwiać wyprowadzenie każdego łóżka bez konieczności przesuwania innych łóżek.

§ 24. 1. Izolatka w zakładzie opieki zdrowotnej zamkniętej składa się z:
  1)   pomieszczenia pobytu pacjenta, o powierzchni co najmniej 8,0 m2;
  2)   pomieszczenia higieniczno-sanitarnego wyposażonego co najmniej w miskę ustępową, umywalkę z baterią uruchamianą bez kontaktu z dłonią, natrysk i płuczkę-dezynfektor basenów, dostępnego z pomieszczenia pobytu pacjenta;
  3)   śluzy umywalkowo-fartuchowej pomiędzy pomieszczeniem pobytu pacjenta a ogólną drogą komunikacyjną.
2. Izolatka powinna być wyposażona w wentylację wymuszoną działającą na zasadzie podciśnienia (ciśnienie w izolatce niższe niż na korytarzu i w śluzie).

§ 25. Śluza umywalkowo-fartuchowa powinna być wyposażona w:
  1)   umywalkę;
  2)   miejsca na ubrania z zachowaniem rozdziału ubrań czystych i brudnych;
  3)   dozownik z mydłem w płynie;
  4)   dozownik ze środkiem dezynfekcyjnym uruchamianym bez kontaktu z dłonią;
  5)   pojemnik na ręczniki jednorazowego użycia oraz pojemnik na zużyte ręczniki;
  6)   zamykany pojemnik na brudną bieliznę.

§ 26. 1. Śluza szatniowa składa się z:
  1)   szatni brudnej - przeznaczonej do rozebrania się z ubrania prywatnego lub szpitalnego, wyposażonej w szafkę ubraniową z wydzieloną częścią na obuwie;
  2)   szatni czystej (ubieralni) - przeznaczonej do ubrania w czyste ubranie oraz obuwie służące do poruszania się w strefie, do której będzie wchodził pracownik, wyposażonej w:
a)  obuwie nadające się do mycia i dezynfekcji,
b)  regał na obuwie,
c)  regał na czyste ubrania;
  3)   pomieszczenia higieniczno-sanitarnego znajdującego się pomiędzy szatnią czystą i brudną, w skład którego wchodzą: ustęp, natrysk i umywalka.
2. Dla śluzy szatniowej powierzchnię ustala się, przyjmując co najmniej 0,3 m2 wolnej powierzchni dla każdej szatni na jednego pracownika korzystającego z tej śluzy.

§ 27. 1. Pomieszczenia higieniczno-sanitarne na oddziałach łóżkowych mogą być:
  1)   zbiorowe - dla odcinka pielęgnacyjnego lub
  2)   indywidualne - przy pokojach.
2. Pomieszczenia higieniczno-sanitarne, o których mowa w ust. 1, powinny być wyposażone w:
  1)   ustęp;
  2)   umywalkę;
  3)   natrysk.
3. Zbiorowe pomieszczenia higieniczno-sanitarne, o których mowa w ust. 1 pkt 1, powinny być odrębne dla kobiet i mężczyzn.
4. Do ustalenia liczby urządzeń sanitarnych w oddziałach łóżkowych stosuje się następujące wskaźniki:
  1)   co najmniej 1 miska ustępowa i co najmniej 1 pisuar na 20 mężczyzn;
  2)   co najmniej 1 miska ustępowa na 10 kobiet;
  3)   co najmniej 1 natrysk na 20 osób;
  4)   co najmniej 1 umywalka na 10 osób.
5. W przychodniach liczących nie więcej niż 6 gabinetów diagnostyczno-zabiegowych, niezależnie od liczby kondygnacji, powinien być co najmniej 1 ustęp wspólny dla wszystkich pacjentów, dostosowany dla osób niepełnosprawnych.
6. W przychodniach liczących 7-10 gabinetów diagnostycznych lub diagnostyczno-zabiegowych, niezależnie od liczby kondygnacji, powinien być co najmniej 1 ustęp dostosowany dla osób niepełnosprawnych oraz co najmniej 1 ustęp wyposażony w miskę ustępową i umywalkę.

§ 28. W zakładzie opieki zdrowotnej zamkniętej, w strukturze którego funkcjonuje oddział dziecięcy, powinny znajdować się co najmniej jedna szatnia i co najmniej jedno pomieszczenie higieniczno-sanitarne dla rodziców lub opiekunów.

§ 29. 1. Każdy pokój łóżkowy na oddziale szpitalnym powinien być wyposażony w umywalkę z ciepłą i zimną wodą, dozownik na mydło w płynie oraz pojemniki na ręczniki jednorazowego użycia, z wyjątkiem pokoju wyposażonego w śluzę umywalkowo-fartuchową lub węzeł sanitarny.
2. Wymaganie, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy oddziału psychiatrycznego.

§ 30. W zakładach opieki zdrowotnej zamkniętej należy zapewnić pomieszczenia przeznaczone do przygotowywania lub dystrybucji posiłków i napojów spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych.

§ 31. 1. W zakładzie opieki zdrowotnej zamkniętej powinny znajdować się:
  1)   co najmniej jedno pomieszczenie porządkowe;
  2)   pomieszczenia lub wydzielone miejsca do składowania bielizny czystej;
  3)   pomieszczenia lub wydzielone miejsca do składowania bielizny brudnej;
  4)   pomieszczenie lub wydzielone miejsce na odpady.
2. Wydzielone miejsce, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, nie może znajdować się w pomieszczeniu, w którym znajdują się wydzielone miejsca, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4.

§ 32. Dla pracowników zakładu opieki zdrowotnej należy zorganizować pomieszczenia higieniczno-sanitarne na zasadach określonych w przepisach o bezpieczeństwie i higienie pracy.

§ 33. 1. Przestrzeń ładunkowa środków przeznaczonych do transportu żywności albo bielizny, z wyłączeniem opakowań jednorazowych, powinna być zamknięta, odpowiednio do rodzaju ładunku.
2. Przestrzeń ładunkowa środków przeznaczonych do transportu zwłok powinna być zamknięta.
3. Środki, o których mowa w ust. 1 i 2, powinny być wykonane z materiałów umożliwiających mycie i dezynfekcję.

§ 34. Meble w zakładzie opieki zdrowotnej powinny umożliwiać ich mycie oraz dezynfekowanie. Nie dotyczy to mebli w pomieszczeniach administracyjno-biurowych.

§ 35. W zakładzie opieki zdrowotnej zamkniętej należy zapewnić co najmniej jedno pomieszczenie przeznaczone do mycia i dezynfekcji w szczególności środków przeznaczonych do transportu.

§ 36. 1. W zakładzie opieki zdrowotnej należy zapewnić stałe zaopatrzenie w narzędzia i materiały sterylne.
2. W zależności od przyjętych rozwiązań lokalnych materiały sterylne mogą być dostarczane bądź ze sterylizatorni zlokalizowanej poza zaopatrywanym obiektem posiadającej system zarządzania jakością (ISO lub GMP) i gwarantującej wykonanie wyrobu sterylnego, bądź z centralnej sterylizatorni zorganizowanej w ramach zaopatrywanego zakładu.
3. Wymagań określonych w ust. 1 i 2 nie stosuje się w odniesieniu do żłobka.

Rozdział 4

Wymagania ogólnobudowlane


§ 37. 1. Podłogi powinny być wykonane z materiałów umożliwiających ich mycie i dezynfekcję.
2. Przepis ust. 1 nie dotyczy działów administracyjno-socjalnych.
3. Połączenie ścian z podłogami powinno zostać wykonane w sposób bezszczelinowy, umożliwiający jego mycie i dezynfekcję.

§ 38. W pomieszczeniach wymagających częstej dezynfekcji lub utrzymania aseptyki ściany na całej wysokości powinny być wykończone materiałami umożliwiającymi ich mycie i dezynfekcje.

§ 39. Ściany wokół umywalek i zlewozmywaków powinny być wykończone w sposób zabezpieczający ścianę przed zawilgoceniem.

§ 40. W przypadku konieczności zastosowania sufitów podwieszonych w pomieszczeniach o podwyższonych wymaganiach higienicznych, w szczególności w salach operacyjnych, zabiegowych i porodowych, pokojach łóżkowych na oddziałach anestezjologii i intensywnej opieki, pooperacyjnych, oparzeniowych, pomieszczeniach przeznaczonych do pobierania i przerobu krwi w centrum krwiodawstwa i krwiolecznictwa, sufity te powinny być wykonane w sposób zapewniający szczelność i gładkość powierzchni.

§ 41. 1. Szerokość drzwi, przez które może odbywać się ruch pacjentów na łóżkach, powinna wynosić co najmniej 1,1 m.
2. W przypadku konieczności stosowania drzwi szerszych niż określone w ust. 1, w szczególności w przypadku pracowni rentgenowskich lub ciągów komunikacyjnych, należy stosować drzwi co najmniej półtoraskrzydłowe, z tym że część szersza powinna mierzyć co najmniej 1,1 m.

§ 42. 1. W zakładzie opieki zdrowotnej mogą być instalowane drzwi przesuwne, obrotowe oraz wahadłowe przezierne, pod warunkiem spełnienia wymagania prawa budowlanego w zakresie przepisów o drogach ewakuacyjnych.
2. Konstrukcja drzwi przesuwnych powinna zapewniać ich szczelność oraz umożliwiać dezynfekcję drzwi wraz z prowadnicami.

Rozdział 5

Oświetlenie dzienne


§ 43. Pokoje łóżkowe powinny mieć zapewniony bezpośredni dostęp światła dziennego.

§ 44. Jeżeli orientacja okien pomieszczeń przeznaczonych do pobytu ludzi może powodować nadmierne naświetlenie tych pomieszczeń, powinny być zainstalowane urządzenia zabezpieczające przed nadmierną penetracją promieni słonecznych i przegrzewaniem. Urządzenia te muszą być łatwe do utrzymania w czystości oraz nie mogą powodować gromadzenia się w nich zanieczyszczeń.

Rozdział 6

Wymagania dotyczące instalacji


§ 45. 1. Pomieszczenia, w których są wykonywane badania lub zabiegi, powinny być wyposażone w umywalki.
2. Umywalki z bateriami ciepłej i zimnej wody uruchamiane bez kontaktu z dłonią należy instalować w szczególności w gabinetach diagnostyczno-zabiegowych, śluzach i pomieszczeniach przygotowania lekarzy w bloku operacyjnym.
3. Pomieszczenia, o których mowa w ust. 2, oraz pomieszczenia, w których udzielane są świadczenia zdrowotne przy użyciu narzędzi i sprzętu wielokrotnego użycia, niezależnie od umywalek, powinny być wyposażone w zlew co najmniej jednokomorowy.
4. Wymagań określonych w ust. 1 i 3 nie stosuje się, gdy stanowiska mycia rąk personelu oraz narzędzi i sprzętu wielokrotnego użytku są zorganizowane w oddzielnym pomieszczeniu przy tym gabinecie.

§ 46. W pomieszczeniach zakładu opieki zdrowotnej nie dopuszcza się instalowania wanien stałych, z wyjątkiem wanien przeznaczonych dla celów terapeutycznych.

§ 47. Instalacja grzejnika powinna umożliwiać utrzymanie w czystości grzejnika, ściany i podłogi.

§ 48. W blokach operacyjnych, pomieszczeniach do izolacji zakażonych chorych i pomieszczeniach dla pacjentów o obniżonej odporności należy stosować wentylację nawiewno-wywiewną lub klimatyzację zapewniającą parametry jakości powietrza dostosowane do funkcji tych pomieszczeń.

§ 49. W salach operacyjnych oraz innych pomieszczeniach, gdzie stosowany jest podtlenek azotu, nawiew powietrza powinien odbywać się górą, a wyciąg powietrza w 20 % górą i w 80 % dołem. Rozmieszczenie punktów nawiewu nie może powodować przepływu powietrza od strony głowy pacjenta przez pole operacyjne.

§ 50. Instalacje i urządzenia wentylacji mechanicznej i klimatyzacji powinny podlegać okresowemu czyszczeniu nie rzadziej niż co 24 miesiące. Dokonanie tych czynności powinno być udokumentowane.

§ 51. 1. Źródłem zaopatrzenia w wodę dla zakładu opieki zdrowotnej są: zaopatrzenie z sieci wodociągowej lub własne ujęcie.
2. Zakład opieki zdrowotnej zamkniętej powinien posiadać rezerwowe źródło zaopatrzenia w wodę, zapewniające co najmniej jej 12-godzinny zapas.

§ 52. Rezerwowymi źródłami zaopatrzenia zakładu opieki zdrowotnej zamkniętej w energię elektryczną powinien być agregat prądotwórczy wyposażony w funkcję autostartu, zapewniający co najmniej 30 % potrzeb mocy szczytowej, a także zasilacze bezprzerwowe z odpowiednim podtrzymaniem zasilania i ewentualnie baterie akumulatorów.

Rozdział 7

Przepisy przejściowe i końcowe


§ 53. 1. Zakład opieki zdrowotnej:
  1)   prowadzący działalność w dniu wejścia w życie rozporządzenia,
  2)   który po dniu wejścia w życie rozporządzenia będzie prowadził działalność w pomieszczeniach, w których w okresie 12 miesięcy przed tym dniem prowadził działalność inny zakład opieki zdrowotnej
- niespełniający wymagań określonych w jego przepisach, dostosuje pomieszczenia i urządzenia do tych wymagań.
2. Zakład opieki zdrowotnej zamkniętej, o którym mowa w ust. 1, dostosuje pomieszczenia i urządzenia do wymagań określonych w rozporządzeniu do dnia 31 grudnia 2012 r.
3. Zakład opieki zdrowotnej, o którym mowa w ust. 1, inny niż zakład opieki zdrowotnej zamkniętej, dostosuje pomieszczenia i urządzenia do wymagań określonych w rozporządzeniu do dnia 31 grudnia 2008 r.
4. Kierownik zakładu, o którym mowa w ust. 1, przedstawi, w terminie do dnia 30 czerwca 2007 r., organowi prowadzącemu rejestr, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej, program dostosowania zakładu opieki zdrowotnej do wymagań określonych w przepisach rozporządzenia, zwany dalej "programem", zaopiniowany przez właściwego inspektora sanitarnego, a w odniesieniu do szpitali - przez państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego.
5. W odniesieniu do zakładów opieki zdrowotnej utworzonych przez:
  1)   ministra właściwego do spraw wewnętrznych - program opiniuje Państwowy Inspektor Sanitarny Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji;
  2)   Ministra Obrony Narodowej - program opiniuje Wojskowy Inspektor Sanitarny.
6. Pomieszczenia, których budowę rozpoczęto i nie zakończono przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, niespełniające wymagań określonych w jego przepisach, zostaną dostosowane do tych wymagań w terminie do dnia:
  1)   31 grudnia 2012 r. - w przypadku gdy w pomieszczeniach tych prowadzona będzie działalność zakładu opieki zdrowotnej zamkniętej;
  2)   31 grudnia 2008 r. - w przypadku innego zakładu opieki zdrowotnej niż określony w pkt 1.
7. Przepisy ust. 4 i 5 stosuje się odpowiednio do pomieszczeń, o których mowa w ust. 6. Obowiązanym do przedstawienia programu jest kierownik zakładu opieki zdrowotnej, a w razie braku kierownika - inwestor.

§ 54. 1. Programy dostosowania zakładu opieki zdrowotnej określone w przepisach dotychczasowych stają się z dniem wejścia w życie rozporządzenia programami w rozumieniu § 53 ust. 4.
2. Kierownik zakładu opieki zdrowotnej dostosuje program, o którym mowa w ust. 1, do wymagań określonych w rozporządzeniu i w terminie do dnia 30 czerwca 2007 r. przedstawi go organowi prowadzącemu rejestr, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej.

§ 55. Dla zakładów opieki zdrowotnej wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej, przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, dopuszcza się zmniejszenie powierzchni określonych w § 19 oraz w załączniku nr 2 do rozporządzenia w ust. 5 i 8 o 10 %.

§ 56. Traci moc rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 czerwca 2005 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 116, poz. 985 i Nr 250, poz. 2115).

§ 57. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Minister Zdrowia: Z. Religa
______
1)   Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej - zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. Nr 131, poz. 924).
2)   Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1992 r. Nr 63, poz. 315, z 1994 r. Nr 121, poz. 591, z 1995 r. Nr 138, poz. 682, z 1996 r. Nr 24, poz. 110, z 1997 r. Nr 104, poz. 661, Nr 121, poz. 769 i Nr 158, poz. 1041, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, Nr 117, poz. 756 i Nr 162, poz. 1115, z 1999 r. Nr 28, poz. 255 i 256 i Nr 84, poz. 935, z 2000 r. Nr 3, poz. 28, Nr 12, poz. 136, Nr 43, poz. 489, Nr 84, poz. 948, Nr 114, poz. 1193 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 5, poz. 45, Nr 88, poz. 961, Nr 100, poz. 1083, Nr 111, poz. 1193, Nr 113, poz. 1207, Nr 126, poz. 1382, 1383 i 1384 i Nr 128, poz. 1407, z 2002 r. Nr 113, poz. 984, z 2003 r. Nr 45, poz. 391, Nr 124, poz. 1151 i 1152, Nr 171, poz. 1663, Nr 213, poz. 2081 i Nr 223, poz. 2215, z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 i Nr 273, poz. 2703, z 2005 r. Nr 164, poz. 1365, Nr 169, poz. 1420, Nr 239, poz. 2020 i Nr 249, poz. 2104 oraz z 2006 r. Nr 75, poz. 518, Nr 143, poz. 1032 i Nr 191, poz. 1410.

ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK Nr 1 

WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAĆ POD WZGLĘDEM FACHOWYM I SANITARNYM POMIESZCZENIA I URZĄDZENIA SZPITALA

I. Oddział przyjęć i pomocy doraźnej

1. Oddział przyjęć i pomocy doraźnej powinien posiadać bezpośrednie zadaszone wejście z dojazdem umożliwiającym podjazd co najmniej dla jednego pojazdu.
2. W skład oddziału przyjęć powinny wchodzić:
  1)   punkt rejestracji pacjentów i poczekalnia;
  2)   pomieszczenie zapewniające wykonywanie doraźnych zabiegów;
  3)   pomieszczenie zapewniające przeprowadzenie badań związanych z przyjęciem pacjenta do szpitala;
  4)   co najmniej jedna łazienka wyposażona w wózek-wannę dostępna dla osób niepełnosprawnych;
  5)   co najmniej 1 ustęp dla pacjentów przystosowany dla niepełnosprawnych;
  6)   pomieszczenia gospodarczo-magazynowe przeznaczone w szczególności do przechowywania czystej, brudnej bielizny, sprzętu medycznego i czasowego depozytu.
3. Jeżeli nie organizuje się osobnego oddziału przyjęć dla oddziału położnictwa, w ramach oddziału należy zapewnić osobne pomieszczenie przyjęć dla kobiet ciężarnych.
4. W oddziale powinna być zapewniona możliwość krótkotrwałej izolacji pacjenta, u którego stwierdzono chorobę zakaźną lub z podejrzeniem zachorowania na chorobę zakaźną. Izolacja może się odbywać w oddzielnym pomieszczeniu, a w przypadku gdy dział składa się co najmniej z 3 gabinetów, w gabinecie, w którym przeprowadzono badanie pacjenta.
5. W przypadku gdy dział jest również miejscem przyjmowania dzieci, co najmniej jedno pomieszczenie oraz łazienka muszą być wyposażone w sposób dostosowany do przyjmowania dziecka.

II. Oddziały szpitalne (łóżkowe) zunifikowane

1. Oddział szpitalny jest miejscem pobytu pacjenta w czasie jego hospitalizacji.
2. Odcinek szpitalny składa się z zespołów pomieszczeń pielęgnacyjnych i ogólnych.
3. W skład zespołu pomieszczeń pielęgnacyjnych w szczególności wchodzą:
  1)   pokoje pacjentów;
  2)   punkt pielęgniarski z pokojem przygotowawczym pielęgniarskim;
  3)   gabinet diagnostyczno-zabiegowy;
  4)   łazienka pacjentów, w której skład wchodzą: umywalka, miska ustępowa, natrysk i wózek-wanna;
  5)   pomieszczenia higieniczno-sanitarne pacjentów przy pokojach chorych lub zbiorowych, przy czym co najmniej jedna kabina ustępowa z umywalką powinna być dostępna dla pacjentów niepełnosprawnych na wózkach inwalidzkich;
  6)   brudownik.
4. W skład zespołu pomieszczeń ogólnych w szczególności wchodzą:
  1)   pokoje pracowników medycznych i administracyjnych;
  2)   kuchenka oddziałowa;
  3)   magazyn sprzętu;
  4)   co najmniej jeden ustęp dla personelu;
  5)   co najmniej jeden ustęp dla odwiedzających;
  6)   pomieszczenie porządkowe.
5. Dopuszcza się wspólne korzystanie z zespołu pomieszczeń ogólnych przez różne oddziały.

III. Oddział anestezjologii i intensywnej terapii

1. Usytuowanie oddziału powinno zapewnić komunikację z zespołem operacyjnym, oddziałem ratunkowym lub oddziałem doraźnej pomocy, oddziałem przyjęć oraz z wszystkimi oddziałami łóżkowymi. Wejście do oddziału powinno prowadzić przez śluzę służącą do przekazania pacjenta, będącą równocześnie śluzą umywalkowo-fartuchową dla pracowników.
2. Stanowisko nadzoru pielęgniarskiego powinno zapewniać personelowi bezpośredni kontakt wzrokowy lub przy użyciu kamer z wszystkimi łóżkami, a w szczególności możliwość obserwacji twarzy pacjentów.
3. W oddziale powinna być urządzona izolatka dostępna z traktów komunikacji oddziału.
4. W oddziale powinien być magazyn sprzętu i aparatury.
5. Liczba łóżek na oddziale anestezjologii i intensywnej terapii powinna stanowić 2-5 % ogólnej liczby łóżek w szpitalu.
6. Oddział powinien być wyposażony w następującą aparaturę i sprzęt medyczny:
  1)   aparat do pomiaru ciśnienia tętniczego krwi metodą inwazyjną - 1 na 2 stanowiska intensywnej terapii;
  2)   elektryczne urządzenie do ssania - 1 na 3 stanowiska intensywnej terapii, ale nie mniej niż 2 w oddziale;
  3)   stymulator zewnętrzny - 1 na oddział oraz dodatkowe wyposażenie stanowiska intensywnej terapii;
  4)   urządzenie do pomiaru rzutu serca - 1 na 4 stanowiska intensywnej terapii;
  5)   aparat do hemodializy lub hemofiltracji maszynowej - 1 na oddział liczący co najmniej 8 stanowisk intensywnej terapii, jeżeli w szpitalu nie ma odcinka (stacji) dializ;
  6)   bronchofiberoskop - 1 na oddział;
  7)   aparat do monitorowania ciśnienia wewnątrzczaszkowego - 1 na oddział liczący co najmniej 6 stanowisk intensywnej terapii;
  8)   przyłóżkowy aparat rtg - 1 na oddział;
  9)   defibrylator z możliwością wykonania kardiowersji - 2 na oddział.
7. Stanowisko intensywnej terapii powinno być wyposażone w:
  1)   łóżko do intensywnej terapii;
  2)   respirator z możliwością regulacji stężenia tlenu w zakresie 21-100 %;
  3)   źródło tlenu, powietrza i próżni;
  4)   zestaw do intubacji i wentylacji (worek samorozprężalny);
  5)   sprzęt do szybkich oraz regulowanych przetoczeń płynów, w tym co najmniej 6 pomp infuzyjnych;
  6)   kardiomonitor;
  7)   pulsoksymetr;
  8)   kapnograf;
  9)   aparat do automatycznego pomiaru ciśnienia krwi metodą nieinwazyjną;
  10)  respirator transportowy;
  11)  materac do ogrzewania pacjentów w oddziale pediatrycznym - 2 na oddział;
  12)  fonendoskop.
8. Stanowisko znieczulenia powinno być wyposażone w:
  1)   aparat do znieczulenia ogólnego z respiratorem anestetycznym;
  2)   worek samorozprężalny i rurki ustno-gardłowe;
  3)   źródło tlenu, podtlenku azotu, powietrza i próżni;
  4)   urządzenie do ssania;
  5)   zestaw do intubacji dotchawicznej z rurkami intubacyjnymi i dwoma laryngoskopami;
  6)   defibrylator z możliwością wykonania kardiowersji - 1 na zespół połączonych ze sobą stanowisk znieczulenia lub wyodrębnioną salę operacyjną;
  7)   wyciąg gazów anestetycznych;
  8)   zasilanie elektryczne z systemem awaryjnym;
  9)   znormalizowany stolik (wózek) anestezjologiczny;
  10)  źródło światła;
  11)  sprzęt do dożylnego podawania leków;
  12)  fonendoskop lub dla dzieci stetoskop przedsercowy;
  13)  aparat do pomiaru ciśnienia krwi;
  14)  termometr;
  15)  pulsoksymetr;
  16)  monitor stężenia tlenu w układzie anestetycznym z alarmem wartości granicznych;
  17)  kardiomonitor;
  18)  kapnograf;
  19)  monitor zwiotczenia mięśniowego - 1 na 2 stanowiska znieczulenia;
  20)  monitor gazów anestetycznych - 1 na każde stanowisko znieczulenia wraz z dodatkowym wyposażeniem stanowiska znieczulenia;
  21)  sprzęt do inwazyjnego pomiaru ciśnienia krwi - 1 na 4 stanowiska znieczulenia;
  22)  urządzenie do ogrzewania płynów infuzyjnych;
  23)  urządzenie do ogrzewania pacjenta - 1 na 4 stanowiska;
  24)  sprzęt do szybkich oraz regulowanych przetoczeń płynów, w tym co najmniej 3 pompy strzykawkowe;
  25)  monitor głębokości znieczulenia - 1 na 2 stanowiska.
9. Aparatura anestezjologiczna stanowiska znieczulenia ogólnego z zastosowaniem sztucznej wentylacji płuc powinna być wyposażona ponadto w:
  1)   alarm nadmiernego ciśnienia w układzie oddechowym;
  2)   alarm rozłączenia w układzie oddechowym;
  3)   urządzenie ciągłego pomiaru częstości oddychania;
  4)   urządzenie ciągłego pomiaru objętości oddechowych.
10. Sala pooperacyjna powinna być wyposażona w:
  1)   wózek reanimacyjny i zestaw do konikotomii;
  2)   defibrylator z możliwością wykonania kardiowersji;
  3)   respirator z możliwością regulacji stężenia tlenu w zakresie 21-100 % - co najmniej 1 na salę pooperacyjną;
  4)   1 stanowisko nadzoru pooperacyjnego;
  5)   elektryczne urządzenia do ssania - 1 na 3 stanowiska nadzoru pooperacyjnego.
11. Stanowisko nadzoru pooperacyjnego w sali wybudzeń powinno być wyposażone w:
  1)   źródło tlenu, powietrza i próżni;
  2)   aparat do pomiaru ciśnienia krwi;
  3)   monitor EKG;
  4)   pulsoksymetr;
  5)   termometr.

IV. Oddział położnictwa i neonatologii

1. Pokoje łóżkowe powinny być urządzone co najmniej w jednym z systemów:
  1)   "matka z dzieckiem", w którym pokoje przeznaczone są dla maksymalnie dwóch matek i dwóch noworodków z możliwością wstawienia trzeciego łóżeczka dla noworodka, wyposażone w zespół urządzeń umożliwiających mycie i pielęgnację niemowląt;
  2)   korespondencyjnym, w którym pokój noworodków umieszczony jest pomiędzy dwoma pokojami matek i spełnia następujące wymagania:
a)  należy stosować przeszklenie ścian wewnętrznych między pokojami matek a pokojem noworodków, zapewniające kontakt wzrokowy i równocześnie izolację dźwiękową,
b)  pokój noworodków powinien być połączony drzwiami z pokojami matek i wyposażony w zestaw urządzeń do pielęgnacji noworodka,
c)  wejście do pokoju noworodków od strony korytarza powinno prowadzić przez śluzę umywalkowo-fartuchową,
d)  liczba łóżeczek w pokoju noworodków powinna być o jedno łóżeczko większa od sumy łóżek w sąsiadujących z nim pokojach matek.
2. W oddziale ginekologiczno-neonatologicznym powinny być wyodrębnione pokoje posiadające śluzy umywalkowo-fartuchowe dla noworodków obserwowanych, wcześniaków, intensywnej opieki noworodka oraz pomieszczenia dla noworodków wymagających opieki pośredniej i ciągłej.

V. Zespół porodowy

1. Zespół porodowy składa się z:
  1)   sali porodowej jednostanowiskowej lub
  2)   sali porodowej wielostanowiskowej, lub
  3)   co najmniej 1 pokoju łóżkowego przystosowanego do odbioru porodu.
2. Dla zespołu porodowego należy zapewnić salę operacyjną dla porodów rozwiązywanych cięciem cesarskim, wyposażoną w stanowisko resuscytacji noworodka.
3. Pracownicy powinni wchodzić do zespołu przez śluzę umywalkowo-fartuchową.
4. W zespole powinno znajdować się pomieszczenie przeznaczone dla położnic i noworodka w pierwszych godzinach życia, po porodach powikłanych.
5. Powierzchnia sali porodów rodzinnych oraz sali jednostanowiskowej powinna wynosić co najmniej 20,0 m2, a przy sali wielostanowiskowej co najmniej 18,0 m2 na jedno stanowisko.

VI. Oddział dziecięcy

1. W ramach oddziału dziecięcego w szpitalu ogólnym powinien być wydzielony pododdział lub odcinek dzieci:
  1)   młodszych do 3 lat;
  2)   starszych od 3 lat.
2. W oddziale dziecięcym powinna być co najmniej jedna izolatka.
3. W odcinku dzieci młodszych łóżka powinny znajdować się w zespołach 8-12-łóżkowych, wyposażonych w śluzę fartuchowo-umywalkową i punkt pielęgniarski.
4. Punkt pielęgniarski, o którym mowa w ust. 3, powinien być wyposażony w zestaw urządzeń umożliwiających mycie i pielęgnację niemowląt.
5. Ściany oddzielające pokoje łóżkowe w pododdziale dzieci młodszych, jak również ściany między pokojami i punktem pielęgniarskim, powinny być przeszklone w sposób umożliwiający ciągłą obserwację dzieci. W pododdziale dzieci młodszych drzwi do pokoi powinny być przeszklone.
6. Do szklenia ścianek, o których mowa w ust. 5, oraz okien należy używać szkła bezpiecznego.
7. W oddziale należy zapewnić dodatkowe łóżka w pokojach dzieci lub w odrębnym pomieszczeniu przeznaczone dla pobytu rodziców.
8. Okna, poza uchylnym skrzydłem górnym, powinny być zabezpieczone przed możliwością otworzenia przez dzieci.

VII. Stacja dializ

1. Stacja dializ powinna być wyposażona w szczególności w zespoły pomieszczeń przygotowawczych:
  1)   zespół pomieszczeń ze stanowiskiem do hemodializ, co najmniej z jednym pomieszczeniem wydzielonym do hemodializ pacjentów zakażonych wirusami przenoszonymi drogą krwiopochodną wraz z co najmniej jednym pomieszczeniem przygotowawczym;
  2)   dział przyjęć pacjentów, w skład którego wchodzą szatnia i punkt przyjęć oraz ustęp, w przypadku braku ustępu ogólnodostępnego w pobliżu;
  3)   zespół pomieszczeń zaplecza administracyjno-technicznego i socjalnego;
  4)   brudownik i pomieszczenia do regeneracji dializatorów, w przypadku gdy są reutylizowane.
2. Stacja dializ powinna być wyposażona w urządzenia do uzdatniania wody zlokalizowane w pobliżu pokoi dializ.
3. Dializy otrzewnowe mogą być wykonywane jedynie w wydzielonym na ten cel pomieszczeniu.
4. Stanowisko nadzoru pielęgniarskiego powinno zapewniać personelowi bezpośredni kontakt wzrokowy z pacjentami.

VIII. Oddział chorób zakaźnych

1. Wejście do oddziału powinno prowadzić przez śluzę umywalkowo-fartuchową umożliwiającą transport chorego na łóżku bez możliwości równoczesnego otwarcia drzwi wewnętrznych albo zastosowanie innego systemu zapobiegającego przenikaniu powietrza z oddziału na zewnątrz.
2. W oddziale chorób zakaźnych należy zapewnić co najmniej 3 izolatki.
3. Szatnia dla pracowników oddziału chorób zakaźnych nie może znajdować się w obrębie tego oddziału.
4. Oddział powinien być wyposażony w urządzenia audiowizualne umożliwiające kontakt chorego z odwiedzającym.

IX. Oddział chorób płuc i gruźlicy

Oddział chorób płuc i gruźlicy składa się z:
  1)   pomieszczeń przeznaczonych dla pacjentów z chorobami płuc i gruźlicą nieprątkujących spełniających wymagania określone w części II;
  2)   zespołu pomieszczeń dla pacjentów prątkujących z gruźlicą prątkujących spełniających wymagania określone w części VIII.

X. Oddział psychiatryczny

1. Oddział powinien mieć dostęp do terenu przeznaczonego na cele terapeutyczno-rekreacyjne.
2. Oddział powinien dysponować pomieszczeniami terapeutyczno-rehabilitacyjnymi oraz salą pobytu dziennego z jadalnią.
3. Drzwi wejściowe na oddział powinny być zabezpieczone w sposób uniemożliwiający niekontrolowane opuszczenie oddziału.
4. W pokojach łóżkowych drzwi powinny otwierać się na zewnątrz, a w przypadku otwierania do wewnątrz konstrukcja drzwi powinna umożliwiać ich otwarcie w przypadku zablokowania od wewnątrz pomieszczenia.
5. Okna w pokojach, w których przebywają pacjenci, powinny być oszklone od wewnątrz szkłem bezpiecznym. Okna powinny być zabezpieczone przed możliwością otworzenia przez pacjentów.
6. Ponadto w oddziale psychiatrycznym ogólnym:
  1)   poza częścią terapeutyczno-rehabilitacyjną powinny być wydzielone odcinki obserwacyjno-diagnostyczne lub pokoje obserwacyjne;
  2)   część obserwacyjno-diagnostyczna może być wyposażona w jednoosobową separatkę o powierzchni co najmniej 12,0 m2, spełniającą następujące wymagania:
a)  drzwi masywne metalowe lub drewniane wyłożone obustronnie odporną na niszczenie wykładziną, otwierające się na zewnątrz z okienkiem obserwacyjnym szklonym szkłem hartowanym, wyposażone w podwójny system zamykania od zewnątrz (zasuwa i zamek na klucz) bez klamki od wewnątrz,
b)  ściany i podłoga gładkie, jasne, wyłożone wykładziną oporną na zniszczenie,
c)  oświetlenie przez naświetle nad drzwiami zabezpieczone szkłem bezpiecznym; lampa i żarówka powinny być dostępne wyłącznie od zewnątrz pokoju,
d)  kanał wentylacji grawitacyjnej niedostępny dla osoby izolowanej,
e)  ogrzewanie podłogowe lub grzejnik we wnęce zasłoniętej trudnym do usunięcia ekranem metalowym uniemożliwiającym dostęp osoby izolowanej do grzejnika,
f)  pokój powinien posiadać własne pomieszczenie higieniczno-sanitarne wyposażone w miskę ustępową, natrysk i umywalkę odporne na umyślne zniszczenia,
g)  materac niepalny, odporny na niszczenie,
h)  system telewizji przemysłowej z kamerą niedostępną dla osoby izolowanej, zabezpieczoną przed uszkodzeniem;
  3)   w pokojach łóżkowych na odcinkach obserwacyjnych lub w pokojach obserwacyjnych wypusty instalacji elektrycznych, poza oświetleniem sufitowym, powinny znajdować się na zewnątrz tych pokoi od strony korytarza;
  4)   w pokojach łóżkowych, innych niż określone w pkt 3, można umieszczać tylko wyłączniki oświetlenia, natomiast pozostałe wypusty instalacji elektrycznych powinny znajdować się na zewnątrz tych pokoi.
7. Oddział psychiatryczny w szpitalu ogólnym powinien być zlokalizowany w osobnym pawilonie lub w wydzielonym skrzydle budynku szpitala, nie wyżej niż na drugiej kondygnacji nadziemnej.
8. Wymaganie, o którym mowa w ust. 7, nie dotyczy oddziałów w zakładach opieki zdrowotnej wpisanych do rejestru zakładów opieki zdrowotnej przed dniem wejścia w życie rozporządzenia.
9. Oddział psychiatryczny w szpitalu ogólnym powinien być ponadto wyposażony w:
  1)   osobny dział przyjęć, składający się z:
a)  poczekalni,
b)  boksu rejestracji,
c)  gabinetu badań lekarskich,
d)  łazienki;
  2)   co najmniej jeden gabinet przyjęć dla pacjentów z pobudzeniem psychoruchowym zagrażających bezpośrednio sobie lub innym.
10. Wymagania, o których mowa w ust. 3-9, nie dotyczą ośrodka leczenia uzależnień.

XI. Blok operacyjny

1. Pacjenci powinni być dowożeni do zespołu operacyjnego przez śluzę dla pacjenta, a pracownicy powinni przechodzić przez śluzy szatniowe.
2. W celu dostarczania do zespołu operacyjnego czystych materiałów zespół ten powinien być wyposażony w śluzę materiałową, wykorzystywaną równocześnie do krótkotrwałego ich przechowywania.
3. Dopuszcza się dostarczanie czystych materiałów do zespołu przez śluzę dla pacjenta.
4. W obrębie zespołu powinna być zachowana zasada rozdziału pracowników, pacjentów i materiału czystego od brudnego materiału zużytego, brudnych narzędzi, brudnej bielizny i odpadów pooperacyjnych.
5. Sala operacyjna powinna mieć bezpośrednie połączenie z częścią brudną zespołu dla usuwania zużytego materiału, z zachowaniem ruchu jednokierunkowego.
6. Dopuszcza się możliwość ewakuacji użytych narzędzi tą samą drogą, którą dostarcza się materiał czysty i sterylny, pod warunkiem zastosowania szczelnych opakowań transportowych.
7. Pracownicy powinni wchodzić do sal operacyjnych przez pomieszczenie przygotowawcze personelu, wyposażone w stanowisko chirurgicznego mycia rąk, a dla pacjentów należy urządzić pokój przygotowania chorego.
8. Dopuszcza się wspólne pomieszczenie lub wydzielone miejsce przygotowania pacjenta dla kilku sal operacyjnych.
9. Powierzchnia sali operacyjnej powinna wynosić co najmniej 35,0 m2.
10. W skład bloku wchodzą ponadto:
  1)   sala wybudzeń, o ile nie została zorganizowana poza blokiem operacyjnym;
  2)   pomieszczenia dla pracowników z węzłem sanitarnym;
  3)   magazyn sprzętu i aparatury;
  4)   magazyn brudniej bielizny;
  5)   pomieszczenie porządkowe.

XII. Centralna sterylizatornia

1. W szpitalu należy zapewnić stałe zaopatrzenie w materiały sterylne.
2. W zależności od przyjętych rozwiązań lokalnych materiały sterylne mogą być dostarczane bądź ze sterylizatorni zlokalizowanej poza zaopatrywanym obiektem, posiadającej system zarządzania jakością (ISO lub GMP) i gwarantującej wykonanie wyrobu sterylnego, bądź z centralnej sterylizatorni zorganizowanej w ramach zaopatrywanego zakładu.
3. W przypadku zaopatrywania zakładu ze sterylizatorni zlokalizowanej poza zakładem, w zakładzie powinno być pomieszczenie przeznaczone dla ekspedycji materiału skażonego oraz odbioru materiału sterylnego, jak również pomieszczenie wyposażone w myjnię-dezynfektor przeznaczoną do mycia wózków i innych elementów transportowych.
4. W przypadku urządzania centralnej sterylizatorni w ramach zakładu powinna ona być wyposażona w urządzenia do wyjaławiania sprzętu, aparatury, narzędzi, bielizny operacyjnej, materiałów opatrunkowych i innych elementów tego wymagających oraz dezynfekowania wózków i pojemników służących do transportu materiałów poddawanych sterylizacji.
5. Centralna sterylizatornia musi mieć dogodne połączenia z zespołem operacyjnym oraz mieć łatwy dostęp z innych jednostek organizacyjnych szpitala oraz w miarę możliwości z zewnątrz.
6. Transport materiałów sterylnych i skażonych między centralną sterylizatornią i oddziałami powinien odbywać się w szczelnych wózkach lub pojemnikach. Szczelność transportu powinna być dostosowana do stopnia czystości dróg transportowych.
7. Centralna sterylizatornia powinna być podzielona na trzy strefy:
  1)   brudną, przeznaczoną do przyjmowania, sortowania, mycia, dezynfekcji wstępnej i właściwej narzędzi chirurgicznych, aparatury medycznej, mycia i dezynfekcji wózków i elementów transportowych, gromadzenia narzędzi fabrycznie nowych oraz przechowywania zapasów środków dezynfekcyjnych i przygotowywania z nich roztworów roboczych;
  2)   czystą, przeznaczoną do suszenia wydezynfekowanych narzędzi i aparatury, przeglądania i składania bielizny operacyjnej, pakietowania zestawów operacyjnych i zabiegowych, załadunku przygotowanych wsadów do sterylizatorów, gromadzenia narzędzi fabrycznie nowych, tworzenia i archiwizacji dokumentacji procesów sterylizacji;
  3)   sterylną, przeznaczoną do wyładunku wysterylizowanych materiałów ze sterylizatorów, ich magazynowania i wydawania na oddziały szpitalne lub odbiorcom spoza szpitala.
8. Pakietowanie narzędzi i bielizny powinno odbywać się w oddzielnych pomieszczeniach.
9. Rozwiązanie przestrzenne powinno zapewniać ruch postępowy obrabianych materiałów od strefy brudnej do sterylnej.
10. Wejście personelu centralnej sterylizatorni ze strefy czystej do strefy brudnej i sterylnej powinno prowadzić przez śluzy umywalkowo-fartuchowe.
11. Przy śluzie między częścią czystą i brudną powinien być zainstalowany ustęp.
12. Między strefą sterylną a ogólnodostępną szpitala należy urządzić pomieszczenie wydawania materiałów sterylnych.
13. Wszystkie systemy technologiczne centralnej sterylizatorni (sterylizatory, myjnie, wózki, regały, pojemniki sterylizacyjne, tace) powinny być kompatybilne, zgodne z jednostką wsadu ustaloną w zakładzie.
14. Na terenie centralnej sterylizatorni między strefą brudną i pomieszczeniem wydawania należy zamontować przelotową myjnię-dezynfektor, przeznaczoną do mycia wózków i innych elementów transportowych. Dopuszcza się wykonanie w tym miejscu dwóch pomieszczeń: jednego do mycia i dezynfekcji manualnej (ręcznej) i drugiego do suszenia mytych sprzętów.
15. Między strefą brudną i czystą instaluje się przelotowe myjnie-dezynfektory w liczbie i z wyposażeniem uzasadnionym, przewidzianym procesem technologicznym.
16. W ścianie między strefą czystą i sterylną instaluje się sterylizatory przelotowe w liczbie i wielkości uzasadnionej przewidywanym procesem technologicznym, jednak nie mniej niż dwa sterylizatory parowe.
17. W przypadku stosowania sterylizacji gazowej sprzętu nieodpornego na działanie temperatury tlenkiem etylenu lub formaldehydem:
  1)   po stronie czystej należy wydzielić pomieszczenie przeznaczone do załadunku materiału;
  2)   po stronie wyładowczej sterylizatorów gazowych w strefie sterylnej powinno znajdować się pomieszczenie do degazacji sterylizowanych materiałów;
  3)   w pomieszczeniach, o których mowa w pkt 1 i 2, nie można przewidywać stałych stanowisk pracy.
18. W pomieszczeniach, o których mowa w ust. 14, należy zainstalować sygnalizatory przekroczenia dopuszczalnych stężeń tlenku etylenu na stanowiskach pracy.
19. Do sterylizacji tlenkiem etylenu na terenie szpitala można stosować wyłącznie sterylizatory zasilane z jednorazowego naboju z czynnikiem sterylizującym.
20. Do utylizacji tlenku etylenu należy stosować spalarkę tlenku etylenu lub katalizator.
21. Do zasilania wytwornic pary dla sterylizatorów parowych i myjni-dezynfektorów (do ostatecznego płukania) należy doprowadzić wodę oczyszczoną o parametrach określonych przez producenta urządzenia.
22. Stacja uzdatniania wody może być integralną częścią centralnej sterylizatorni lub może być zlokalizowana w odrębnym pomieszczeniu.
23. Przy doborze wydajności stacji uzdatniania wody należy uwzględnić ewentualne zasilanie z niej wodą uzdatnioną innych oddziałów szpitala (apteka, laboratoria, blok operacyjny, kuchnia mleczna, zakład diagnostyki obrazowej, stacja dializ, oddział urologii, pracownia badań i zabiegów endoskopowych).
24. Niezależnie od sterylizatorni centralnej w następujących działach powinny być zainstalowane urządzenia sterylizacyjne:
  1)   apteka;
  2)   laboratorium mikrobiologiczne;
  3)   poradnia stomatologiczna, o ile jest to uzasadnione.

XIII. Kuchnia

1. Kuchnia powinna być zlokalizowana w wydzielonym budynku lub wspólnym z pralnią, połączonym przejściem krytym lub tunelem podziemnym z blokiem łóżkowym szpitala oraz oddziałami mieszczącymi się w wydzielonych pawilonach lub w skrzydle zespołu głównego.
2. Dopuszcza się lokalizację kuchni w zespole głównym szpitala pod warunkiem zapewnienia bezkolizyjnej obsługi technicznej związanej z tą technologią i niepowodującej uciążliwości, w tym zapachowych i hałasu.
3. W kuchni należy wyodrębnić następujące strefy:
  1)   magazynowania, w skład której wchodzi chłodnia;
  2)   obróbki brudnych produktów;
  3)   obróbki czystych produktów;
  4)   obróbki termicznej i schładzania;
  5)   ekspedycji posiłków lub porcjowania (system tacowy);
  6)   centralnego mycia naczyń stołowych oddziałowych (system tacowy);
  7)   administracyjno-socjalną.
4. W skład strefy administracyjno-socjalnej wchodzi w szczególności jadalnia personelu kuchni z miejscem do mycia naczyń, część szatniowa oraz ustępy.
5. W zespole kuchni powinno być wydzielone pomieszczenie z wejściem wyłącznie z zewnątrz, w którym odpadki poprodukcyjne z kuchni oraz pokonsumpcyjne będą magazynowane przed ich usuwaniem.
6. Do pomieszczeń magazynowych kuchni centralnej powinien być zapewniony dojazd dla samochodów dostawczych.
7. Dopuszcza się zaopatrywanie szpitala w posiłki wytwarzane poza zakładem. W takim przypadku na terenie szpitala powinna być co najmniej urządzona strefa dla przyjęcia wózków z pożywieniem oraz ich ekspedycji.
8. Dopuszcza się usytuowanie pomieszczeń kuchni poniżej poziomu otaczającego terenu. Obniżenie poziomu podłogi poniżej terenu wymaga uzyskania zgody państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, a w odniesieniu do zakładów opieki zdrowotnej utworzonych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych albo Ministra Obrony Narodowej odpowiednio - Państwowego Inspektora Sanitarnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji albo Wojskowego Inspektora Sanitarnego.

XIV. Pralnia

1. Brudna bielizna może być prana w pralni zlokalizowanej na terenie szpitala lub w pralni znajdującej się poza szpitalem, spełniającej wymagania sanitarnohigieniczne określone w niniejszej części.
2. Pralnia piorąca bieliznę szpitalną powinna:
  1)   mieć zapewnioną barierę higieniczną między stroną brudną i czystą poprzez fizyczny i funkcjonalny podział na strefę brudną i czystą w sposób, o którym mowa w ust. 6;
  2)   stosować technologię przystosowaną do prania bielizny szpitalnej.
3. Pralnia powinna być zlokalizowana w wydzielonym budynku lub wspólnym z kuchnią, połączonym przejściem krytym lub tunelem podziemnym z zespołem głównym szpitala oraz oddziałami mieszczącymi się w wydzielonych pawilonach.
4. Dopuszcza się pralnię zlokalizowaną w budynku głównym szpitala pod warunkiem zapewnienia bezkolizyjnej obsługi technicznej związanej z tą technologią.
5. Pomieszczenia pralni powinny być urządzone w sposób zapewniający zachowanie bariery higienicznej rozumianej jako całkowite wyeliminowanie stykania się bielizny czystej z brudną oraz pracowników z tych dwóch stref.
6. W pralni z barierą higieniczną powinny być urządzone:
  1)   strefa brudna - w której skład wchodzą pomieszczenia przyjmowania i składania brudnej bielizny, spłukiwania pieluch, załadunku bielizny do pralnic, pomieszczenia składowania środków piorących, przygotowywania roztworów piorących oraz ustępy;
  2)   strefa czysta - w której skład wchodzą pomieszczenia wyładunku bielizny z pralnic, suszenia, prasowania oraz sterylizacji bielizny noworodków i dzieci młodszych, mycia i dezynfekcji wózków (strona czysta), pomieszczenie składowania materiałów wypranych i zdezynfekowanych, pomieszczenie naprawy bielizny, pomieszczenie wydawania, pomieszczenia obsługi administracyjnej i zaplecza socjalnego oraz ustępy;
  3)   trójstopniowa śluza szatniowa usytuowana między strefą czystą i brudną oddzielająca oba obszary ścianami do pełnej wysokości pomieszczenia.
7. W ścianę dzielącą pralnię na dwie strefy wmontowane są urządzenia pralnicze z oddzielnymi otworami do załadowania i rozładowania odpowiednio w obszarze czystym i brudnym.
8. Maszyny pralnicze powinny być wyposażone w automatyczne systemy dozujące środki piorące i dezynfekcyjne oraz w urządzenia kontrolujące parametry procesu prania i dezynfekcji.
9. W pralni musi znajdować się dział mycia i dezynfekcji pojemników i wózków do transportu brudnej bielizny z zastosowaną barierą higieniczną oddzielającą strefę brudną od czystej. W ścianę dzielącą pomieszczenia powinny być wmontowane przelotowe automatyczne urządzenia myjąco-dezynfekcyjne przeznaczone do tego celu.
10. Strefa brudna i czysta pralni powinny być podłączone do oddzielnych zespołów wentylacyjnych. W strefie brudnej należy przewidywać podciśnienie w stosunku do strefy czystej.
11. Śluza między częścią brudną i czystą powinna składać się z szatni brudnej, zespołu sanitarnego z natryskiem, ustępem i umywalką, z baterią uruchamianą bez kontaktu z dłonią, oraz wyposażeniem do dezynfekcji rąk oraz szatni czystej.
12. Bielizna noworodków i dzieci młodszych musi być sterylizowana. Sterylizacja może odbywać się w centralnej sterylizatorni lub pralni. W tym przypadku w strefie czystej nie należy instalować urządzeń do jej sterylizowania.
13. W przypadku urządzenia w szpitalu pralni chemicznej powinna ona być zlokalizowana w strefie czystej, o której mowa w ust. 6 pkt 2.
14. Wydajność pralni określa się na podstawie norm zużycia bielizny przez jednostki organizacyjne szpitala zwiększone ewentualnie o ilość bielizny z innych zakładów opieki zdrowotnej.
15. Dopuszcza się sytuowanie pomieszczeń pralni poniżej poziomu otaczającego terenu. Obniżenie poziomu podłogi poniżej terenu wymaga uzyskania zgody państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, a w odniesieniu do zakładów opieki zdrowotnej utworzonych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych albo Ministra Obrony Narodowej odpowiednio - Państwowego Inspektora Sanitarnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji albo Wojskowego Inspektora Sanitarnego.

XV. Zakład patomorfologii

1. W skład zakładu patomorfologii wchodzą w szczególności:
  1)   prosektura (część sekcyjna);
  2)   pracownia histologiczna;
  3)   pracownia cytologiczna;
  4)   pomieszczenia administracyjno-socjalne (szatnia, ustępy, jadalnia).
2. Zakład patomorfologii powinien być zlokalizowany w wydzielonym budynku lub w budynku głównym szpitala.
3. Dojazd wózków ze zwłokami powinien prowadzić wewnętrznym korytarzem lub tunelem podziemnym. W zakładach wpisanych do rejestru zakładów opieki zdrowotnej przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, a także w zakładach do 50 łóżek, dopuszcza się odstępstwo od wymagania tunelu.
4. Do zakładu powinny prowadzić osobne wejścia dla personelu, przywożonych zwłok, rodziny zmarłego i wydawania zwłok.
5. Dojazd do sali wydawania zwłok nie może być widoczny z okien oddziałów łóżkowych, przychodni i innych części szpitala dostępnych dla pacjentów, z wyjątkiem obiektów istniejących, w których warunki lokalowe nie pozwalają na taką izolację.
6. Prosektura sekcyjna powinna być dostępna przez śluzę szatniową.
7. W skład laboratorium histopatologicznego i cytologicznego powinny wchodzić następujące pomieszczenia:
  1)   pracownia formalinowa;
  2)   pomieszczenia aparaturowe;
  3)   pracownia obróbki preparatów histologicznych;
  4)   pracownia mikroskopowa;
  5)   pracownia cytologiczna;
  6)   pracownia technik specjalnych (histochemicznych, immunohistochemicznych, immunocytochemicznych i innych);
  7)   pomieszczenia administracyjno-socjalne.
8. W szpitalu, który nie posiada prosektury, powinno być pomieszczenie chłodni, przygotowania i wydawania zwłok oraz kancelaria, a także ustęp dla interesantów.

ZAŁĄCZNIK Nr 2 

WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAĆ POD WZGLĘDEM FACHOWYM I SANITARNYM POMIESZCZENIA I URZĄDZENIA PRZYCHODNI

1. W przychodniach liczących nie więcej niż 6 gabinetów badań lekarskich dopuszcza się wspólne pomieszczenia dla wszystkich grup pacjentów z zachowaniem rozdziału czasowego przyjęć dzieci zdrowych.
2. W holu wejściowym do przychodni powinien być usytuowany punkt rejestracji.
3. W skład poradni, w której przyjmowane są dzieci, wchodzi gabinet badań bezpośrednio połączony z gabinetem przygotowawczo-zabiegowym. Dopuszcza się połączenie funkcji przygotowawczo-zabiegowych z pokojem pobierania prób do analiz pod warunkiem zachowania rozdziału czasowego i spełnienia wymagań określonych dla gabinetu przygotowawczo-zabiegowego.
4. W przychodni, w której udzielane są świadczenia zdrowotne dzieciom chorym, zdrowym i dorosłym z zastosowaniem rozdziału czasowego, dopuszcza się jeden gabinet badań lekarskich.
5. Powierzchnia powinna wynosić dla:
  1)   gabinetu badań lekarskich co najmniej 12,0 m2;
  2)   gabinetu przygotowawczo-zabiegowego, gabinetu zabiegowego, w którym nie wykonuje się znieczulenia ogólnego, z wyłączeniem gabinetów dentystycznych, co najmniej 15,0 m2;
  3)   gabinetu zabiegowego, w którym wykonuje się znieczulenie ogólne, co najmniej 20,0 m2;
  4)   gabinetu pobierania prób do analiz - co najmniej 6,0 m2.
6. W poradniach chirurgicznych powinien być urządzony osobny gabinet diagnostyczno-zabiegowy.
7. Gabinet badań ginekologicznych oraz poradnie, w których są udzielane świadczenia zdrowotne w dziedzinie urologii lub o charakterze inwazyjnym w zakresie dolnego odcinka przewodu pokarmowego, powinny mieć bezpośrednie połączenie z kabiną higieny osobistej.
8. Powierzchnia gabinetu dentystycznego powinna wynosić co najmniej 12,0 m2 przy zainstalowaniu jednego fotela dentystycznego i co najmniej 8,0 m2 na każdy następny fotel.
9. Sprężarki i pompy zasilające unity dentystyczne powinny być zlokalizowane w miejscu niezanieczyszczonym oraz w sposób niepowodujący hałasu ponadnormatywnego.

ZAŁĄCZNIK Nr 3 

WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAĆ POD WZGLĘDEM FACHOWYM I SANITARNYM POMIESZCZENIA I URZĄDZENIA ZESPOŁU OPIEKI DZIENNEJ I ZESPOŁU CHIRURGII JEDNEGO DNIA

I. Zespół opieki dziennej

1. Pokoje pobytu pacjentów mogą być wyposażone, w zależności od profilu, w:
  1)   łóżka lub
  2)   fotele wypoczynkowe w przypadku oddziału opieki dziennej o profilu diagnostycznym lub terapeutycznym.
2. Pokoje pobytu pacjentów w oddziale opieki dziennej dla dzieci powinny być wyposażone, poza miejscami dla dzieci, w fotele dla opiekunów.
3. Oddział opieki dziennej powinien, w zależności od potrzeb, posiadać:
  1)   pomieszczenia wymienione w części II ust. 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia;
  2)   szatnie odzieży wierzchniej dla pacjentów i osób towarzyszących;
  3)   poczekalnie.

II. Oddział chirurgii jednego dnia

1. Zespół chirurgii jednego dnia przeznaczony jest do udzielania świadczeń zdrowotnych o charakterze chirurgicznym w ciągu jednego dnia z możliwością czasowego pobytu w zespole nieprzekraczającego 24 godzin.
2. Do zespołu stosuje się odpowiednio wymagania określone w części I, II i XI załącznika nr 1 do rozporządzenia.

ZAŁĄCZNIK Nr 4 

WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAĆ POD WZGLĘDEM FACHOWYM I SANITARNYM POMIESZCZENIA I URZĄDZENIA CENTRUM KRWIODAWSTWA I KRWIOLECZNICTWA

I. Część ogólna

1. Układ funkcjonalny centrum krwiodawstwa i krwiolecznictwa, zwanego dalej "centrum", powinien zapewniać:
  1)   wydzieloną strefę przebywania dawców;
  2)   ciągi funkcjonalne w zakresie podstawowej działalności centrum;
  3)   grupowanie pomieszczeń i działów ze względu na powiązania funkcjonalne;
  4)   grupowanie pomieszczeń lub działów ze względu na szczególne wymagania techniczne (podobieństwo i nasycenie instalacyjne).
2. Przez podstawową działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, rozumie się rejestrację dawców, badania lekarskie i laboratoryjne, pobieranie krwi, preparatykę krwi i jej składników oraz ich przechowywanie i ekspedycję.
3. W pomieszczeniach, w których konieczna jest zwiększona wymiana powietrza, powinna być wentylacja mechaniczna. W szczególności dotyczy to:
  1)   pomieszczeń, w których znajdują się zbiorniki z ciekłym azotem;
  2)   pomieszczenia przeznaczonego na radiator.
4. Pomieszczenia przeznaczone do pobierania i preparatyki krwi i jej składników oraz pomieszczenia działu laboratoryjnego i ekspedycji powinny być klimatyzowane.
5. Pomieszczenia centrum powinny być zabezpieczone przed dostępem osób w nim niezatrudnionych, z wyjątkiem działu:
  1)   krwiodawców;
  2)   pobierania w części dostępnej dla dawców;
  3)   ekspedycji w części dostępnej dla interesantów;
  4)   metodyczno-organizacyjnego i administracji.
6. Centrum powinno posiadać pomieszczenia magazynowe zapewniające warunki przechowywania wymagane przez producentów poszczególnych materiałów pomocniczych stosowanych w centrum.

II. Dział krwiodawców

1. Dział krwiodawców powinien posiadać pomieszczenia i urządzenia zapewniające:
  1)   rejestrację i prowadzenie ciągłej ewidencji krwiodawców, z uwzględnieniem pomieszczenia umożliwiającego wypełnianie kwestionariuszy;
  2)   dokonywanie wszystkich czynności związanych z zakwalifikowaniem zgłaszających się osób (pobieranie krwi do celów diagnostyki, badanie dawców przed oddaniem krwi i okresowe czynności administracyjne);
  3)   wydawanie posiłków przed lub po zabiegu pobrania lub ekwiwalentu kalorycznego.
2. Dział powinien mieć bezpośrednie połączenie z działem pobierania i preparatyki krwi oraz dogodne połączenie z działem laboratoryjnym.

III. Dział pobierania

1. Pomieszczenia i urządzenia działu powinny zapewniać:
  1)   wykonanie prac przygotowawczych do pobierania krwi lub jej składników;
  2)   rejestrację dawców przed pobraniem krwi lub jej składników;
  3)   pobieranie krwi lub jej składników;
  4)   wykonywanie zabiegów aferezy i przekazywanie pobranych składników krwi do działu preparatyki krwi, ekspedycji lub innego działu;
  5)   prowadzenie dokumentacji pobranej krwi lub jej składników.
2. Pomieszczeniami dostępnymi dla dawców są:
  1)   poczekalnia;
  2)   szatnia;
  3)   ustępy dla kobiet i mężczyzn oraz osób niepełnosprawnych, w tym poruszających się na wózkach inwalidzkich;
  4)   gabinet badań;
  5)   sala pobrań;
  6)   pomieszczenie do wypoczynku dawców i spożywania posiłków.
3. Dział pobierania powinien mieć dogodne połączenia z działem preparatyki oraz z działem magazynowania i ekspedycji.
4. Sala pobrań powinna mieć dogodne połączenie ze stanowiskiem kontroli serologicznej.

IV. Dział preparatyki

1. Pomieszczenia i urządzenia działu powinny zapewniać możliwość:
  1)   wykonania wszystkich rodzajów preparatyki, z uwzględnieniem preparatyki w układzie otwartym;
  2)   przechowywania w standardowych warunkach krwi i jej składników niezakwalifikowanych jeszcze do użytku.
2. Dział powinien mieć dogodne połączenia z działem magazynowania i ekspedycji.

V. Dział laboratoryjny

1. Pomieszczenia i urządzenia działu powinny zapewniać możliwość wykonania wszystkich obowiązujących badań u dawcy i w preparacie krwi lub jej składników.
2. Pomieszczenia laboratoryjne (pracownie: hematologiczna, biochemiczna, wirusów, biologii molekularnej i inne) powinny być klimatyzowane.

VI. Dział ekspedycji

1. Pomieszczenia i urządzenia działu powinny zapewniać:
  1)   przechowywanie w odpowiedniej temperaturze krwi i jej składników;
  2)   przyjmowanie zwrotów niewykorzystanej krwi i jej składników.
2. Magazyn (chłodnia, lodówki, zamrażarki) krwi i jej składników powinien być zlokalizowany w dziale ekspedycji lub w jego pobliżu.
3. Poczekalnia przy dziale ekspedycji powinna być łatwo dostępna z zewnątrz.

VII. Dział zapewnienia jakości

Pomieszczenia i urządzenia działu powinny zapewnić prowadzenie kontroli jakości wszystkich preparatów krwi i jej składników produkowanych w całym regionie.

VIII. Oddziały terenowe

1. Oddział powinien być zlokalizowany w miejscu dostępnym dla krwiodawców oraz zapewniającym kontakt z działem diagnostyki laboratoryjnej.
2. Oddział powinien składać się z części dostępnej dla krwiodawców oraz z niedostępnej dla krwiodawców części laboratoryjnej, przeznaczonej także do preparatyki (w przypadku jej wykonywania), ekspedycji krwi i jej składników.
3. W oddziale powinny znajdować się szatnie oraz łazienki i ustępy dla dawców.
4. W oddziale powinny znajdować się pomieszczenia służące do przygotowania i wydawania posiłków profilaktycznych. Dopuszcza się wykorzystanie do tego celu stołówki szpitalnej lub bufetu.

ZAŁĄCZNIK Nr 5 

WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAĆ POD WZGLĘDEM FACHOWYM I SANITARNYM POMIESZCZENIA I URZĄDZENIA ŻŁOBKA

1. W żłobku powinny znajdować się:
  1)   sale pobytu dzieci (zabaw lub odrębnych sypialni);
  2)   miejsce na wózki:
  3)   zespół sanitarny, w którego skład wchodzą ustępy, umywalki i co najmniej 1 natrysk oraz wydzielone miejsce do mycia nocników.
2. W żłobku powinny być wydzielone zespoły pomieszczeń przeznaczone dla różnych grup wiekowych, w szczególności dla niemowląt.
3. W salach pobytu dzieci minimalna powierzchnia pomieszczenia na 1 dziecko powinna wynosić 3,0 m2.
4. Przy sali dla niemowląt należy zapewnić możliwość leżakowania na werandzie lub tarasie.
5. W żłobku należy zapewnić możliwość wyjścia na teren przyległy do żłobka wyposażony w urządzenia do zabaw. Teren ten powinien być niedostępny dla osób postronnych.

ZAŁĄCZNIK Nr 6 

WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAĆ POD WZGLĘDEM FACHOWYM I SANITARNYM POMIESZCZENIA I URZĄDZENIA PRACOWNI BADAŃ ENDOSKOPOWYCH

1. W skład pracowni badań endoskopowych wchodzą następujące pomieszczenia:
  1)   gabinet badań górnego odcinka przewodu pokarmowego, w przypadku ich wykonywania;
  2)   gabinet badań dolnego odcinka przewodu pokarmowego w przypadku ich wykonywania, wyposażony w kabinę higieniczną, o ile nie ma wydzielonego pokoju przygotowań pacjenta, z bezpośrednim dostępem do pokoju badań, wyposażonego w miskę ustępową, natrysk i umywalkę;
  3)   gabinet badań dróg oddechowych w przypadku ich wykonywania;
  4)   zmywalnia usytuowana między pokojami badań z bezpośrednim dostępem, wyposażona w urządzenia do mycia i dezynfekcji termiczno-chemicznej endoskopów w sposób technologicznie powtarzalny oraz w wentylację mechaniczną nawiewno-wyciągową;
  5)   pokój personelu - w zależności od potrzeb;
  6)   pokój, co najmniej z jednym stanowiskiem wybudzeniowym dla pobytu po badaniu, o ile wykonywane są znieczulenia.
2. W przypadku wykonywania zabiegów na drogach żółciowych i trzustkowych w pracowni powinien znajdować się wydzielony gabinet badań z aparatem rentgenowskim. Zabiegi te mogą być wykonywane również w pracowni obrazowej.
3. Dopuszcza się wykonywanie wszystkich rodzajów badań i zabiegów przewodu pokarmowego w jednym pokoju, pod warunkiem że badania przeprowadzane są z zachowaniem rozdziału czasowego dla poszczególnych rodzajów badań.
4. Dopuszcza się usytuowanie zmywalni nieumieszczonej między gabinetami, pod warunkiem zapewnienia transportu endoskopów skażonych i zdezynfekowanych w szczelnie zamykanych pojemnikach.
5. W zmywalni, o której mowa w ust. 4, należy dodatkowo zamontować urządzenia do mycia i dezynfekcji pojemników transportowych w sposób technologicznie powtarzalny.
6. Endoskopy należy przechowywać w szafach w pozycji wiszącej. Dopuszcza się usytuowanie szaf do przechowywania endoskopów w pokojach badań lub zmywalni.
7. Narzędzia endoskopowe używane w czasie badań do wykonywania biopsji i zabiegów powinny być przed użyciem sterylizowane i przechowywane jako wyrób sterylny.
8. Do badań i zabiegów endoskopowych można używać wyłącznie endoskopów ze szczelną optyką, umożliwiającą ich mycie i dezynfekcję w pełnym zanurzeniu.

ZAŁĄCZNIK Nr 7 

WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAĆ POD WZGLĘDEM FACHOWYM POMIESZCZENIA I URZĄDZENIA PRACOWNI ZAKŁADU PATOMORFOLOGII

W skład zakładu patomorfologii wchodzą w szczególności:
  1)   prosektura (część sekcyjna);
  2)   pracownia histologiczna;
  3)   pracownia cytologiczna;
  4)   pomieszczenia administracyjno-socjalne.

ZAŁĄCZNIK Nr 8 

WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAĆ POD WZGLĘDEM FACHOWYM I SANITARNYM POMIESZCZENIA I URZĄDZENIA PRACOWNI ZESPOŁU REHABILITACJI

1. Liczbę szafek w szatni oraz wielkość zespołów sanitarnych należy ustalać w zależności od liczby stanowisk zabiegowych i przewidywanej ich przepustowości.
2. Pomieszczenia hydroterapii powinny być zlokalizowane w kondygnacji parteru, nad przestrzenią instalacyjną. Dopuszcza się lokalizację pomieszczeń hydroterapii na innej kondygnacji niż parter. W takim przypadku w pomieszczeniach tych należy zapewnić skuteczną izolację przeciwwilgociową, a także wentylację.
3. Pomieszczenia światłolecznictwa i elektrolecznictwa, jeżeli nie są osobnymi pomieszczeniami, powinny być oddzielone ściankami do wysokości co najmniej 2,0 m, umożliwiającymi stosowanie wspólnej wentylacji mechanicznej w pomieszczeniu.
4. Diatermie krótkofalowe i mikrofalowe powinny być instalowane w oddzielnych pomieszczeniach (boksach), odpowiednio zabezpieczonych przed szkodliwym oddziaływaniem na otoczenie.
5. Pomieszczenia przeznaczone do rehabilitacji powinny być zlokalizowane w sposób zapewniający dostęp osobom niepełnosprawnym, w tym poruszającym się na wózkach inwalidzkich.


Rozporządzenie Ministra Zdrowia

z dnia 15 lutego 2008 r.

zmieniające rozporządzenie w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej

Na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89, z późn. zm.2)) zarządza się, co następuje:

§ 1. W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 10 listopada 2006 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 213, poz. 1568) wprowadza się następujące zmiany:
  1)   § 53 otrzymuje brzmienie:
"§ 53. 1.    Zakład opieki zdrowotnej:
1)   prowadzący działalność w dniu wejścia w życie rozporządzenia,
2)   który po dniu wejścia w życie rozporządzenia będzie prowadził działalność w pomieszczeniach, w których w okresie 12 miesięcy przed tym dniem prowadziły działalność: inny zakład opieki zdrowotnej, indywidualna praktyka lekarska, indywidualna specjalistyczna praktyka lekarska, grupowa praktyka lekarska, indywidualna praktyka pielęgniarek, położnych, indywidualna specjalistyczna praktyka pielęgniarek, położnych lub grupowa praktyka pielęgniarek, położnych
- niespełniający wymagań określonych w jego przepisach, dostosuje pomieszczenia i urządzenia do tych wymagań do dnia 31 grudnia 2012 r.
2.   Kierownik zakładu, o którym mowa w ust. 1, przedstawi, w terminie do dnia 30 czerwca 2012 r., organowi prowadzącemu rejestr, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej, program dostosowania zakładu opieki zdrowotnej do wymagań określonych w przepisach rozporządzenia, zwany dalej "programem", zaopiniowany przez właściwego inspektora sanitarnego, a w odniesieniu do szpitali - przez państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego.
3.   W odniesieniu do zakładów opieki zdrowotnej utworzonych przez:
1)   ministra właściwego do spraw wewnętrznych - program opiniuje Państwowy Inspektor Sanitarny Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji;
2)   Ministra Obrony Narodowej - program opiniuje Wojskowy Inspektor Sanitarny.
4.   Pomieszczenia, których budowę rozpoczęto i nie zakończono przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, niespełniające wymagań określonych w jego przepisach, zostaną dostosowane do tych wymagań w terminie do dnia 31 grudnia 2012 r.
5.   Przepisy ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio do pomieszczeń, o których mowa w ust. 4. Obowiązany do przedstawienia programu jest kierownik zakładu opieki zdrowotnej, a w razie braku kierownika - inwestor.";
  2)   § 54 otrzymuje brzmienie:
"§ 54. 1.    Programy dostosowania zakładu opieki zdrowotnej określone w przepisach dotychczasowych stają się z dniem wejścia w życie rozporządzenia programami w rozumieniu § 53 ust. 2.
2.   Kierownik zakładu opieki zdrowotnej dostosuje program, o którym mowa w ust. 1, do wymagań określonych w rozporządzeniu i w terminie do dnia 30 czerwca 2012 r. przedstawi go organowi prowadzącemu rejestr, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej.".

§ 2. Postępowania toczące się w dniu wejścia w życie rozporządzenia w sprawie wykreślenia zakładu opieki zdrowotnej z rejestru w związku z nieprzedstawieniem programu w terminie, o którym mowa w § 53 ust. 4 rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, podlegają umorzeniu.

§ 3. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Minister Zdrowia: E. Kopacz
______
1)   Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej - zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. Nr 216, poz. 1607).
2)   Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2007 r. Nr 123, poz. 849, Nr 166, poz. 1172, Nr 176, poz. 1240 i Nr 181, poz. 1290.

 
 



Poniżej
wielokrotnie łagodzone, zawieszane i  uchylane
(najnowszy wyczyn w tym zakresie  z 15. lutego 2008r. j/w)
historyczne, pierwsze rozporządzenie
 służące ochronie zdrowia pacjentów i pracowników służby zdrowia,

ale na koszt ofiar, w tym śmiertlenych i trwale okaleczonych,
 haniebnego stanu sanitarnego zakładów opieki zdrowotnej
do dzisiaj nie wyegzekwowane

z powodu indolencji, korupcji politycznej i braku etyki  lekarskiej
osób zarządzających państwową inspekcją sanitarną


Rozporządzenie Ministra Zdrowia
z dnia 21 września 1992 r.
w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym 
i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej

(Dz. U. z 1992 r., Nr 74, poz. 366
z dnia 5 października 1992 r.)

Na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408 i z 1992 r. Nr 63, poz. 315) zarządza się, co następuje: 

§ 1.Pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej lub części takiego zakładu powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym wymaganiom ogólnym określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

§ 2. 1. Pomieszczenia i urządzenia szpitala pod względem fachowym i sanitarnym powinny ponadto odpowiadać wymaganiom szczególnym określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do innych niż szpital zakładów opieki zdrowotnej przeznaczonych dla osób potrzebujących całodobowych świadczeń zdrowotnych w odpowiednim stałym pomieszczeniu oraz do pozostałych zakładów opieki zdrowotnej, jeżeli zamierzają udzielać lub udzielają świadczeń zdrowotnych takiego samego rodzaju co działy lub oddziały szpitala.

§ 3. 1. Pomieszczenia i urządzenia przychodni lekarskiej (ośrodka zdrowia na wsi) pod względem fachowym i sanitarnym powinny ponadto odpowiadać wymaganiom szczególnym określonym w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

2. Przepis ust. 1 stosuje się również do zakładów opieki zdrowotnej lub części takich zakładów o innych nazwach niż przychodnia (ośrodek zdrowia), jeżeli mają udzielać lub udzielają porad lekarskich (lekarsko-dentystycznych) ambulatoryjnie osobom przychodzącym.

§ 4. Pomieszczenia i urządzenia pracowni stomatologicznej (protetycznej, ortodontycznej) pod względem fachowym i sanitarnym powinny ponadto odpowiadać wymaganiom szczególnym określonym w załączniku nr 4 do rozporządzenia.

§ 5. Pomieszczenia i urządzenia centrum krwiodawstwa i krwiolecznictwa pod względem fachowym i sanitarnym powinny ponadto odpowiadać wymaganiom szczególnym określonym w załączniku nr 5 do rozporządzenia.

§ 6.1. Organ prowadzący rejestr zakładów opieki zdrowotnej może dokonać wpisu do rejestru zakładu prowadzącego działalność w dniu wejścia w życie rozporządzenia, który nie spełnia wymagań określonych w:

1) części I ust. 4, 6, 10, 11, 13 i 14, części II ust. 8, 9 i 13, części IV ust. 2, 7, 10 i 11, części V ust. 2 i 4 załącznika nr 1,

2) części I ust. 3-9, 12-16, 23, 25 pkt 3, ust. 26 i 28, części II ust. 2 i 7, części III ust. 2 i 3, części V ust. 3 i 4, części VI ust. 2, 3, 6 i 8, części VII ust. 5, 9, 10 i 13, części VIII ust. 1, 2, 4 i 8, części XI ust. 1, części XII ust. 1, części XIII ust. 1 i 6, części XIV ust. 1, 4, 9 i 11-13, części XV ust. 6, części XVI ust. 2, części XIX ust. 2, części XXI ust. 1, 7, 8 i 10, części XXII ust. 1 załącznika nr 2,

3) ust. 2, 3 pkt 5 i 6, ust. 4, 6 i 8 załącznika nr 3,

4) części I ust. 2 załącznika nr 5.

2. Na wniosek wojewody Minister Zdrowia i Opieki Społecznej, po zasięgnięciu opinii Głównego Inspektora Sanitarnego, może w wyjątkowych przypadkach wyrazić zgodę na inne odstępstwa od wymagań niż wymienione w ust. 1.

3. Odstępstwa od wymagań, o których mowa w ust. 1 i 2, nie mogą powodować zagrożenia dla zdrowia osób korzystających ze świadczeń zdrowotnych zakładu lub jego pracowników.

4. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, zakład opieki zdrowotnej, składający wniosek o wpis do rejestru, jest obowiązany przedstawić program dostosowania zakładu do wymagań w terminie nie dłuższym niż dziesięć lat od dnia wpisania do rejestru.

§ 7. 1. Odrębne przepisy określają:

1) warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane, w których znajdują się pomieszczenia zakładów opieki zdrowotnej,

2) wymagania szczególne, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia pracowni rentgenowskich i izotopowych,

3) wymagania, jakim powinny odpowiadać urządzenia zakładu opieki zdrowotnej będące aparaturą i sprzętem medycznym w rozumieniu tych przepisów.

2. Rozporządzenie nie narusza przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach opieki zdrowotnej.

§ 8. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. 

Załączniki

Załącznik nr 1

WYMAGANIA OGÓLNE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAĆ POD WZGLĘDEM FACHOWYM I SANITARNYM POMIESZCZENIA I URZĄDZENIA ZAKŁADU OPIEKI ZDROWOTNEJ

I. Wymagania ogólnoprzestrzenne

1. Zakład powinien stanowić samodzielny budynek lub może być zlokalizowany w budynku przeznaczonym również na inne cele przy zachowaniu izolacji pomieszczeń innych użytkowników budynku.

2. Powierzchnia każdego pomieszczenia powinna być dostosowana do zainstalowanych urządzeń, aparatury i sprzętu.

3. Pomieszczenia zakładu nie powinny znajdować się poniżej parteru. Dopuszcza się lokalizowanie pomieszczeń, z wyjątkiem pokoi chorych, poniżej parteru, pod warunkiem obniżenia otaczającego terenu 30 cm poniżej podłogi przyległych pomieszczeń, poprzez wykonanie skarpy o nachyleniu nie większym niż 45o.

4. Pomieszczenia, w tym również przestrzenie komunikacyjne, lokalizowane na tej samej kondygnacji, nie mogą znajdować się na różnych poziomach, wymagających zastosowania stopni lub pochylni wyrównawczych.

5. Pomieszczenia, w których wykonywane są świadczenia zdrowotne, oraz pomieszczenia administracyjne, magazynowe, zaplecza gospodarczego i technicznego, jeżeli wymagają tego względy technologiczne, powinny być wyposażone w punkty poboru wody ciepłej i zimnej.

6. Dla pracowników zakładu, z wyjątkiem pracowników administracyjnych, powinny być zorganizowane szatnie centralne. Należy urządzić odrębne szatnie dla pracowników kuchni, pralni, spalarni odpadów, warsztatów, zwierzętarni, obsługi zakładu patomorfologii (jeżeli jest zlokalizowany w osobnym budynku), oddziału zakaźno-obserwacyjnego oraz chorób płuc i gruźlicy.

7. Jeżeli w zakładzie nie została urządzona szatnia centralna podstawowa dla pracowników, powinny być zorganizowane szatnie podstawowe w komórkach organizacyjnych zakładu.

8. Wskaźnik powierzchni w szatniach podstawowych, o których mowa w ust. 6 i 7, powinien stanowić co najmniej 0,65 m2 na jednego pracownika w odniesieniu do ogólnej liczby pracowników zatrudnionych na wszystkich zmianach korzystających z danej szatni.

9. Dla pracowników spalarni odpadów, warsztatów, zwierzętarni, samodzielnych dezynfektorni, pracowników obsługi, wykonujących prace brudzące, oraz dla oddziałów zakaźno-obserwacyjnych, chorób płuc i gruźlicy należy urządzać szatnie odzieży roboczej o powierzchni co najmniej 0,50 m2 na osobę. Szatnie odzieży roboczej łączą się z szatniami podstawowymi poprzez węzeł sanitarny (szatnia przelotowa trzyczęściowa).

10. Przy szatniach podstawowych powinny być węzły sanitarne wyposażone w 1 umywalkę na 20 pracowników i 1 natrysk na 25 pracowników oraz co najmniej 1 ustęp. Węzły sanitarne, zlokalizowane przy szatniach dla pracowników, o których mowa w ust. 9, powinny być wyposażone w 1 umywalkę na 10 pracowników i 1 natrysk na 8 pracowników oraz co najmniej 1 ustęp. Podane wskaźniki dotyczą liczby pracowników na najliczniejszej zmianie.

11. Przy szatniach przeznaczonych na więcej niż 5 kobiet powinny znajdować się kabiny higieny osobistej. Szatnie z węzłami sanitarnymi, z wyłączeniem szatni przeznaczonych dla maksimum 20 osób i mających możliwość wietrzenia przez okno, powinny być wentylowane mechanicznie.

12. Ustępy powinny być urządzone odrębnie dla personelu i pacjentów oraz osobne dla mężczyzn i kobiet.

13. Dla ustalenia wielkości ustępów należy stosować następujące wskaźniki: dla pacjentów - 1 miska ustępowa na 20 mężczyzn, 1 miska ustępowa na 15 kobiet oraz dla personelu - 1 miska ustępowa na 35 mężczyzn, 1 pisuar na 35 mężczyzn, 1 miska ustępowa na 25 kobiet. Przedsionki ustępów muszą być wyposażone w umywalki w liczbie 1 umywalka na 4 miski ustępowe lub pisuary, lecz nie niższej niż 1 umywalka.

14. Jeżeli liczba pracowników na najliczniejszej zmianie nie przekracza 15, może być jeden ustęp wspólny dla mężczyzn i kobiet.

15. W zakładzie powinny być urządzone pokoje śniadaniowe o powierzchni, w przeliczeniu na pracownika najliczniejszej zmiany, 1,1 m2, nie mniejszej niż 10 m2.

16. W każdej jednostce organizacyjnej zakładu powinno znajdować się pomieszczenie (miejsce) przeznaczone do składowania bielizny czystej; w jednostkach, w których nie przewidziano osobnego pomieszczenia na brudownik, powinno być osobne pomieszczenie lub miejsce na składanie brudnej bielizny.

17. W każdym pomieszczeniu powinny być worki plastykowe lub wiadra przeznaczone do gromadzenia wszelkiego typu odpadów.

18. Spalarnia odpadów w szpitalu obsługuje również inne zakłady opieki zdrowotnej, zlokalizowane w rejonie obsługiwanym przez szpital.

II. Wymagania dla niektórych pomieszczeń

1. Pomieszczenia śluzy szatniowej powinny odpowiadać wymaganiom określonym w części I ust. 8 i 9.

2. Pomieszczenia śluzy umywalkowo-fartuchowej powinny być wyposażone w zespoły wieszaków, umywalkę i suszarkę do rąk.

3. Kabina higieniczna służąca higienie osobistej powinna być wyposażona w umywalkę, bidet i miskę ustępową.

4. Składzik porządkowy jest pomieszczeniem przeznaczonym do przechowywania środków czystości. Powinien on być wyposażony w zlew zawieszony na wysokości 50 cm od podłogi. Co najmniej jeden taki składzik powinien znajdować się w każdej jednostce organizacyjnej zakładu.

5. Izolatka, stanowiąca zespół pomieszczeń przeznaczonych dla pobytu jednego pacjenta, składający się z pomieszczenia pobytu pacjenta (minimum 10,0 m2), węzła sanitarnego dostępnego z pomieszczenia pobytu oraz śluzy umywalkowo-fartuchowej między pomieszczeniem pobytu i ogólną drogą komunikacyjną, powinna mieć bezpośrednie wyjście na zewnątrz budynku.

6. Separatka, stanowiąca zespół pomieszczeń przeznaczonych dla jednego lub dwóch pacjentów, składa się z identycznych pomieszczeń jak izolatka, z tym że nie ma wyjścia na zewnątrz.

7. Filtr powinien być dostępny z zewnątrz budynku przez przedsionek-wózkarnię. Z filtru dostępna jest poczekalnia dla dzieci i izolatka. Ściany filtru powinny być przeszklone w sposób umożliwiający obserwację przedsionka wózkarni i izolatki. 

8. Przy głównym holu wejściowym do zakładu należy urządzić szatnię dla okryć wierzchnich osób przychodzących, rejestrację, informację, ustępy oraz ewentualnie barek kawowy, kioski handlowe itp. pomieszczenia.

9. Poczekalnie pacjentów, bez względu na przyjęty system (zatokowy lub centralny), powinny umożliwiać łączność wzrokową z drzwiami pokoi badań lekarskich, dla których są przeznaczone. Wielkość poczekalni określa się przyjmując 5 pacjentów na 1 stanowisko pracy lekarza, na pokój zabiegowy lub inny oraz 1,5 m2 na 1 miejsce w poczekalni (bez powierzchni komunikacyjnej).

10. Punkt pobierania materiałów do analiz, wraz z boksem odbioru materiałów i wydawania wyników, jest częścią zakładów diagnostyki laboratoryjnej i mikrobiologicznej i powinien być łatwo dostępny dla pacjentów ambulatoryjnych. W związku z tym może znajdować się bezpośrednio przy zakładach lub w przychodni.

11. W działach związanych z żywieniem (np. kuchnia, bufet, stołówka, kawiarnia) pracownicy powinni mieć urządzony osobny ustęp, niedostępny dla innych osób.

12. W oddziałach i działach dostępnych dla pacjentów w wózkach inwalidzkich powinny być urządzone kabiny ustępowe przystosowane dla inwalidów.

13. Korytarze, na których przewiduje się ruch pacjentów w wózkach inwalidzkich, powinny zapewniać swobodny, dwukierunkowy ruch dla tych wózków.

14. Działy, w których mogą poruszać się osoby niepełnosprawne, powinny być wyposażone w urządzenia ułatwiające poruszanie się tych osób (np. pochwyty przyścienne wzdłuż korytarzy, w węzłach sanitarnych).

III. Oświetlenie naturalne

1. Pomieszczenia przeznaczone na czasowy lub stały pobyt pacjentów i pracowników powinny mieć zapewniony bezpośredni dostęp światła dziennego oraz zapewnione wietrzenie naturalne. Wyjątek stanowią pomieszczenia, w których ze względu na przeznaczenie niewskazane jest oświetlenie światłem naturalnym, np. sale operacyjne, sale diagnostyki obrazowej, ciemnie i sale audio - wizualne.

2. Jeżeli orientacja okien pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi może powodować nadmierne ich naświetlenie lub przegrzewanie, powinny być zainstalowane urządzenia zabezpieczające przed ich przegrzewaniem.

3. Korytarze powinny mieć dwustronne czołowe oświetlenie naturalne oraz zapewnioną możliwość wietrzenia. Korytarz pozbawiony oświetlenia czołowego lub dłuższy niż 20,0 m przy oświetleniu czołowym jednostronnym oraz dłuższy niż 40,0 m przy oświetleniu czołowym dwustronnym powinien mieć boczne zatoki rozświetlające co 20,0 m.

IV. Wymagania ogólnobudowlane

1. Wytrzymałość stropów powinna uwzględniać obciążenia wynikające z zainstalowania urządzeń i aparatury. Dotyczy to również dróg komunikacyjnych, po których mogą być transportowane te urządzenia.

2. W zakładzie powinna być zapewniona możliwość wprowadzania i wyprowadzania urządzeń wielkogabarytowych, przekraczających rozmiarami wymiary otworów okiennych i drzwiowych.

3. Podłogi powinny być wykonane z materiałów gładkich, trwałych, zmywalnych, nienasiąkliwych i odpornych na działanie środków dezynfekcyjnych. Nie jest dopuszczalne stosowanie podłóg drewnianych, z wyjątkiem sal kinezyterapii i pomieszczeń administracyjnych. Cokoły przy podłogach pomieszczeń lekarsko-zabiegowych oraz łóżkowych powinny być wykonane do wysokości co najmniej 10 cm z materiałów odpowiadających wymaganiom dla podłóg w tych pomieszczeniach.

4. Ściany pomieszczeń, z wyjątkiem pomieszczeń administracyjnych, powinny być łatwo zmywalne i umożliwiające dezynfekcję. W pomieszczeniach wymagających częstej dezynfekcji lub utrzymania aseptyki ściany na całej wysokości powinny być wyłożone płytkami z materiałów gładkich, trwałych, zmywalnych, nienasiąkliwych i odpornych na działanie środków dezynfekcyjnych.

5. Przy umywalkach i zlewozmywakach ściany powinny być wyłożone do wysokości co najmniej 1,60 m płytkami wykonanymi z materiałów o cechach wymienionych w ust. 4.

6. W pomieszczeniach wymagających podwyższonej aseptyki sufit podwieszony powinien być wykonany w sposób zapewniający szczelność powierzchni. Dotyczy to w szczególności oddziałów o charakterze infekcyjnym, pracowni mikrobiologicznych, sal operacyjnych, zabiegowych i porodowych, pokoi łóżkowych na oddziałach intensywnej opieki i reanimacji, pooperacyjnych, oparzeniowych, pomieszczeń przeznaczonych do pobierania i przerobu krwi w punktach i stacjach krwiodawstwa oraz pomieszczeń produkcyjnych kuchni, pralni, centralnej sterylizatorni, centralnej stacji przygotowania łóżek i dezynfektorni.

7. W każdym pomieszczeniu, z zastrzeżeniem ust. 8, powinien być indywidualny kanał wentylacji grawitacyjnej wyprowadzony ponad dach i zapewniający 1,5-krotną wymianę powietrza na godzinę.

8. Pomieszczenia o zwiększonych wymaganiach aseptyki, takie jak sale operacyjne, boksy jałowe, sterylizatornie, sale intensywnej opieki i reanimacji, nie mogą być wyposażone w kanał wentylacji grawitacyjnej. W pomieszczeniach tych należy instalować wentylacje określone w ust. 27 i 28 załącznika nr 2.

9. W pomieszczeniach o jednorodnym przeznaczeniu (np. pokoje łóżkowe, węzły sanitarne, pokoje zabiegowe) dopuszcza się, z wyłączeniem oddziałów zakaźno-obserwacyjnych oraz chorób płuc i gruźlicy, stosowanie zbiorczych komór w przestrzeni poddasza, zakończonych deflektorem, do których wprowadza się kanały wentylacji grawitacyjnej.

10. Okna w pomieszczeniach powinny być wyposażone w górne nawietrzaki.

11. Parapety podokienne powinny wystawać nie więcej niż 3 cm poza wykończone części pionowe muru podokiennego. W pomieszczeniach o podwyższonej aseptyce zamiast parapetów podokiennych wykończenie części poziomych muru podokiennego powinno być wykonane z płytek okładzinowych.

12. W zakładzie nie mogą być instalowane drzwi wahadłowe oraz obrotowe.

V. Wymagania dotyczące instalacji 

1. Zakłady powinny być wyposażone w instalacje: wodociągową, kanalizacyjną, ciepłej wody, grzewczą i elektryczną.

2. Instalacje powinny być wykonane jako kryte, chyba że przepisy określające warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane, stanowią inaczej.

3. Pomieszczenia, które w trakcie użytkowania powinny być zmywane wodą bieżącą, należy wyposażyć we wpusty podłogowe oraz zawory ze złączką do węża.

4. Grzejniki powinny być zainstalowane nie niżej niż 12 cm od podłogi i nie bliżej niż 6 cm od lica ściany wykończonej, a w pomieszczeniach o podwyższonej aseptyce (np. sale zabiegowe, boksy jałowe, przygotowalnie płynów infuzyjnych, centralna sterylizatornia, sale pooparzeniowe itp.) - minimum 10 cm od lica ściany wykończonej. Grzejniki powinny być gładkie, łatwe do czyszczenia. Nie dopuszcza się instalowania grzejników z rur ożebrowanych oraz ogrzewania podłogowego i sufitowego.

5. Pomieszczenia o różnym poziomie wymagań sanitarnych nie mogą być łączone we wspólny układ wentylacji mechanicznej.

6. W pomieszczeniach i przestrzeniach komunikacyjnych, w których wymagane jest okresowe wyjaławianie powietrza, powinny być rozmieszczone stałe lub przenośne lampy bakteriobójcze.

Załącznik nr 2

WYMAGANIA SZCZEGÓLNE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAĆ POD WZGLĘDEM FACHOWYM I SANITARNYM POMIESZCZENIA I URZĄDZENIA SZPITALA

I. Część ogólna

1. Szpital powinien być urządzony w osobnym budynku lub zespole budynków.

2. Wysokość budynku szpitala, z wyjątkiem szpitali istniejących w dniu wejścia w życie rozporządzenia, nie może przekraczać 9 kondygnacji naziemnych (parter + 8 pięter).

3. Budynek szpitala o wysokości powyżej 1 kondygnacji powinien być wyposażony co najmniej w 2 dźwigi umożliwiające transport pacjentów na wózkach lub łóżkach.

4. Pod budynkami powinna się znajdować się przestrzeń instalacyjna, przeznaczona do rozprowadzania instalacji.

5. Pomieszczenia działów i oddziałów szpitala, z wyjątkiem działów administracyjnego i socjalnego, nie mogą być przechodnie dla ruchu pacjentów, pracowników szpitala i innych osób.

6. Działy szpitalne obsługujące pacjentów stacjonarnych i ambulatoryjnych powinny być tak zlokalizowane, aby dostęp obu grup pacjentów odbywał się nie krzyżującymi się ciągami komunikacyjnymi.

7. Pokoje łóżkowe powinny umożliwiać ustawienie łóżek z dostępem z trzech stron (w tym z dwóch dłuższych).

8. Odstępy między łóżkami powinny wynosić minimum 70,0 cm, a od ściany zewnętrznej - minimum 80 cm.

9. Modularna szerokość pokoju łóżkowego powinna umożliwiać wyprowadzenie każdego łóżka bez konieczności przesuwania innych.

10. Węzły sanitarne na oddziałach łóżkowych mogą być zbiorowe dla odcinka pielęgniarskiego lub indywidualne przy pokojach. 

11. Każdy pokój łóżkowy, niezależnie od sposobu rozwiązania węzłów sanitarnych (zbiorowe lub indywidualne), musi być wyposażony w umywalkę z ciepłą i zimną wodą.

12. Do ustalenia wielkości węzłów sanitarnych zbiorowych należy stosować wskaźniki podane w ust. 13 załącznika nr 1, a ponadto 1 kabina natryskowa powinna przypadać na 20 osób i 1 wanna na 35 osób. Węzły sanitarne indywidualne powinny składać się z kabiny natryskowej, miski ustępowej oraz umywalki.

13. Minimalna szerokość korytarza przeznaczonego do transportu pacjentów przewożonych na wózkach lub łóżkach powinna wynosić 2,4 m w świetle. Przy przewidywaniu wnęk przypokojowych lub w przypadku jednostronnego obudowania korytarzy pomieszczeniami minimalna szerokość może wynosić 2,0 m w świetle.

14. Minimalna szerokość korytarza w działach o podwyższonej intensywności ruchu wózków lub łóżek z pacjentami (zespół operacyjny, oddział pomocy doraźnej, przyjęć i wypisów, oddział anestezjologii i intensywnej opieki) powinna wynosić 3,0 m w świetle.

15. Minimalna szerokość łączników, tuneli podziemnych itp. dróg komunikacyjnych łączących wydzielone pawilony z zespołem głównym, po których odbywa się ruch wózków i innych urządzeń transportowych, powinna wynosić 3,0 m w świetle. 

16. Szerokość drzwi, przez które może odbywać się ruch pacjentów na wózkach lub łóżkach, powinna wynosić co najmniej 110 cm, a sal operacyjnych - co najmniej 120 cm. W przypadku konieczności stosowania drzwi szerszych (np. sale rtg, drogi komunikacyjne) należy stosować drzwi półtoraskrzydłowe, z tym że część szersza powinna mieć co najmniej 110 cm. 

17. Odcinek pielęgniarski powinien być wyposażony w poprzedzone przedsionkiem pomieszczenie brudownika z dostępem do oświetlenia naturalnego, służące do przechowywania i dezynfekowania kaczek i basenów, składowania brudnej bielizny i mycia cerat.

18. Dla pracowników oddziałów łóżkowych dopuszcza się urządzenie wspólnych pokoi śniadaniowych dostępnych z ogólnej przestrzeni komunikacyjnej, usytuowanych co najmniej na co drugiej kondygnacji budynku.

19. Zaleca się orientację okien pokoi łóżkowych południowo-wschodnią, z możliwością odchylenia do południowej. Dopuszcza się lokalizowanie niewielkiej liczby pokoi jedno- i dwułóżkowych (do 20% ogólnej liczby łóżek) po stronie północno-zachodniej. W przypadku orientowania pokoi łóżkowych w innym kierunku (szczególnie południowo - zachodnim i zachodnim) należy przewidywać odpowiednie zabezpieczenie przed ich przegrzewaniem. 

20. W szpitalach obowiązuje maksymalnie możliwa hermetyzacja wózków. Szpital powinien być wyposażony w oddzielne wózki transportowe przeznaczone do przewożenia zwłok. Wózki służące do przewożenia pożywienia i brudnej bielizny powinny być szczelnie zamknięte.

21. W salach operacyjnych, salach na oddziałach anestezjologii i intensywnej opieki oraz pomieszczeniach, w których znajdują się urządzenia rentgenowskie wyposażone w aparaturę komputerową, powinny być stosowane wykładziny podłogowe antyelektrostatyczne.

22. W zakładach, w których stosowane są leki cytostatyczne, należy wydzielić pomieszczenie przeznaczone do ich przygotowywania, wyposażone w wentylację mechaniczną.

23. Szpital powinien mieć podstawowe i rezerwowe źródła zaopatrzenia w wodę. Źródłem podstawowym powinien być z reguły wodociąg komunalny, a źródłem rezerwowym - własne ujęcie wody. Woda z obydwu źródeł powinna przepływać przez zbiorniki retencyjne o pojemności uwzględniającej 8-godzinne zapotrzebowanie na wodę, sprzężone z hydrofornią. W razie braku geologicznych możliwości wykonania własnego ujęcia wody, szpital powinien być wyposażony w zbiorniki retencyjne o powiększonej pojemności, uwzględniającej 24-godzinne zaopatrzenie w wodę.

24. W zależności od wymagań technologicznych związanych z udzielanymi świadczeniami zdrowotnymi szpital powinien być wyposażony w odpowiednie instalacje wody specjalnie przygotowywanej, jak: wody schłodzonej, wody zmiękczonej i odgazowanej, wody obiegowej w basenie rehabilitacyjnym, wody zdemineralizowanej i innych.

25. W zależności od lokalnych warunków powinien być stosowany jeden z następujących sposobów zaopatrzenia w ciepło:

1) z własnej kotłowni zaspokajającej wszystkie potrzeby cieplne obiektu,

2) z własnej kotłowni zaspokajającej potrzeby technologiczne oraz zapotrzebowanie na rezerwę awaryjną; potrzeby grzewcze (c.o., c.w., wentylacja mechaniczna) - z sieci ciepłowniczej źródła zewnętrznego,

3) całość potrzeb zaspakajanych z obcych źródeł ciepła, jeżeli zapewniają one w sposób ciągły całkowitą dostawę energii cieplnej, a ich oddalenie nie przekracza 800 m od granicy działki szpitala.

26. Kotłownia szpitala nie może być źródłem ciepła dla innych obiektów, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej, a jej odległość od budynków mieszczących działy diagnostyczno - lecznicze powinna wynosić nie mniej niż 50 m.

27. W pomieszczeniach, w których konieczna jest zwiększona wymiana powietrza, powinna być zainstalowana wentylacja mechaniczna. W szczególności dotyczy to: boksów do prac jałowych, pracowni laboratoryjnych, recepturowych, sterylizatorni, dezynfektorni, pomieszczeń zabiegów hydro-, balneo- i kinezyterapeutycznych, sal dializ, sal selekcyjnych, zwierzętarni, szatni personelu, sal wykładowych i konferencyjnych, sal porodowych, zabiegowo-operacyjnych, gipsowych, endoskopii, sal rtg, ciemni i pracowni fotograficznych, pomieszczenia zakładu medycyny nuklearnej, sal elektro- i światłolecznictwa, pracowni stomatologicznych, kuchni, pralni.

28. Pomieszczenia sal: operacyjnych, oparzeniowych, intensywnej opieki, pooperacyjnych oraz bezpośrednie otoczenie sal operacyjnych powinny być klimatyzowane. Zaleca się również klimatyzowanie pokoi noworodków.

29. W pomieszczeniach wymagających wysokiego stopnia jałowości instalacja klimatyzacji lub wentylacji mechanicznej powinna zapewniać nawiew powietrza jałowego (filtry absolutne). Wymiana filtrów powinna odbywać się poza pomieszczeniami wentylowanymi.

30. W istniejących szpitalach dopuszcza się w pomieszczeniach, o których mowa w ust. 28, wentylację mechaniczną.

31. W salach operacyjnych nawiew powietrza powinien odbywać się górą, a wyciąg powietrza w 20% górą i w 80% dołem. Rozmieszczenie punktów nawiewu nie może powodować przepływu powietrza od strony głowy pacjenta przez pole operacyjne.

32. W pomieszczeniach oddziałów łóżkowych, w tym również w kuchniach oddziałowych, nie dopuszcza się instalacji gazu palnego.

33. W zależności od rodzaju wykonywanych świadczeń i zastosowanej aparatury medycznej w szpitalu powinny być instalacje chłodnicze oraz gazów medycznych, takich jak: tlenu, sprężonego powietrza, podtlenku azotu i innych, oraz instalacje próżni centralnej i instalacje elektryczne wraz ze związanymi z nimi urządzeniami zasilającymi.

34. Szpital powinien być zasilany w energię elektryczną z dwóch niezależnych źródeł energetyki zawodowej, a ponadto rezerwowo przez lokalne źródła energii, tj. agregaty prądotwórcze zapewniające minimum 30% mocy szczytowej, zlokalizowane poza budynkami przeznaczonymi na stały lub czasowy pobyt ludzi, oraz przetwornice tyrystorowe lub baterie akumulatorów.

II. Oddział pomocy doraźnej, przyjęć i wypisów

1. Oddział powinien posiadać bezpośrednie wejście z zewnątrz, z podjazdem dla dwóch karetek pogotowia jednocześnie.

2. Wyładowanie chorego z karetki (lub samochodu) powinno odbywać się w pomieszczeniu zamkniętym, przelotowym dla ruchu karetek.

3. Zespół pomieszczeń oddziału powinien zapewniać:

1) udzielenie doraźnej pomocy ambulatoryjnej w podstawowych specjalnościach,

2) wykonywanie zabiegów chirurgicznych wraz z ewentualnymi opatrunkami gipsowymi i niezbędnymi badaniami diagnostycznymi (rtg) w szpitalach, w których występują tego rodzaje specjalności,

3) przeprowadzenie badań związanych z przyjęciem pacjenta do szpitala,

4) rejestrację pacjentów,

5) wykonywanie czynności związanych z wypisami pacjentów.

4. Lokalizacja oddziału powinna zapewniać jego łatwą komunikację z oddziałem anestezjologii i intensywnej opieki, zespołem operacyjnym, zespołem diagnostyki obrazowej oraz węzłem komunikacji pionowej.

5. (skreślony).

6. Rozwiązanie przestrzenne oddziału powinno zapewniać postępowy ruch pacjentów wewnątrz oddziału oraz do innych oddziałów zakładu.

7. Pomieszczenia (boksy) badań lekarskich oraz pomieszczenia diagnostyczne i zabiegowe powinny być dostępne dwustronnie od strony poczekalni i od strony ruchu wewnątrzoddziałowego. Z boksów badań lekarskich powinny być dostępne łazienki przyjęć z wyjściem na korytarz ruchu wewnątrzoddziałowego.

8. Jeżeli nie przewiduje się osobnego oddziału przyjęć i wypisów dla oddziału położnictwa, w ramach oddziału należy zapewnić osobne pomieszczenie (boks) dla kobiet ciężarnych.

9. W ramach oddziału powinna być urządzona izolatka do chwilowego przebywania chorych.

10. W skład oddziału powinny wchodzić magazyny depozytów przedmiotów osobistych pacjenta.

11. W przypadku gdy oddział jest również miejscem przyjmowania dzieci, co najmniej jedno pomieszczenie (boks) oraz łazienka muszą być wyposażone w sposób dostosowany do przyjmowania dziecka. 

III. Oddziały łóżkowe powtarzalne (zunifikowane) poza wymienionymi oddzielnie

1. Odcinek pielęgniarski maksymalnie może liczyć 35 łóżek. Oddział szpitalny może składać się nie więcej niż z trzech odcinków pielęgniarskich.

2. Rozwiązanie kuchenki oddziałowej zależy od przyjętego systemu dystrybucji posiłków (centralny lub oddziałowy). W przypadku systemu oddziałowego dystrybucji na oddziale kuchenka powinna umożliwiać rozdział dostarczonych posiłków (ewentualnie podgrzewanie) oraz zmywanie i przechowywanie naczyń stołowych. Na oddziale dermatologicznym należy przewidywać dwa pomieszczenia (kuchenkę i zmywalnię), połączone sterylizatorem przelotowym.

3. Powierzchnia pokoi łóżkowych powinna wynosić:

1) pokoju 1-łóżkowego minimum 12,0 m2,

2) pokoju 2-łóżkowego minimum 14,0 m2,

3) pokoju 3-łóżkowego minimum 20,0 m2,

4) pokoju wielołóżkowego minimum 6,0 m2 na 1 łóżko.

IV. Oddział anestezjologii i intensywnej opieki

1. Usytuowanie oddziału powinno zapewnić łatwą komunikację z zespołem operacyjnym, oddziałem doraźnej pomocy, izbą przyjęć oraz z wszystkimi oddziałami łóżkowymi.

2. Wejście na oddział powinno prowadzić przez śluzę podawczą do transportu chorych, będącą równocześnie śluzą umywalkowo-fartuchową dla pracowników.

3. Stanowisko nadzoru pielęgniarskiego powinno zapewniać bezpośredni kontakt wizualny z wszystkimi łóżkami, a zwłaszcza możliwość obserwacji twarzy chorego.

4. Na oddziale powinna być urządzona separatka, dostępna również bez konieczności wchodzenia na teren oddziału.

5. Liczba łóżek na oddziale powinna stanowić 2-5% ogólnej liczby łóżek w szpitalu.

6. Powierzchnia pokoi łóżkowych powinna wynosić:

1) pokoju 1-łóżkowego minimum 20,0 m2,

2) sali wielołóżkowej minimum 18,0 m2 na 1 łóżko.

7. Oddział powinien być wyposażony w następującą aparaturę i sprzęt medyczny: 1) aparat do pomiaru ciśnienia tętniczego krwi metodą inwazyjną - 1 na 2 stanowiska intensywnej terapii,

2) elektryczne urządzenie do ssania - 1 na 3 stanowiska intensywnej terapii, ale nie mniej niż 2 w oddziale,

3) stymulator zewnętrzny - 1 na 4 stanowiska intensywnej terapii,

4) urządzenie do pomiaru rzutu serca - 1 na 4 stanowiska intensywnej terapii,

5) aparat do hemodializy lub hemofiltracji maszynowej - 1 na oddział liczący co najmniej 8 stanowisk intensywnej terapii, jeżeli w szpitalu nie ma odcinka (stacji) dializ,

6) bronchofiberoskop - 1 na oddział,

7) aparat do monitorowania ciśnienia wewnątrzczaszkowego - 1 na oddział liczący co najmniej 6 stanowisk intensywnej terapii,

8) przyłóżkowy aparat rtg - 1 na oddział,

9) defibrylator z możliwością wykonania kardiowersji - 2 na oddział.

8. Stanowisko intensywnej terapii powinno być wyposażone w: 1) łóżko do intensywnej terapii,

2) respirator z możliwością regulacji stężenia tlenu w zakresie 21-100%,

3) źródło tlenu, powietrza i próżni,

4) zestaw do intubacji i wentylacji (worek samorozprężalny),

5) sprzęt do szybkich oraz regulowanych przetoczeń płynów, w tym: 3 pompy strzykawkowe i 2 pompy infuzyjne,

6) kardiomonitor,

7) pulsoksymetr,

8) kapnograf,

9) aparat do automatycznego pomiaru ciśnienia krwi metodą nieinwazyjną,

10) urządzenie do monitorowania temperatury,

11) zestaw do pomiaru ośrodkowego ciśnienia żylnego,

12) fonendoskop.

9. Stanowisko znieczulenia powinno być wyposażone w: 1) aparat do znieczulenia ogólnego,

2) aparat do znieczulenia ogólnego z respiratorem anestetycznym,

3) worek samorozprężalny i rurki ustno-gardłowe,

4) źródło tlenu, podtlenku azotu, powietrza i próżni,

5) urządzenie do ssania,

6) zestaw do intubacji dotchawicznej z rurkami intubacyjnymi i dwoma laryngoskopami,

7) defibrylator z możliwością wykonania kardiowersji - 1 na zespół połączonych ze sobą stanowisk znieczulenia lub wyodrębnioną salę operacyjną

8) wyciąg gazów anestetycznych,

9) zasilanie elektryczne z systemem awaryjnym,

10) znormalizowany stolik (wózek) anestezjologiczny,

11) źródło światła,

12) sprzęt do dożylnego podawania leków,

13) fonendoskop lub dla dzieci stetoskop przedsercowy,

14) aparat do pomiaru ciśnienia krwi,

15) termometr,

16) pulsoksymetr,

17) monitor stężenia tlenu w układzie anestetycznym z alarmem wartości granicznych,

18) kardiomonitor,

19) kapnograf,

20) monitor zwiotczenia mięśniowego - 1 na 2 stanowiska znieczulenia,

21) monitor gazów anestetycznych - 1 na 4 stanowiska znieczulenia,

22) aparat do automatycznego pomiaru ciśnienia krwi metodą nieinwazyjną,

23) sprzęt do inwazyjnego pomiaru ciśnienia krwi - 1 na 4 stanowiska znieczulenia.

10. Aparatura anestezjologiczna stanowiska znieczulenia ogólnego z zastosowaniem sztucznej wentylacji płuc powinna być wyposażona ponadto w: 1) alarm nadmiernego ciśnienia w układzie oddechowym,

2) alarm rozłączenia w układzie oddechowym,

3) urządzenie ciągłego pomiaru częstości oddychania,

4) urządzenie ciągłego pomiaru objętości oddechowych.

11. Sala pooperacyjna (wybudzeń) powinna być wyposażona w: 1) wózek reanimacyjny i zestaw do konikotomii,

2) defibrylator z możliwością wykonania kardiowersji,

3) respirator z możliwością regulacji stężenia tlenu w zakresie 21-100% - co najmniej 1 na salę pooperacyjną (wybudzeń),

4) elektryczne urządzenie do odsysania - 1 na 3 stanowiska nadzoru pooperacyjnego.

12. Stanowisko nadzoru pooperacyjnego powinno być wyposażone w: 1) źródło tlenu, powietrza i próżni,

2) aparat do pomiaru ciśnienia krwi,

3) monitor EKG,

4) pulsoksymetr,

5) termometr.

V. Odcinek (stacja) dializ

1. Odcinek może być jednostką samodzielną lub stanowić część oddziału nefrologicznego. Odcinek powinien mieć zapewniony łatwy dostęp z zewnątrz.

2. Odcinek powinien posiadać stację uzdatniania wody, położoną w pobliżu pokoi dializ.

3. Dla nosicieli wirusa HIV lub podejrzanych o nosicielstwo, a także chorych na AIDS, powinno być wydzielone osobne stanowisko dializ.

4. Powierzchnia pokoi dializ powinna wynosić (razem ze stanowiskiem nadzoru pielęgniarskiego):

1) pokoju 1-stanowiskowego minimum 20,0 m2,

2) pokoju 2-stanowiskowego minimum 28,0 m2,

3) pokoju wielostanowiskowego minimum 12,0 m2 na 1 stanowisko.

VI. Oddział dziecięcy

1. W ramach oddziału dziecięcego powinien być wydzielony pododdział dzieci młodszych (do 3 lat) oraz pododdział dzieci starszych (3-18 lat).

2. Oddział powinien być zlokalizowany na parterze lub na I piętrze budynku i w miarę możliwości połączony bezpośrednio z poradnią dla dzieci chorych, tak aby mogła ona pełnić funkcję izby przyjęć dla dzieci.

3. W pododdziale dzieci młodszych 10% łóżek powinno być przeznaczonych na separatki (z miejscem na łóżko matki), a pozostałe łóżka powinny znajdować się w pokojach o liczbie łóżek nie większej niż 4, zorganizowanych w zespoły 8-12-łóżkowe, wyposażone w śluzę wejściową z punktem pielęgniarskim.

4. Pokój dla dzieci młodszych powinien być wyposażony w zestaw urządzeń umożliwiających mycie i pielęgnację niemowląt.

5. Ścianki działowe pokoi łóżkowych od korytarza, a w pododdziale dzieci młodszych również ścianki między pokojami i punktem pielęgniarskim, powinny być przeszklone w sposób umożliwiający ciągłą obserwację dzieci. Do szklenia należy używać szkła hartowanego lub o takich samych właściwościach.

6. Kuchenka oddziałowa powinna składać się z pomieszczeń (kuchenki i zmywalni) połączonych przelotowym sterylizatorem.

7. Okna w pokojach, w których przebywają dzieci, powinny być oszklone od wewnątrz szkłem hartowanym. Okna, poza uchylnym wywietrznikiem górnym, powinny być zabezpieczone przed możliwością otworzenia ich przez dzieci.

8. Powierzchnie pokoi łóżkowych dla dzieci młodszych powinny wynosić:

1) pokoju 1-łóżkowego minimum 8,0 m2,

2) pokoju 2-łóżkowego minimum 10,0 m2,

3) pokoju 3-łóżkowego minimum 14,0 m2,

4) pokoju 4-łóżkowego minimum 18,0 m2.

VII. Oddział położniczo-ginekologiczny

1. Oddział, w zależności od rodzaju, powinien dzielić się na:

1) położniczy aseptyczny,

2) patologii ciąży,

3) ginekologiczny aseptyczny,

4) położniczo-ginekologiczny septyczny (izolacyjny).

2. Z oddziałem położniczym powinny być ściśle zintegrowane pomieszczenia lub łóżka przeznaczone dla noworodków.

3. Wejście do pododdziału położniczego aseptycznego i położniczo-ginekologicznego septycznego powinno prowadzić przez śluzy umywalkowo-fartuchowe.

4. Pododdział położniczy aseptyczny powinien mieć bezpośrednie połączenie z zespołem porodowym, bez krzyżowania się z innymi drogami ruchu wewnątrzszpitalnego.

5. Pokoje łóżkowe w oddziale położniczym aseptycznym powinny być urządzone w systemie rooming-in (pokoje przeznaczone dla maksymalnie dwóch matek i dwóch noworodków z możliwością wstawienia trzeciego łóżeczka dla noworodka oraz sala przeznaczona dla noworodka bezpośrednio po porodzie) lub w systemie korespondencyjnym (między dwoma 3-łóżkowymi pokojami matek jest urządzony pokój noworodków na 7 łóżeczek).

6. W systemie rooming-in pokoje powinny być wyposażone w zestaw urządzeń umożliwiających mycie i pielęgnację niemowląt.

7. W systemie korespondencyjnym należy stosować przeszklenie ścianek działowych między pokojami matek a pokojem noworodków, zapewniające kontakt wzrokowy i równocześnie izolację dźwiękową. Pokój noworodków powinien być połączony drzwiami z pokojami matek i wyposażony w zestaw urządzeń do pielęgnacji noworodka. Wejście do pokoju noworodków od strony korytarza powinno prowadzić przez śluzę umywalkowo-fartuchową.

8. W pododdziale położniczym aseptycznym powinny być urządzone osobne pokoje noworodków obserwowanych (maksymalnie 6 półboksów) oraz pokoje wcześniaków.

9. Powierzchnie pokoi łóżkowych powinny wynosić:

1) w systemie rooming-in: a) pokoju 1-łóżkowego minimum 14,0 m2

b) pokoju 2-łóżkowego minimum 20,0 m2,

2) w systemie korespondencyjnym: a) pokoju 3-łóżkowego matek minimum 20,0 m2,

b) pokoju 7-łóżkowego noworodków minimum 20,0 m2,

3) niezależnie od przyjętego systemu: a) pokoju wcześniaków minimum 5,0 m2 na 1 łóżko,

b) pokoju noworodków obserwowanych minimum 5,0 m2 na 1 łóżko.

10. Pododdział położniczy powinien mieć własny pokój wypisowy dla matek i noworodków.

11. W pododdziale położniczym septycznym pokoje łóżkowe powinno się przewidywać jak na oddziałach powtarzalnych (zunifikowanych).

12. W pododdziale septycznym powinien być zorganizowany zespół porodowy septyczny (minimum 2 sale jednostanowiskowe).

13. Kuchenka oddziałowa powinna składać się z dwóch pomieszczeń (kuchenki i zmywalni), połączonych przelotowym sterylizatorem.

14. W łazienkach pododdziałów położniczych nie dopuszcza się stosowania wanien.

VIII. Oddział zakaźno-obserwacyjny

1. Oddział powinien być zlokalizowany w wydzielonym pawilonie, z zachowaniem 30,0 m strefy izolacyjnej.

2. Pawilon może się łączyć podziemnym tunelem z innymi budynkami szpitala (budynek główny, kuchnia, pralnia, budynek patomorfologii), pod warunkiem zastosowania zespołu śluz dla ludzi i zaopatrzenia między korytarzem pawilonu a korytarzem ogólnodostępnym w ruchu wewnątrzszpitalnym.

3. Oddział powinien mieć własną izbę przyjęć i zespół diagnostyczno-terapeutyczny oraz ewentualnie stację przygotowania łóżek.

4. Poradnie chorób zakaźnych powinny być usytuowane w bezpośrednim sąsiedztwie oddziału.

5. Kuchenka oddziałowa powinna składać się z dwóch pomieszczeń (kuchenki i zmywalni) połączonych przelotowym sterylizatorem. Zmywalnia powinna być wyposażona w urządzenie do niszczenia odpadów pokonsumpcyjnych.

6. Odcinek obserwacyjny składa się z pokoi 1-łóżkowych z osobnymi wejściami z zewnątrz budynku (izolatek).

7. Wszystkie pokoje łóżkowe powinny mieć wejściowe śluzy umywalkowo-fartuchowe od strony korytarza oraz kabiny sanitarnohigieniczne z natryskami i wyparzaczem basenów, dostępne bezpośrednio z pokoju.

8. Oddział powinien być wyposażony w urządzenia audiowizualne, umożliwiające kontakt chorego z odwiedzającym.

IX. Oddział chorób płuc i gruźlicy

1. Oddział powinien być zlokalizowany w osobnym pawilonie lub w wydzielonym skrzydle budynku szpitala, mającym zapewniony bezpośredni dostęp z zewnątrz.

2. Do oddziału stosuje się odpowiednio wymagania dotyczące oddziału zakaźno-obserwacyjnego, określone w części VIII ust. 2-5.

X. Oddział psychiatryczny

1. Oddział powinien być zlokalizowany w wydzielonym pawilonie o maksymalnej wysokości dwóch kondygnacji naziemnych. Pawilon powinien mieć wydzielony teren, przeznaczony do terapii zajęciowej pacjentów. Powyższe nie dotyczy oddziałów psychiatrycznych istniejących w dniu wejścia w życie rozporządzenia.

2. W ramach oddziału powinny być wydzielone odcinek obserwacyjno-diagnostyczny oraz odcinki terapeutyczno-rehabilitacyjne.

3. Oddział powinien mieć osobną izbę przyjęć.

4. Okna w pokojach, w których przebywają pacjenci, powinny być oszklone od wewnątrz szkłem hartowanym. Okna, poza uchylnym górnym wywietrznikiem, powinny być zabezpieczone przed możliwością otworzenia przez pacjentów. 

XI. Zakład diagnostyki laboratoryjnej

1. Pracownia pobierania prób oraz pokój wydawania wyników powinny być łatwo dostępne dla pacjentów przychodzących z zewnątrz, w sposób uniemożliwiający ich przedostawanie się do innych pomieszczeń zakładu.

2. Zaleca się pracownię zunifikowaną, opartą o typową jednostkę, składającą się z dwóch pokoi laboratoryjnych i umieszczonych między nimi boksem pracy cichej (z oknem) i boksem aparaturowym (od strony korytarza).

3. Drzwi pomieszczeń laboratoryjnych powinny być otwierane na zewnątrz i w kierunku drogi ewakuacyjnej.

XII. Zakład (pracownia) diagnostyki mikrobiologicznej

1. Zakład powinien przylegać do zakładu diagnostyki laboratoryjnej (dostarczanie materiału do badań).

2. Szpital może korzystać z pracowni diagnostyki mikrobiologicznej zlokalizowanej w innym zakładzie opieki zdrowotnej.

3. Dojście pracowników do zakładu powinno odbywać się przez śluzę szatniową.

4. W zakładzie powinna być urządzona sterylizatornia do wyjaławiania podłoży, niszczenia kultur bakteryjnych i sterylizacji szkła. Sterylizatornia powinna być połączona bezpośrednio ze zmywalnią.

XIII. Zakład patomorfologii

1. Zakład patomorfologii może być zlokalizowany w osobnym budynku lub w budynku głównym szpitala.

2. Zakład powinien składać się z części sekcyjnej dostępnej przez śluzę szatniową oraz części zawierającej laboratorium, pomieszczenia administracyjno-socjalne i salę wydawania zwłok.

3. Zaleca się dojazd wózków ze zwłokami wewnętrznym korytarzem lub tunelem podziemnym.

4. Do zakładu powinny prowadzić osobne wejścia dla personelu, przywożonych zwłok oraz rodziny zmarłego i wydawania zwłok.

5. Jeżeli zakład znajduje się w osobnym budynku, należy urządzić osobną szatnię z węzłem sanitarnym dla pracowników.

6. Dojazd do sali wydawania zwłok nie może być widoczny z okien oddziałów łóżkowych, przychodni i innych części szpitala dostępnych dla pacjentów.

XIV. Zespół operacyjny

1. Pacjenci dostarczani są do zespołu operacyjnego przez śluzę dla wózków, a pracownicy przechodzą przez śluzy szatniowe. Dla dostarczanych do zespołu czystych materiałów powinna być urządzona śluza materiałowa, która jest również wykorzystywana do krótkotrwałego przechowywania materiałów.

2. W obrębie zespołu powinna być zachowana zasada rozdziału ruchu czystego, tj. pracowników i pacjentów, czystego materiału od brudnego, tj, materiału zużytego, brudnych narzędzi, brudnej bielizny, odpadów pooperacyjnych.

3. Narzędzia użyte do operacji podlegają myciu i wstępnej dezynfekcji płynowej w obrębie części brudnej zespołu operacyjnego.

4. Zużyty materiał operacyjny oraz użyte narzędzia powinny być usuwane wydzielonym dźwigiem.

5. Pracownicy powinni wchodzić do sal operacyjnych przez pomieszczenie przygotowawcze dla personelu, a pacjenci przez pokój przygotowania chorego.

6. Sala operacyjna powinna mieć połączenie bezpośrednie z częścią brudną zespołu dla usuwania zużytego materiału.

7. W zespole powinny być wydzielone strefy sal operacyjnych brudnych, czystych i sal o wysokiej aseptyce.

8. W skład zespołu powinny wchodzić podręczna sterylizatornia i pomieszczenie przewoźnego rtg.

9. W zespole należy urządzać salę pooperacyjną według wskaźnika 1-1,5 łóżka na 1 stół operacyjny.

10. Dla pracowników powinny być urządzone pokoje wypoczynkowe.

11. Na każde 40-50 łóżek zabiegowych w szpitalu powinna przypadać co najmniej 1 sala operacyjna.

12. Powierzchnia sali operacyjnej powinna wynosić minimum 35,0 m2.

13. Wysokość sal operacyjnych w świetle powinna wynosić co najmniej 3,30 m.

XV. Zespół porodowy aseptyczny

1. Zespół powinien być zlokalizowany w bezpośrednim sąsiedztwie pododdziału położnictwa aseptycznego.

2. Zespół powinien być połączony z oddziałem pomocy doraźnej, przyjęć i wypisów drogą oddzieloną od innych ruchów wewnątrzszpitalnych. Przed wejściem do zespołu powinien być urządzony pokój przygotowawczy.

3. Zespół powinien być urządzony w sposób zapewniający postępowy ciąg funkcji, tj. pokój badań, pokój przygotowawczy, pokój przedporodowy, sala porodowa itd.

4. Pracownicy powinni wchodzić do zespołu przez śluzę umywalkowo-fartuchową.

5. Sale porodowe mogą być urządzone jako jedno- lub wielostanowiskowe. Bezpośrednio przy sali porodowej należy urządzić stanowisko pierwszej pielęgnacji noworodka i lożę położnej.

6. Na każde 10 łóżek pododdziału położniczego aseptycznego należy urządzić 1 stanowisko porodowe.

7. W skład zespołu powinna wchodzić 1 sala operacyjna, a przy liczbie stanowisk porodowych powyżej 5 - również 1 pokój zabiegowy.

XVI. Zakład rehabilitacji

1. Sale masażu suchego, parafinowania, terapii zajęciowej i ćwiczeń samoobsługi powinny być zlokalizowane w pobliżu sal kinezyterapii.

2. Przed salami ćwiczeń, basenów oraz salami hydroterapii powinny być urządzone szatnie oraz węzły sanitarne dla pacjentów (natryski, umywalki, ustępy).

3. Pomieszczenia hydroterapii i balneoterapii powinny być zlokalizowane w kondygnacji parteru, nad przestrzenią instalacyjną oraz ewentualną stacją regeneracji wody basenowej.

4. Boksy dla światłolecznictwa i elektrolecznictwa powinny być oddzielone ściankami do wysokości 2,0 m, umożliwiającymi stosowanie wspólnej wentylacji mechanicznej. 

5. Boksy dla urządzeń wytwarzających silne pole magnetyczne (diatermia, terapuls, ultradźwięki) należy zabezpieczać przed szkodliwym oddziaływaniem na otoczenie.

XVII. Apteka

1. Apteka szpitalna nie może być dostępna dla pacjentów. Dostęp pracowników szpitala ograniczony jest do poczekalni przy izbie ekspedycyjnej.

2. Wytwórnia płynów infuzyjnych może wchodzić w skład apteki bądź stanowić odrębną jednostkę.

XVIII. Punkt krwiodawstwa

(skreślona).

XIX. Centralna sterylizatornia

1. Centralna sterylizatornia powinna być wyposażona w urządzenia umożliwiające wyjaławianie sprzętu, aparatury, narzędzi, bielizny, materiałów opatrunkowych i innych elementów tego wymagających.

2. Centralna sterylizatornia powinna mieć dogodne połączenia z zespołem operacyjnym dwoma dźwigami, tj. brudnym i czystym.

3. W centralnej sterylizatorni powinny być wyodrębnione przestrzenie podzielone na trzy strefy:

1) brudną, przeznaczoną do przyjmowania materiału, segregacji, wstępnej dezynfekcji, mycia,

2) czystą, przeznaczoną do kompletowania i pakietowania materiałów, załadowania sterylizatorów,

3) sterylną, przeznaczoną do rozładowania sterylizatorów, magazynowania i ekspedycji.

Rozwiązanie przestrzenne powinno zapewniać ruch postępowy od strefy brudnej do sterylnej.

4. Między strefami brudną i czystą, czystą i sterylną oraz sterylną i pomieszczeniami ogólnymi należy urządzić śluzy umywalkowo-fartuchowe.

5. W następujących działach powinny być urządzone lokalne sterylizatornie, niezależnie od sterylizatorni centralnej:

1) kuchnia mleczna,

2) zespół operacyjny (sterylizatornia podręczna),

3) apteka,

4) zakład diagnostyki laboratoryjnej,

5) zakład diagnostyki mikrobiologicznej,

6) poradnia stomatologiczna,

7) oddział zakaźno-obserwacyjny,

8) oddział chorób płuc i gruźlicy.

XX. Centralna stacja przygotowania łóżek 

1. W stacji należy zapewnić ruch postępowy łóżek.

2. Stacja powinna być podzielona na strefę brudną i czystą. Między tymi strefami powinny znajdować się:

1) komory dezynfekcyjne,

2) boks mycia, dezynfekcji oraz suszenia łóżek,

3) śluza szatniowa dla personelu.

3. W stacji powinny być urządzone : boks naprawy łóżek, magazyn brudnej bielizny (strefa brudna) i magazyn czystej bielizny (strefa czysta).

4. Powierzchnia pomieszczeń powinna być ustalona przy założeniu, że każde łóżko szpitalne trafia do stacji 3 razy w miesiącu.

XXI. Kuchnia

1. Kuchnia powinna być zlokalizowana w osobnym budynku, połączonym przejściem krytym lub tunelem podziemnym z blokiem łóżkowym szpitala.

2. W kuchni należy wyodrębnić następujące strefy:

1) magazynowania ( w tym chłodnię),

2) przygotowywania brudnego,

3) przygotowywania czystego,

4) obróbki termicznej i schładzania,

5) ekspedycji posiłków oraz ewentualnego porcjowania.

3. W pobliżu kuchni powinna być urządzona stołówka dla pracowników wraz z pomieszczeniem do zmywania naczyń i wydawania potraw.

4. Następujące drogi ruchu wewnętrznego w kuchni wymagają wydzielenia:

1) surowców nie oczyszczonych,

2) surowców oczyszczonych,

3) brudnych wózków,

4) czystych wózków,

5) odpadków pokonsumpcyjnych.

5. Odpadki pokonsumpcyjne powinny być składowane w wydzielonym pomieszczeniu, z miejscem na mycie pojemników, dostępnym wyłącznie z zewnątrz.

6. Do pomieszczeń magazynowych kuchni centralnej powinien być zapewniony dojazd dla samochodów dostawczych.

7. Wysokość pomieszczeń kuchni właściwej powinna być ustalona w zależności od urządzeń i obliczeń wentylacji mechanicznej, jednak nie może być mniejsza niż 3,5 m w świetle.

8. W kuchni centralnej powinna być wydzielona kuchnia mleczna.

9. Kuchnia mleczna powinna składać się ze:

1) zmywalni butelek ze sterylizatorem przelotowym do pomieszczenia kuchni właściwej,

2) pomieszczenia kuchni właściwej,

3) śluzy umywalkowo-fartuchowej, która stanowi wejście do pomieszczenia kuchni właściwej,

4) magazynu produktów dostarczanych z kuchni centralnej i z zewnątrz.

10. Dla pracowników kuchni mlecznej należy urządzać osobny ustęp, dostępny ze śluzy.

11. W pomieszczeniach właściwej kuchni mlecznej należy wyodrębnić następujące stanowiska:

1) przygotowywania,

2) obróbki termicznej,

3) rozlewnia (boks lub loża laminarna),

4) pasteryzacji i schładzania,

5) magazynowania i wydawania.

XXII. Pralnia

1. Pralnia powinna być zlokalizowana w osobnym budynku, połączonym przejściem krytym lub tunelem podziemnym z zespołem głównym zakładu.

2. Pomieszczenia powinny być urządzone w sposób zapewniający zachowanie bariery higienicznej, tj. całkowite wyeliminowanie stykania się bielizny czystej z brudną oraz pracowników z tych dwóch stref, z zastrzeżeniem ust. 3.

3. W obiektach istniejących, w których zapewnienie bariery higienicznej jest niemożliwe, dopuszcza się pralnie w układzie tradycyjnym, pod warunkiem wydzielenia ciągu prania bielizny noworodków i dzieci młodszych, zakończonego wyjaławianiem, oraz pod warunkiem poddawania dezynfekcji płynowej poza pralnicami bielizny z oddziałów: zakaźno-obserwacyjnych, chorób płuc i gruźlicy, skórno-wenerologicznego oraz pieluch z oddziałów dziecięcych i bielizny operacyjnej.

4. W pralni z barierą higieniczną powinny być urządzone dwie strefy:

1) strefa brudna - pomieszczenia przyjmowania brudnej bielizny, spłukiwania pieluch, załadunku bielizny do pralnic, dezynfekowania pościeli i odzieży ( strona brudna), składowania środków piorących, przygotowywania roztworów piorących oraz mycia i dezynfekcji wózków (strona brudna),

2) strefa czysta - pomieszczenia: wyładunku bielizny z pralnic, suszenia, prasowania oraz sterylizacji bielizny noworodków i dzieci młodszych, dezynfekowania pościeli i odzieży (strona czysta), mycia i dezynfekcji wózków (strona czysta), składowania materiałów wypranych i zdezynfekowanych, naprawy bielizny, wydawania, obsługi administracyjnej i zaplecza socjalnego. W razie urządzenia pralni chemicznej, powinna ona być zlokalizowana w strefie czystej.

5. Między strefą czystą i brudną powinna być urządzona śluza szatniowa.

6. Strefa brudna i czysta pralni powinny być wyposażone w odrębne węzły sanitarne.

7. Wielkość pralni określa się na podstawie norm zużycia bielizny przez jednostki organizacyjne szpitala oraz ewentualnie innych zakładów opieki zdrowotnej.

8. Wysokość pomieszczenia pralni właściwej ustala się w zależności od urządzeń i obliczeń wentylacji mechanicznej.

XXIII. Spalarnia odpadów

1. Spalarnia powinna być zlokalizowana przy kotłowni.

2. W przypadku braku własnej kotłowni, pomieszczenia spalarni odpadów powinny być zlokalizowane w najwyższym budynku szpitala; pomieszczenia te muszą być całkowicie odizolowane od innych pomieszczeń oraz dostępne wyłącznie z zewnątrz.

3. Wewnątrz spalarni układ pomieszczeń powinien zapewnić ruch postępowy od pomieszczeń magazynowania zasobników z odpadami, poprzez halę spalania do pomieszczeń mycia, dezynfekcji i wydawania pojemników.

4. W przypadku gdy zakład posługuje się pojemnikami (workami) jednorazowego użycia, nie jest konieczne wydzielenie pomieszczenia mycia, dezynfekcji i wydawania pojemników.

Załącznik nr 3

WYMAGANIA SZCZEGÓLNE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAĆ POD WZGLĘDEM FACHOWYM I SANITARNYM POMIESZCZENIA I URZĄDZENIA PRZYCHODNI LEKARSKIEJ (OŚRODKA ZDROWIA NA WSI)

1. Jeżeli przychodnia (ośrodek zdrowia) mieści się w budynku przeznaczonym również na inne cele, wejścia i dojazdy do przychodni powinny być wydzielone.

2. Jeżeli przychodnia (ośrodek zdrowia) mieści się w budynku o więcej niż 1 kondygnacji, budynek musi być wyposażony w dźwig.

3. W przychodni (ośrodku zdrowia) powinny być wydzielone wejścia do:

1) poradni dla pacjentów dorosłych oraz interesantów i personelu,

2) poradni dla dzieci zdrowych,

3) poradni dla dzieci chorych,

4) izolatek,

5) pomieszczeń gospodarczych,

6) apteki.

4. Poradnie: skórno-wenerologiczne, chorób płuc i gruźlicy, przeciwalkoholowe oraz leczenia odwykowego osób uzależnionych od środków odurzających powinny być tak usytuowane, aby dojście do nich pacjenta było możliwe najkrótszą drogą od wejścia do przychodni, oraz powinny mieć wydzielone poczekalnie wraz z rejestracją oraz ustępy dla pacjentów.

5. Przy wejściu do przychodni powinna być usytuowana, z zastrzeżeniem ust. 7, rejestratornia obsługująca wszystkie poradnie, z tym że musi być do niej zapewniony osobny dostęp dla dzieci zdrowych, chorych i dorosłych, uniemożliwiających kontaktowanie się tych pacjentów.

6. Poradnie o specjalnościach chirurgicznych oraz poradnie dla dzieci i kobiet powinny być usytuowane na parterze.

7. Poradnia dla dzieci nie może się łączyć z innymi poradniami przychodni. Z wyłączeniem ośrodków zdrowia, w których pokój badań lekarskich może być wspólny dla dzieci chorych i zdrowych, poradnia dla dzieci powinna odpowiadać następującym wymaganiom:

1) wejście do części poradni dla dzieci chorych powinno prowadzić przez przedsionek - wózkarnię i filtr, z którego powinno być bezpośrednie przejście do poczekalni oraz do izolatki; wyjście na zewnątrz prowadzi przez przedsionek i wózkarnię z pominięciem filtru,

2) pokój przygotowawczy i szczepień powinien być połączony bezpośrednio z pokojem badań lekarskich dzieci zdrowych,

3) pokój badań lekarskich dzieci chorych powinien być połączony bezpośrednio z pokojem przygotowawczo-zabiegowym,

4) poradnie dla dzieci chorych oraz dla dzieci zdrowych powinny mieć osobne poczekalnie wraz z szatniami oraz węzłami sanitarnymi dla pacjentów.

8. W poradni dla kobiet pokój badań lekarskich powinien mieć bezpośrednie połączenie z kabinami higieny osobistej i pokojem położnej.

9. W pokojach zabiegów pielęgniarskich, w których wykonywane są zabiegi światłolecznictwa lub badania laboratoryjne, powinna być urządzona wentylacja mechaniczna.

10. Powierzchnia pokoju badań lekarskich powinna wynosić co najmniej 12 m2.

11. Poradnie, w szczególności stomatologiczna i chirurgiczna, powinny mieć urządzenia służące do sterylizacji sprzętu.

12. W poradniach chirurgicznych powinny być urządzone osobne pokoje zabiegowe dla przypadków septycznych i aseptycznych.

13. Pomieszczenia związane z udzielaniem świadczeń zdrowotnych przez lekarza rodzinnego powinny spełniać następujące wymagania:

1) powierzchnia pomieszczeń przeznaczonych na konsultacje i na badania lekarskie nie może wynosić mniej niż 15 m2,

2) posiadać wydzielone osobne poczekalnie: dla dorosłych, dla dzieci zdrowych i dla dzieci chorych. Wspólna poczekalnia jest możliwa pod warunkiem wprowadzenia rozdziału czasowego przyjęć dzieci zdrowych od pozostałych pacjentów.

Załącznik nr 4

WYMAGANIA SZCZEGÓLNE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAĆ POD WZGLĘDEM FACHOWYM I SANITARNYM POMIESZCZENIA I URZĄDZENIA PRACOWNI STOMATOLOGICZNEJ

1. Pracownia powinna być wyposażona w instalację gazową, tlenową, sprężonego powietrza (sprężarki bezolejowe) oraz acetylenu i argonu.

2. W odlewni i gipsowni przy zlewozmywakach powinny być zainstalowane odstojniki.

3. W pracowni podstawowej, odlewni metali, pracowni polimeryzacji, polerowni, pracowni chemicznej i ceramicznej powinna być zainstalowana wentylacja mechaniczna.

4. W pracowni podstawowej, gipsowni, pracowni polimeryzacji i ceramicznej oraz polerowni powinny być zainstalowane pochłaniacze pyłu (odciągi miejscowe), a w odlewni - okapy nad piecami.

5. Odlewnia metali, pracownia polimeryzacji i chemiczna oraz polerownia powinny być wyposażone w digestoria.

Załącznik nr 5

WYMAGANIA SZCZEGÓLNE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAĆ POMIESZCZENIA I URZĄDZENIA CENTRUM KRWIODAWSTWA I KRWIOLECZNICTWA

I. Część ogólna

1. Pomieszczenia centrum powinny być urządzone w sposób zapewniający:

1) wydzielony płynny ruch dawców,

2) ciągi produkcyjne w zakresie podstawowej działalności centrum, tj. rejestracji dawców, badań lekarskich i laboratoryjnych, pobierania krwi, produkcji preparatów krwiopochodnych oraz ich przechowywania i eksploatacji,

3) grupowanie pomieszczeń lub działów ze względu na powiązania funkcjonalno-produkcyjne,

4) grupowanie pomieszczeń ze względu na podobieństwo i nasycenie instalacyjne lub szczególne wymagania techniczne.

2. Pod budynkiem powinna znajdować się przestrzeń instalacyjna, przeznaczona do rozprowadzenia instalacji.

3. W pomieszczeniach, w których konieczna jest zwiększona wymiana powietrza lub jest niedopuszczalne ze względów technologicznych stosowanie wentylacji grawitacyjnej, powinna być zainstalowana wentylacja mechaniczna. W szczególności dotyczy to:

1) sterylizatorni i destylatorni,

2) pomieszczeń działu preparatów (np. boksu ściągania osocza z pokojem przygotowawczym),

3) pomieszczeń zwierząt.

4. Pomieszczenia centrum powinny być zabezpieczone przed dostępem osób nie zatrudnionych, z wyjątkiem: 1) działu krwiodawców,

2) działu pobierania i konserwacji krwi, w części dostępnej dla dawców,

3) działu magazynowania i ekspedycji, w części dostępnej dla interesantów,

4) działu metodyczno-organizacyjnego.

II. Dział krwiodawców

1. Dział powinien mieć pomieszczenia i urządzenia zapewniające:

1) rejestrację i prowadzenie ciągłej ewidencji dawców,

2) dokonywanie wszystkich czynności związanych z zakwalifikowaniem zgłaszających się osób (pobieranie krwi do celów diagnostyki, badania hematologiczne, badanie dawców przed oddaniem krwi i okresowe, czynności administracyjne),

3) wydawanie posiłków regeneracyjnych.

2. Dział powinien mieć bezpośrednie połączenie z działem pobierania i konserwacji krwi oraz dogodne połączenie z działem laboratoryjnym.

III. Dział pobierania i konserwacji krwi

1. Pomieszczenia i urządzenia działu powinny zapewniać:

1) wykonanie prac przygotowawczych (wyjaławianie lub przekazanie do wyjałowienia materiału chirurgiczno-opatrunkowego),

2) rejestrację dawców przed pobraniem krwi,

3) pobranie i etykietowanie krwi,

4) wykonywanie zabiegów plazmaferezy i przekazywanie pobranej krwi do działu preparatyki krwi, ekspedycji lub innego,

5) prowadzenie dokumentacji pobranej krwi.

2. Pomieszczeniami dostępnymi dla dawców są: poczekalnia, szatnia i węzły sanitarne, pokój przedzabiegowy, sala pobrań, separatka, pomieszczenie do wypoczynku dawców.

3. Dział powinien mieć dogodne połączenia z działem laboratoryjnym, działem preparatyki krwi oraz magazynowania i ekspedycji.

4. Sala pobrań powinna mieć bezpośrednie połączenie okienkiem ze stanowiskiem kontroli serologicznej.

5. Separatka powinna być wyposażona w instalację tlenową.

IV. Dział laboratoryjny

1. Pomieszczenia i urządzenia działu powinny zapewniać:

1) obsługę dawców (w zakresie analiz) i kontrolę produkcji,

2) produkcję (zestawy surowic wzorcowych), analizy chemiczne surowców i produktów (preparatyka w obowiązującym zakresie i inne),

3) usługi dla innych działów (przygotowanie szkła i materiałów do produkcji, sterylizacja, produkcja wody destylowanej i apyrogennej).

2. Do pracowni diagnostyki mikrobiologicznej stosuje się wymagania określone w załączniku nr 2 w części XII ust. 3 i 4.

V. Dział magazynowania i ekspedycji

1. Pomieszczenia i urządzenia działu powinny zapewniać:

1) magazynowanie w odpowiedniej temperaturze (chłodni), wydawanie i ewidencjonowanie krwi, środków krwiopochodnych, opakowań z tworzyw sztucznych do pobierania krwi oraz testów do badań krwi (HIV, MBs, MCV) i innych,
2) przyjmowanie zwrotów nie wykorzystanej krwi i preparatów krwiopochodnych,

3) przechowywanie krwi przeznaczonej do dalszej obróbki.

2. Magazyn krwi (chłodnia) powinien być zlokalizowany w pobliżu działu ekspedycji.

3. Magazyn krwi (chłodnia) powinien składać się z dwóch niezależnie zasilanych komór o pojemności 66% i 33% ogólnej ilości krwi (2:1) oraz jednej zamrażalni o temperaturze - 30 oC.

4. Poczekalnia przy ekspedycji powinna być łatwo dostępna dla interesantów z zewnątrz i mieć wydzielony ustęp z umywalką.
 







dr Ignacy Semmelweis - pioner higieny szpitalnej
i męczennik za sprawę bezpieczeństwa pacjentów
Pomnik w rodzinnym Budapeszcie.
Na dziesiątki lat przed odkryciem bakterii
w 1847r.
dr Semmelweis ratował kobiety przed gorączką połogową,
wprowadzając we Wiedniu
dezynfekcję rąk personelu i narzędzi medycznych.
Po 160 latach
gorączka połogowa
zagrażała życiu pacjentek szpitala w Krakowie...


POLITYKA ZDROWOTNA MINISTRA ZDROWIA

PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA

ZAGROŻENIA ZDROWIA NOWORODKÓW

WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY TYPU B i C
(ŻÓŁTACZKA WSZCZEPIENNA)

WZW B A PRAWA OBYWATELSKIE W POLSCE

ZAGROŻENIA ZDROWIA ZE STRONY LEKÓW

Światowy Dzień AIDS 2002  - Polska

DECYZJE O ZDROWIU MILIONÓW




Rzecznik Praw Pacjenta
mgr rehabilitacji ruchowej
Krystyna Barbara Kozłowska

Aleja Zjednoczenia 25
Warszawa 01-829
Infolinia Rzecznika:
0- 800- 190- 590

e-mail:
sekretariat@bpp.gov.pl
 

 

 
STOWARZYSZENIE
  OCHRONY
     ZDROWIA
       KONSUMENTÓW
STOWARZYSZENIE OCHRONY ZDROWIA KONSUMENTÓW
 

WYSTĄPIENIE Z DNIA 29. SIERPNIA 1997r.
DO RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH
 



 

MEDYCZNE CENTRUM KONSUMENTA



 
ZAGROŻENIA ZDROWIA W POLSCE
CZASOPISMO RUCHU OCHRONY ZDROWIA
AKTUALIZOWANA WERSJA ELEKTRONICZNA
"ZAGROŻENIA ZDROWIA W POLSCE"


ALFABETYCZNY SPIS ZAWARTOŚCI
STRON INTERNETOWYCH DOMENY HALAT.PL
DOTYCZĄCYCH OCHRONY ZDROWIA