W ubiegłym roku sprowadzono do Polski około 25 tys. ton wołowiny, 22 tys. ton (licząc w wadze mięsa) żywca wołowego oraz 110 tys. ton mięsa wieprzowego. Wołowinę i wieprzowinę importowaliśmy głównie z krajów Wspólnoty Europejskiej, która pozbywała się nadmiernych zapasów wołowiny oraz starała się zagospodarować nadwyżki wieprzowiny ze szczytowej fazy cyklu świńskiego, zaś żywiec wołowy sprowadzaliśmy z krajów byłego ZSRR. Na import wołowiny i żywca wołowego nie było dodatkowych, oprócz cła i podatku granicznego, opłat, w przypadku mięsa wieprzowego wprowadzono opłaty wyrównawcze, które, jak się ocenia, przyczyniły się do ograniczenia importu tego gatunku mięsa -- jak informuje Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.

Import mięsa był w ubiegłym roku koniecznością. Krajowa produkcja wołowiny zmniejszyła się bowiem do 394 tys. ton, zaś produkcja wieprzowiny obniżyła się aż o 325 tys. ton! . Kraje Unii Europejskiej, którym w okresie dwóch lat udało się zmniejszyć zapasy wołowiny z 870 tys. do 160 tys. ton, oferowały ją początkowo w cenie 0, 8-0, 9 dol. za kilogram, by podnieść w końcu cenę do 1, 1-1, 2 zł za kilogram, przy której import mięsa wołowego przestał się opłacać. Opłacał się natomiast, dopóki nie wprowadzono opłat wyrównawczych, import mięsa wieprzowego. Tylko w okresie I półrocza ub. roku kupiono jej aż 60 tys. ton, czemu sprzyjały dochodzące do 700 tys. ton nadwyżki mięsa wieprzowego z "tytułu" szczytowej fazy cyklu świńskiego w krajach UE. Po wprowadzeniu opłat wyrównawczych miesięczny import mięsa wieprzowego obniżył się z 10-12 tys. do 5-7 tys. ton.

Zdaniem ekspertów z IERiGŻ, wprowadzenie opłat wyrównawczych w okresie spadku produkcji wieprzowiny było kontrowersyjne. Zwłaszcza, że jakość importowanego mięsa była wyższa niż jakość mięsa krajowego. Wprowadzającopłaty wyrównawcze zapomniano i o tym, że eksportowane przez Polskę szynki były produkowane z importowanego surowca, co przy wprowadzeniu o płat pogorszyło opłacalność transakcji eksportowych. Warto przy tym zauważyć, że mimo 30- proc. cła i 6- proc. podatku, a także mimo opłat wyrównawczych import wieprzowiny nadal się opłacał! Świadczy to tylko o tym, że w Polsce ceny zbytu i ceny detaliczne mięsa wieprzowego znacznie przekroczyły już ceny światowe, a także granice zdrowego rozsądku.

W tym roku produkcja mięsa wieprzowego w Polsce wzrośnie o 225 tys. ton, zaś produkcja wołowiny obniży się do 367 tys. ton. Zapasy mięsa wołowego w krajach UE są już niewielkie, także kraje byłego ZSRR dość dokładnie "oczyściły" już swoje obory i bukaciarnie. O ile nie zajdzie więc potrzeba importu mięsa wieprzowego, którego ceny chyba nawet spadną, to wołowina będzie w tym roku "na wagę złota". Ceny skupu żywca wołowego będą więc miały szansę zrównania się z cenami żywca wieprzowego.

Edmund Szot
 

ZBIGNIEW WOJTASIŃSKI

Zagrożenie epidemią choroby szalonych krów może być większe niż podejrzewano. Kolejne zaniepokojenie wywołało odkrycie amerykańskich badaczy, że zakażenie mogą przekazywać zainfekowane zwierzęta, które nie chorują z tego powodu. Coraz większe są też obawy, że wywołujące chorobę zarazki przeniknęły do łańcucha pokarmowego ludzi, a nawet do niektórych leków.

Największą konsternację wywołują obserwacje, że nazywany prionem tajemniczy czynnik zakaźny jest znacznie bardziej żywotny, a przy tym odporny na zniszczenie. Wcześniej badacze sugerowali, że jest aktywny nawet po zadziałaniu temperaturą, przekraczającą 200 st. C, czyli wyższą od tej, jaką wykorzystuje się do sterylizacji narzędzi chirurgicznych używanych w neurochirurgii. Obecnie uczeni Narodowego Instytutu Alergii i Chorób Zakaźnych w Hamilton (Montana) przekonują, że niebezpieczne są też zarazki, którymi zainfekowane są zwierzęta, uznawane dotąd za odporne na chorobę szalonych krów -- BSE.

Syndrom "szalonej paszy"

Gąbczaste zwyrodnienie mózgu ma kilka odmian: u ludzi jest to choroba Creutzfeldta-Jakoba (CJD) , a u owiec -- scrapie. Uczeni byli jednak przekonani, że BSE nie może być przenoszone na inne zwierzęta przez np. kurczaki i chomiki, które są na nią odporne. Niestety, po raz kolejny się okazało, że priony są bardziej zagadkowe i groźniejsze niż sądzono. Amerykańscy badacze Richard Race oraz Bruce Chesebro zainfekowali myszy prionami, wywołującymi u chomików scrapie. Jak się spodziewali, u gryzoni przez cały rok nie wywoływały żadnych objawów choroby. A mimo to zachorowały chomiki, którym badacze wstrzyknęli zakażoną prionami próbkę mózgu pobraną od zakażonych wcześniej myszy. Wniosek: myszy nie chorują, lecz w ich organizmie zarazek nie ginie, co gorsze -- może być przenoszony na inne zwierzęta, a nawet na ludzi (bo tego też nie można wykluczyć) .

Amerykanie nie przeprowadzili eksperymentu, który sugerowałby, że do podobnej infekcji może dojść drogą pokarmową. A zatem w sposób, który wywołuje najwięcej obaw i kontrowersji. "Nieoczekiwane wyniki tych badań zwiększają jednak podejrzenie, że zarazki mogą przetrwać nawet w organizmie odpornych na BSE zwierząt, które karmiono zainfekowaną paszą" -- twierdzą badacze na łamach "Nature".

Nie ma wątpliwości, że wybuch epidemii choroby szalonych krów spowodowało karmienie bydła paszą, do produkcji której wykorzystywano resztki owiec padłych na scrapie. Takie praktyki są zakazane od 1988 r. , choć podejrzewa się, że później nadal miały miejsce, tyle że wograniczonym zakresie. Dopiero w 1995 r. w Wielkiej Brytanii i innych krajach zabroniono wykorzystywania resztek padłego na BSE bydła do karmienia trzody chlewnej oraz kurczaków. Teraz okazuje się, że nie nadają się do tego również tkanki pozyskane od innych zwierząt.

Zwiastuny epidemii

Nie można wykluczyć, że priony przeniknęły w większym stopniu do łańcucha pokarmowego ludzi, niż przyznaje się oficjalnie. Udowodniono, że jedna zodmian atakującej ludzi choroby Creutzfelda-Jakoba jest spokrewniona z BSE. Pozostaje tylko sprawdzić, czy w minionych latach część osób faktycznie mogła zarazić się prionami drogą pokarmową: zarówno po spożyciu wołowiny, jak i innych gatunków mięsa, jak sugerują najnowsze badania.

"Dopiero w 1989 r. specjalnie powołany komitet doradczy ds. gąbczastego zwyrodnienia mózgu zalecił wycofanie ze sprzedaży mózgu, śledziony, grasicy, migdałów ijelit, a także niszczenie przez zakopanie lub spalanie zwłok zwierząt chorych na BSE, jednak zakazu tego przestrzegano tylko połowicznie, dlatego przyjmuje się, że w latach 1989-95 aż 282 tys. sztuk zakażonego bydła przeznaczono do spożycia przez ludzi" -- twierdzi szef Medycznego Centrum Konsumenta Zbigniew Hałat.

Na spokrewnioną z chorobą szalonych krów CJD zachorowały dotąd 24 osoby w Wielkiej Brytanii oraz jedna we Francji. Zmarli ludzie młodzi, średnio w wieku 27 lat (jedna z ofiar miała zaledwie 16 lat) . Nie ma jednak pewności, czy ujawnione przypadki choroby można traktować jako szczyt zachorowań, czy tylko jako zwiastun dopiero nadciągającej epidemii. Nie znany jest bowiem okres jej wylęgania -- kilka lat, czy może nawet dłużej? Najczarniejsze scenariusze przewidują, że w ciągu kilku dziesięcioleci "nowa zaraza" pochłonie aż pół miliona ludzi. Czy to możliwe? WPolsce lekarze ujawnili w ubiegłym roku tylko jeden przypadek CJD, lecz nie była to odmiana choroby związana z BSE.

Badania laboratoryjne wykazały, że z zakażonego bydła zakażenie może być przenoszone tylko przez mózg, rdzeń kręgowy i siatkówkę. Nie stwierdzono przeniesienia infekcji za pośrednictwem pozostałych tkanek i wydzielin, a w szczególności poprzez mięso i mleko zakażonych krów. Warto jednak pamiętać, że dopiero w 1997 r. zakazano sprzedaży kości, mięsa z kością, płuc i tkanki nerwowej położonej przy kręgosłupie. Nie znane są rozmiary nielegalnego handlu mięsem i podrobami. Ministerstwo rolnictwa od początku wybuchu epidemii zapewniało, że wołowina pochodząca z zakażonych zwierząt nigdy nie trafiła do Polski. W ubiegłym roku okazało się jednak, że do kraju sprowadzono mączkę wyprodukowaną z zakażonego bydła. Była przeznaczona dla świń, drobiu i ryb. Do jej wyrobu podobno nie użyto mózgu ani tkanek nerwowych chorych krów, jednak wywołujący chorobę zakaźny prion wykryto także w innych tkankach, np. w śledzionie, płucach i sercu, tyle że w znacznie mniejszych ilościach.

Ponure prognozy

Brytyjski mikrobiolog John Pattison uważa, że głównym źródłem zakażenia u ludzi mogły być tanie hamburgery, a także hot dogi oraz niektóre rodzaje sprzedawanego mięsa. Był pierwszym naukowcem, który wykazał, że choroba szalonych krów może być jedną z odmian atakującej ludzi CJD. Przyznaje, że infekcja może być też przenoszona bezpośrednio między ludźmi -- poprzez zakażoną krew podczas transfuzji. Taki wariant jest wyjątkowo niepokojący, na szczęście -- raczej mało prawdopodobny. Mimo to brytyjska firma Nycomed Amersham natychmiast wycofała preparat krwiopochodny (o nazwie Amerscan Pulmonate Two) , stosowany w diagnostyce chorób płuc, gdy ujawniono, że do jego produkcji wykorzystano przypadkowo plazmę krwi człowieka, który zachorował na CJD. Wśród odbiorców tego środka znalazło się kilkanaście krajów, ale nie ma wśród nich Polski, jak też USA i Japonii.

Jedynym pocieszeniem jest, że żelatyna pozyskiwana z kości i skór bydlęcych pochodzących z krajów, w których występuje choroba szalonych krów, nie stanowi zagrożenia dla ludzi. Oczywiście, pod warunkiem, że producenci przestrzegają odpowiednich środków ostrożności. Takie oświadczenie przed kilkoma dniami opublikował amerykański Urząd ds. Żywności i Leków (FDA) . I zniósł restrykcje na import surowców służących do jej produkcji. Bez obaw spożywać zatem można pochodzącą z importu żywność oraz używać leków, w których wykorzystano spełniającą wymogi bezpieczeństwa żelatynę.

Na początku tego roku eksperci Światowej Organizacji Zdrowia przyznali, że nie można wykluczyć, iż w ciągu najbliższych 10-15 lat epidemia szalonych krów przeniesie się na ludzi. Inni badacze przekonują jednak, że gdyby takie ryzyko faktycznie było, już powinien być rejestrowany znaczny wzrost zachorowań na chorobę Creutzfeldta-Jakoba. Dopiero za kilka lat przekonamy się, kto ma rację.

O chorobach prionowych od niedawna szczegółowo informuje internetowa wersja czasopisma Ruchu Ochrony Zdrowia pt. "Zagrożenia Zdrowia w Polsce" pod adresem http: / /www. halat.pl
 

Zdechło już ponad 100 sztuk bydła. Czy do Polski dotarła choroba wściekłych krów? Rolnicy i lekarze czekają na badania mózgów tych zwierząt. Pomór rozpoczął się w tej kaszubskiej wiosce - Tuchlinie. W lutym jednemu z gospodarzy zdechło 15 krów. Kilka tygodni temu - kolejne.. Objawy były zawsze te same. Osowiałe, otumanione krowy cały czas leżały, traciły czucie w całym ciele. Choroba zaatakowała też sąsiednie wioski. Lekarze i rolnicy są bezradni. Prawdopodobnie będą musieli zabić kolejne krowy.
Pan Paweł Tandek - rolnik: lekarstwa nie pomagają, witaminy nie pomagały na to nic.
Dr Michał Bernard - lekarz weterynarii: krowa słabnie, w ciągu 48 godzin zdycha. Jednak nie dopuszczamy do tego i kierujemy krowy do wyznaczonej rzeźni, gdzie są zabijane pod nadzorem lekarza weterynarii i wszelkie próby z krów dobitych są oddawane do laboratorium w celu wyjaśnienia przyczyny licznych zachorowań..
Mięso chorych krów nie trafi do sklepów. Zostało zabezpieczone. Sprawą zajął się główny lekarz weterynarii kraju.
 

Pan Prezes Zygmunt Solorz
Prywatna Telewizja
POLSAT

W dniu 27. września 2000r. INFORMACJE PTV POLSAT wyemitowały materiał, który miał odpowiedzieć na zadane na wstępie pytanie: czy do Polski dotarła „choroba wściekłych krów” (BSE), a z którego widzowie w kraju  i zagranicą dowiedzieli się, że we wsi Tuchlino i okolicach od lutego b. r. zdechło, bądź zostało poddane ubojowi sanitarnemu ponad 100 sztuk bydła, a także że służby weterynaryjne nadal czekają na wyniki badań mózgów.

Tymczasem dziś rano Główny Lekarz Weterynarii  dr Andrzej Komorowski poinformował mnie, że zachorowania nie dotyczą BSE a 15 przypadków ropnego zapalenia mózgu wywołanego Listeria monocytogenes.

Różnica w następstwach dla zdrowia publicznego jest taka jak pomiędzy ospą czarną a wietrzną, zważywszy, że ta pierwsza (już) nie występuje, a ta druga może powodować poronienia i wady rozwojowe. Stąd dla podtrzymania wiarygodności PTV POLSAT, a przede wszystkim  w interesie naszego kraju, proponuję przyjęcie zasady profesjonalnego konsultowania materiałów tej wagi.

                             Prezes
Stowarzyszenia Ochrony Zdrowia Konsumentów

                  dr Zbigniew Hałat
         lekarz specjalista epidemiolog
      były Główny Inspektor Sanitarny

Czy zakaz importu wołowiny Wielkiej Brytanii, Irlandii, Szwajcarii, Portugalii i Francji jest dla nas wystarczającą gwarancją, że na polskich półkach sklepowych nie pojawi się mięso zakażone prionami wywołującymi - jak się przypuszcza - gąbczaste zwyrodnienie mózgu u ludzi?

KATOWICE, WARSZAWA
- Nie możemy mieć stuprocentowej pewności - przekonuje dr Zbigniew Hałat, epidemiolog, prezes Stowarzyszenia Ochrony Zdrowia Konsumentów. - Dla uzyskania szybkiego przyrostu zwierzęta karmiono paszami ze zmielonych na mączkę kostno-mięsną resztek bydła, które mogło być zarażone. Nie wiadomo ile takiej mączki sprowadzono do Polski i czy ta, którą wyprodukowano w naszym kraju, nie jest źródłem zakażenia. - Daję słowo honoru, że w Polsce nie odnotowano żadnego przypadku choroby szalonych krów - zapewnia Andrzej Komorowski, główny lekarz weterynarii - Zrobiliśmy wszystko, co było możliwe, aby zapobiec zagrożeniu.

W ciągu dwóch ostatnich lat wprowadzono zakaz importu bydła i mięsa wołowego ze Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, Republiki Irlandii, Szwajcarii i Portugalii. 6 listopada dołączyła do nich również, Francja. Nie importuje się stamtąd, jak zapewnia Andrzej Komorowski, mączki mięsno-kostnej, a wszystkie sprowadzone wcześniej krowy mleczne - 649 sztuk - podlegają szczegółowej kontroli.
- Wydałem polecenie, aby u każdego z tych zwierząt, jeśli jest kierowane do rzeźni albo padło, obowiązkowo przeprowadzać badania histopatologiczne mózgu - mówi Andrzej Komorowski. - Oprócz tego powiatowi lekarze weterynarii są zobowiązani do systematycznych badań, w tym również neurologicznych, wszystkich pozostałych żyjących krów sprowadzonych z Francji - zapewnia główny lekarz weterynarii. -
- Decyzje władz weterynaryjnych nie uspokoiły jednak konsumentów. - Od trzech tygodni w lodówce leży zamrożony gulasz wołowy. Na pewno go nie zjemy, bo nie będę ryzykować. Doszło do tego, że kupując wędliny, sprawdzam czy w ich składzie nie ma wołowiny- mówi katowiczanka Elżbieta S., matka trójki dzieci.

W supermarketach w przeciwieństwie do małych sklepów, niechętnie przyznają, że spadło zainteresowanie wołowiną i trzeba było obniżyć ceny.

- Sprzedajemy wyłącznie mięso spod Częstochowy i ze Starachowic. Informują o tym plakaty rozwieszone w sklepie - zapewnia Adam Gromadka, kierownik działu mięsnego w katowickiej Billi. - Spadek sprzedaży jest niewielki, a ceny musiały nawet wzrosnąć, bo skończyła się promocja na wołowinę.

Nie ma paniki. Gorzej było parę miesięcy temu, kiedy głośno było o brytyjskiej wołowinie. Klienci żądali od nas wtedy oświadczeń, że nasze mięso jest krajowe - mówi Ireneusz Musiał z czeladzkiego Realu. - Popyt spadł nam o kilka procent, ale w trakcie promocji mostek, gulasz i łopatka sprzedawały się bardzo dobrze.

Spore zamieszanie wywołała informacja, że w jednej sieci hipermarketów we Francji pojawiło się zarażone mięso.
- W 2000 r. w ogóle nie było importu wołowiny z Francji. Skontrolowaliśmy wszystkie supermarkety, które mogły sprowadzić mięso wcześniej, ale nie znaleźliśmy tam żadnych zapasów - twierdzi Andrzej Komorowski.

Podobne kontrole odbywają się w woj. śląskim. Służby weterynaryjne sprawdzają pochodzenie mięsa.
- W trakcie wspólnej kontroli inspekcji handlowej i wojewódzkiego lekarza weterynarii sprzedawcy zapewniali nas, że mięso pochodzi wyłącznie z krajowej produkcji. Przekonywali, że sprzedają tylko świeże, podczas gdy importowane musiałoby być głęboko zamrożone - informuje Adam Zawiszowski, rzecznik prasowy Śląskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Katowicach.

Nie ma jednak pewności, jak twierdzi rzecznik, czy krajowi producenci nie korzystają z zagranicznego surowca.
Według władz weterynaryjnych i sanitarnych sposobem na pozbycie się ryzyka jest uszczelnienie granic. Lekarze weterynarii szkolą się na kursach prowadzonych przez najlepszych francuskich i niemieckich specjalistów.

Członkowie Stowarzyszenia Ochrony Zdrowia Konsumentów nie wierzą w skuteczność kontroli na granicy.
- Skoro wjeżdżają do nas narkotyki, a 60% tytoniu i spirytusu pochodzi z przemytu, to czy nie można przemycić mięsa? Sprawdza się dokumenty wystawione za granicą, które można podrobić - przekonują.

Stowarzyszenie jest zdania, że najlepiej ograniczyć spożycie wołowiny, szczególnie przez dzieci i wprowadzić zakaz karmienia zwierząt mączkami kostno-mięsnymi.

Mariola Marklowska

Red. Zofia Ratajczak (Warszawski Osrodek Telewizyjny - WOT): W Polsce nie ma szalonych krów. A szaleństwo wywołały na razie informacje o chorobie szalonych krów. Polski konsument powinien wiedzieć, że w naszym kraju nie stwierdzono gąbczastego zwyrodnienia mózgu u krów. Wykryto je w innych krajach i dlatego rząd zakazał z nich importu wołowiny do Polski. Nie znaczy to, że zarażonego mięsa nie ma na polskim rynku. Należy wystrzegać się głównie podrobów z importu, bądź tych, w których mięso jest niewiadomego pochodzenia.
Dr Zbigniew Hałat (Stowarzyszenie Ochrony Zdrowia Konsumentów - SOZK): Jeżeli jest nadmiar surowca zwierzęcego - i to nieważne, czy jest to niebezpieczny czy też bezpieczny surowiec - zdaniem sprzedającego trzeba zarobić na konsumencie i wówczas nawet w wegetariańskim paszteciku może się znaleźć śledziona, grasica, a nawet mózg lub rdzeń kręgowy. A właśnie mózg, rdzeń kręgowy, śledziona  grasica są materiałem o najwyższej zakaźności. W ogóle 94%  zakaźnego materiału całej krowy chorej na BSE mieści się w mózgu.
Red. Zofia Ratajczak (WOT): W Wielkiej Brytanii od lat ostrzega się ludzi przed podrobami, bo przecież do nich nie używa się czystej wołowiny. Raczej ten surowiec, który jest najbardziej narażony na obecność prionów, czyli skrawki od kości, śledzionę, czy mózg.
Dr Zbigniew Hałat (SOZK): Pamiętajmy o tym, że nie wystarczy sam zakaz importu wołowiny, że trzeba myśleć o całym przetwórstwie spożywczym, że trzeba myśleć - jak najbardziej -  o żywych sztukach i nie wolno zapomnieć również o kosmetykach. Taka wielka firma jak L'Oreal wycofała się bardzo dawno ze stosowania produktów bydlęcych np. w kremach przeciwstarzeniowych opartych o łożysko, śledzionę i grasicę. I sprawy te są podejmowane przez organy zajmujące się bezpieczeństwem konsumenta w Unii Europejskiej, przez samych konsumentów, ale - co najważniejsze -  przez producentów.
Red. Zofia Ratajczak (WOT): Wielkim nieporozumieniem jest fakt, żeby produkt niebezpieczny ściągać z półek wielkich sieci handlowych administracyjnie. To właściciele hipermarketów, którzy zarabiają ogromne pieniądze, powinni zadbać, aby niebezpieczne produkty nie trafiały do sprzedaży.
Dr Zbigniew Hałat (SOZK): Trzeba powiedzieć, że łańcuch pokarmowy człowieka przecież  nie zaczyna się na samym naszym stole. On się zaczyna w hodowli, w oborze. Jeżeli nie wycofamy natychmiast pasz mięsno-kostnych, które nie mogą być bezpieczne w tej sytuacji epizoocjologicznej i epidemiologicznej, to zawsze będziemy czuć się zagrożeni.
Red. Zofia Ratajczak (WOT): Pan Zbigniew Hałat, który jest prezesem Stowarzyszenia Ochrony Zdrowia Konsumentów przekazał list premierowi Jerzemu Buzkowi, w którym czytamy: Stowarzyszenie Ochrony Zdrowia Konsumentów domaga się od władz państwowych Rzeczpospolitej Polskiej podjęcia natychmiastowych działań ukierunkowanych na prewencję wariantu choroby Creutzfeldta-Jakoba, takich jak zakaz importu, produkcji i używania pasz mięsno-kostnych, zakaz importu i wprowadzania do obrotu bydła, mięsa wołowego i innych tkanek bydlęcych i przetworów, zorganizowanie krajowego systemu zapobiegania, zwalczania i łagodzenia skutków zaraźliwych gąbczastych zwyrodnień mózgu.
 

(...)

Wicemarszałek Franciszek Jerzy Stefaniuk:

Pan poseł Henryk Wujec z Unii Wolności zgłosił pytanie w sprawie podjętych i planowanych działań dotyczących wykluczenia wystąpienia na terenie Polski choroby BSE.

Pytanie zostało skierowane do prezesa Rady Ministrów. Odpowiedzi, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów, będzie udzielał sekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi pan minister Robert Gmyrek.

Proszę pana posła Henryka Wujca o sprecyzowanie pytania.

Poseł Henryk Wujec:

Dziękuję, panie marszałku.

Od czasu masowego wystąpienia w Anglii choroby BSE, a następnie wystąpienia przypadków choroby Creutzfeldta-Jakoba u konsumentów produktów pochodzących od krów zarażonych tą chorobą, a następnie pojawienia się kolejnych przypadków we Francji, a nawet w Niemczech, opinia publiczna w Polsce oczekuje rzetelnej informacji o stopniu zabezpieczenia społeczeństwa przed chorobą Creutzfeldta-Jakoba. W związku z tym chciałbym sprecyzować pytanie. Czy są robione badania, jakie to są badania, czy u krów występują przypadki choroby BSE? Jaki procent stad krów te badania objęły? Jaki jest koszt tych badań, jakie ośrodki je robią i w jakim tempie stada te zostaną przebadane?

Interesuje mnie również kontrola mączki kostnej, która została sprowadzona na teren Polski. Czy skontrolowano zapasy i czy spożywanie mączki kostnej przez krowy nie grozi wystąpieniem przypadków choroby BSE?

Jeżeli się okaże, że nie ma takiego zagrożenia, czy rząd czyni przygotowania, żebyśmy to, że mamy polską zdrową żywność, wykorzystali, aby promować ją na rynkach zewnętrznych, w szczególności w Unii Europejskiej.

Dziękuję.

Wicemarszałek Franciszek Jerzy Stefaniuk:

Dziękuję panu posłowi.

Proszę sekretarza stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi pana ministra Roberta Gmyrka o udzielenie odpowiedzi.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Robert Gmyrek:

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Odpowiadając konkretnie na pytanie: pierwsze przypadki BSE w Wielkiej Brytanii ­ koniec 1986 r., później, pod koniec 1997 r., pojawiające się pierwsze przypadki wariantu choroby Creutzfeldta-Jakoba u ludzi i pytanie, czy Polska to bada. Tak, Polska jest świadoma tego, że ta jednostka chorobowa występuje. Od marca 1996 r. w Polsce podjęto działania i wszystkie krowy, u których wystąpiły objawy neurologiczne, czyli objawy nerwowe, muszą być zbadane pośmiertnie w celu wykluczenia BSE. Takie badania wykonywane są w Państwowym Instytucie Weterynarii w Puławach. W chwili obecnej koszt takiego badania wynosi około 100 zł. Do dnia dzisiejszego wykonano tych prób 237.

Co to znaczy krowy z objawami neurologicznymi? Chodzi o to, że te wszystkie sztuki, u których stwierdzono podstawy jakiegoś złego zachowania, niebezpiecznego zachowania neurologicznego, po wyeliminowaniu dodatkowych możliwości, jak na przykład wścieklizna, bo to jest również bardzo częsty przypadek ­ były poddane badaniu. Niezależnie od tego przeprowadzono również próby losowe, to znaczy poddano badaniu sztuki, które nie wykazywały żadnych objawów. Tych badań wykonano 188.

W chwili obecnej przymierzamy się również do wprowadzenia testów, także pośmiertnych, bo nie ma jeszcze testów przyżyciowych; prawdopodobnie będą to testy szwajcarskiej firmy Pronix. W tym momencie grupa siedmiu naszych specjalistów od diagnostyki laboratoryjnej jest w Szwajcarii, jest tam szkolona w tym zakresie. Oszacowano grupę ryzyka, która powinna być poddana tym badaniom. Ta mianowicie grupa ryzyka obejmuje wszystkie zwierzęta hodowlane, które sprowadzono z Unii Europejskiej. Od 1995 r. liczba tych sprowadzonych zwierząt hodowlanych oscyluje w granicach 30 tys. sztuk. Ustalono, że zwierzęta te, kiedy będą eliminowane z cyklu hodowlanego, będą każdorazowo przed ewentualnym dopuszczeniem mięsa do obrotu badane w celu wykluczenia BSE. W grupie podwyższonego ryzyka znajdą się też sztuki, które są kierowane na ubój z konieczności czy które padły ­ one również będą każdorazowo badane w kierunku wykluczenia BSE.

Jeżeli chodzi o mączkę kostną, to chcę zwrócić uwagę, że należy rozróżniać sytuacje, w których jest zagrożenie BSE i w których go nie ma. Nie stwierdzono żadnego przypadku, żadnej możliwości przeniesienia się BSE na świnie czy drób. Wiąże się to z wieloma czynnikami, chociażby tym, że drób z reguły żyje do 6 tygodni, świnie 6-8 miesięcy. W związku z tym, nawet próbując zakażać zwierzęta w warunkach laboratoryjnych, stwierdzono, że do zakażenia można doprowadzić tylko i wyłącznie metodami typowo laboratoryjnymi, na przykład poprzez bezpośrednie zakażenie mózgu. Generalnie jednak wykluczono ten wariant jako możliwość zakażenia.

W Polsce od marca 1999 r. obowiązuje rozporządzenie ministra rolnictwa i gospodarki żywnościowej, które mówi o zakazie skarmiania białkami ssaków przeżuwaczy. Oczywiście to rozporządzenie jest przeznaczone dla producentów pasz, dla przygotowujących komponenty paszowe. Jego przestrzeganie było przedmiotem kontroli, która zakończyła się właśnie dzisiaj; mam ten raport. Zbadano sytuację w całej Polsce i stwierdzono praktycznie jeden przypadek, w którym do skarmiania bydła była używana mączka mięsno-kostna. Również te gospodarstwa, które zostaną wyselekcjonowane, objęte będą kategorią podwyższonego ryzyka. Poza tym mączka mięsno-kostna jest oczywiście używana głównie do skarmiania świń oraz drobiu i w tym aspekcie należy to rozpatrywać.

Jeśli chodzi o polską zdrową żywność, to jest to absolutnie dobra okazja do promocji polskiej żywności. Chcę powiedzieć, że 29 listopada prezes Rady Ministrów powołał zespół ds. rozpoznawania ryzyka wystąpienia przypadków BSE w Polsce, który stwierdził na swoim pierwszym spotkaniu, że w Polsce nie zanotowano przypadków choroby BSE u świń, nie zanotowano przypadków wariantu choroby Creutzfeldta-Jacoba u ludzi. Polska jest krajem niskiego ryzyka wystąpienia choroby BSE. I jeszcze argument decydujący: to prawdopodobnie sytuacja ekonomiczna Polski z końca lat 80., kiedy nie było środków finansowych na import mączek mięsno-kostnych i zwierząt hodowlanych z Unii Europejskiej ­ a w tym okresie etiologia tej choroby nie była dokładnie znana ­ uchroniła nas przed wprowadzeniem do kraju tego czynnika. Promocja będzie się odbywała m.in. poprzez nadawanie znaku ˝Polska zdrowa żywność˝. Tego typu promocja odbędzie się w Grüne Woche pod koniec stycznia 2001 r. To tyle ­ krótko, nie chciałem przeciągać.

Wicemarszałek Franciszek Jerzy Stefaniuk:

Dziękuję panu ministrowi, a w szczególności dziękuję za to, że zmieścił się pan w czasie regulaminowym, chyba jako pierwszy minister w tej kadencji.

Są dodatkowe pytania.

Pierwszeństwo ma oczywiście pan poseł Wujec.

Proszę.

Poseł Henryk Wujec:

Dodatkowe pytanie dotyczy bydła sprowadzanego z innych krajów, a w szczególności z krajów zagrożonych chorobą BSE. Czy było ono kontrolowane? Czy w przypadku, kiedy są na terenie Polski zapasy mączki kostnej, jest zakaz jej używania oraz czy i w jaki sposób została ona zniszczona, żeby nie było pokus do jej wykorzystania? Czy produkty pochodne są też kontrolowane na granicy? Bo nie tylko samo mięso, ale również inne produkty mogą zagrażać chorobą BSE. Czy jest też zakaz sprowadzania tych produktów? Tu prosiłbym o dokładniejszą informację. Dziękuję.

Wicemarszałek Franciszek Jerzy Stefaniuk:

Dziękuję panu posłowi.

Pan poseł Jan Rzymełka z Unii Wolności.

Poseł Jan Rzymełka:

Panie ministrze, na początku grudnia rosyjska agencja ITAR-TASS podała, jakoby w Polsce stwierdzono przypadki chorób, o których mówimy. Jakie było źródło tej informacji? Czy rząd sprawdzał jej źródło? Główny lekarz weterynarii zdementował ją od razu następnego dnia.

        Drugie pytanie wiąże się z tym, że w Europie Zachodniej gwałtownie spada spożycie mięsa wołowego ­ co
    trzeci Niemiec nie chce jeść wołowiny, w Hiszpanii sprzedaż zmalała o 50%, we Francji o 40% itd., itd. Jaka jest
    prognoza rządu co do spożycia w następnym roku mięsa wołowego?

        Ostatnie moje pytanie dotyczy chorób odprionowych albo prionowych. M.in. trzęsawka owiec i kóz jest
    notowana w Europie Zachodniej, u nas ponoć jej nie notowano. Czy są instytuty badawcze, naukowe, które
    mogą przeprowadzić testy na inne choroby prionowe? Dziękuję.

Wicemarszałek Franciszek Jerzy Stefaniuk:

Dziękuję panu posłowi.

Pan poseł Jan Kulas z klubu AWS.

Poseł Jan Kulas:

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Jakie byłyby niezbędne nakłady finansowe, aby tak potrzebna promocja polskiej zdrowej żywności była skuteczna? I na marginesie głównego pytania: Jaka jest konsumpcja wołowiny w Polsce w porównaniu z krajami Unii Europejskiej? Dziękuję.

Wicemarszałek Franciszek Jerzy Stefaniuk:

Dziękuję panu posłowi.

Pan poseł Marek Kaczyński z klubu AWS.

Poseł Marek Kaczyński:

Dziękuję bardzo.

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoki Sejmie! Mam pytanie dotyczące produkcji pasz. Czy w polskim ustawodawstwie istnieje zakaz dodawania mączek kostnych do pasz, które są przeznaczone do skarmiania bydła? Mam informacje, że taki zakaz istnieje, natomiast nie jest on przestrzegany. A więc w jaki sposób sprawowana jest kontrola nad przestrzeganiem tego zakazu?

Pytanie następne. Czy nie należałoby, panie ministrze, wprowadzić dalej idących restrykcji, obostrzeń i zakazów odnośnie do dodawania mączki kostnej do pasz, również używanych do karmienia trzody chlewnej czy drobiu? Pan częściowo się wypowiadał na ten temat, ale myślę, że ten łańcuch jest tak bardzo mocno powiązany, że jeżeli takiego zakazu nie będzie, to siłą rzeczy te inne pasze będą trafiały również w sposób pośredni do bydła czy owiec, o których się nie mówi w Polsce, a przecież BSE w Wielkiej Brytanii rozpoczęła się właśnie od owiec, nie od bydła. Dlaczego o owcach się nie mówi? Czy jest prowadzony w Polsce monitoring, jeżeli chodzi o owce?

Sprawa kolejna. W Europie Zachodniej wprowadzono już całkowity zakaz karmienia bydła paszami z dodatkiem mączek kostnych, w Polsce też jest taki zakaz, ale z tego, co wiadomo, i to raczej publicznie wiadomo, ten zakaz nie jest przestrzegany. Czy są podjęte kroki, aby ten zakaz był przestrzegany ściślej? Czy taka kontrola jest sprawowana? Dziękuję bardzo.

Wicemarszałek Franciszek Jerzy Stefaniuk:

Dziękuję.

Pan poseł Bogdan Lewandowski.
 

Poseł Bogdan Lewandowski:

Dziękuję, panie marszałku.

Panie ministrze, w kontekście pytania zadanego przez byłego ministra pana posła Wujca proszę powiedzieć: Czy działania rządu w sprawie zagrożenia chorobą BSE nie są spóźnione?

Drugie pytanie. Jak przedstawia się import plazmy krwi bydlęcej z krajów objętych chorobą BSE? Dziękuję bardzo.

Wicemarszałek Franciszek Jerzy Stefaniuk:

Dziękuję panu posłowi.

Pan poseł Romuald Ajchler.

Poseł Romuald Ajchler:

Dziękuję.

Panie ministrze, jest zakaz importu mączki praktycznie z wszystkich krajów Unii Europejskiej. Czy jednak nie obawia się pan, że będzie następował reeksport z krajów nieobjętych tym zakazem? Nie chcę tu przypominać sprawy importu kukurydzy z kraju, który miał możliwości, zdolności produkcyjne w wysokości 10%. To jest jedno pytanie. Czy państwo obejmiecie badaniem także każdą mączkę, która będzie wpływała spoza krajów Unii Europejskiej?

Druga kwestia i drugie pytanie. Panie ministrze, zakaz importu mączki, problemy z modyfikowaną soją. Co z białkiem naszym, wewnętrznym? Mamy niewykorzystywane rezerwy, zaniechane właściwie rezerwy grochu, łubinu czy białka pochodzącego z tych upraw. Czy rząd ma jakiś program w tej kwestii? Czy zamierza wspomóc, odnowić tę działalność po to, żeby się w pewnym stopniu uniezależnić od takiej skali importu, jaki nam grozi? Myślę tu przede wszystkim o zmodyfikowanej soi. Dziękuję bardzo.

Wicemarszałek Franciszek Jerzy Stefaniuk:

Dziękuję panu posłowi.

Pan poseł Jerzy Wenderlich.

Poseł Jerzy Wenderlich:

Panie Ministrze! Chciałbym zapytać o politykę informacyjną w sprawie tych zagrożeń, dlatego że pojawiają się informacje o jakoby przypadkach tej choroby w Polsce. One nie są dementowane i może to służyć wyeliminowaniu wołowiny z polskiego menu czy w ogóle nas, Polski, z ewentualnych rynków eksportowych. Nie ma informacji o tym, czy jest zagrożenie, czy go nie ma. Nie ma informacji, czy działania są skuteczne czy nie. Jakie w tej mierze rząd przewiduje bardzo konkretne wyjaśnienia?

Wicemarszałek Franciszek Jerzy Stefaniuk:

Dziękuję panu posłowi.

Pan poseł Marian Cycoń z klubu Unii Wolności.

Poseł Marian Cycoń:

Dziękuję.

Pierwsze pytanie. Czy choroba BSE jest dziedziczna?

Drugie pytanie. Czy zabezpieczono środki w budżecie na badania bydła? Czy jedyny ośrodek badania w Polsce w Puławach wystarczy do przebadania dużego stada? Dziękuję.

Wicemarszałek Franciszek Jerzy Stefaniuk:

Dziękuję panu posłowi.

Pan poseł Ryszard Stanibuła.

Poseł Ryszard Stanibuła:

Dziękuję, panie marszałku.

Panie Ministrze! Od wielu lat dzięki służbie weterynaryjnej ­ to chciałbym podkreślić ­ w kraju nie stwierdza się chorób zakaźnych, zaraźliwych i groźnych dla naszego pogłowia zwierząt w kraju. Chciałbym zapytać, czy od wystąpienia choroby BSE w krajach zachodnich jest prowadzony właściwy monitoring i badania zwierząt, jak również monitoring granic? Czy są właściwie zabezpieczone środki finansowe na te cele?

Kolejne pytanie. Czy ministerstwo poczyniło konkretne kroki w związku z wystąpieniem BSE w krajach zachodnich, aby promować polską wołowinę i inne produkty rolne i co w tej kwestii zostało zrobione? Jakie są zamierzenia rządu? Dziękuję bardzo.

Wicemarszałek Franciszek Jerzy Stefaniuk:

Dziękuję panu posłowi.

Pan poseł Stanisław Stec.

Poseł Stanisław Stec:

Dziękuję bardzo, panie marszałku.

Pierwsze pytanie. Panie ministrze, dlaczego zespół powołany przez premiera do walki z chorobą BSE nie wydał np. zarządzenia, aby w polskich sklepach była informacja o pochodzeniu mięsa wołowego (czy jest pochodzenia polskiego czy z importu)?

Drugie pytanie. Zna pan przypadek zatrzymania 6 tirów z mączką kostną, która niby miała wyjechać z Austrii. Czy może pan poręczyć w tym zakresie, że polskie granice są szczelne?

I trzecie pytanie, podobne do pytania pana posła Stanibuły. Chodzi o wykorzystanie tej sytuacji i nasilenie promocji polskiej zdrowej wołowiny za granicą. Dziękuję.

Wicemarszałek Franciszek Jerzy Stefaniuk:

Dziękuję panu posłowi.

Pan poseł Grzegorz Woźny.

Poseł Grzegorz Woźny:

    Dziękuję, panie marszałku.

    Panie Ministrze! Kto z ramienia rządu koordynuje działania dotyczące zabezpieczenia Polski przed zakażeniem i odpowiada za wykluczenie występowania choroby BSE w Polsce? Prosiłbym o podanie konkretnie nazwiska osoby. Rozumiem, że jest zespół, ale czy jest jedna osoba w rządzie odpowiedzialna za całokształt działań w tym zakresie? Czy moje spostrzeżenia, panie ministrze, są słuszne, że jedyną osobą, która została na placu boju, jest dr Andrzej Komorowski, lekarz weterynarii kraju? Jestem pełen uznania dla kompetencji dra Komorowskiego, dla jego działań, ale problem dotyczy kilku resortów: resortu zdrowia, resortu gospodarki, resortu rolnictwa i służb celnych. Dziękuję, panie marszałku.

Wicemarszałek Franciszek Jerzy Stefaniuk:

Dziękuję panu posłowi.

Pan poseł Stanisław Masternak z klubu PSL.

Poseł Stanisław Masternak:

Dziękuję, panie marszałku.

Przed chwilą pan minister, odpowiadając na pytanie, stwierdził ­ jestem podbudowany tym stwierdzeniem, tylko trochę dziwię się, skąd takie stwierdzenie pana ministra ­ że kontrolą objęto tych hodowców, którzy kupują paszę z domieszką mączki kostno-mięsnej. Przecież większość producentów w oparciu o te domieszki produkowała pasze i te pasze rozprowadzane były wśród niezliczonej ilości odbiorców, hodowców. Skąd więc takie zapewnienie, że objęto kontrolą wszystkich? Czy to nie jest tylko uspokajanie opinii publicznej?

Następna sprawa. Co z polską mączką mięsno-kostną, produkowaną u nas? Z tego co się orientuję, to ilość pasz, która jest produkowana w Polsce, mniej więcej w połowie pokrywała to zapotrzebowanie. Reszta była sprowadzana z zagranicy, przeważnie z krajów Unii Europejskiej. W związku z tym co dalej z produkcją naszej mączki mięsno-kostnej? I czy ta rodzima mączka nie stanowi takiego samego zagrożenia jak ta importowana? Dziękuję.

Wicemarszałek Franciszek Jerzy Stefaniuk:

Dziękuję panu posłowi.

Pan poseł Antoni Kobielusz.

Poseł Antoni Kobielusz:

Dziękuję, panie marszałku.

Panie Ministrze! Trzy krótkie pytania. Czy choroba BSE wystąpiła u naszych sąsiadów?

Drugie pytanie. Jaka jest geografia tego podwyższonego ryzyka w naszym kraju, o którym pan był uprzejmy wspomnieć? I czy na przykład ta geografia ma jakiś związek właśnie z importowanym bydłem hodowlanym?

I trzecie pytanie. Czy nie uważa pan, że rząd powinien zdecydowanie, bardziej zdecydowanie, przeciwdziałać tym zagrożeniom, które się pojawiają w naszym kraju? Dziękuję.

Wicemarszałek Franciszek Jerzy Stefaniuk:

Dziękuję.

Pan poseł Tadeusz Jacek Zieliński z Unii Wolności.

Poseł Tadeusz Jacek Zieliński:

Dziękuję bardzo.

Panie Ministrze! Mączka kostna, jak wiadomo, jest obecna w koncentratach spożywczych w proszku, zupach, galaretkach owocowych. Galaretki i żelatyny z kolei są coraz bardziej popularne w naszym kraju. W związku z tym zapytuję, czy te produkty były badane, na przykład popularne żelki? Czy został wydany zakaz sprowadzania tego rodzaju produktów z zagranicy?

Pytanie następne. Czy były w Polsce już przypadki choroby Creutzfeldta-Jakoba? Bo wiadomo, że są dwa podstawowe źródła. To, o którym teraz mówimy, i są jeszcze inne powody zachorowania na tę chorobę. Czy były takie przypadki?

Pytanie ostatnie. Kto wchodzi w skład zespołu ds. BSE powołanego przez premiera? Proszę podać instytucje, z których te osoby są delegowane. Dziękuję.

Wicemarszałek Franciszek Jerzy Stefaniuk:

Dziękuję.

Panie pośle, myślę, że tę zupę to ludzie mogą jeść, bo ludziom nie szkodzi spożywanie mięsa, tylko bydła nie można nim skarmiać. Ale to tak na marginesie. Bo jeszcze się przestraszymy i przestaniemy spożywać mięso.

Pan poseł Piotr Krutul, poseł niezrzeszony.

Poseł Piotr Krutul:

Panie Marszałku! Pragnę powiedzieć, że jestem posłem zrzeszonym w Kole Poselskim Porozumienia Polskiego.

Wicemarszałek Franciszek Jerzy Stefaniuk:

Przepraszam. Nie nadążam już za tym zrzeszaniem i niezrzeszaniem.

Proszę bardzo.

Poseł Piotr Krutul:

Cały czas, od początku, nie wychodziłem, panie marszałku.

Pragnę zadać jedno pytanie. Z jakich funduszy pochodzi kwota 3 mld euro, która została przeznaczona na likwidację choroby BSE? Czy z funduszy Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, czy może ze środków, które są przeznaczone na fundusze przedakcesyjne? I czy istnieje możliwość zablokowania importu z krajów CEFTY? Dziękuję bardzo.

Wicemarszałek Franciszek Jerzy Stefaniuk:

Dziękuję panu posłowi.

Dziękuję za zmieszczenie się w czasie regulaminowym panom posłom: Henrykowi Wujcowi, Janowi Kulasowi, Bogdanowi Lewandowskiemu, Jerzemu Wenderlichowi tym razem, Marianowi Cyconiowi i Piotrowi Krutulowi. A czy pan poseł Zieliński zmieścił się w czasie, bo nie zauważyłem? A szkoda, panie pośle.

To wszyscy posłowie zgłoszeni do zadania pytań? Tak.

Proszę sekretarza stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi pana ministra Roberta Gmyrka o udzielenie odpowiedzi dodatkowej.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Robert Gmyrek:

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Muszę tu zaprzeczyć od razu. Oczywiście możliwe jest przeniesienie czy przekazanie prionów człowiekowi, stąd cała ta afera. Z tym że to na szczęście nie dotyczy w żadnym wypadku Polski w chwili obecnej, ale to już tak na marginesie.

Pan poseł Wujec pytał, czy mączka mięsno-kostna, która została wprowadzona do kraju, jest zakażona. Nie ma żadnych metod badania mączek mięsno-kostnych, tak żeby wyeliminować możliwość, że one są bezpieczne, ustalić, czy są niebezpieczne. Warunek jest jeden ­ one mają być przeznaczona do skarmiania tylko i wyłącznie innych zwierząt, czyli świń albo drobiu.

Czy są kontrolowane produkty pochodne? Absolutnie tak. Później omówię to dokładnie. Wszystkie produkty z udziałem artykułów zwierzęcego pochodzenia są poddawane kontroli weterynaryjnej, do tego stopnia wręcz, że podpisano tu szczegółowe porozumienie między Inspekcją Sanitarną i Inspekcją Weterynaryjną.

Pan poseł Rzymełka mówił, że rosyjskie agencje podawały tę informację. Faktycznie tak było, wynikało to z tego, że w woj. pomorskim wystąpił przypadek choroby Creutzfeldta-Jakoba u jednej osoby. Przypadek Creutzfeldta-Jakoba należy odróżnić od wariantu Creutzfeldta-Jakoba, czyli tej choroby, która jest przenoszona przez zwierzę. Ta choroba jest również w Polsce monitorowana ­ od 1995 r. do dnia dzisiejszego stwierdzono 48 przypadków i wszystkie one są potwierdzane w Edynburgu w celu wykluczenia wariantu Creutzfeldta-Jakoba. Prowadzone również są badania ludzi, u których stwierdzono takie objawy neurologiczne.

Jeśli chodzi o spożycie mięsa wołowego, to na pewno jest pewien opór w tym względzie. Spadek oceniany jest różnie ­ na od 10 do 40%. Myślę, że w większości przypadków został on spowodowany informacjami, które pojawiły się w prasie, które były podawane nieraz przez autorytety naukowe ­ wielokrotnie być może ich wypowiedzi nie były autoryzowane, chociażby takie, że poprzez mleko przenosi się priony, i inne tego typu ­ a które wywoływały strach. W chwili obecnej robimy wszystko, aby zdementować tego typu informacje.

Choroby prionowe, jeśli chodzi o całą etiologię, choroby BSE pochodzą prawdopodobnie ­ jedna z teorii tak mówi ­ od scrapie, czyli od trzęsawki. Jest to choroba, która atakuje owce. Druga teoria mówi, że ta choroba występowała u bydła, lecz nie była wykrywana wcześniej, a nasiliła się dopiero po skarmianiu mączkami mięsno-kostnymi. W Polsce pogłowie owiec jest bardzo małe, 300 tys. sztuk, i mamy możliwości diagnozowania w pełni tej choroby.

Pan poseł Kulas pytał o nakłady finansowe na promocję wołowiny. Myślę, że ˝Polska zdrowa żywność˝, program, który obecnie jest propagowany przez ministerstwo rolnictwa, jako jeden z elementów będzie uwzględniał promocję mięsa wołowego. Spożycie wołowiny faktycznie jest małe w Polsce. My jesteśmy... raczej wolimy wieprzowinę niż wołowinę.

(Głos z sali: Wieprzochłonni.)

Proszę? Wieprzochłonni, tak. Szacunki pokazują, że statystyczny Polak spożywa7 kg wołowiny na rok.

Jeśli chodzi o pytanie pana posła Kaczyńskiego, to przeżuwaczom nie można dawać mączek mięsno-kostnych. Jest rozporządzenie ministra rolnictwa i gospodarki żywnościowej z marca 1999 r., które mówi, że zabrania się dodawania jej do pasz przeznaczonych dla przeżuwaczy. Brakuje niestety ustawy paszowej, w której projekcie jest zapisany całkowity zakaz spożywania przez bydło mączek mięsno-kostnych. Ustawa ta czeka w Sejmie w komisji rolnictwa od marca 2000 r. do chwili obecnej. Premier wystąpił z pismem do pana marszałka, aby w miarę możliwości ze względu na wagę sytuacji przyspieszyć procedowanie nad tą ustawą.

Jeżeli chodzi o dalsze restrykcje, to są planowane takie działania. Ilość odpadów pochodzenia zwierzęcego w Polsce oscyluje w granicach 600­700 tys. ton. 600­700 tys. ton są to duże ilości, ale udział odpadów zwierzęcego pochodzenia, które pochodzą od przeżuwaczy, to rząd wielkości od 70 do 100 tys. ton.

Powołany został wewnątrz ministerstwa rolnictwa zespół do opracowania alternatywnych metod żywienia zwierząt i alternatywnych metod utylizacji odpadów, aby wykluczyć całkowicie z łańcucha pokarmowego mączki pochodzące od przeżuwaczy. Po wykluczeniu tych mączek od przeżuwaczy jednocześnie zakazanie importu mączek z udziałem odpadów od przeżuwaczy dawałoby gwarancję, że żaden element ryzyka nie wchodziłby w łańcuch pokarmowy. Polska w dalszym ciągu jest eksporterem wołowiny, eksportuje cielęta, ponad 300 tys. sztuk cieląt rocznie eksportowane jest głównie do Włoch, ok. 20% produkcji wołowiny w Polsce jest eksportowane na rynki unijne. W Unii obowiązuje całkowity zakaz spożywania, ale Unia sama przyznała się do ogromnego bałaganu, jaki miała u siebie. Jako argument wprowadzenia zakazu ­ mającego obowiązywać przez pół roku, prawdopodobnie będzie to przedłużone ­ całkowitego zakazu używania mączki mięsno-kostnej w żywieniu zwierząt podano, że następowały zakażenia krzyżowe, czyli po produkcji paszy dla drobiu, dla świń w te same silosy, w te same młyny wrzucano paszę dla bydła i stąd się wziął niskoprocentowy, 3- i 5-procentowy udział białka zwierzęcego.

    Pan poseł Lewandowski pytał, czy działania rządu nie są spóźnione. Działania rządu absolutnie nie są spóźnione, one faktycznie oscylują, uwzględniają ryzyko, jakie się pojawia; pierwsze zakazy w 1998 r., potem kolejno Portugalia, Francja i inne kraje. Chcę zwrócić uwagę, że obecnie zakazany jest tranzyt przez Polskę mączek mięsno-kostnych, zakazany jest import mączek mięsno-kostnych ze wszystkich krajów unijnych, jednocześnie ­ co nie dotyczy Norwegii, która nie jest członkiem Unii ­ zakazany jest przywóz wszelkich artykułów z udziałem mięsa wołowego.

    Skąd się wzięło obecnie takie zagrożenie, dlaczego nagle podjęto takie działania, mimo że BSE było wcześniej? Chcę zwrócić uwagę, że w Unii Europejskiej od 1994 r. istnieje zakaz używania mączek mięsno-kostnych w żywieniu przeżuwaczy. Nie było problemu do czasu, kiedy w 1996 r., czyli 2 lata po wniesieniu zakazu, u krowy urodzonej we Francji stwierdzono przypadek BSE i Francuzi jednocześnie przyznali się do tego, że wprowadzili mięso ze sztuk podejrzanych o BSE do obrotu. W tej sytuacji nie było możliwości podjęcia innych działań niż te, na które się zdecydowano, które mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa konsumentowi w Polsce i ochronę zdrowia zwierząt.

    Problem plazmy krwi. Nie znam skali importu plazmy krwi, ale mogę powiedzieć, że jest to grupa IV według klasyfikacji WHO, czyli absolutnie nie niesie zagrożenia przenoszenia prionów.

    Pan poseł Ajchler pytał o reeksport mączek mięsno-kostnych. Co jest tu ważne? Było też później takie pytanie. Prezes powołał wspomniany zespół 29 listopada br. i mam przyjemność być jego przewodniczącym, czyli jestem osobą, która przekazuje państwu te informacje w sposób wypracowany przez zespół po uwzględnieniu oszacowania możliwego ryzyka. W pracach zespołu uczestniczy główny lekarz weterynarii, główny inspektor sanitarny, Straż Graniczna, główny inspektor handlowy i również Główny Urząd Ceł, czyli te wszystkie inspekcje, które w jakiś sposób mogą skoordynować działania. Jest obecny dziś ze mną wiceminister zdrowia, pan minister Tronczyński, który może zaświadczyć, że taka operacja jest prowadzona i na pewno w znacznym stopniu przyczynia się ona do zapewnienia szczelności granic i kontroli tranzytu, tranzyt bowiem również jest bardzo ściśle monitorowany. Otrzymałem dziś raport i w okresie ostatnich 3 lat nie było żadnego przypadku, żeby zginął jakikolwiek transport z udziałem artykułów zwierzęcego pochodzenia. Giną telewizory, ginie spirytus, a póki co nie było na to żadnego dowodu. Zresztą wszystkie tranzyty, które były dozwolone do dziś do godz. 24, w chwili wprowadzenia zakazu zostały objęte konwojem celnym, czyli nie wolno było niczego transportować przez Polskę bez konwojów celnych, co było dodatkowym zabezpieczeniem, które zastosowaliśmy w tym przypadku.

Z analiz, które prowadzimy na bieżąco, nie tylko wynika to, że Polska wprowadziła zakaz importu z krajów unijnych, ale również kompetentne organy nadzoru ­ główny lekarz weterynarii, główny inspektor sanitarny ­ zostały zobowiązane do wystąpienia do odpowiednich organów wszystkich krajów europejskich o to, jakie podjęły one działania w celu zapobieżenia BSE i zapewnienia bezpieczeństwa konsumentowi czy ochrony zwierząt. W większości informacje te napływają całościowo, lecz śledzimy również, czy nie następuje wzmożony import z krajów, w których nie ma restrykcji. Analiza ta potrafi nam wskazać, że w przypadku gdy pojawiają się jakiekolwiek impulsy z tych krajów... Zresztą nie jest to takie łatwe, bo na import, szczególnie z krajów wschodnich, czyli Rosji, Białorusi, Ukrainy, potrzebne są zezwolenia, które wydaje główny lekarz weterynarii.

Pan poseł Ajchler również wspomniał o powrocie do grochu, łubinu, soi. W ramach zespołu, który pod przewodnictwem wiceministra rolnictwa pana Chrzanowskiego działa w ministerstwie rolnictwa, myślimy o dwóch działaniach związanych z alternatywnymi metodami żywienia. Widzimy potrzebę zarówno wprowadzenia ceł eksportowych w celu ochrony naszego białka roślinnego, jak również potrzebę obniżenia cła na soję, głównie o nią chodzi, ale widzimy tu również szansę na promocję produkcji właśnie grochu, łubinu, co faktycznie da możliwość zwiększenia areału uprawianych ziem w Polsce.

Pan poseł Wenderlich poruszył sprawę polityki informacyjnej. Informacje o wszystkich działaniach są non stop publikowane. Każdy protokół jest przekazywany wszystkim agencjom prasowym, wszystkim dziennikarzom. Prawda jest taka, że gdy wszystko jest jasne, prasa tym bardzo się nie interesuje. Bardziej się interesuje wszelkim sensacjami, które by pokazywały, że coś jest źle. Centrum prasowe rządu i powstała w ministerstwie rolnictwa komórka zajmują się ciągłym odpowiadaniem na podniesione w prasie czy w radiu kwestie związane z BSE. Również program ˝Agrolinia˝ w tę niedzielę o godz. 13 będzie poświęcony sprawom BSE. Przygotowujemy w ramach współpracy z krajowym centrum doradztwa rolniczego ulotki dla rolników informujące, czym jest BSE, z czego wynika zagrożenie, ulotki mówiące o tym, żeby nie żywić bydła mączkami mięsno-kostnymi.

Pan poseł Cycoń pytał, czy są to choroby dziedziczne. Nie, te choroby nie przenoszą się horyzontalnie, nie ma żadnego dowodu, że przenoszone są one z pokolenia na pokolenie. Z tej strony nie ma zagrożenia i dlatego jest to o tyle bezpieczne.

Czy są środki w budżecie? Na pewno w takiej sytuacji muszą znaleźć się środki. Również przygotowany jest tak zwany plan gotowości. To, że Polska jest krajem niskiego ryzyka, to jest jedna sprawa, druga sprawa ­ musimy być na to przygotowani. Jakie działania winny być podjęte w przypadku pojawienia się zagrożenia? Tego zagrożenia w chwili obecnej absolutnie ­ podkreślam to ­ nie ma. Jednocześnie, co jest bardzo ważne, jeżeli chodzi o projekt budżetu państwa na 2001 r., przewidziano znaczne zwiększenie wydatków na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt. Przewidywana kwota wyniesie bez mała 70 mln zł. To jest wzrost o 53% w stosunku do roku ubiegłego.

Czy laboratorium w Puławach wystarczy? Absolutnie nie wystarczy. Pojechało 7 osób z Polski, dlatego że planowane jest urządzenie 4 takich laboratoriów, które specjalizowałyby się w testach typu pronix w celu eliminacji BSE. Chcę tu również wspomnieć o tym ­ państwo pewnie o tym wiecie ­ że bydło do 30 miesiąca życia nie jest nośnikiem prionów, czyli jest całkowicie bezpieczne. Grupa ryzyka dotyczy więc bydła powyżej 30 miesiąca życia.

Pan poseł Stanibuła zapytał, czy jest prowadzony monitoring. Wspomniałem, że ten monitoring jest od marca 1996 r. Jest to do dnia dzisiejszego 237 prób przeprowadzonych na krowach z wysokiego ryzyka, dodatkowo przeprowadzono 188 prób losowych wśród zdrowego bydła. Wszystkie próby były negatywne, czyli nie stwierdzono BSE.

Czy są środki na finansowanie? Oczywiście są. Wspomniałem wcześniej o wzroście rezerwy na zwalczanie chorób zakaźnych. Po przeszkoleniu grupy ludzi planujemy w pierwszej kolejności zakupić ok. 5 tysięcy testów, aby można było pierwszą grupę ryzyka poddać badaniom, aby dodatkowo zwiększyć monitoring w ramach opracowywanego planu gotowości przy współpracy wszystkich tych inspekcji. Przyglądamy się tym sprawom w szerokiej perspektywie. Wiadomo, że od 1995 r. jest to 30 sztuk. Nie będą one ubijane jednego dnia. Będą selektywnie poddawane badaniom.

Pan poseł Stec pytał, czy jest wprowadzone zarządzenie. Zarządzenie takie istnieje ­ o znakowaniu. Każdy podmiot gospodarczy ma obowiązek wyraźnie znakować towar. Trzeba podać informacje, gdzie został wyprodukowany, jakiego jest pochodzenia. Gwoli wyjaśnienia chcę powiedzieć, że w 2000 r. importowano do Polski 46 ton wołowiny. Wołowina w Unii Europejskiej jest bardzo droga, w Polsce nie ma tej wołowiny kulinarnej. Biorąc pod uwagę spadki w Unii Europejskiej, trzeba patrzeć ze szczególną uwagą na granice, aby nie było przypadku, że cena decyduje o przepływie tej wołowiny do
Polski.

Czy polskie granice są szczelne?1 Myślę, że na pewno są szczelne, że jest współpraca między Inspekcją Celną i Inspekcją Weterynaryjną, ale to, iż są szczelne, nie znaczy, że nie można tego poprawić. Wystąpiliśmy również do wojewodów, do wicepremiera o zwiększenie nakładów. Trzeba ponad 100 inspektorów weterynarii, aby dodatkowo wzmocnić tę kontrolę.

Również, co jest ważne, w wyniku ustaleń tego zespołu podjęto decyzję, że wszelkie towary, nawet z minimalną ilością mięsa wołowego czy, generalnie, artykułu zwierzęcego pochodzenia, które są wprowadzone na rynek polski, a dotychczas były odprawiane tylko przez Inspekcję Sanitarną, muszą być teraz każdorazowo kontrolowane także przez Inspekcję Weterynaryjną.

Pan poseł Woźny, kto koordynuje. Odpowiedziałem ­ ja koordynuję, jestem odpowiedzialny, jestem przewodniczącym tego zespołu do spraw BSE. Podzielam stanowisko, że Andrzej Komorowski, główny lekarz weterynarii, swoje działania wykonuje w sposób bardzo konstruktywny, rzeczowy i tutaj nie ma mowy o braku współpracy i koordynacji. Byłem również zastępcą głównego lekarza weterynarii, tak że sprawy te nie są mi obce.

Pan poseł Masternak, skąd pewność, że kontrola będzie akurat u tych, którzy stosują mączki mięsno-kostne. Tak jak mówiłem, całe działanie wiąże się z oszacowaniem ryzyka i z postępowaniem z ryzykiem. Oszacowanie ryzyka ­ jednym z elementów jest właśnie potwierdzenie z gospodarstw, co do których mamy dowody, że mączka mięsno-kostna była stosowana. Tu przewidujemy tylko takie działanie, aby te sztuki, które będą ubijane, a będą liczyły powyżej 30 miesięcy życia, były przebadane w kierunku BSE. I to jest podstawowy argument. W Polsce nie ma tradycji żywienia bydła mączkami mięsno-kostnymi, w ogóle pojawiło się to na zasadzie stymulacji wydajności mlecznej. W Polsce rolnicy tego unikają. Jedyne zagrożenie, które się z tym wiąże, dotyczy bydła wysoko wydajnego, importowanego z Unii Europejskiej. Tam próbuje się, wiedząc o tym, że można tę wydajność zwiększyć, stosować mączki mięsno-kostne, a bydło jest objęte badaniami na okoliczność podwyższonego ryzyka. I myślę, że co do oddziaływania na świadomość rolnika, to raczej rolnik zdaje sobie z tego sprawę, jest świadomym partnerem w tej współpracy. Sądzę, że jest tu również świadomość tego, że jest zakaz i że nie wolno tego stosować.

Co zrobić z polską mączką mięsno-kostną. Faktycznie mączka mięsno-kostna to był głównie import, 70% to import głównie z Unii Europejskiej. To jest m.in. przyczyna tego, że Polska jest utożsamiana z krajami niskiego ryzyka, a nie z takimi, w których nie ma w ogóle ryzyka. Zresztą jesteśmy klasyfikowani, jeśli chodzi o poziom ryzyka, tak jak Australia i Argentyna. To jest też element świadczący o tym, w jakiej obecnie jesteśmy w sytuacji. Ale myślę, że ważne jest to, co powiedziałem. 700 tys. ton odpadów poprodukcyjnych zwierzęcego pochodzenia, po wyeliminowaniu tych około 80­100 tys. ton, które pochodzą od przeżuwaczy, może być w dalszym ciągu używane, bo również tu prowadzone są działania mające na celu stosowanie alternatywnych metod utylizacji. W Polsce jest około 70 zakładów utylizacyjnych, żaden nie spełnia standardów w zakresie norm unijnych. Nie chodzi głównie o parametry, bo parametry są jednoznaczne ­ 133 stopnie, 3 bary, 20 minut i odpady nie większe niż 5 cm ­ ale o sprawy monitoringu, czyli rejestrów temperatur. Jest problem również ze spalarniami, ale zapewniam, że rząd przygląda się temu dokładnie. Tu potrzebna jest koncepcja długofalowa, jest to też związane z integracją ­ w stanowisku negocjacyjnym Polska zobowiązała się do przedstawienia sposobu, w jaki rozwiąże ten problem.

Pan poseł Kobielusz, czy BSE jest u sąsiadów. Jest u sąsiadów ­ w Niemczech. W Czechach, Słowacji, Rosji, na Ukrainie i Białorusi nie stwierdzono przypadków BSE, jak również nie stwierdzono przypadków wariantu choroby Creutzfeldta-Jakoba.

Czy jest prowadzona analiza geografii podwyższonego ryzyka. Oczywiście jest to niezmiernie ważny element i został uwzględniony w szkoleniach. Bo tu chcę wspomnieć również, że praktycznie od połowy lat 90. do chwili obecnej ponad tysiąc lekarzy weterynarii, łącznie z lekarzami pierwszego kontaktu, czyli prywatnymi, zostało przeszkolonych odnośnie do BSE i objawów BSE. Zresztą, jakby dodatkowo, dziennie trafiają obecnie 3­4 próby do badań w kierunku wykluczenia BSE ­ pojawiła się dodatkowa motywacja, żeby reagować na bieżąco. Na tych szkoleniach, które były przeprowadzane już w listopadzie i na początku grudnia, zwrócono szczególną uwagę na te kwestie właśnie tych powiatowych lekarzy weterynarii, powiatowych inspektorów do spraw zwalczania chorób zakaźnych z regionów, gdzie sprowadzone zostało bydło importowane, czyli w których istniało zagrożenie. Oni muszą być tam przygotowani na to, jak mają postępować w przypadku tego typu podejrzeń, ewentualnie muszą wiedzieć, jakie mają podjąć działania, jeżeli zwierzę zostanie przeznaczone do uboju.

Jak przeciwdziałać tym zagrożeniom. Wspomniałem o składzie zespołu. Na pewno Polska, jak państwo wiecie (afera dioksynowa, afera BSE, odpukać, to jest wszystko w tym momencie), ma bardzo dużą wiarygodność w oczach nawet ekspertów unijnych. Strona polska również wystąpiła, jakby kolejny raz, z propozycją, że Polska nie chce tylko otrzymywać informacji z Unii Europejskiej i z mediów, również chce być obserwatorem w stałych komitetach naukowych, w stałym komitecie weterynaryjnym. Unia jakby zachowuje dystans, my z jednej strony mówimy, że chcemy być świadomi tego, jakie decyzje są podejmowane, jakie one są, z czego wynikają, z drugiej strony twierdzimy, że nasze doświadczenie również może być brane pod uwagę. W związku z tym ta sprawa jest niezmiernie ważna i tu jest ciągła presja na Unię, tym bardziej że Norwegia i Islandia są członkami, mają status obserwatora w tych komisjach naukowych, Polska zaś nie może go uzyskać. Zajmowane w tej sprawie stanowiska są zdecydowane.

Pan poseł Zieliński ­ galaretki, żelki. Oczywiście wszystkie te towary są objęte tzw. grupą podwyższonego ryzyka. Żelatyna jest sprowadzana na podstawie zezwolenia. W przypadku pochodzenia z krajów objętych nakazami restrykcyjnymi zawsze musi być przeprowadzone badanie na gatunkowość. W chwili obecnej dopuszczalna jest żelatyna tylko z wieprzowiny i z ryb. W związku z tym te badania, które są wykonywane przed dopuszczeniem do obrotu, mają poświadczyć, że nie mamy do czynienia z żelatyną, która pochodzi od przeżuwaczy. Tak samo, m.in. jako skutek działania zespołu, główny inspektor zobowiązał się wprowadzić tego typu badania również w wypadku produktów typu galaretki, żelki przed dopuszczeniem ich do obrotu.

Pan poseł Zieliński pytał również, czy były przypadki choroby Creutzfeldta-Jakoba w Polsce. Tak, od 10.05 było 48 przypadków, tylko jeszcze raz podkreślam, była to choroba Creutzfeldta-Jakoba, która jest chorobą dziedziczną, która czasami jest związana z przeszczepami rogówki i innymi takimi działaniami, ale absolutnie nie ma to nic wspólnego z omawianym wariantem choroby Creutzfeldta-Jakoba.

Kto wchodzi w skład zespołu ­ wspomniałem. Praktycznie, zasadniczo inspekcje, dodatkowo w obradach zespołu zawsze uczestniczą eksperci z Rady Sanitarno-Epizootycznej i Rady Sanitarno-Epidemiologicznej, czyli organ doradczy Głównego Inspektora Sanitarnego i Głównego Lekarza Weterynarii.

Pan poseł Krutul. 3 mld euro ­ 70% tej całości, którą się przeznacza, to jest tylko 70% tych wszystkich kosztów, które winno się przeznaczyć na ten cel. 30% tych kosztów muszą pokryć kraje członkowskie. Zresztą tutaj te reakcje, z którymi państwo się spotkaliście, zablokowanie całej Unii na import mączek mięsno-kostnych, wynikały z tego, że Unia wprowadziła u siebie całkowity zakaz żywienia zwierząt mączkami mięsno-kostnymi, wprowadziła również zakaz eksportu do krajów trzecich, ale wprowadziła to z dniem 1 stycznia 2001 r., zostawiając sobie okres 3 tygodni, w związku z tym baliśmy się tego, że właśnie w tym okresie napłyną znaczne ich ilości. Zresztą od pierwszej informacji o tym, że Polska zamierza działać w kierunku wprowadzenia restrykcji, to jest od 6 listopada, wszystkie transporty zostały objęte specjalnym nadzorem, są specjalnie monitorowane, dokąd one idą, jak są zużywane i jakie jest ich przeznaczenie. Zresztą posiadam raporty dotyczące tego, co wycofano z obrotu. Tu istnieje bardzo ścisła współpraca między Inspekcją Handlową i Inspekcją Sanitarną. Wszystkie podejrzane artykuły są wycofywane do czasu uzyskania poświadczenia ich faktycznego pochodzenia i faktycznego składu.

Czy CEFTA zablokować? Proszę państwa, wszystkie działania, które Polska podejmuje, są również prenotyfikowane w WTO i  wszystkie działania, które są podejmowane, wiążą się z tym, że my musimy uznawać kompetentne organy odpowiednie do naszych organów, w związku z tym nie możemy twierdzić, że w którymś kraju jest zagrożenie, jeżeli mamy wyraźne oświadczenie tych krajów, że tak jak Polska kontrolują sytuację w zakresie BSE. Chcę tu zwrócić uwagę na działanie nieudokumentowane w sposób faktyczny oszacowaniem ryzyka. Proszę zwrócić uwagę, że zablokowaliśmy Unię, a w dalszym ciągu eksportujemy zarówno cielęta, jak i mięso wołowe na rynki unijne.

Było również pytanie... Myślę, że to już chyba wszystko, chociaż mi się zdaje, że jeszcze o jednym zapomniałem.

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Myślę, że wyczerpująco udzieliłem informacji. Jeżeli...

Wicemarszałek Franciszek Jerzy Stefaniuk:

Dziękuję panu ministrowi za wyjaśnienie kwestii.

Jest to temat bardzo ważny, w Polsce bowiem widoczny jest pewien niepokój. Tu rzeczywiście chodzi o wyjaśnienie, że nastąpiło wykluczenie pasz z dodatkami pochodzenia zwierzęcego w żywieniu przede wszystkim przeżuwaczy, bo niektórzy już tak się boją, że chcą psy karmić sianem.

Przechodzimy do następnego pytania.

Pan poseł Wujec ma prośbę.

Poseł Henryk Wujec:

Mam prośbę do pana marszałka i pana ministra.

Pan minister wspomniał o tym, że przygotowywany jest raport obejmujący te wstępne badania. Jeśli ten raport będzie gotowy, prośba o przekazanie go na ręce pana marszałka dla posłów. Dziękuję.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Robert Gmyrek: Ten raport został przekazany panu marszałkowi.)

Wicemarszałek Franciszek Jerzy Stefaniuk:

Dziękuję panu posłowi.

Pan poseł postuluje, by posłowie otrzymali ten raport?
Jeśli zgłoszą się kluby, to będzie można przedrukować.
 

Krzysztof Karman (Redakcja Rolna TVP1 - TVP1): Dzień dobry, witam państwa, o żywności mówić będziemy w dzisiejszym 'TYGODNIU". Nadchodzą święta. Tradycja nakazuje, by spędzać je przy suto zastawionym stole. Nie chcemy psuć państwu apetytu, ale proponujemy rozmowę o tym, czy wszystko, co spożywamy jest bezpieczne dla naszego zdrowia. Czy to, co jemy, nam nie zaszkodzi. Czy wszystkie towary, które znajdują się w naszych sklepach, mogą stać się przedmiotem naszego zainteresowania. Zapraszam do oglądania 'TYGODNIA", którego gośćmi są dzisiaj panowie: Robert Gmyrek, wiceminister rolnictwa i rozwoju wsi, jednocześnie szef rządowego zespołu ds. rozpoznania ryzyka wystąpienia "choroby szalonych krów", Wiesław Nogal,  koordynator programu identyfikacji i promocji żywności "Polska Dobra Żywność", Edward Szepel, wiceprezes Polskiego Związku  Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej oraz Zbigniew Hałat, prezes Stowarzyszenia Ochrony Zdrowia Konsumentów.

(...)

Krzysztof Karman (TVP1): O tym, że trzeba uważać na to, co jemy, przypomniała nam ostatnio afera "szalonych krów". Nie jest to jedyna sprawa związana ze złą żywnością, nie jedyna sprawa, która pojawiła się w ostatnich latach.

(...materiał filmowy dot. BSE/CJD...)

Krzysztof Karman (TVP1): Proszę panów, jak to się dzieje, że w krajach, w których jakość żywności jest rygorystycznie kontrolowana afera goni aferę?

Zbigniew Hałat (Stowarzyszenie Ochrony Zdrowia Konsumentów - SOZK): Rygorystycznie kontrolować nie wystarczy, panie redaktorze. Np. Francuzi dopuszczają niepasteryzowane mleko do obrotu i potem zwalczają zakażenia Listerią. To samo jest w Stanach Zjednoczonych, gdzie nieustannie są wycofywane tony mięsa skażonego Escherichią coli wywołującą choroby o bardzo poważnym, nieraz śmiertelnym przebiegu. Mamy do czynienia z taką sytuacją, że wszędzie, gdzie jest produkcja, jest ryzyko nieszczęścia związanego ze skażeniem lub zakażeniem produktu. Chciałbym powiedzieć jedno: w czasie świąt - ostatnich w tym tysiącleciu - bardziej uważajmy na kolkę wątrobową, bardziej uważajmy na niestrawność, niż  na to, co jest wynikiem skażenia żywności globalnego, czy  też związanego z objawami, które mają się rozwinąć po...

Krzysztof Karman (TVP1): Czyli żadne dioksyny, żadne konserwanty dodawane do żywności nie są nam straszne...

Zbigniew Hałat (SOZK): Jest to straszne, ale w skali szerszej niż ten tydzień najbliższy, więc proponowałbym troszeczkę stonować i zastanowić się nad tym, jak w przyszłym tysiącleciu będzie wyglądał w Polsce nadzór nad żywnością.

Krzysztof Karman (TVP1): Proszę panów, na razie mamy jeszcze to tysiąclecie. Jak to się dzieje, że tych afer jest tak dużo? Dlaczego?

Robert Gmyrek (Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi - MRiRW): Ja myślę, że żyjemy w takim czasie, kiedy stosuje się przeróżne metody intensyfikacji produkcji, przeróżne metody zwiększenia  wydajności produktów i to, co Unia przeżywa w chwili obecnej jest to wynikiem właśnie tych prac. W Polsce nigdy nie było takich działań mających na celu  tak zintensyfikowanie tej produkcji. Raczej jesteśmy krajem, gdzie nie występują intensywne metody hodowli zwierząt, jak i ta technologia przetwórstwa...

Krzysztof Karman (TVP1): Ale te metody pojawiają się. Wiadomo, trzeba obniżać koszty, trzeba produkować więcej...

Robert Gmyrek (MRiRW): Myślę to jest związane przede wszystkim tak: system nadzoru, który powinien obejmować cały cykl produkcji - od zagrody do gospody - on wskazuje coraz bardziej, że na te elementy, na które nie zwracano wcześniej uwagi, należy ją zwracać

Krzysztof Karman (TVP1): W takim razie zacznijmy od tego, czy mamy prawo, które pozwala na nadzorowanie procesu produkcji żywności.

Robert Gmyrek (MRiRW): Absolutnie prawo mamy. Prawo to jest w ciągłym etapie dostosowywania do standardów światowych i  w tym momencie kompetentne inspekcje wykonują to w sposób prawidłowy i rzetelny. I to co afera dioksynowa pokazała, czy afera BSE, Polska przeżyła te sytuacje w sposób całkowicie odizolowany od tych wypadków, które miały miejsce w Unii Europejskiej.

Krzysztof Karman (TVP1): Czyli zupełnie spokojnie sięgamy po wszystko, co jest na półkach sklepowych....

Zbigniew Hałat (SOZK): Panie ministrze, panie ministrze! Pomyślmy o tym, jaki jest poziom naszych laboratoriów, czy rzeczywiście wszystko badamy zgodnie z wymogami, takimi, jakie przyświecają ochronie konsumenta na zachodzie. Dajmy sobie tutaj odpowiedź na to czy np. nasze spalarnie śmieci są bezpieczne, jak w  Zakroczymiu, gdzie niedawno cała okolica została uratowana jako miejsce produkcji rolnej przez  mieszkankę tamtego miasta, która nie pozwoliła na lokalizację spalarni śmieci. Czy to nie są przykłady na to, że  służby państwowe jednak nie mają odpowiedniego wyposażenia, że te nasze pieniądze podatnika nie są właściwie wykorzystywane.

Krzysztof Karman (TVP1): Dlatego statystycznie wypadamy w miarę dobrze, bo nie jesteśmy w stanie wszystkiego skontrolować.

Zbigniew Hałat (SOZK): No właśnie - nie badamy. Nie patrzymy, więc nie widzimy.

Robert Gmyrek (MRiRW): Na pewno tak nie jest. Na pewno, oczywiście,  nie powiedziałem tego, że jest dobrze, że nie ma nic, co można by poprawić, ale absolutnie chcę podkreślić, że to nie jest tak, że jeżeli mówimy o chorobie szalonych krów to mówimy to tylko dlatego, aby uspokoić konsumenta. Monitorowanie choroby BSE  było od roku 1996. Zbadano ponad 200 sztuk, dokładnie 239 sztuk  z tymi objawami neurologicznymi, które mogły wskazywać na BSE. Wszystkie były z wynikiem ujemnym. Również ponad około 200 sztuk krów bez żadnych takich objawów, zbadano na zasadach losowych. Badania te potwierdziły również, że w Polsce nie ma BSE. Od 1995 roku badamy również chorobę Creutzfeldta-Jakoba u ludzi i ponad  80 przypadków, które były zakwalifikowane do tego typu badań -  48 to była choroba Creutzfeldta Jakoba, ale nie nowy  wariant choroby Creutzfeldta Jakoba.

Krzysztof Karman (TVP1): Proszę panów, przejmujemy zachodnie metody produkcji żywności, coraz bardziej dbamy o to, by produkować jak najwięcej, jak najtaniej. Czy to oznacza, że hodowcy będą stosowali również takie pasze, które mogą w efekcie spowodować zagrożenie dla naszego zdrowia.

Edward Szepel (Polski Związek  Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej - PZHiPTCh): Myślę, że nie, jeżeli już to nieświadomie. Przecież my jesteśmy również konsumentami, to po pierwsze. ..

Krzysztof Karman (TVP1): Ale tam w Unii hodowcy także są konsumentami i karmią zwierzęta roślinożerne paszami mięsnymi...

Edward Szepel (PZHiPTCh): U nas w Polsce ja nie znam takich przypadków, a często spotykam się z rolnikami i mam kontakty ze związkiem producentów wołowiny i nie stwierdzono żeby ....to znaczy po pierwsze nie ma tradycji, a po drugie  sama ekonomika, przy tych niskich cenach wołowiny, wskazuje, że stosowanie takich pasz byłoby podpisaniem wyroku na siebie po prostu. Ktoś, kto by  stosował takie pasze to byłby samobójcą, bo podrażałby tak znaczenie koszty produkcji.

Krzysztof Karman (TVP1): Mamy pierwsze pytania od widzów.Czy w Polsce ludzie już w tej chwili chorują na BSE? Jaka ewentualnie może być skala zagrożenia.?

Robert Gmyrek (MRiRW): Absolutnie podkreślam: nikt nie zachorował na chorobę odzwierzęcą związaną z BSE, czyli wariant choroby Creutzfeldta-Jakoba. 48 przypadków Creutzfeldta-Jakoba co stanowi średnio 0,25 na milion mieszkańców Polski to były tylko te przypadki związane z tym klasycznym przypadkiem choroby Creutzfeldta-Jakoba, która wynika z cech genetycznych, z samoistnych, ewentualnie poszczepiennych. Nie było żadnego przypadku wariantu Creutzfeldta-Jakoba.

Zbigniew Hałat (SOZK): Ja bardzo przepraszam. Częstość występowania w Polsce jest taka możliwa jak w Europie Zachodniej. Jak obliczył profesor Liberski, 40% populacji jest podatnej na zakażenie prionem. W związku z tym, że  możemy się liczyć z częstością - jeden przypadek choroby Creutzfeldta-Jakoba, tej klasycznej,  sporadycznej, na  1 milion ludności, to powinno być 40 przypadków rocznie w Polsce, a mamy zarejestrowane tylko 10. I z tego wynika, że poziom diagnostyki w polskich szpitalach, zresztą mało dostępnych ostatnio  - jak się okazuje - jest żałosny.  W związku z tym nie można aż tak daleko iść. Poza tym, panie ministrze, mnóstwo ludzi mieszkało w Anglii w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych, wróciło stamtąd i tu u nas mogą paść ofiarą, niestety, tego samego sposobu transmisji jak Brytyjczycy.

Robert Gmyrek (MRiRW): Ja tu chcę powiedzieć jedną  rzecz. Pan wspomniał profesora Liberskiego. Te dane, które podałem - 0,25 na milion mieszkańców pochodzi zarówno z analizy profesora Liberskiego jak i profesora Kulczyckiego....

Krzysztof Karman (TVP1): Proszę panów na razie tyle o chorobie szalonych krów. Kolejne pytanie telewidza: Czy Polska jest w stanie kontrolować napływającą do Polski chorobę żywności - pyta pani Jaworska z Warszawy i drugie pytanie od pani Miłek z łódzkiego: dlaczego nie skupuje się polskiej wołowiny, skoro jest  zdrowa?

Robert Gmyrek (MRiRW): Proszę państwa, przede wszystkich chcę powiedzieć, że wszelkie działania, które są prowadzone w chwili obecnej w Polsce związane są z tak zwanym oszacowaniem ryzyka. I na pewno tym ryzykiem jest zaimportowane bydło, które wpłynęło do Polski. Od 1995 wpłynęło ponad 30 tysięcy sztuk takiego bydła. Na pewno ryzykiem są wszelkie objawy neurologiczne u sztuk podejrzanych, które wykazują te objawy i  ewentualnie inne  zwierzęta, które są kierowane na ubój z konieczności, czy też padły. Również - wspomniał tu wcześniej pan prezes - nie ma w Polsce tradycji, zostało to potwierdzone w wyniku kontroli Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych, tradycji żywienia bydła mączkami. W tym momencie po wyeliminowaniu tego ryzyka te sztuki będą badane w celu wykluczenia BSE u bydła i na pewno nie tylko badaniem histopatologicznym,  ale również testami, które sprowadzamy do Polski, testami nowej generacji - testami Prionics, firmy szwajcarskiej. I tu gwarantujemy, że wszystkie sztuki powyżej 30 miesiąca będą badane przed dopuszczeniem do obrotu.

Krzysztof Karman (TVP1): Na razie tyle o chorobie i hodowli. Porozmawiajmy troszkę o przetwórstwie. W tej chwili nie ma na półkach sklepowych produktu, który nie byłby sztucznie ulepszany. Konserwanty, stabilizatory, antykoalgulanty, substancje zapachowe, barwniki, różnego rodzaju dodatki, które maja sprawić, iż ta żywność będzie wspaniała, pachnąca, kolorowa, wiecznie świeża...

Zbigniew Hałat (SOZK):...izolaty sojowe, fosforany, które odbierają panu prezesowi sprzedaż surowca...

Krzysztof Karman (TVP1):  Czy my możemy bezpiecznie sięgać po te towary?

Zbigniew Hałat (SOZK): Czy bezpiecznie i czy ekonomicznie dla naszych braci rolników, czy hodowców. Przede wszystkim nie możemy opierać się o to wszystko,  co służy obcemu producentowi. Uważam, że jeżeli mamy stare dobre polskie tradycje produkcji wyrobów wędliniarskich, to autentycznie nie musimy w to wkładać soi, która wiąże wodę, czy fosforanów, które wiążą wodę i 18 złotych płacąc za szynkę, kupować wkładu mięsnego tylko za złotych 6.

Krzysztof Karman (TVP1): Ale wracając do mojego pytania. Na etykietach tych wszystkich towarów mamy takie symbole: E ileś tam, E ileś tam. Tych E czasami bywa 8 -10, tego typu pozycji. Czy to oznacza, że taki produkt należy zdyskwalifikować?

Zbigniew Hałat (SOZK): Trzeba powiedzieć, że wpisanie na listę substancji dodatkowych dozwolonych jest poprzedzone wieloletnimi, nieraz kosztującymi miliony dolarów badaniami takiego produktu. Niemniej jednak, jak wiemy, nauka jest przekupna i możemy się liczyć z tym, że doszło do wprowadzenia jakiegoś produktu dlatego, że gdzieś jakieś lobby zaistniało, aby zarejestrować w FDA, czy w Codex Alimentarius,  substancję dodatkową. I co do tego wymagana jest zasada przezorności - cały czas trzeba przyglądać się efektom. Na przykład ostatnio mamy informacje o tym, że aspartam, który służy do zastąpienia, z kolei polskiego cukru, jest, niestety, środkiem, który może szkodzić ludziom.

Robert Gmyrek (MRiRW): Panie redaktorze, jeżeli mogę dodać jedno zdanie. Uwzględniliśmy jeden z ważnych elementów - znakowanie produktów. Przede wszystkim znakowanie produktów powinno uwzględniać wszelkie dodatki, jakie tam są stosowane, a reszta to jest świadomy wybór konsumenta, bo afery, które wystąpiły w Unii Europejskiej pokazują jedno: nastąpił odwrót o tej masowej produkcji, a konsumenci szukają małych sklepików z tradycyjnymi produktami, z tradycyjnymi procesami technologicznymi i tam starają się zaopatrywać. Tam wydajność i cena przestały odgrywać dawną rolę.

(...materiał filmowy...)

Krzysztof Karman (TVP1): Proszę panów, jak pomóc konsumentom w wyborze żywności dobrej jakości?

Wiesław Nogal ("Polska Dobra Żywność" - PDŻ): Przede wszystkim czytelnie oznakować. Co 12 konsument czyta etykiety, co 12 czyli bardzo mało. Na etykiecie też nie można zmieścić wszystkich informacji,  a zatem, musimy pokazać w sposób bardzo precyzyjny, czy dany produkt jest bezpieczny, dobry jakościowo, warty kupienia.

Krzysztof Karman (TVP1): Ale na etykietach są przeróżne napisy: bez konserwantów, znakomite bo polskie, zawsze świeże, tego typu...

Wiesław Nogal (PDŻ): Niestety na opakowaniach nie zawsze zgodnie z prawem są różne znaki, różne hasła reklamowe typu: produkt polski czy  produkt zdrowy. Ostatnio znajomy mi przysłał  opakowanie cukru, na którym był napis "produkt polski:,  a niżej małymi literkami: "import Niemcy".  Konsument ma prawo wiedzieć co kupuje. I myślę, że właśnie program identyfikacji i promocji "Polska dobra żywność", program, który ogłosił minister rolnictwa Artur Balazs, spełnia te oczekiwania klientów, ponieważ jednym znakiem pokazuje konsumentom: ten produkt jest dobry jakościowo....

Krzysztof Karman (TVP1): Ale żeby ten znak otrzymać trzeba na to zasłużyć..

Wiesław Nogal (PDŻ): Są  trzy kryteria, bardzo proste. Po pierwsze surowce tylko krajowe. Dlaczego krajowe? Dlatego, że dzięki temu wspieramy producentów naszych, krajowych, a po drugie mamy możliwość identyfikacji z jakiego źródła pochodzi surowiec. W przypadku importowanych surowców nie zawsze możemy dociec z jakiego regionu Europy on pochodzi, a jak wiemy dokumenty na granicach znikają, bądź są fałszowane, zresztą trudno tu mówić do końca,  w jaki sposób są one kontrolowane. Drugi warunek: warunki produkcji mają być zgodne z normami polskimi i oczekiwaniami również unijnymi, z uwzględnieniem HCCP. To właśnie są te warunki gwarantujące na każdym etapie produkcji system kontroli punktów krytycznych.

Krzysztof Karman (TVP1): Proszę panów, jeśli producenci oszukują, a taką sugestię odczytałem z pana wypowiedzi, dlaczego im się to umożliwia czy jest taka możliwość prawna. Powiedzieli panowie, że prawo mamy dobre. Może kontroli nie ma dobrej?

Robert Gmyrek (MRiRW): Kontrola jest, tylko jeszcze raz podkreślam, to co było wspomniane wynika z przepisów unijnych. Wdrażanie systemów kontroli, czy to dobrej praktyki produkcyjnej, dobrej praktyki higienicznej, czy też analizy punktów krytycznych wymaga zmiany podejścia producentów do: co to jest jakość zdrowotna, co to jest jakość handlowa, to zrozumienie tego, że producent odpowiada za te wszystkie elementy.

Krzysztof Karman (TVP1): Ale, panie ministrze, chodzi o to, żeby nas nie truli, żeby nas nie truli, dlatego tylko, że chcą zarobić.

Robert Gmyrek (MRiRW): Proszę państwa, jeszcze raz podkreślam, że bez żadnych obaw jem polską żywność, polską żywność czy to surowiec, czy przetworzoną i kolejnych afer, które wynikają w Unii Europejskiej, udaje się uniknąć w Polsce.

Krzysztof Karman (TVP1): Ale tu pan powiedział o szynce, która zawiera mięso tylko w 30%. Czytałem raporty Państwowej Inspekcji Handlowej, gdzie jest  mowa o koncentracie, który składa się głównie ze skrobi, białka sojowego, barwnika i czegoś tam jeszcze..

Zbigniew Hałat (SOZK): Ja uważam, że państwo musi wydać więcej pieniędzy z naszych kieszeni pozyskanych na służby kontrolne, na badania, na to, żeby te służby kontrolne pracowały zgodnie z wymaganiami dobrej roboty. Nie da się tego ominąć, nie da się tego zastąpić przysięgami ministra, że je wszystko. To jest nieporozumienie moim zdaniem.

Krzysztof Karman (TVP1): Mamy bardzo dużo telefonów od telewidzów. Konkretne pytania. Co z żelatyną, czy jest szkodliwa dla zdrowia? Żelatyna występuje w ogromnej ilości artykułów żywnościowych.

Zbigniew Hałat (SOZK): Naturalnie, jeżeli nie mamy pewności, co do źródła jej pochodzenia, powinniśmy unikać takich produktów. O ile wiem, służby sanitarne, inspekcja sanitarna i weterynaryjna, podjęły ściąganie z rynku tych produktów, które zawierają niepewną żelatynę, to znaczy taką, która może być pochodzenia wołowego. Aczkolwiek ryzyko jest oczywiście nikłe, niemniej jednak nie ma powodu, aby tego ryzyka nie oddalić.

Robert Gmyrek (MRiRW): Absolutnie potwierdzam. Żelatyna idzie tylko na zezwolenie głównego lekarza weterynarii. Absolutnie nie jest możliwe dopuszczenie do obrotu żelatyny pochodzenia wołowego.

Krzysztof Karman (TVP1): Ale jak to się generalnie dzieje, że różnego rodzaju dodatki do żywności uzyskują prawną możliwość stosowania w procesie produkcji. Na przykład majonezy, które do niedawna miały czterotygodniowe terminy ważności w tej chwili mają terminy 6-miesięczne. A to za sprawą dodania jeszcze jednego składnika, który sprawia, iż tłuszcz nie jełczeje

Zbigniew Hałat (SOZK): To jest postęp technologiczny w produkcji żywności - o korzyści proszę zapytać technologów żywności

Krzysztof Karman (TVP1): Ale ja dziękuję za taki postęp

Zbigniew Hałat (SOZK): Ja też za to dziękuję, dlatego wybieram naturalne polskie produkty, które mają gwarancje choćby takie, że są pozyskane z drobnotowarowych gospodarstw, a więc tam, gdzie się nie opłaca oszukiwać. To samo dotyczy pasz. Jeżeli zastąpimy polskie rośliny strączkowe soją importowaną, czy paszami pozyskanymi z mączek kostnych na zachodzie, to nasz rolnik traci na tym i wówczas to kółko wzajemnych interesów - jedz to co wyprodukowałeś u siebie w kraju - rozrywa się.

Edward Szepel (PZHiPTCh): Ja mogę powiedzieć, że wszyscy rolnicy, ci światli, a takich tu reprezentuję, bo zrzeszonych w związku, technologię swoją robią w ten sposób, że stosują najlepsze praktyki, starają się używać surowców i premiksów czy dodatków z gwarantowanych źródeł. Tak, że tutaj od strony produkcji, surowca wydaje mi się, że wszystko jest  zagwarantowane. Mało tego. Jeżeli konsument żądał od nas chudszego mięsa - my takie mięso produkujemy. Mogę powiedzieć, że realizujemy jakby przed terminem program rządowy. Bo jeżeli program rządowy zakładał, że mięsność polskich świń będzie w 2010 roku wynosiła 55%, to w tej chwili granica 51-52% jest osiągana,  tak że jest to znacznie,  znacznie  przed terminem. Ale chciałbym wejść tutaj w słowo dotyczące znakowania i identyfikacji żywności. To jest etap, o czym pan mówił, od przetwórcy do konsumenta. Myśmy w związku poszli trochę dalej. Przy współpracy Instytutu Zootechniki realizujemy taki program identyfikacji zwierząt...

Krzysztof Karman (TVP1): To jest na wzór tego co się praktykuje w Unii Europejskiej...

Edward Szepel (PZHiPTCh): Tak. Mało tego. Identyfikujemy pochodzenie po to, żeby lepiej selekcjonować , ale jednocześnie przy okazji robimy badania jakości mięsa. Tak, że tutaj mamy wiele, wiele informacji. Jest to program zakrojony na trzy lata. Mam nadzieję, że jakieś tam efekty zakładane nam przyniesie.

Wiesław Nogal (PDŻ): To nie jest program ministra od producenta do konsumenta. On również identyfikuje od pola. Jednym z warunków przyjęcia produktów do certyfikacji jest udowodnienie pochodzenia od producenta. Czy to będzie właśnie skup żywca, czy mleko. Są pokazane rejony z jakiego terenu kupowany jest surowiec, badania weterynaryjne i tak dalej.

Krzysztof Karman (TVP1): Kolejna porcja pytań od widzów.  Z jakich mięs produkowane są hamburgery w sieciach fast food - pyta pani Wanda Zając z Warszawy.

Robert Gmyrek (MRiRW): Od 1992 roku, osobiście sprawdziłem te informacje i uzyskałem potwierdzenie właśnie z sieci fast-food, jest to tylko i  wyłącznie polski surowiec, polskie mięso.

Krzysztof Karman (TVP1): Proszę panów generalne pytanie już sumujące tą naszą dyskusję: jak ustrzec się złej żywności, czy jest takie ryzyko, że sięgając w sklepie na półkę po jakiś tam określony towar ryzykujemy zdrowie i życie?

Zbigniew Hałat (SOZK): Było, jest i będzie. Można tylko zmniejszyć to ryzyko, wymagając więcej od ludzi, którzy akurat mają władzę działań kontrolnych i  starając się wspierać dobrych producentów.

Edward Szepel (PZHiPTCh): Ja jako konsument proponowałbym czytać etykiety i wybierać to co rzeczywiście dobre.

Zbigniew Hałat (SOZK): Ale producent może nakłamać na etykiecie...
.
Wiesław Nogal (PDŻ): A ja radzę konsumentom wybrać żywność ze znakiem Polska Zdrowa Żywność - ona gwarantuje pochodzenie polskie, krajowe i znakomitą jakość. Kryteria są bardzo wysokie. Co dziesiąty wniosek jest rozpatrywany pozytywnie przez radę naukową, niezależną od ministra radę złożoną z żywieniowców, z lekarzy, którzy dbają o interesy konsumenta.

Krzysztof Karman (TVP1): Panie ministrze, jakie jeszcze znaki oprócz tego, które przed chwilą zostały powiedziane, gwarantują, iż towar sprzedawany w sklepach jest dobrej jakości?

Krzysztof Karman (TVP1):Na pewno informacje mówiące o tym że jest wdrożony jest system kontroli punktów krytycznych, system HCCP, na pewno, że zakład jest pod nadzorem inspekcji konkretnej, czy to sanitarnej, czy to weterynaryjnej plus właściwe oznakowanie poszczególnych składników tego produktu, to daje nam możliwość świadomego wyboru, czy chcemy mieć produkt z krótkim terminem przydatności, kiedy tam jest mniej dodatków żywieniowych, czy ewentualnie z dłuższym terminem, kiedy tych dodatków należy spodziewać się więcej

Krzysztof Karman (TVP1): Jaka rolę organizacji konsumenckich panowie widzą w tym nadzorowaniu jakości żywności.

Zbigniew Hałat (SOZK): Nie ufać nikomu. Etykieta też może być sfałszowana, niestety. W związku z tym trzeba pamiętać o tym,  że należy reagować szybko, nerwowo i w sposób taki, który się wiąże z grą rynkową. Jeżeli ktoś łamie prawo, jeżeli ktoś jest złapany na gorącym uczynku, to powinien stracić możliwość produkcji, pokazania się ze swoim towarem na rynku.

Krzysztof Karman (TVP1): Czy w Polsce producent odpowiada za to, że wypuścił na rynek zły towar?

Robert Gmyrek (MRiRW): Oczywiście, że tak i nie chciałbym tutaj, jakby demonizować takie słówka, które padły, żeby po prostu nie ufać nikomu. Absolutnie nie może tak być, bo producent jest świadomy tego i musimy ufać zarówno rolnikowi, jak i  pośrednim etapom, czyli sprzedawcy i przetwórcy, jak również musimy ufać organom kontrolnym, że to co robią, robią w świetle przepisów obowiązujących w Polsce i robią to dobrze.

Wiesław Nogal (PDŻ): Ufać, ale i kontrolować. Otóż  w tym programie ministra Artura Balzazsa program identyfikacji i promocji j żywności jest kryterium kontroli po nadaniu znaku wówczas bardzo szczegółowej, wnikliwej kontroli. I w przypadku stwierdzenia, że producent odchodzi od surowców danego regionu, czy też  od warunków produkcji czy od jakości - ten fakt jest ogłaszany publicznie. Czy też będzie, bo jeszcze, na szczęście, nie zdarzyło się, żeby ktoś odszedł - publicznie ogłoszony. Co to oznacza dla producenta? Że dany produkt zniknie z rynku Jeżeli się ogłosi, że dany produkt nie spełnia tych kryteriów, czyli jest zły - nie warto kupować.

Krzysztof Karman (TVP1): To jest produkt, który podlegał szczególnemu nadzorowi, bo otrzymał taką właśnie nagrodę, takie wyróżnienie. A te produkty, które po prostu są robione w oparciu o np. zakładowe normy. Jaki jest tutaj bicz na tego typu producentów.

Robert Gmyrek (MRiRW): Jest wykaz norm, które są z punktu widzenia zdrowotności, z punktu widzenia niezbędnego zabezpieczenia konsumenta. One są obowiązkowe do stosowania. Czyli producent nie ma możliwości nie stosować się do tych norm i te normy są w rozporządzeniu właściwego ministra, że muszą być wymagania tam zawarte stosowane. Inne swobodny wybór dotyczący gramatury, czy opakowania  jest  to swobodny wybór producenta, który w tym momencie oferując konsumentowi on wie, że pod względem bezpieczeństwa są spełnione wszystkie wymagania, a dodatkowe cechy to są te cechy, które wynikają z właściwej technologii, którą wdrożył i zastosował.

Krzysztof Karman (TVP1): Proszę państwa i to wszystko w dzisiejszym wydaniu programu  "TYDZIEŃ", programu nadanego w tym roku po raz ostatni. No cóż, życząc państwu udanych, wspaniałych świąt, polecam, aby zamiast sięgania po szynkę, która jest nafaszerowana wodą, skrobia i czymś tam jeszcze, po prostu upiec w  domowych warunkach w piekarniku czy w prodiżu karczek i to jest najlepsza wędlina na świąteczny stół. A zatem pogodnych, wspaniałych świąt, wszelkiej pomyślności w nowym roku, do zobaczenia 7 stycznia.
 

- Władze powinny zakazać wprowadzania do obrotu importowanych tkanek bydlęcych, a także szczepionek, które zostały wyprodukowane przy ich użyciu - twierdzi dr Hałat, epidemiolog, były wiceminister zdrowia i główny inspektor sanitarny.

Pod koniec grudnia amerykański Urząd ds. Żywności i Leków (FDA) ostrzegł przed możliwością obecności prionów wywołujących chorobę Creutzfeldta-Jakoba w szczepionkach sprzedawanych w USA. - Na ich liście znalazło się osiem szczepionek. Niektóre z nich stosuje się także u nas - alarmuje dr Hałat.

Dlaczego szczepionki mogą być niebezpieczne? Po pierwsze, dlatego, że do ich produkcji można wykorzystywać tkanki pochodzenia bydlęcego. Po drugie, dlatego, że produkcja wielu szczepionek opiera się na hodowlach komórkowych, a do ich utrzymania używa się surowicy cielęcej.

Na liście FDA znalazła się m.in. szczepionka o nazwie Havrix przeciwko żółtaczce typu A (pokarmowej) produkowana przez firmę SmithKline Beetcham. Szczepionkę tę sprzedaje się u nas w aptekach. - Podczas wielkiej powodzi w 1997 roku była rozprowadzana na szeroką skalę wśród mieszkańców Opolszczyzny - mówi dr Hałat.

Jego zdaniem niebezpieczne mogą się także okazać szczepionki przeciwko wściekliźnie. Jednym z ich producentów jest obecna w Polsce firma Aventis Pasteur. Także jej produkty znalazły się na liście FDA.

- Na początku grudnia, po pierwszych doniesieniach o tym, że w szczepionkach mogą znajdować się priony, zebrała się Rada Sanitarno-Epidemiologiczna, która działa przy głównym inspektorze sanitarnym. Jej członkowie stwierdzili jednak, że nie ma powodów przerywać szczepień - uspokaja dr Joanna Galimska z Głównego Inspektoratu Sanitarnego.

Szczepionki dopuszcza do stosowania Państwowy Zakład Higieny. - Na naszą prośbę wszystkie firmy, które sprzedają w Polsce szczepionki, przysłały informację o materiałach stosowanych do ich produkcji. Wszystkie twierdzą, że nie używają przy tym żadnych tkanek pochodzenia bydlęcego - mówi prof. Janusz Ślusarczyk, szef Zakładu Badania Surowic i Szczepionek w PZH.

Zbadanie obecności prionów w szczepionkach jest niemożliwe. - Nie ma do tego żadnych testów - tłumaczy prof. Ślusarczyk. Wyklucza jednak możliwość zarażenia się chorobą Creutzfeldta-Jakoba w czasie szczepienia. - Jeśliby tak było, to w krajach, w których występuje choroba wściekłych krów, mielibyśmy już falę zachorowań na gąbczaste zwyrodnienie mózgu u ludzi - twierdzi.

Podobnego zdania jest prof. Paweł Liberski z Akademii Medycznej w Łodzi, specjalista w dziedzinie chorób wywoływanych przez priony. - Niebezpieczeństwo zarażenia się chorobą Creutzfeldta-Jakoba przez szczepionkę jest czysto hipotetyczne. Na świecie nie opisano dotąd żadnego przypadku - mówi prof. Liberski. Opisano za to przypadki przenoszenia się choroby przez krew. Dlatego zdaniem prof. Liberskiego, podobnie jak w Stanach Zjednoczonych czy Kanadzie, i u nas powinno się wprowadzić zakaz oddawania krwi dla osób, które przez ponad pół roku przebywały w Wielkiej Brytanii lub Niemczech.
Mimo wątpliwości specjalistów co do możliwości występowania prionów w szczepionkach na 10 stycznia zaplanowano spotkanie głównego inspektora sanitarnego z przedstawicielami firm, które sprzedają w naszym kraju szczepionki.
 

ActHIB przeciw zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych oraz Havrix przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A, to szczepionki, przy produkcji których wykorzystywano białko wołowe. Obie szczepionki produkowane są w państwach, w których odnotowano przypadki choroby wściekłych krów. Zbigniew Hałat, były wiceminister zdrowia i Główny Inspektor Sanitarny, uważa, że szczepionki te mogą być niebezpieczne.

W Ameryce przestrzega się przed korzystaniem ze szczepionek, pochodzących z krajów, gdzie odnotowano przypadki choroby wściekłych krów. Amerykański Urząd ds. Żywności i Leków opublikował nawet listę produktów, przy tworzeniu których wykorzystywano białko wołowe. W ślady USA idzie Australia, Kanada i Nowa Zelandia - tłumaczy Hałat.

Były minister doszukał się na polskim rynku kilku szczepionek, które pochodzą z państw,  w których zanotowano przypadki choroby Creutzfeldta - Jakoba. Wśród nich jest szczepionka ActHIB przeciwko zapaleniu opon mózgowych oraz Havrix przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A. Pierwsza produkowana jest we Francji, druga w Belgii. Obie szczepionki są dostępne w dolnośląskich aptekach i hurtowniach.

- Co miesiąc sprzedajemy około 100 szczepionek ActHIB oraz 5- 6 sztuk Havrixa. Mam świadomość, że do ich produkcji wykorzystano białko wołowe, ale nie otrzymaliśmy do tej pory żadnego ostrzeżenia w tej sprawie. Ani z ministerstwa ani z Wojewódzkiego Nadzoru Farmaceutycznego. Z ciekawości sama zadzwonię do Warszawy, żeby dowiedzieć się czegoś więcej - mówi Krystyna Kowalska z wrocławskiego Cefarmu.

W Wojewódzkim Nadzorze Farmaceutycznym tłumaczono nam, że ewentualna decyzja o wstrzymaniu sprzedaży leków może być podjęta tylko przez ministerstwo zdrowia lub Państwowy Zakład Higieny.

- Jeżeli pyta mnie pan, czy sama skorzystałabym ze szczepionek robionych na bazie wołowego białka, to odpowiadam, że nie. To jednak moja osobista opinia - zastrzega Urszula Weber z UNF.

Według Zbigniewa Hałata przed korzystaniem ze szczepionek trzeba ostrzegać, bo nie można mieć stuprocentowej pewności, czy nie niosą ze sobą zagrożenia.
- Co prawda nie udokumentowano przypadków zachorowania na Creutzfeldta - Jakoba po szczepieniu, ale w przypadkach tej choroby wciąż jest wiele znaków zapytania. Jeśli wiemy bowiem, że choroba rozwija się ponad 10 lat, to skąd przypadki śmierci u nastolatków? Przecież 2 -3 letnie dziecko nie objada się hamburgerami czy parówkami wołowymi. Dziś nie możemy więc w 100 procentach wykluczyć możliwości wpływu szczepionki na rozwijanie się choroby - tłumaczy Zbigniew Hałat.

Swymi obawami podzielił się z ministerstwem zdrowia i Państwowym Zakładem Higieny. W PZH szczepionkami zajął się specjalny zespół.

- Przejrzeliśmy dokumentację wszystkich szczepionek dostępnych na polskim rynku. Okazało się, że 6 z nich może mieć śladowe ilości białka bydlęcego. Są też takie szczepionki, do produkcji których wykorzystano białko. Listę produktów przesłaliśmy ministrowi zdrowia. W przyszłym tygodniu odbędzie się spotkanie z producentami szczepionek, po którym wydamy specjalne oświadczenie dla prasy - mówi prof. Janusz Ślusarczyk z Państwowego Zakładu Higieny.

Profesor Ślusarczyk prosi jednakby nie wywoływać niepotrzebnych emocji. Zaznacza, że białko zwierzęce wykorzystywane jest w wielu medykamentach, na przykład w kapsułkach antybiotyków.

Na całym świecie stosuje się szczepionki, przy produkcji których wykorzystuje się wołowe białko.

Dotychczas nie odnotowano ani jednego zachorowania, za które odpowiadałaby szczepionka. Jednak nie dam głowy, że szczepionki są 100 procentowo bezpieczne - dodaje Ślusarczyk.

O bezpieczeństwie szczepionek przekonani są natomiast ich producenci. Zapewniają, że mają wszystkie wymagane zezwolenia dopuszczające je do sprzedaży. Proszą też, by choroby szalonych krów nie łączyć ze szczepionkami.

- Większość leków i szczepionek robi się na bazie białek zwierzęcych. To może być na przykład laktoza z mleka, którą wykorzystuje się przy produkcji szczepów wirusów. Szczepionki są naprawdę bezpieczne, sam szczepię nimi swoje dzieci - zapewnia Robert Rosiek z firmy SmithKline Beecham Biologicals produkującej Havrix.

Dostępne na świecie testy pozwalają sprawdzić obecność prionów, odpowiadających za chorobę BSE, tylko w mięsie wołowym. Jak na razie nie powstały testy, dzięki którym można by szukać prionów w szczepionkach, lekarstwach czy kosmetykach.

- Tu nie chodzi o to, że szczepionki są niebezpieczne. Chodzi o odpowiedzialność producentów. Przecież szczepionki biorą ludzie zdrowi i biorą je po to, by zabezpieczyć się przed chorobą. Dlatego powinniśmy informować o tym, które szczepionki powstały na bazie białek wołowych. Niech ludzie sami wybiorą,  z których chcą skorzystać - podkreśla Hałat.
 

W dniu 10 stycznia 2001 r. w Głównym Inspektoracie Sanitarnym odbyła się narada dotycząca zawartości białka pochodzenia bydlęcego w szczepionkach.

W naradzie uczestniczyli:

Główny Inspektor Sanitarny, Główny Inspektor Farmaceutyczny, eksperci z: Państwowego Zakładu Higieny, Centralnego Laboratorium Surowic i Szczepionek, Instytutu Leków i Biura Rejestracji Środków Farmaceutycznych i Materiałów Medycznych, Zakładu Biologii Molekularnej AM oraz przedstawiciele firm farmaceutycznych, które produkują szczepionki zarejestrowane w Polsce

Eksperci stwierdzili, że po zapoznaniu się z opiniami instytucji odpowiedzialnych za zdrowie publiczne w Unii Europejskiej oraz Stanach Zjednoczonych nie ma realnego zagrożenia przeniesienia chorób prionowych za pośrednictwem szczepionek.

Unia Europejska wydała wytyczne dotyczące zasad certyfikacji materiałów wyjściowych stosowanych w produkcji leków, w tym produktów pochodzenia bydlęcego.

Biuro Rejestracji Środków Farmaceutycznych i Materiałów Medycznych podjęło już działania prowadzące do ponownej rejestracji leków w Polsce. Warunkiem uzyskania ponownego wpisu do rejestru będzie przedstawienie uznanych w Unii Europejskiej certyfikatów lub udokumentowanie bezpieczeństwa leku przez wyjaśnienie procesu technologicznego.

Przedstawiciele firm farmaceutycznych poinformowali o działaniach, które podjęli producenci leków w celu zapewnienia tzw. "bezpieczeństwa prionowego".

Zapewnili, że podjęli już starania w celu zastąpienia stosowanych w procesach technologicznych substancji pochodzenia bydlęcego - innymi białkami.
Tam, gdzie nie jest to możliwe - podejmowane są działania certyfikacyjne.

Firmy poinformowały również, w ilu krajach sprzedają swoje produkty. W żadnym kraju nie zrezygnowano ze stosowania szczepionek.

Uczestnicy posiedzenia uzgodnili, że na kolejne spotkanie firmy dostarcza pisemne oświadczenie o bezpieczeństwie produktów oraz o działaniach podjętych w celu eliminacji białek bydlęcych w procesach technologicznych.

Na podstawie art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 25 listopada 1970 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz. U. Nr 29, poz. 245, z 1971 r. Nr 12, poz. 115, z 1985 r. Nr 12, poz. 49, z 1989 r. Nr 35, poz. 192, z 1992 r. Nr 33, poz. 144 i Nr 91, poz. 456, z 1997 r. Nr 43, poz. 272, Nr 60, poz. 369 i Nr 88, poz. 554, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 oraz z 2000 r. Nr 120, poz. 1268) zarządza się, co następuje:

§ 1. 1. Zakazuje się produkcji i wprowadzania do obrotu środków spożywczych zawierających wołowinę, podroby i jelita wołowe, żelatynę wołową, krew i preparaty z krwi wołowej oraz dodatki funkcjonalne i wieloskładnikowe preparaty z zawartością składników pochodzących z tkanek wołowych, jeżeli te surowce i półfabrykaty zostały przywiezione z krajów, z których ich przywóz jest zakazany przez właściwy organ na mocy odrębnych przepisów.

2. Zakazuje się wprowadzania do obrotu środków spożywczych zawierających wołowinę, podroby i jelita wołowe, żelatynę wołową, krew i preparaty z krwi wołowej oraz dodatki funkcjonalne i wieloskładnikowe preparaty z zawartością składników pochodzących z tkanek wołowych, przywiezionych z krajów, z których ich przywóz jest zakazany przez właściwy organ na mocy odrębnych przepisów.

3. Zakaz wprowadzania do obrotu, o którym mowa w ust. 1 i 2, stosuje się do środków spożywczych bez względu na datę ich produkcji lub przywozu z zagranicy.

§ 2. Zakazuje się produkcji środków spożywczych z zastosowaniem aromatów spożywczych zawierających w składzie wyciąg z tkanek wołowych, przywiezionych z krajów, z których ich przywóz jest zakazany przez właściwy organ na mocy odrębnych przepisów.

§ 3. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

 Kto między 1980 a 1996 rokiem był łącznie przez pół roku lub dłużej w Wielkiej Brytanii, Francji lub Irlandii, nie będzie mógł od 1 lutego oddawać krwi - zdecydował krajowy konsultant w dziedzinie transfuzjologii. To zabezpieczenie przed chorobą Creutzfeldta-Jakoba

O taką decyzję wnioskował prof. Paweł Liberski, wybitny specjalista w dziedzinie chorób wywoływanych przez priony. Zwracał uwagę, że przez krew może być przenoszona choroba Creutzfeldta-Jakoba. Pisaliśmy o tym w sobotnio-niedzielnej "Gazecie".

Zakaz oddawania krwi dotyczy osób przebywających w krajach, w których wystąpił choć jeden przypadek zachorowania na tzw. nowy wariant choroby Creutzfeldta-Jakoba (odzwierzęca odmiana gąbczastego zwyrodnienia mózgu atakująca ludzi w wieku od kilkunastu do trzydziestu kilku lat). Przyjmując ramy czasowe od 1980 do 1996 roku krajowy konsultant w dziedzinie transfuzjologii doc. Jan Sabliński wzorował się na przepisach z innych krajów.

- Po 1996 r. wprowadzono tak ostre restrykcje w związku z chorobą szalonych krów, że ryzyko zarażenia się przez spożywanie mięsa od tego momentu uznaje się za minimalne - wyjaśnia doc. Sabliński.

Krwiodawcy przed pobraniem od nich krwi będą teraz musieli odpowiedzieć na dodatkowe pytanie w kwestionariuszu. Instrukcja w tej sprawie została we wtorek wysłana do stacji krwiodawstwa.

- Chodzi o zminimalizowanie ryzyka zachorowań - tłumaczy prof. Liberski, powołując się na podobne ograniczenia we Francji, Japonii, Kanadzie i w USA.

Ministerstwo Zdrowia wcześniej utrzymywało, że na razie nie ma potrzeby wprowadzania zakazu w Polsce. Powoływało się właśnie na doc. Sablińskiego, który twierdził, że przenoszenie się nowego wariantu choroby Creutzfeldta-Jakoba przez krew nie zostało udowodnione.

- Nie ukrywam, że to tekst w "Gazecie" przyspieszył wprowadzenie zakazu - przyznaje doc. Sabliński.

Wprowadzenie zakazu umożliwi też przetwarzanie polskiego osocza w zagranicznych wytwórniach. - Spodziewamy się, że inne kraje żądałyby wprowadzenia zakazu. Po prostu ich wyprzedziliśmy - mówi Sabliński. Podtrzymuje jednak twierdzenie, że ryzyko zakażenia się gąbczastym zwyrodnieniem mózgu przez krew jest teoretyczne. Jego zdaniem zakaz nie wpłynie znacząco na ograniczenie liczby krwiodawców.
 

Stowarzyszenie Ochrony Zdrowia Konsumenta przestrzega, że część stosowanych w Polsce szczepionek, ze względu na to, że są produkowane w oparciu o tkanki i surowicę bydlęcą, może grozić zachorowaniem na nowy wariant choroby Creutzfeldta-Jakoba.
KATOWICE, WARSZAWA
- Chodzi o szczepionki, w produkcji których używa się substancji bydlęcych. Władze powinny zakazać ich importu  - twierdzi dr Zbigniew Hałat, prezes SOZK.

Amerykański Urząd ds. Żywności i Leków (FDA) ostrzegł niedawno przed niebezpieczeństwem obecności prionów wywołujących chorobę Creutzfeldta-Jakoba w szczepionkach, przy produkcji których używa się tkanek bydlęcych. Na liście tych, które zdaniem FDA nie spełniają wymogów "bezpieczeństwa prionowego", pojawiło się osiem pozycji.

Są wśród nich m. in. Havrix firmy SmithKline Beecham przeciwko żółtaczce pokarmowej oraz szczepionki przeciwko wściekliźnie i HIB firmy Aventis Pasteur. Niewykluczone, że wkrótce zostaną wycofane z amerykańskiego rynku.

Havrix cieszy się dużą popularnością. Miesięcznie szczepię nim kilka osób, a latem zainteresowanie jeszcze bardziej wzrasta. Niektórzy wyjeżdżają wtedy na urlop w rejon morza Śródziemnego, gdzie nietrudno o zakażenie wirusem żółtaczki pokarmowej. Chętnych do zaszczepienia byłoby jeszcze więcej, gdyby nie wysoka cena. Dawka dla dorosłych kosztuje około 150 zł a dla dzieci 120 zł - informuje dr Franciszek Woźniak ze Świętochłowic.

O podejrzeniach, że niektóre szczepionki mogą grozić zakażeniem chorobą Creutzfeldta-Jakoba, lekarze nic do tej pory nie słyszeli. Nie widzą powodu, aby rezygnować ze szczepień, skoro nikt tego w Polsce nie zakazał.

W zeszłym roku wycofano szczepionkę przeciwko polio, dostępną na rynku brytyjskim i irlandzkim. Do jej produkcji wykorzystano ludzkie osocze pobrane od osoby, u której wykryto chorobę Creutzfeldta-Jakoba.

- Jeśli nie zareagujemy na czas, szczepionki objęte embargiem w Stanach Zjednoczonych zaleją polski rynek - przestrzega dr Zbigniew Hałat.

- Nie ma obaw o wycofanie tych szczepionek. W Stanach Zjednoczonych nie uznano ich za zakaźne lub niebezpieczne. Chodzi raczej o nakłanianie producentów do zmiany technologii ich produkcji. Aby zapewnić stuprocentowe bezpieczeństwo zalecono zastępowanie produktów bydlęcych innymi składnikami. Niestety nie w każdym przypadku będzie to możliwe. Firmy farmaceutyczne zapewniają jednak, że korzystają z surowców pozyskanych od krów hodowanych  w zamkniętych stadach - mówi prof. Paweł Liberski, kierownik Zakładu Biologii Molekularnej Akademii Medycznej w Łodzi, specjalista w dziedzinie chorób prionowych.

Władze sanitarne kraju nie widzą powodu do niepokoju. Mimo to kilka dni temu w Głównym Inspektoracie Sanitarnym zorganizowano spotkanie ekspertów (m. in. z Państwowego Zakładu Higieny, Centralnego Laboratorium Surowic i Szczepionek Instytutu Leków) z przedstawicielami producentów leków.

"Eksperci stwierdzili, po zapoznaniu się z opiniami instytutów odpowiedzialnych za zdrowie publiczne w Unii Europejskiej oraz Stanach Zjednoczonych, że nie ma realnego zagrożenia przeniesienia chorób prionowych za pośrednictwem szczepionek" - czytamy w komunikacie wydanym po spotkaniu.

Biuro Rejestracji Środków Farmaceutycznych i Materiałów Medycznych podjęło decyzję o ponownej rejestracji leków w Polsce. Warunkiem uzyskania wpisu ma być przedstawienie certyfikatów uznanych w Unii Europejskiej lub udokumentowanie bezpieczeństwa leku poprzez szczegółowe wyjaśnienie procesu technologicznego.

"Bezpieczeństwo i zdrowie obywateli to jest nasz najważniejszy priorytet" - podkreślał Buzek. "Postawiłem zadania przed zespołem - działać skutecznie, efektywnie i jednoznacznie, by pod tym względem było możliwie bezpiecznie" - dodał.

Słowa premiera potwierdzali obecni na konferencji prasowej członkowie zespołu. Jego szef, wiceminister rolnictwa Robert Gmyrek informował, że rutynowe badanie ma obejmować 3 proc. ubijanych sztuk bydła, sztuki padłe, wykazujące "objawy neurologiczne", a także bydło importowane (w sumie ok. 20 tys. sztuk zwierząt). Podkreślił, że rozpoczęto właśnie badania "pośmiertnym testem diagnostycznym Prionix", stosowanym w UE.

"Od 1995 roku do chwili obecnej nie stwierdzono u ludzi żadnego wariantu choroby Creutzfeldta-Jakoba, pochodzącego od zainfekowanego bydła" - zapewniał.

Gmyrek zaznaczył, że Polska należy do krajów niskiego ryzyka wystąpienia BSE, bo bydło prawie nie było żywione mączkami mięsno-kostnymi. Dodał, iż dla zapobieżenia wystąpienia choroby, zespół postuluje m.in. "wyeliminowanie białek przeżuwaczy z łańcucha pokarmowego zwierząt gospodarczych".

Premier Buzek przyznawał, że "musimy być przygotowani na gorszą ewentualność". Wg głównego lekarza weterynarii Andrzeja Komorowskiego w przypadku wykrycia krów objętych chorobą BSE zastosowany będzie "plan B". Ma polegać m.in. na likwidacji wszystkich zwierząt w stadzie, w którym wykryto chore sztuki, przerobienie ich na mączki mięsno-kostne, a następnie spalenie mączek. Wówczas też badaniem zostanie objęte 500 tys. sztuk zwierząt rocznie.

Komorowski poinformował, że obecnie tylko cztery kraje - Austria, Szwecja, Finlandia i Grecja - nie są objęte wprowadzonym z jego inicjatywy zakazem importu bydła.

Główny Inspektor Sanitarny Paweł Policzkiewicz potwierdził, że Krajowe Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa wydało zalecenie, żeby nie pobierać krwi od osób, które w latach 1980-96 przebywały przez co najmniej pół roku w W. Brytanii, Francji lub Irlandii. "To działanie profilaktyczne, bo nie jest udowodnione, że choroba przenosi się przez krew" - zaznaczył.

Gmyrek mówił też, że przygotowana została akcja informacyjna dla rolników, w ramach której mają oni m.in. uzyskiwać zapewnienie, że choroba jest zwalczana z urzędu, więc otrzymają zwrot kosztów w wypadku wykrycia u ich zwierząt BSE. Mają być także poinstruowani, jakie mogą być pierwsze objawy choroby.

Spożycie przez człowieka mięsa pochodzącego z krowy chorej na BSE może wywołać śmiertelną chorobę Creutzfeldta-Jakoba.
 

Wielkopolski sanepid wycofuje ze sprzedaży mambę, popularną gumę do żucia. Powód: zawiera żelatynę wołową pochodzącą z Niemiec - kraju zagrożonego chorobą szalonych krów

Maria Suchowiak, dyrektor departamentu higieny żywności, żywienia i przedmiotów użytku w Głównym Inspektoracie Sanitarnym, wyjaśnia, że podstawą działań jest rozporządzenie ministra zdrowia zakazujące sprowadzania produktów pochodzenia wołowego z krajów zagrożonych chorobą szalonych krów (BSE). Na liście tej są Niemcy, a jednym ze składników mamby jest żelatyna pochodzenia niemieckiego. - Żelatyna ma wszystkie możliwe certyfikaty, ale produkowana jest w Niemczech - mówi Andrzej Wieland, szef pionu żywności Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Sanitarnego.

Choć poznański sanepid zakaz sprzedawania mamby wydał tydzień temu, w poznańskich i konińskich sklepach dalej można kupić gumę, a ich kierownicy mówią, że o zakazie dowiadują się od reporterów "Gazety". Dyrektor Suchowiak mówi, że nie wyznaczono konkretnej daty, kiedy mamba ma zniknąć z półek.

- Zaraz po otrzymaniu decyzji o zakazie wstrzymaliśmy import towaru z Niemiec - zapewnia Bożena Chmielarczyk, dyrektor marketingu w firmie Storck Polska, która jest importerem gumy i przedstawicielem producenta w Polsce. By nie wypaść z rynku polskiego, firma zamierza sprowadzać mambę produkowaną z użyciem skrobi. Już w lutym taka guma powinna pojawić się w sklepach.

Wrocławski sanepid wycofuje ze sklepów zachodnie produkty żywnościowe, które zawierać mogą w swym składzie żelatynę wyprodukowaną z wołowej mączki kostnej, pochodzącej od krów zarażonych chorobą BSE.

Wśród tych towarów znajduje się m.in. popularna guma do żucia Mamba, na którą sanepid wielkopolski wydał całkowity zakaz importu. - To jednak zaledwie jeden z wielu wycofywanych produktów - mówią pracownicy sanepidu. - Sprawdzamy wszystkie zupy w proszku, galaretki i konserwy.

Wszystkie większe wrocławskie sklepy deklarowały wczoraj, że mamby nie sprzedają lub że nie wypuszczą jej z magazynu na sklepowe półki.

- Nie sprzedajemy tej gumy. Pogłoska dotarła do nas już w piątek, nie wiadomo zresztą, czy prawdziwa, ale na wszelki wypadek od razu produkt wycofaliśmy - usłyszeliśmy w DH Astra.

W DH Feniks zapewniano nas, że gumy w ogóle nie sprzedawali, bo "nie cieszyła się popytem". - Ale wiemy, że coś z nią jest nie w porządku. Dziś rano była pani z sanepidu, sprawdzała, czy nie mamy mamby - usłyszeliśmy.

Carrefour: - Mambę wycofaliśmy ze sprzedaży. Ale dokładnie nie powiem, co z nią jest nie tak, nie mamy pełnych informacji.

Biedronka przy Komandorskiej: - Coś nie tak jest z gumą Mamba? Mamy ją w magazynie. Ale w takim razie nie damy jej do sprzedaży.

Tesco: - U nas w ogóle nie ma w sprzedaży gumy Mamba.

EPI Market: - Tak, słyszeliśmy, jest w Mambie jakaś niepewna żelatyna. Ale nie mamy tej gumy w sprzedaży.
Alf przy Powstańców Śl.: - Nie mamy u siebie Mamby. Ale słyszałam dziś w radio, że jest w niej jakaś szkodliwa substancja, chyba coś w związku z tymi szalonymi krowami.