POLSKIE PRZEPISY SANITARNE DOTYCZĄCE WODY W POJEMNIKU
- ROZPORZĄDZENIA
aktualny stan prawny

woda w pojemniku

najnowsze rozporządzenie
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 kwietnia 2004 r.
w sprawie naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych i wód stołowych

nowe rozporządzenie
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 kwietnia 2003 r.
w sprawie szczególnych warunków sanitarnych
oraz wymagań w zakresie przestrzegania zasad higieny
w procesie produkcji lub w obrocie naturalnymi wodami mineralnymi
i naturalnymi wodami źródlanymi

poprzednie rozporządzenie
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2000 r.
w sprawie szczególnych warunków i wymagań sanitarnych
przy produkcji naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych
oraz wód stołowych w opakowaniach jednostkowych



woda do spożycia przez ludzi

nowe rozporządzenie
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 listopada 2002 r.
w sprawie wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi

woda surowa (przed uzdatnieniem) powierzchniowa

nowe rozporządzenie
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 listopada 2002 r.
w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody powierzchniowe
wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia

ochrona sanitarna wody surowej (przed uzdatnieniem)
powierzchniowej i podziemnej

nowe rozporządzenie
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 29 listopada 2002 r.
w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód
lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego

woda w kąpieliskach

nowe rozporządzenie
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 października 2002 r.
w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać woda w kąpieliskach
 



 

nowa ustawa
Ustawa z dnia 11 maja 2001 r.
o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia


POLSKIE PRZEPISY SANITARNE DOTYCZĄCE WODY
- ROZPORZĄDZENIA OSTATNIO UCHYLONE

rozporządzenie zastąpione obecnie obowiązującymi
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 4 września 2000 r.
w sprawie warunków, jakim powinna odpowiadać woda do picia i na potrzeby gospodarcze,
woda w kąpieliskach, oraz zasad sprawowania kontroli jakości wody
przez organy Inspekcji Sanitarnej

rozporządzenie zastąpione obecnie obowiązującym
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2000 r.
w sprawie szczególnych warunków i wymagań sanitarnych
przy produkcji naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych
oraz wód stołowych w opakowaniach jednostkowych


Rozporządzenie Ministra Zdrowia
z dnia 27 grudnia 2000 r.
w sprawie szczególnych warunków i wymagań sanitarnych przy produkcji naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych oraz wód stołowych w opakowaniach jednostkowych.

(Dz. U. Nr 4, poz. 38)

Na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 25 listopada 1970 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz. U. Nr 29, poz. 245, z 1971 r. Nr 12, poz. 115, z 1985 r. Nr 12, poz. 49, z 1989 r. Nr 35, poz. 192, z 1992 r. Nr 33, poz. 144 i Nr 91, poz. 456, z 1997 r. Nr 43, poz. 272, Nr 60, Poz. 379 i Nr 88, poz. 554, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 oraz z 2000 r. Nr 120, poz. 1268) zarządza się, co następuje:

§ 1. Rozporządzenie określa szczególne warunki i wymagania sanitarne przy produkcji naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych oraz wód stołowych, przeznaczonych do obrotu w opakowaniach jednostkowych.

§ 2. 1. Do produkcji:
1) naturalnych wód mineralnych wykorzystuje się wodę pochodzącą ze złoża podziemnego lub poziomu wodonośnego o udokumentowanych zasobach, pierwotnie czystą, o stabilnym składzie chemicznym i następujących właściwościach odżywczych lub dietetycznych:
a) z zawartością w litrze w sumie co najmniej 1000 mg rozpuszczonych składników mineralnych lub

b) z zawartością w litrze co najmniej 250 mg dwutlenku węgla pochodzenia naturalnego-geologicznego, lub

c) z zawartością co najmniej jednego ze składników mineralnych, wymienionych w części IV załącznika nr 1 do rozporządzenia, w ustalonym w tym załączniku stężeniu,

2) naturalnych wód źródlanych wykorzystuje się wodę pochodzącą ze złoża podziemnego lub poziomu wodonośnego o udokumentowanych zasobach, pierwotnie czystą, w której zawartość składników mineralnych o właściwościach odżywczych lub dietetycznych występuje w stężeniu niższym od określonego w części IV załącznika nr 1 do rozporządzenia,

3) wód stołowych wykorzystuje się naturalną wodę źródlaną lub inną wodę podziemną pierwotnie czystą, nie zawierającą składników mineralnych w stężeniu określonym w części IV załącznika nr 1 do rozporządzenia, przez zmieszanie z naturalną wodą mineralną lub dodanie jednego albo więcej składników mineralnych w celu uzyskania co najmniej stężenia określonego w części IV załącznika nr 1 do rozporządzenia.
2. Do produkcji wykorzystuje się wodę tylko z jednego złoża podziemnego lub poziomu wodonośnego, zgromadzoną w określonej strukturze i warunkach hydrogeologicznych, o jednorodnym składzie chemicznym.

3. Woda podziemna w stanie naturalnym musi być pierwotnie czysta, co oznacza, że nie może zawierać zanieczyszczeń chemicznych i mikroorganizmów szkodliwych dla zdrowia pochodzących ze środowiska zewnętrznego.

§ 3. Naturalne wody mineralne, naturalne wody źródlane i wody stołowe w opakowaniach jednostkowych muszą spełniać wymagania organoleptyczne, fizyczne, chemiczne i mikrobiologiczne określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

§ 4. 1. Do produkcji naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych oraz wód stołowych w opakowaniach jednostkowych może być wykorzystywana woda, o której mowa w § 2, po dokonaniu przez Państwowy Zakład Higieny oceny jakości wody i kwalifikacji rodzajowej wody, sporządzonych na podstawie danych geologicznych i aktualnych wyników badań chemiczno-fizycznych i mikrobiologicznych wody z ujęcia oraz tej wody przygotowanej do obrotu.

2. Ocena jakości wody i kwalifikacja rodzajowa wody, o których mowa w ust. 1, są ważne przez okres 5 lat od dnia ich dokonania.

3. Klasyfikację naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych oraz wód stołowych w opakowaniach jednostkowych zawiera załącznik nr 2 do rozporządzenia.

§ 5. 1. Do produkcji naturalnych wód mineralnych lub naturalnych wód źródlanych woda może być wydobywana z kilku otworów, studni lub źródeł, pod warunkiem że posiada jednakowy skład fizykochemiczny i pochodzi z tego samego złoża podziemnego lub poziomu wodonośnego. Dopuszczalne odchylenia od zawartości składników decydujących o stopniu mineralizacji, oznaczonych w badaniu chemiczno-fizycznym, o którym mowa w § 4 ust. 1, wynoszą dla naturalnej wody mineralnej i wody stołowej - do 10%, a dla naturalnej wody źródlanej - do 20%.

2. Woda do produkcji naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych i wód stołowych może być czerpana wyłącznie z odwiertu, studni lub samowypływu.

3. System wydobywania wody podziemnej ze złoża wody i doprowadzania do rozlewni musi zapewniać zachowanie jej naturalnych właściwości i wykluczać możliwość zanieczyszczenia.

4. Każde ujęcie naturalnej wody mineralnej i naturalnej wody źródlanej oznacza się własną nazwą.

5. Jeżeli z ujęcia, o którym mowa w ust. 4, korzysta więcej niż jeden przedsiębiorca, to wody w opakowaniach jednostkowych, przeznaczonych do obrotu, oznacza się taką samą nazwą handlową.

§ 6. 1. W toku produkcji naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych oraz wód stołowych dopuszcza się:
1) usuwanie nietrwałych związków żelaza, manganu i arsenu przez napowietrzanie, dekantację wytrąconych osadów i filtrację oraz oddzielanie siarkowodoru, radonu i dwutlenku węgla przez odgazowanie wody, pod warunkiem że nie ulegną zmianie charakterystyczne właściwości danej wody,

2) nasycanie dwutlenkiem węgla pochodzenia naturalnego-geologicznego lub innym o czystości wymaganej dla środków spożywczych,

3) stosowanie promieniowania ultrafioletowego w celu zabezpieczenia pod względem mikrobiologicznym: powietrza stosowanego do napowietrzania wody, urządzeń i opakowań oraz wody rozlewanej do opakowań jednostkowych.
2. Woda zakwalifikowana jako naturalna mineralna z zawartością dwutlenku węgla pochodzenia naturalnego-geologicznego nie może być odgazowana.

§ 7. 1. Rozlewnię naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych oraz wód stołowych lokalizuje się w odrębnym budynku lub jego wydzielonej części, możliwie jak najbliżej ujęcia.

2. Rozlewnię wyposaża się w instalację doprowadzającą wodę z ujęcia i odrębny ciąg technologiczny przeznaczony do rozlewania w opakowania jednostkowe naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych oraz wód stołowych. Niedopuszczalne jest dostarczanie wody z ujęcia do rozlewni w jakichkolwiek pojemnikach lub cysternach.

3. Woda doprowadzana z ujęcia może być wykorzystywana również do innych celów niż określone w ust. 2, pod warunkiem rozdziału instalacji w hydroforni.

4. Produkcja naprzemienna naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych oraz wód stołowych z napojami wymaga zgody powiatowego inspektora sanitarnego.

§ 8. 1. Opakowania jednostkowe dla naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych oraz wód stołowych, z wyjątkiem opakowań szklanych, oraz ich zamknięcia muszą spełniać wymagania w zakresie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu ze środkami spożywczymi, określone w odrębnych przepisach.

2. Wielkość opakowań jednostkowych naturalnych wód mineralnych, zarówno niegazowanych, jak i nasyconych dwutlenkiem węgla, a także opakowań naturalnych wód źródlanych i wód stołowych nasyconych dwutlenkiem węgla nie może przekraczać 2 l. Naturalne wody źródlane i wody stołowe niegazowane mogą być rozlewane do opakowań jednostkowych różnego typu i pojemności. Opakowania o pojemności większej niż 5 l zaopatruje się w urządzenie dozujące.

3. W przypadku bezpośrednich dostaw do stałych odbiorców naturalnych wód źródlanych w opakowaniach jednostkowych o pojemności powyżej 5 l, dopuszcza się stosowanie etykiet nakładanych na zamknięcie, nieusuwalnych do pierwszego otwarcia opakowania jednostkowego.

4. Czystość opakowania pod względem fizycznym, chemicznym i mikrobiologicznym zapewnia się przez mycie i dezynfekcję opakowań jednostkowych.

§ 9. Wody, o których mowa w § 2, przeznaczone do obrotu w opakowaniach jednostkowych, znakuje się w sposób określony w przepisach o znakowaniu środków spożywczych, a ponadto na opakowaniu podaje się:
1) rodzaj wody zgodnie z częścią IV załącznika nr 1 do rozporządzenia i jej klasyfikację zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia,

2) informację o zastosowaniu któregokolwiek z procesów, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 1,

3) zawartość charakterystycznych składników dla naturalnych wód mineralnych, a w przypadku wód stołowych - rodzaj oraz ilość dodanych składników mineralnych,

4) nazwę ujęcia wody i nazwę miejscowości, w której znajduje się ujęcie,

5) nazwę producenta i nazwę handlową wody,

6) w przypadku wód zawierających więcej niż 2 mg/l fluorków - adnotację: "woda nie nadaje się do spożycia przez dzieci poniżej 7 roku życia".
§ 10. Wody, o których mowa § 2, przeznaczone do obrotu w opakowaniach jednostkowych, przywożone z zagranicy muszą spełniać wymagania określone w § 8 ust. 1-3, § 9 oraz załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenia, a także posiadać ocenę i kwalifikację wody wydaną przez właściwy organ sanitarny państwa, w którym wyprodukowano daną wodę.

§ 11. Przedsiębiorcy produkujący naturalne wody mineralne, naturalne wody źródlane oraz wody stołowe w dniu wejścia w życie rozporządzenia dostosują warunki i wymagania sanitarne produkcji wód do warunków i wymagań określonych w rozporządzeniu w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia.

§ 12. Traci moc rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 8 lipca 1997 r. w sprawie szczególnych warunków sanitarnych przy produkcji i w obrocie naturalnych wód mineralnych, mineralnych wód mieszanych, naturalnych wód źródlanych oraz wód stołowych (Dz. U. Nr 85, poz. 544).

§ 13. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

Minister Zdrowia: G. Opala
Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2000 r. (poz. 38)
Rozporządzenie Ministra Zdrowia
z dnia 18 kwietnia 2003 r.
w sprawie szczególnych warunków sanitarnych oraz wymagań w zakresie przestrzegania zasad higieny w procesie produkcji lub w obrocie naturalnymi wodami mineralnymi i naturalnymi wodami źródlanymi

(Dz. U. Nr 89, poz. 842)

Na podstawie art. 34 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz. U. Nr 63, poz. 634, Dz. U. z 2001 r. Nr 128, poz. 1408, z 2002 r. Nr 135, poz. 1145 i Nr 166, poz. 1362 oraz z 2003 r. Nr 52, poz. 450) zarządza się, co następuje:

§ 1. 1. Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:
1) "otwór" - miejsce czerpania wody z zasobu podziemnego z odwiertu lub samowypływu;

2) "ujęcie" - zespół urządzeń służących do eksploatacji i zabezpieczenia przed zanieczyszczeniem wody podziemnej czerpanej z jednego albo więcej otworów;

3) "zasób wody podziemnej" - wodę naturalnie zgromadzoną w określonej przestrzeni podziemnej, o charakterystycznym składzie mineralnym, związanym genetycznie z warunkami geologicznymi w tej przestrzeni;

4) "charakterystyczny skład mineralny" - zestaw składników wody podziemnej, takich jak:

a) sód,
b) potas,
c) wapń,
d) magnez,
e) fluorki,
f) chlorki,
g) jodki,
h) wodorowęglany,
i) siarczany,
j) dwutlenek węgla
- których zawartość decyduje o stopniu mineralizacji lub o kwalifikacji rodzajowej wody.

2. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o "wodzie", bez bliższego określenia, należy przez to rozumieć naturalne wody mineralne, naturalne wody źródlane, w tym wody stołowe.

§ 2. 1. Wymagania organoleptyczne, fizyczne, chemiczne i mikrobiologiczne dla wód, o których mowa w § 1 ust. 2, w opakowaniach jednostkowych określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

2. Naturalne wody mineralne i naturalne wody źródlane kwalifikuje się, uwzględniając ich charakterystyczny skład mineralny.

3. Kryteria klasyfikacji naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.

4. Jakość zdrowotna wód z ujęcia, produkowanych i wprowadzanych do obrotu naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych, w tym wód stołowych, jest określana na podstawie badań obejmujących badania wstępne, badania pełne wykonywane w związku z oceną i kwalifikacją wody, monitoring kontrolny i badania wykonywane w sytuacjach wyjątkowych - awaryjnych.

5. Wzorcowy zakres badań naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych, w tym wód stołowych, określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.

6. Naturalne wody mineralne mogą być objęte fakultatywnymi badaniami farmakologicznymi i klinicznymi w celu udokumentowania właściwości fizjologicznych wody.

§ 3. 1. W procesie produkcji wód w opakowaniach jednostkowych stosuje się wodę pochodzącą z udokumentowanych zasobów podziemnych o naturalnym stabilnym składzie mineralnym, izolowanych nadkładem geologicznym chroniącym zasób wody od zanieczyszczeń.

2. Woda, o której mowa w ust. 1, musi być pierwotnie czysta, nie może zawierać zanieczyszczeń chemicznych i bakterii chorobotwórczych. W 1 ml wody z ujęcia dopuszcza się ogólną liczbę bakterii wyhodowanych na pożywce agarowej w temperaturze 22°C  ± 2°C po 72 godzinach nieprzekraczającą 20 oraz wyhodowanych w temperaturze 36°C  ± 2°C po 48 godzinach nieprzekraczającą 5.

3. Badanie wody w celu sprawdzenia jej czystości, o której mowa w ust. 2, wykonuje się w ciągu 8 godzin od momentu pobrania próbki z ujęcia, którą przechowuje się w temperaturze nieprzekraczającej 4°C.

4. Woda przeznaczona do produkcji naturalnej wody mineralnej oraz naturalna woda mineralna w opakowaniu jednostkowym, oprócz spełniania wymagań określonych w ust. 1 i 2, muszą zawierać w 1 litrze co najmniej:

1) 1.000 mg rozpuszczonych składników mineralnych, lub

2) 250 mg dwutlenku węgla, lub

3) jeden składnik mineralny o właściwościach odżywczych, określony w części IV załącznika nr 1 do rozporządzenia w podanym tam stężeniu.

5. Woda przeznaczona do produkcji naturalnej wody źródlanej musi spełniać warunki określone w ust. 1 i 2.

6. Naturalna woda źródlana, o której mowa w ust. 5, do której dodano określoną ilość naturalnej wody mineralnej lub określone sole mineralne, zawierające składniki określone w części IV załącznika nr 1 do rozporządzenia, z wyjątkiem jodków, w celu uzyskania wody o pożądanych właściwościach odżywczych jest wodą stołową.

§ 4. 1. Wody, o których mowa w § 3 ust. 4-6, mogą być wykorzystane do produkcji i dystrybucji wody w opakowaniach jednostkowych po uprzednim dokonaniu oceny oraz kwalifikacji rodzajowej wody przez Państwowy Zakład Higieny.

2. Ocenę i kwalifikację rodzajową wody wykonuje się na podstawie:

1) danych geologicznych i hydrologicznych, określających pochodzenie i charakterystyczny skład mineralny wody z poszczególnych otworów, a także warunki ochrony otworów przed zanieczyszczeniem, określonych ustawą z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96, Dz. U. z 1996 r. Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 88, poz. 554, Nr 111, poz. 726 i Nr 133, poz. 885, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 2000 r. Nr 109, poz. 1157 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 110, poz. 1190, Nr 115, poz. 1229 i Nr 154, poz. 1800 oraz z 2002 r. Nr 113, poz. 984, Nr 117, poz. 1007, Nr 153, poz. 1271, Nr 166, poz. 1360 i Nr 240, poz. 205);

2) wyników badań fizykochemicznych i badań mikrobiologicznych wody z poszczególnych otworów oraz wody przygotowanej do rozlewania w opakowania jednostkowe, wykonanych w zakresie podanym w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

3. W przypadku wód stołowych ocenia się rodzaj i stężenie dodanych składników mineralnych.

4. Ocena i kwalifikacja rodzajowa wód, o których mowa w § 3 ust. 4-6, są ważne przez 5 lat od daty ich dokonania, jeżeli skład chemiczny wody i zawartość składników decydujących o charakterystyce i kwalifikacji rodzajowej wody nie uległy zmianie.

§ 5. 1. Woda przeznaczona do produkcji naturalnej wody mineralnej lub naturalnej wody źródlanej w opakowaniu jednostkowym, o określonej nazwie handlowej, może być czerpana z określonych zasobów wody podziemnej jednym lub kilkoma otworami, stanowiącymi ujęcie.

2. Dopuszczalne odchylenia od deklarowanej przez producenta na etykiecie zawartości charakterystycznych składników mogą wynosić nie więcej niż ?x00B1; 20%.

3. Dopuszcza się łączenie naturalnych wód mineralnych pochodzących z różnych otworów, jeżeli woda czerpana z tych otworów spełnia te same wymagania chemicznej kwalifikacji, o których mowa w lp. 3-9 części IV załącznika nr 1 do rozporządzenia.

§ 6. 1. Każdy otwór albo ujęcie, z którego czerpie się naturalną wodę mineralną i naturalną wodę źródlaną, powinny posiadać nazwę własną używaną w dokumentacji hydrologicznej, o której mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, w ocenie i kwalifikacji rodzajowej wody oraz w dokumentacji badań laboratoryjnych.

2. Z jednego otworu albo ujęcia można produkować wody, o których mowa w ust. 1, w opakowaniu jednostkowym wyłącznie o jednej nazwie handlowej.

3. Jeżeli z otworu albo ujęcia, o których mowa w ust. 1, korzysta więcej niż jeden przedsiębiorca, wówczas każda woda w opakowaniu jednostkowym jest oznaczona taką samą nazwą handlową.

§ 7. 1. Wodę z otworu albo z ujęcia doprowadza się do rozlewni wyłącznie za pomocą instalacji.

2. Ujęcie wody, a także instalacje doprowadzające wodę do rozlewania w opakowania jednostkowe muszą być zabezpieczone w sposób uniemożliwiający zanieczyszczenie wody lub zmianę jej charakterystycznego składu mineralnego.

§ 8. 1. W procesie produkcji wód dopuszcza się:

1) usuwanie składników nietrwałych, takich jak związki żelaza i siarki poprzez filtrację poprzedzoną ewentualnie napowietrzaniem;

2) usuwanie związków żelaza, manganu, siarki i arsenu z niektórych wód poprzez traktowanie powietrzem wzbogaconym w ozon w ilości niezbędnej do przeprowadzenia tego zabiegu;

3) usuwanie innych niż wymienione w pkt 1 i 2 nietrwałych składników;

4) usuwanie z wody dwutlenku węgla albo jej nasycanie dwutlenkiem węgla;

5) stosowanie światła ultrafioletowego w celu zabezpieczenia pierwotnej czystości wody, w związku z napowietrzaniem, o którym mowa w pkt 1.

2. Działania, o których mowa w ust. 1, mogą być stosowane, jeżeli nie spowodują pogorszenia jakości zdrowotnej i zmian charakterystycznego składu mineralnego wody, a w przypadku naturalnej wody mineralnej zmian stężenia składników określonych w części IV załącznika nr 1 do rozporządzenia, które stanowiły podstawę do kwalifikacji rodzajowej tej wody.

3. O działaniach, o których mowa w ust. 1, producent powiadamia państwowego powiatowego inspektora sanitarnego.

4. Nie dopuszcza się:

1) odgazowywania wody podziemnej, która wyłącznie ze względu na naturalną zawartość dwutlenku węgla została zakwalifikowana jako naturalna woda mineralna;

2) dodawania środków bakteriostatycznych lub stosowania wszelkich innych zabiegów mogących zmienić własną mikroflorę naturalnej wody mineralnej.

§ 9. 1. Rozlewnie wód lokalizuje się możliwie najbliżej ujęcia wody, w specjalnie na ten cel przeznaczonym budynku lub jego wyodrębnionej części.

2. Rozlewnię wyposaża się w instalację doprowadzającą wodę z ujęcia i ciąg technologiczny, w którym odbywa się przygotowanie wody do rozlewania w opakowania jednostkowe.

3. Woda z ujęcia może być wykorzystana również do innych celów niż określone w ust. 2, pod warunkiem rozdziału poszczególnych instalacji w hydroforni.

4. Jeżeli ciąg technologiczny produkcji wody ma być wykorzystany również do rozlewania napojów bezalkoholowych, państwowy powiatowy inspektor sanitarny określa w drodze decyzji warunki:

1) zapewnienia odpowiedniego stanu sanitarnego ciągu technologicznego;

2) dokumentowania systematycznie prowadzonej kontroli skuteczności procesów mycia i dezynfekcji ciągu technologicznego.

§ 10. 1. We wszystkich pomieszczeniach rozlewni zapewnia się warunki higieniczno-sanitarne wykluczające wtórne zanieczyszczenia wody podczas: 1) gromadzenia wody w zbiorniku retencyjnym;

2) napowietrzania wody i filtracji;

3) nasycania wody dwutlenkiem węgla.

2. Materiały i wyroby mające bezpośredni kontakt z wodą spełniają wymagania określone w przepisach o materiałach i wyrobach przeznaczonych do kontaktu z żywnością.

§ 11. 1. Pojemność opakowań jednostkowych naturalnych wód mineralnych, zarówno nienasyconych, jak i nasyconych dwutlenkiem węgla, a także pojemność opakowań naturalnych wód źródlanych i wód stołowych nasyconych dwutlenkiem węgla nie może przekroczyć 2 litrów.

2. Naturalne wody źródlane, w tym wody stołowe nienasycane dwutlenkiem węgla, mogą być rozlewane do opakowań jednostkowych różnego typu i pojemności, przy czym opakowania o pojemności większej niż 5 litrów należy zaopatrzyć w urządzenie dozujące wodę.

§ 12. 1. Wody przywożone z zagranicy w celu wprowadzenia do obrotu w opakowaniach jednostkowych podlegają ocenie i kwalifikacji rodzajowej, o których mowa w § 4, z uwzględnieniem:

1) dokumentów wydanych przez właściwy organ kraju, z którego pochodzi dana woda;

2) aktualnych wyników badań z kraju producenta w zakresie wymagań fizykochemicznych i mikrobiologicznych.

2. Główny Inspektor Sanitarny może czasowo ograniczyć lub zawiesić obrót wodami pochodzącymi z państw członkowskich Unii Europejskiej, jeżeli wystąpi uzasadnione podejrzenie, że dana woda może spowodować zagrożenie dla zdrowia ludzi.

3. W przypadku, o którym mowa w ust. 2, Główny Inspektor Sanitarny bezzwłocznie powiadamia Komisję Europejską oraz państwa członkowskie Unii Europejskiej, podając powody podjętej decyzji.

§ 13. Przepisy:

1) § 2 ust. 5,

2) § 8 ust. 1 pkt 5 oraz ust. 4 pkt 2 w zakresie stosowania światła ultrafioletowego,

3) § 12 ust. 2 i 3

- stosuje się od dnia uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.

§ 14. Od dnia uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej wymogi określone w § 12 ust. 1 nie dotyczą wód przywożonych z krajów członkowskich Unii Europejskiej.

§ 15. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Minister Zdrowia: L. Sikorski
Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 kwietnia 2003 r. (poz. 842)
Rozporządzenie Ministra Zdrowia
z dnia 29 kwietnia 2004 r.
w sprawie naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych i wód stołowych

(Dz. U. Nr 120, poz. 1256)

 Rozporządzenie Ministra Zdrowia

z dnia 17 grudnia 2004 r.
zmieniające rozporządzenie w sprawie naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych i wód stołowych
(Dz. U. Nr 276, poz. 2738)
- zmiany wyróżnione kolorem-

Na podstawie art. 9a ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz. U. Nr 63, poz. 634, z późn. zm.) zarządza się, co następuje:

Rozdział 1

Przepisy ogólne

§ 1. Rozporządzenie określa:
1) szczegółowe wymagania, jakie powinny spełniać naturalne wody mineralne, naturalne wody źródlane i wody stołowe;

2) wzorcowy zakres badań i sposób przeprowadzania oceny oraz kwalifikacji rodzajowej wody;

3) szczegółowe warunki sanitarne i wymagania w zakresie przestrzegania zasad higieny w procesie produkcji lub w obrocie tymi wodami;

4) szczególne wymagania dotyczące znakowania naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych i wód stołowych.
§ 2. 1. Przepisy rozporządzenia dotyczą również wód wydobywanych na terenie kraju trzeciego niebędącego członkiem Unii Europejskiej, importowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Naturalne wody mineralne, naturalne wody źródlane i wody stołowe przywożone z państw niebędących członkami Unii Europejskiej w celu wprowadzenia do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w opakowaniach jednostkowych podlegają ocenie i kwalifikacji rodzajowej, według kryteriów i wymagań, o których mowa w § 4 i 5, z uwzględnieniem:
1) dokumentów wydanych przez właściwy organ kraju, z którego pochodzi dana woda;

2) aktualnych wyników badań fizykochemicznych i mikrobiologicznych wykonanych w kraju producenta wody i potwierdzonych przez uprawniony organ nadzoru sanitarnego tego kraju.
3. Rozporządzenie nie dotyczy wód w opakowaniach jednostkowych, uznanych za produkty lecznicze na podstawie przepisów Prawa farmaceutycznego oraz leczniczych wód mineralnych stosowanych do zabiegów w uzdrowiskach.

4. Przepisów rozporządzenia nie stosuje się do wprowadzanych do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wód stołowych znajdujących się w obrocie na terytorium któregokolwiek z państw członkowskich Unii Europejskiej innego niż Rzeczpospolita Polska.

§ 3. Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:
1) naturalna woda mineralna - wodę pochodzącą z udokumentowanych zasobów wody podziemnej, wydobywaną jednym lub kilkoma otworami naturalnymi lub wierconymi, pierwotnie czystą pod względem chemicznym i mikrobiologicznym, charakteryzującą się stabilnym składem mineralnym oraz właściwościami mającymi znaczenie fizjologiczne, powodującymi korzystne oddziaływanie na zdrowie ludzi, określonymi według wymagań i kryteriów, o których mowa w § 4 i 5;

1)         naturalna woda mineralna - wodę podziemną wydobywaną jednym lub kilkoma otworami naturalnymi lub wierconymi, pierwotnie czystą pod względem chemicznym i mikrobiologicznym, charakteryzującą się stabilnym składem mineralnym oraz właściwościami mającymi znaczenie fizjologiczne, powodującymi korzystne oddziaływanie na zdrowie ludzi, określonymi według wymagań i kryteriów, o których mowa w § 4 i 5;
2) naturalna woda źródlana - wodę pochodzącą z udokumentowanych zasobów podziemnych, wydobywaną jednym lub kilkoma otworami naturalnymi lub wierconymi, pierwotnie czystą pod względem chemicznym i mikrobiologicznym, nieróżniącą się właściwościami i składem mineralnym od wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, określonej w przepisach o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę;

2)          naturalna woda źródlana - wodę podziemną wydobywaną jednym lub kilkoma otworami naturalnymi lub wierconymi, pierwotnie czystą pod względem chemicznym i mikrobiologicznym, nieróżniącą się właściwościami i składem mineralnym od wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, określonymi w przepisach o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę;

3) woda stołowa - wodę otrzymaną po dodaniu do wody źródlanej, naturalnej wody mineralnej lub soli mineralnych, zawierających jeden lub więcej składników mających znaczenie fizjologiczne, jak: sód, magnez, wapń, chlorki, siarczany, wodorowęglany;

4) otwór - miejsce czerpania wody z zasobu podziemnego z odwiertu lub samowypływu;

4)         otwór - miejsce czerpania naturalnej wody mineralnej lub naturalnej wody źródlanej;
 
5) ujęcie - zespół urządzeń służących do eksploatacji i zabezpieczenia przed zanieczyszczeniem wody podziemnej czerpanej z jednego albo więcej otworów;
5)          ujęcie - zespół urządzeń służących do eksploatacji i zabezpieczenia przed zanieczyszczeniem wody podziemnej.

6) zasób wody podziemnej - wodę naturalnie zgromadzoną w określonej przestrzeni podziemnej o charakterystycznym składzie mineralnym, związanym genetycznie z warunkami geologicznymi w tej przestrzeni.

Rozdział 2

Kryteria oceny i kwalifikacji naturalnej wody mineralnej

§ 4. 1. Naturalne wody mineralne kwalifikuje się po przeprowadzeniu oceny:
1) pod względem:
a) geologicznym i hydrogeologicznym,

b) fizycznym, chemicznym i fizykochemicznym,

c) mikrobiologicznym,

d) farmakologicznym, fizjologicznym i klinicznym, jeżeli jest to uzasadnione ze względu na właściwości naturalnej wody mineralnej;
2) zgodnie z kryteriami określonymi w § 5;

3) zgodnie z metodami naukowymi przyjętymi przez organy urzędowej kontroli żywności.
2. Przeprowadzanie ocen, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. d, nie jest obowiązkowe, jeżeli naturalna woda mineralna spełnia następujące wymagania:
1) przy ujęciu i po zabutelkowaniu zawiera co najmniej 1.000 mg/l rozpuszczonych składników mineralnych lub co najmniej 250 mg/l wolnego ditlenkudwutlenku węgla naturalnego pochodzenia lub

2) oznaczona zawartość: wapnia, magnezu, sodu, żelaza, chlorków, siarczanów, wodorowęglanów, fluorków lub jodków jest wyższa od dopuszczalnej dla wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi i zapewnia korzystne oddziaływanie wody na organizm człowieka.
2) odpowiada przynajmniej jednemu z kryteriów określonych w załączniku nr 6 do rozporządzenia]
.
3. Charakterystyczny skład mineralny, temperatura i inne właściwości naturalnej wody mineralnej mogą zmieniać się tylko w granicach naturalnych fluktuacji. Właściwości te nie mogą ulegać zmianom związanym z poborem wody.

4. Naturalna woda mineralna przy ujęciu musi spełniać wymagania mikrobiologiczne, o których mowa w § 5 ust. 3 oraz w załączniku nr 1 do rozporządzenia, określającym składniki naturalnie występujące w naturalnej wodzie mineralnej i maksymalne limity, których przekroczenie może stanowić ryzyko dla zdrowia publicznego.

5. Wymagania dotyczące analiz składników określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia określa załącznik nr 2 do rozporządzenia
§ 5. 1. Kwalifikacja rodzajowa i uznanie danej wody jako naturalnej wody mineralnej przeprowadzane są na podstawie:
1) danych geologicznych i hydrogeologicznych uzyskanych w toku dokumentowania otworu zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96, z późn. zm.);

2) określenia dokładnego położenia ujęcia na mapie w skali nie większej niż 1:1.000;

3) szczegółowego sprawozdania geologicznego o pochodzeniu wody i warunkach geologicznych;

4) opisu prac przy ujęciu;

5) określenia obszaru ochrony ujęcia lub innych środków ochrony ujęcia przed zanieczyszczeniem.
5) określenia obszaru ochrony bezpośredniej ujęcia lub innych środków jego ochrony przed zanieczyszczeniami.
2. Niezależnie od danych określonych w ust. 1, wymagane jest przedstawienie danych dotyczących:
1) wydajności otworu;
1) zatwierdzonych zasobów eksploatacyjnych ujęcia;
2) temperatury wody przy ujęciu oraz temperatury otoczenia;

2) temperatury wody przy ujęciu oraz temperatury otoczenia w czasie pobierania próbek wody do badań, o których mowa w ust. 3;
3) związków między warunkami geologicznymi i rodzajem składników mineralnych występujących w wodzie;
4) suchej pozostałości w temperaturze 180 °C i 260 °C;
5) przewodnictwa i oporności elektrycznej w określonej temperaturze pomiaru;
5) przewodności lub oporności elektrycznej w określonej temperaturze pomiaru;
6) stężenia jonów wodorowych (pH);
7) zawartości anionów i kationów;
8) zawartości składników niejonizowanych;
8) zawartości składników niezjonizowanych;
9) zawartości pierwiastków śladowych;

10) radioaktywności wody przy ujęciu;

11) izotopów tlenu (160-180) i wodoru (prot - wodór lekki, deuter - wodór ciężki, tryt) - w sytuacjach uzasadnionych wysokim poziomem radioaktywności wody;

11) izotopów tlenu (16O-18O) i wodoru (prot - wodór lekki, deuter - wodór ciężki, tryt - wodór promieniotwórczy) oraz proporcji pomiędzy tymi izotopami;
 
12) braku obecności organicznych składników antropogenicznych, takich jak: pestycydy, detergenty, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, polichlorowane bifenyle.
12) braku organicznych składników antropogenicznych, takich jak: pestycydy, detergenty, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, polichlorowane bifenyle.

3. Zakres badań mikrobiologicznych i stanu sanitarnohigienicznego wody przy ujęciu i w opakowaniu jednostkowym ma na względzie stwierdzenie:
1) braku pasożytów i drobnoustrojów chorobotwórczych;

2) ilości drobnoustrojów namnażających się i świadczących o skażeniu kałowym;

3) braku Escherichia coli i innych form bakterii grupy coli w 250 ml w temperaturze 37 °C i 44,5 °C;

4) braku paciorkowców kałowych w 250 ml;

5) braku Clostridium redukujących siarczyny w 50 ml;

6) braku Pseudomonas aeruginosa w 250 ml;

7) całkowitej ilości kolonii bakterii wzrastających z 1 ml wody:
a) w temperaturze 20-22 °C w czasie 72 godzin na agarze lub mieszance agaru i żelatyny w ilości nie większej niż 5,

b) w temperaturze 37 °C w czasie 24 godzin na agarze w ilości nie większej niż 20.

3. Badania mikrobiologiczne wody przy ujęciu mają na względzie stwierdzenie:
1) braku pasożytów i drobnoustrojów chorobotwórczych;
2) braku bakterii z grupy coli w 250 ml w temperaturze 37 °C;
3) braku Escherichia coli w 250 ml w temperaturze 44,5 °C;
4) braku paciorkowców kałowych w 250 ml;
5) braku Clostridium redukujących siarczyny w 50 ml;
6) braku Pseudomonas aeruginosa w 250 ml;
7) ogólnej liczby bakterii w 1 ml wody w temperaturze:
a)  20-22 °C w czasie 72 godzin na agarze w ilości nie większej niż 20,
b) 37 °C w czasie 24 godzin na agarze w ilości nie większej niż 5.


4. Badania, o których mowa w ust. 3 pkt 7, wykonuje się w ciągu 8 godzin od pobrania próbki wody z ujęcia, przy czym próbkę należy przechowywać w temperaturze nieprzekraczającej 4 °C.

5. Wzrost ogólnej liczby kolonii na pożywce agarowej do 12 godzin od rozlania do opakowań jednostkowych nie może być wynikiem zanieczyszczenia wody w toku produkcji.
5. Wzrost ogólnej liczby bakterii na agarze badany w czasie 12 godzin od rozlania wody do opakowań jednostkowych nie może być wynikiem zanieczyszczenia wody w procesie produkcji i nie powinien przekraczać 100 w 1 ml wody w temperaturze 20-22 °C po 72 godzinach i 20 w temperaturze 37 °C po 24 godzinach. Przez okres 12 godzin woda przechowywana jest w temperaturze 4 °C.
6. Woda w opakowaniu jednostkowym po 12 godzinach od rozlania musi spełniać wymagania mikrobiologiczne, o których mowa w ust. 3 pkt 1-6.

6. Woda w opakowaniu jednostkowym po 12 godzinach od rozlania do opakowań jednostkowych musi spełniać wymagania mikrobiologiczne określone w ust. 3 pkt 1-6.
7. Wzorcowy zakres badań naturalnych wód mineralnych określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.

8. Badania kliniczne i farmakologiczne obejmują analizy wykonane według metod uznanych naukowo, które muszą być dostosowane do szczególnych właściwości naturalnej wody mineralnej oraz jej wpływu na organizm ludzki, takich jak: diureza, funkcje żołądkowe lub jelitowe, wyrównanie niedoboru substancji mineralnych.

9. Wykonanie badań, o których mowa w ust. 8, nie jest konieczne, jeżeli naturalna woda mineralna spełnia wymagania, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 2.

§ 6. Badania kliniczne lub farmakologiczne wykonują właściwe jednostki naukowo-badawcze, zgodnie z zakresem kompetencji określonym w statutach tych jednostek.

§ 7. 1. Na podstawie dokumentów oraz badań, o których mowa w § 4 i 5, Państwowy Zakład Higieny dokonuje oceny oraz kwalifikacji rodzajowej wody.

2. Kwalifikacja rodzajowa wód, dokonywana na podstawie oceny dokumentacji i wyników badań, ważna jest przez okres pięciu lat od daty ich dokonania, jeżeli skład chemiczny wody i zawartość składników decydujących o charakterystyce i kwalifikacji rodzajowej wody nie uległy zmianie.

3. Naturalne wody mineralne, pozytywnie ocenione i zakwalifikowane, znajdują się w krajowym i europejskim rejestrze tych wód.

Rozdział 3

Wymagania oraz ocena i kwalifikacja naturalnych wód źródlanych

§ 8. 1. Naturalne wody źródlane przy ujęciu i w opakowaniach jednostkowych muszą spełniać:
1) wymagania mikrobiologiczne, o których mowa w § 5 ust. 3;

2) warunki dotyczące dokumentowania pochodzenia wody i zakresu badań chemicznych i mikrobiologicznych określone w § 4 i § 5 ust. 1-4 i 7;

3) wymagania chemiczne określone dla wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.
2. Naturalne wody źródlane podlegają ocenie i kwalifikacji rodzajowej, o której mowa w § 7.

3. Znakowanie naturalnych wód źródlanych zawiera informację "naturalna woda źródlana" oraz informacje, o których mowa w § 17 ust. 2 i § 19.

4. Do znakowania naturalnych wód źródlanych stosuje się kryteria dotyczące znakowania naturalnych wód mineralnych określone w ust. 2 załącznika nr 5 do rozporządzenia.
 

§ 8. 1. Naturalne wody źródlane podlegają ocenie i kwalifikacji rodzajowej, o której mowa w § 7 ust. 1 i 2.
2. Naturalne wody źródlane przy ujęciu i w opakowaniu jednostkowym muszą spełniać wymagania:
1) mikrobiologiczne, o których mowa w § 5 ust. 3-6;
2) chemiczne i fizyczno-chemiczne określone dla wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.
3. W znakowaniu naturalnych wód źródlanych podaje się informację "naturalna woda źródlana" oraz informacje, o których mowa w § 17 ust. 2 pkt 2-7, § 18 i § 19 ust. 1-3 i 6.


Rozdział 4

Wymagania dla wód stołowych

§ 9. 1. Wody stołowe w opakowaniach jednostkowych muszą spełniać wymagania określone w § 8 ust. 1 pkt 1 i 3 dla naturalnych wód źródlanych.

2. Wody stołowe podlegają ocenie i kwalifikacji rodzajowej, o której mowa w § 7.

3. Do wód stołowych stosuje się przepisy § 10-16 i 19.

4. Oznakowanie wód stołowych w opakowaniach jednostkowych musi zawierać informacje dotyczące rodzaju i stężenia składników mineralnych zawartych w litrze wody.
 

§ 9. 1. Wody stołowe w opakowaniach jednostkowych muszą spełniać wymagania określone w § 8 ust. 2 dla naturalnych wód źródlanych.
2.  Wody stołowe podlegają ocenie i kwalifikacji rodzajowej, o której mowa w § 7 ust. 1 i 2.
3.   Do wód stołowych stosuje się przepisy § 11-16 i § 19 ust. 1-3 i 6.
4.   W znakowaniu wód stołowych w opakowaniach jednostkowych podaje się informację "woda stołowa" oraz informacje, o których mowa w § 17 ust. 2 pkt 1-7, lub rodzaj i stężenie składników mineralnych dodawanych do określonej naturalnej wody źródlanej.
Rozdział 5

Wymagania dotyczące wydobywania i wprowadzania do obrotu naturalnych wód mineralnych i naturalnych wód źródlanych

§ 10. 1. Eksploatacja ujęcia naturalnych wód mineralnych i naturalnych wód źródlanych może odbywać się na podstawie pozwolenia wodnoprawnego wydanego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229, z późn. zm.) lub koncesji wydanej zgodnie z Prawem geologicznym i górniczym.

2. Każdy otwór albo ujęcie, z którego czerpie się naturalną wodę mineralną i naturalną wodę źródlaną, posiada nazwę własną używaną w dokumentacji hydrogeologicznej, o której mowa w § 5 ust. 1, w ocenie i kwalifikacji rodzajowej wody, w dokumentacji z badań laboratoryjnych oraz w znakowaniu naturalnej wody mineralnej.

3. Wody, o których mowa w ust. 1, pochodzące z jednego ujęcia posiadają jedną nazwę handlową.

4. Jeżeli z otworu albo ujęcia, o których mowa w ust. 1, korzysta więcej niż jeden przedsiębiorca, wówczas każda woda w opakowaniu jednostkowym oznaczona jest taką samą nazwą handlową.

§ 11. 1. Wodę z otworu albo z ujęcia doprowadza się do rozlewni wyłącznie za pomocą instalacji wykonanej z materiału spełniającego wymagania określone w przepisach o materiałach i wyrobach przeznaczonych do kontaktu z żywnością.

2. Ujęcie wody, a także instalacje doprowadzające wodę do rozlewni muszą zabezpieczać wodę przed zanieczyszczeniem lub zmianą jej charakterystycznego składu mineralnego.

§ 12. 1. Rozlewnie wód lokalizuje się możliwie najbliżej ujęcia wody, w specjalnie do tego celu przeznaczonym budynku lub jego wyodrębnionej części.

2. Rozlewnię wyposaża się w instalację doprowadzającą wodę z ujęcia i ciąg technologiczny, w którym odbywa się przygotowanie wody do rozlewania w opakowania jednostkowe.

3. Woda z ujęcia może być wykorzystana również do innych celów niż określone w ust. 2 pod warunkiem rozdziału poszczególnych instalacji przy ujęciu.

4. Jeżeli ciąg technologiczny produkcji wody ma być wykorzystany również do rozlewania napojów bezalkoholowych, państwowy powiatowy inspektor sanitarny określa, w drodze decyzji, warunki:
1) zapewnienia odpowiedniego stanu sanitarnego ciągu technologicznego;

2) dokumentowania systematycznie prowadzonej kontroli skuteczności procesów mycia i dezynfekcji ciągu technologicznego.
§ 13. 1. Naturalna woda mineralna lub naturalna woda źródlana rozlewane do opakowań jednostkowych, o określonej nazwie handlowej, mogą być czerpane z określonych zasobów wody podziemnej jednym lub kilkoma otworami, stanowiącymi ujęcie.

2. Dopuszczalne odchylenia od deklarowanej przez producenta na etykiecie zawartości charakterystycznych składników mogą wynosić nie więcej niż ą 20 %.

3. Dopuszcza się łączenie naturalnych wód mineralnych pochodzących z różnych otworów, jeżeli woda czerpana z tych otworów spełnia te same wymagania w zakresie kwalifikacji chemicznej. W przypadku naturalnych wód źródlanych woda czerpana z różnych otworów jest wodą tego samego rodzaju.

§ 14. 1. Naturalna woda mineralna z ujęcia może być poddawana wyłącznie następującym procesom:
Naturalna woda mineralna i naturalna woda źródlana z ujęcia może być poddawana wyłącznie następującym procesom:
1) usuwania składników nietrwałych, takich jak: związki żelaza, manganu i siarki, poprzez filtrację poprzedzoną ewentualnie napowietrzaniem i sedymentacją osadów;

2) usuwania związków żelaza, manganu, siarki i arsenu z niektórych wód poprzez traktowanie powietrzem wzbogaconym w ozon w ilości niezbędnej do przeprowadzenia tego zabiegu;

3) usuwania innych niż wymienione w pkt 1 i 2 nietrwałych składników;

4) częściowego lub całkowitego usuwania z wody dwutlenku węgla albo jej ponownego nasycania dwutlenkiem węgla.
2. Działania, o których mowa w ust. 1, mogą być stosowane, jeżeli nie spowodują pogorszenia jakości wody pod względem mikrobiologicznym i zmian charakterystycznego składu mineralnego wody.

3. Maksymalne limity dla składników pozostałych lub powstałych podczas napowietrzania naturalnej wody mineralnej i wody źródlanej powietrzem wzbogaconym w ozon określa załącznik nr 4 do rozporządzenia.

4. Procesy, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, mogą być stosowane za zgodą właściwego terenowo państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, na podstawie dokonanej ekspertyzy.

4. Procesy traktowania naturalnych wód mineralnych i naturalnych wód źródlanych powietrzem wzbogaconym w ozon w celu usunięcia składników, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, mogą być stosowane po uprzednim powiadomieniu przez przedsiębiorcę właściwego państwowego inspektora sanitarnego oraz pod warunkiem, że:
1) stosowanie takich procesów jest uzasadnione składem chemicznym danej wody;
2) przedsiębiorca będzie w stanie zapewnić, że procesy te będą skuteczne i bezpieczne ze względu na jakość zdrowotną danej wody;
3)  woda z ujęcia spełnia wymagania mikrobiologiczne określone w § 5 ust. 3.
5. Nie dopuszcza się:
1) odgazowywania wody podziemnej, która została zakwalifikowana jako naturalna woda mineralna wyłącznie ze względu na naturalną zawartość dwutlenku węgla;

2) dodawania środków bakteriostatycznych lub stosowania wszelkich innych zabiegów, które mogą zmienić mikroflorę naturalnej wody mineralnej lub naturalnej wody źródlanej.

3) dodawania do naturalnej wody mineralnej innych składników niż dwutlenek węgla.

6. Przepisy ust. 5 nie dotyczą naturalnej wody mineralnej i wody źródlanej używanych do produkcji napojów bezalkoholowych.

§ 15. 1. We wszystkich pomieszczeniach rozlewni zapewnia się warunki higieniczno-sanitarne i technologiczne wykluczające:
1) wtórne zanieczyszczenie wody podczas gromadzenia wody w zbiorniku retencyjnym, napowietrzania wody i filtracji lub nasycania wody dwutlenkiem węgla, rozlewania wody do opakowań jednostkowych i magazynowania;

2) zmiany charakterystycznego składu mineralnego wody.
2. Materiały i wyroby mające bezpośredni kontakt z wodą spełniają wymagania określone w przepisach o materiałach i wyrobach przeznaczonych do kontaktu z żywnością.

3. Opakowania jednostkowe i ich zamknięcia powinny zabezpieczać wodę przed jej zanieczyszczeniem i zmianą właściwości.

§ 16. Jeżeli w czasie eksploatacji ujęcia lub rozlewania wody nastąpiło zanieczyszczenie i woda:
1) nie odpowiada wymaganiom mikrobiologicznym określonym w § 5 ust. 3 dla wody z ujęcia,

2) zawiera ponadnormatywne stężenia składników niepożądanych i szkodliwych dla zdrowia wymienionych w załącznikach nr 1 i 6 do rozporządzenia lub innych wskazujących na kontakt wody z zanieczyszczeniem zewnętrznym,

3) posiada zmieniony skład chemiczny w sposób wpływający na zmianę jej kwalifikacji rodzajowej,
producent wody powinien zawiesić produkcję do czasu usunięcia przyczyny zaistniałych zmian.

Rozdział 6

Znakowanie naturalnych wód mineralnych

§ 17. 1. Nazwą rodzajową naturalnych wód mineralnych jest "naturalna woda mineralna". W przypadku naturalnych wód mineralnych nasyconych ditlenkiem dwutlenkiem węgla (naturalnych wód mineralnych musujących) stosuje się oznakowanie określone w załączniku nr 5 do rozporządzenia.

2. Oznakowanie naturalnych wód mineralnych w opakowaniu jednostkowym musi zawierać następujące informacje:
1) zawartość charakterystycznych składników mineralnych w litrze wody oraz ogólną zawartość rozpuszczonych składników;

2) nazwę otworu lub zespołu otworów, z których czerpana jest woda do produkcji danej wody w opakowaniu jednostkowym, i jego lokalizację;

3) nazwę handlową wody w opakowaniu jednostkowym;

4) nazwę producenta wody (rozlewni) i jego adres;

5) o procesach, o których mowa w § 14 ust. 1;

6) stopień nasycenia ditlenkiem dwutlenkiem węgla i jego pochodzenie, określone zgodnie z ust. 1 i załącznikiem nr 5 do rozporządzenia;

7) w przypadku stosowania powietrza wzbogaconego w ozon - informację o treści: "woda traktowana powietrzem wzbogaconym w ozon" zamieszczoną obok zawartości składników charakterystycznych dla danej wody;

8) zalecane w ocenie i kwalifikacji rodzajowej danej wody, a w szczególności:
a) w przypadku wód zawierających powyżej 1,5 mg F/dm3 - napis "Zawiera ponad 1,5 mg/l fluorków. Nie powinna być spożywana przez dzieci poniżej 7 roku życia",
a) w przypadku wód zawierających powyżej 1,5 mg F/l - napis "Zawiera ponad 1,5 mg/l fluorków. Nie powinna być spożywana przez dzieci poniżej 7 roku życia"
b) w przypadku naturalnych wód mineralnych zawierających jodki w stężeniu powyżej 0,2 mg/l - informacje o zalecanej dziennej ilości wody do spożycia podanej w ocenie i kwalifikacji rodzajowej wody,

c) w przypadku posiadania opinii o szczególnym przeznaczeniu wody - stosowane informacje, takie jak: "woda zalecana do przygotowywania posiłków dla niemowląt i małych dzieci", "woda zalecana w diecie niskosodowej" lub inne informacje, zgodnie z kryteriami określonymi w załączniku nr 6 do rozporządzenia.
3. Naturalne wody mineralne, ze względu na zawartość składników mineralnych, znakuje się z uwzględnieniem kryteriów stosowanych przy znakowaniu naturalnych wód mineralnych, określonych w załączniku nr 6 do rozporządzenia.
4.   W odniesieniu do wód, o których mowa w ust. 2 pkt 8 lit. a, oznakowanie musi zawierać informację, naniesioną czytelną czcionką obok nazwy handlowej danej wody, o oznaczonej w tej wodzie zawartości fluorku."

§ 18. 1. Nazwa miejscowości lub nazwy pochodne tej miejscowości mogą być użyte jako nazwa handlowa wody w opakowaniu jednostkowym pod warunkiem, że:
1) odnoszą się do wody wydobywanej w tej miejscowości lub przynależnym do niej rejonie;

2) ich użycie nie wprowadzi w błąd co do miejsca wydobywania wody.
2. Naturalna woda mineralna pochodząca z jednego źródła może być butelkowana i wprowadzana do obrotu tylko pod jedną nazwą handlową.

3. Jeżeli etykiety lub napisy umieszczone na opakowaniach jednostkowych, w których naturalne wody mineralne oferowane są do sprzedaży, zawierają nazwy handlowe różne od nazwy źródła lub miejsca wydobywania tej wody, to określenie tego miejsca lub nazwa źródła muszą być naniesione czcionką, której wysokość i szerokość stanowi co najmniej 1,5 wysokości i szerokości największej czcionki użytej w tej nazwie handlowej.

§ 19. 1. Opakowania jednostkowe naturalnych wód mineralnych nie mogą zawierać oznaczeń, zastrzeżonych nazw, znaków towarowych lub firmowych, nazw gatunkowych, obrazów, które sugerują właściwości, których woda nie posiada, w szczególności, w odniesieniu do pochodzenia, daty zezwolenia na wydobywanie, wyników analiz lub wszelkich innych danych dotyczących uznania tej wody.

2. Oznakowania na opakowaniach wody pitnej nieodpowiadającej wymaganiom naturalnej wody mineralnej nie mogą wprowadzać konsumenta w błąd informacjami, które sugerowałyby, że woda ta jest naturalną wodą mineralną, w szczególności nie mogą zawierać oznaczenia "woda mineralna".
2.         Oznakowania na opakowaniach naturalnej wody źródlanej lub wody stołowej nie mogą wprowadzać konsumenta w błąd informacjami, które sugerowałyby, że woda ta jest naturalną wodą mineralną, w szczególności nie mogą zawierać oznaczenia "woda mineralna".

3. Oznakowanie naturalnych wód mineralnych nie może zawierać informacji przypisujących naturalnej wodzie mineralnej właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwoływać się do takich właściwości.

4. Oznakowanie naturalnych wód mineralnych, o którym mowa w ust. 3, może być stosowane na podstawie wyników badań klinicznych i farmakologicznych określonych w § 5 ust. 8.

5. Na zasadzie określonej w ust. 3 dopuszcza się znakowanie naturalnych wód mineralnych informacjami: "pobudzające trawienie", "może polepszyć funkcje wątrobowo-żółciowe" lub oznaczeniami podobnymi.

5. Na zasadzie określonej w ust. 4 dopuszcza się znakowanie naturalnych wód mineralnych informacjami: "pobudza trawienie", "może polepszyć funkcje wątrobowo-żółciowe" lub podobnymi oznaczeniami.

6. Wymagania, o których mowa w ust. 1-4, dotyczą również prezentacji i reklamy naturalnych wód mineralnych.

Rozdział 7

Przepisy końcowe i przejściowe

§ 20. Naturalne wody mineralne i naturalne wody źródlane oraz wody stołowe, które nie spełniają wymagań określonych w rozporządzeniu w zakresie podanym w załączniku nr 1 do rozporządzenia, mogą znajdować się w obrocie do dnia 1 lipca 2004 r., z wyjątkiem wód rozlanych do opakowań jednostkowych i oznakowanych przed tą datą, które mogą znajdować się w obrocie do wyczerpania zapasów.

§ 21. Wymagania określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia, dotyczące maksymalnie dopuszczalnych stężeń azotanów i azotynów, stosuje się od dnia 1 stycznia 2006 r., a dla fluorków i niklu od dnia 1 stycznia 2008 r.

§ 21. 1. Wymagania określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia stosuje się od dnia 1 stycznia 2006 r., a dla fluorków i niklu - od dnia 1 stycznia 2008 r.
2.  Naturalne wody mineralne, naturalne wody źródlane i wody stołowe mogą spełniać następujące wymagania dotyczące maksymalnych dopuszczalnych stężeń:
1)   do dnia 1 stycznia 2006 r.:
a)    azotanów - 10,00 mg/l dla naturalnych wód mineralnych i wód stołowych i 20,00 mg/l dla naturalnych wód źródlanych,
b) azotynów - 0,02 mg/l,
c) pozostałych składników wymienionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia - wymagania określone dla wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi;
2) do dnia 1 stycznia 2008 r.:
a) fluorków - 1,5 mg/l dla naturalnych wód źródlanych i 2,5 mg/l dla naturalnych wód mineralnych i wód stołowych,
b) niklu - 0,02 mg/l.
§ 22. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.Minister Zdrowia: L. Sikorski
 

Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 kwietnia 2004 r. (poz. 1256)


 
 
 
Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 kwietnia 2004 r. (poz. 1256)
 

Załącznik nr 1

SKŁADNIKI NATURALNIE WYSTĘPUJĄCE W NATURALNEJ WODZIE MINERALNEJ I MAKSYMALNE LIMITY, KTÓRYCH PRZEKROCZENIE MOŻE STANOWIĆ RYZYKO DLA ZDROWIA PUBLICZNEGO

Składniki Maksymalne limity (mg/l)
Antymon 0,0050
Arsen 0,010 (łącznie)
Bar 1,0
Bor do celów statystycznych*
Kadm 0,003
Chrom 0,050
Miedź 1,0
Cyjanki 0,070
Fluorki 5,0
Ołów 0,010
Mangan 0,50
Rtęć 0,0010
Nikiel 0,020
Azotany 50
Azotyny 0,1
Selen 0,010

* Maksymalne limity dla boru zostaną ustalone, w miarę potrzeby, po przedstawieniu opinii przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz na wniosek Komisji do dnia 1 stycznia 2006 r.

Załącznik nr 2

WYMAGANIA* DOTYCZĄCE ANALIZ SKŁADNIKÓW OKREŚLONYCH W ZAŁĄCZNIKU NR 1 DO ROZPORZĄDZENIA
Składniki Dokładność wartości parametrycznej w % (uwaga 1) Precyzja wartości parametrycznej (uwaga 2) Granica wykrywania jako % wartości parametrycznej (uwaga 3) Uwagi
Antymon 25 25 25  
Arsen 10 10 10  
Bar 25 25 25  
Bor       patrz załącznik nr 1 do rozporządzenia
Kadm 10 10 10  
Chrom 10 10 10  
Miedź 10 10 10  
Cyjanki 10 10 10 uwaga 4
Fluorki 10 10 10  
Ołów 10 10 10  
Mangan 10 10 10  
Rtęć 20 10 20  
Nikiel 10 10 10  
Azotany 10 10 10  
Azotyny 10 10 10  
Selen 10 10 10  

* Wymagane jest, aby analityczne metody mierzenia stężeń składników wymienionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia umożliwiały co najmniej pomiar stężenia odpowiadający wartości parametrycznej z określoną dokładnością, precyzją i granicą wykrywania. Niezależnie od czułości zastosowanej metody analizy, wynik wyraża się, stosując przynajmniej tę samą liczbę miejsc dziesiętnych, jak dla maksymalnych limitów ustanowionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

Uwaga 1: Dokładność jest błędem systematycznym i stanowi różnicę między wartością średnią dużej liczby powtórzonych pomiarów a wartością dokładną.

Uwaga 2: Precyzja jest błędem przypadkowym i jest na ogół wyrażana jako odchylenie standardowe (w serii i między seriami) dla próbki wyników ze średniej. Dopuszczalna precyzja jest dwukrotnością względnego odchylenia standardowego.

Uwaga 3: Granica wykrywania jest:
- albo trzykrotnością względnego odchylenia standardowego w serii próbki naturalnej zawierającej niskie stężenie parametru,

- albo pięciokrotnością względnego odchylenia standardowego w serii próbki dziewiczej.

Uwaga 4: Metoda musi umożliwić ustalenie łącznej ilości cyjanków we wszystkich postaciach.
 

Załącznik nr 3

WZORCOWY ZAKRES BADAŃ NATURALNYCH WÓD MINERALNYCH
Rodzaj badań Wskaźniki jakości wody Zakres badań
  Badania wstępne1) Badania pełne w związku z oceną i kwalifikacją wody2) Monitoring3) Sytuacje wyjątkowe - awaryjne4)
1 2 3 4 5
Wskaźniki organoleptyczne zapach 

smak

zapach

smak

mętność

barwa

zapach

smak

mętność

barwa

zgodnie z zaleceniem organów urzędowej kontroli żywności
Wskaźniki fizyczno-chemiczne przewodność elektryczna temperatura przewodność elektryczna temperatura 

pH radionuklidy

przewodność elektryczna 

pH

 
Składniki niepożądane i toksyczne w nadmiernych stężeniach azotany (III)

azotany (V)

amon

ChZT

wszystkie składniki wymienione w § 5 ust. 2 pkt 2 oraz w załączniku nr 1 do rozporządzenia
wszystkie składniki wymienione w § 5 ust. 2
azotany (III)

azotany (V)

amon

żelazo

ChZT

zgodnie z zaleceniem organów urzędowej kontroli żywności
Składniki podstawowe sód

wapń

magnez

żelazo

mangan

chlorki

wodorowęglany

siarczany

wszystkie aniony i kationy, składniki niezdysocjowane i mikroelementy oraz ditlenek dwutlenek węgla składniki charakterystyczne wymienione w znakowaniu wody zgodnie z zaleceniem organów urzędowej kontroli żywności
Wskaźniki mikrobiologiczne bakterie grupy coli Escherichia coli ogólna liczba bakterii w temp. 22 °C ą 2 °C i 36 °C ą 2 °C w zakresie określonym w § 5 ust. 3 rozporządzenia  

1) Badania pozwalające na wstępną charakterystykę wody z ujęcia.

2) Badania niezbędne do oceny jakości wody z ujęcia, która ma być wykorzystywana do produkcji wody opakowanej oraz wody w opakowaniu jednostkowym przeznaczonej do obrotu.

3) Badania kontrolne - systematyczne - wody ujmowanej oraz pobranej w krytycznych punktach kontroli określonych w ramach systemu HACCP wdrożonego w zakładzie.

4) Badania zalecane w przypadku zmian jakości wody czerpanej z ujęcia.

Załącznik nr 4

MAKSYMALNE LIMITY DLA SKŁADNIKÓW POZOSTAŁYCH LUB POWSTAŁYCH PODCZAS NAPOWIETRZANIA NATURALNEJ WODY MINERALNEJ I WODY ŹRÓDLANEJ POWIETRZEM WZBOGACONYM W OZON
Rodzaj składnika Maksymalne limity* (ľg/l)
Ozon rozpuszczony 50
Bromiany 3
Bromoformy 1

* Zgodność z maksymalnymi limitami jest monitorowana przez organy urzędowej kontroli żywności podczas butelkowania lub stosowania innej formy pakowania z przeznaczeniem do bezpośredniego spożycia.

Załącznik nr 5

KRYTERIA KWALIFIKACJI NATURALNYCH WÓD MINERALNYCH, NATURALNYCH WÓD ŹRÓDLANYCH I WÓD STOŁOWYCH WEDŁUG POCHODZENIA I STOPNIA NASYCENIA DWUTLENKIEM WĘGLA1)

1. Według pochodzenia dwutlenku węgla w wodzie:

Naturalne wody mineralne nasycone ditlenkiem dwutlenkiem węgla dzielą się na trzy kategorie, do których stosuje się, odpowiednio, następujące oznakowanie:

1) "naturalna woda mineralna, naturalnie wysycona ditlenkiemdwutlenkiem węgla" - dla oznaczenia wody, w której zawartość ditlenkudwutlenku węgla pochodzącego ze źródła, po ewentualnej dekantacji i butelkowaniu, jest taka sama jak przy ujęciu, a w razie potrzeby jest ponownie nasycona pewną ilością ditlenkudwutlenku węgla pochodzącego z tego samego złoża podziemnego równą ilości utraconej podczas wymienionych procesów2);

2) "naturalna woda mineralna wzbogacona gazem ze źródła" - dla oznaczania wody, w której zawartość ditlenku dwutlenku węgla pochodzącego ze złoża podziemnego, po ewentualnej dekantacji i butelkowaniu, jest wyższa od stwierdzonej przy ujęciu2);

3) "naturalna woda mineralna nasycona ditlenkiem dwutlenkiem węgla" - dla oznaczania wody, która została nasycona ditlenkiemdwutlenkiem węgla z innego źródła niż złoże podziemne.

2. Według stopnia nasycenia dwutlenkiem węgla:
1) wody nienasycone dwutlenkiem węgla - niegazowane;
2) wody niskonasycone dwutlenkiem węgla - do stężenia 1.500 mg/dm3 CO2;
3) wody średnionasycone dwutlenkiem węgla od 1.500 do 4.000 mg/dm3 CO2;
4) wody wysokonasycone ditlenkiem węgla - powyżej 4.000 mg/dm3 CO2.
2.    Według stopnia nasycenia dwutlenkiem węgla:
1) wody nienasycone dwutlenkiem węgla - niegazowane;
2) wody niskonasycone dwutlenkiem węgla - do stężenia 1.500 mg/l CO2;
3) wody średnionasycone dwutlenkiem węgla - od 1.500 do 4.000 mg/l CO2;
4) wody wysokonasycone dwutlenkiem węgla - powyżej 4.000 mg/l CO2.
_________

1) Kwalifikacja wód stołowych odnosi się do tych wód rozlewanych w opakowania jednostkowe.

2) Nie dotyczy naturalnych wód źródlanych i wód stołowych.
 

Załącznik nr 6

KRYTERIA STOSOWANE PRZY ZNAKOWANIU 
NATURALNYCH WÓD MINERALNYCH
Oznaczenia Kryteria
Bardzo niskozmineralizowana Ogólna zawartość soli mineralnych nie jest większa od 50 mg/l
Średniozmineralizowana Ogólna zawartość soli mineralnych nie jest większa od 1.500 mg/l
Niskozmineralizowana Ogólna zawartość soli mineralnych nie jest większa od 500 mg/l
Wysokozmineralizowana Ogólna zawartość soli mineralnych jest większa od 1.500 mg/l
Zawiera wodorowęglany Zawartość wodorowęglanów jest wyższa od 600 mg/l
Zawiera siarczany Zawartość siarczanów jest wyższa od 200 mg/l
Zawiera chlorki Zawartość chlorków jest wyższa od 200 mg/l
Zawiera wapń Zawartość wapnia jest wyższa od 150 mg/l
Zawiera magnez Zawartość magnezu jest wyższa od 50 mg/l
Zawiera fluorki Zawartość fluorków jest wyższa od 1 mg/l
Zawiera żelazo Zawartość żelaza dwuwartościowego jest wyższa od 1 mg/l
Kwaśna
Kwasowęglowa
Zawartość dwutlenku węgla jest wyższa od 250 mg/l
Zawiera sód Zawartość sodu jest wyższa od 200 mg/l
Odpowiednia dla przygotowania żywności dla niemowląt Zawartość sodu lub siarczanów nie jest większa od 20 mg/l
Odpowiednia dla diety ubogiej w sód Zawartość sodu jest niższa od 20 mg/l
Może być przeczyszczająca Dla wód ocenionych klinicznie
Może działać moczopędnie Dla wód ocenionych klinicznie

 
 
Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 kwietnia 2003 r. (poz. 842)

Załącznik nr 1

WYMAGANIA ORGANOLEPTYCZNE, FIZYCZNE, CHEMICZNE I MIKROBIOLOGICZNE DLA NATURALNYCH WÓD MINERALNYCH, NATURALNYCH WÓD ŹRÓDLANYCH, W TYM WÓD STOŁOWYCH W OPAKOWANIACH JEDNOSTKOWYCH

I. Wymagania organoleptyczne, fizyczne i chemiczne

Lp. Wskaźnik jakości Jednostka Najwyższa dopuszczalna wartość
1 Barwa (Pt) mg/l 15
2 Mętność mg/l 3
3 Zapach   niewyczuwalny obcy
4 Smak   niewyczuwalny obcy
5 Odczyn (pH)   4,5-8,5
6 Utlenialność (KMnO4) mg/l O2 3
7 Radionuklidy*    
  Całkowita promieniotwórczość a Bq/l 0,1
  Całkowita promieniotwórczość b Bq/l 1,0

* W przypadku przekroczenia podanych wartości wymagane jest ustalenie rodzaju radionuklidu oraz określenie wielkości obciążającej dawki rocznej promieniowania w stosunku do dawki dopuszczalnej - 0,1 mSv/rok.

II. Substancje niepożądane w nadmiernych stężeniach i toksyczne


Lp. Wskaźnik jakości Jednostka Najwyższa 
dopuszczalna wartość
1 Amon mg/l 2,0
2 Antymon mg/l 0,005
3 Azotany (III) mg/l 0,02
4 Azotany (V) mg/l 10,00b)/20,00a)
5 Arsen mg/l 0,01
6 Bar mg/l 1,00
7 Bor mg/l 5,00
8 Chlorki mg/l 250,0a)
9 Cyjanki mg/l 0,01
10 Cynk mg/l 1,00
11 Chrom (og.) mg/l 0,01
12 Fluorki mg/l 1,5a)/2,5b)
13 Glin mg/l 0,10
14 Kadm mg/l 0,003
15 Mangan mg/l 0,5c)/2,00b)
16 Miedź mg/l 1,00
17 Nikiel mg/l 0,02
18 Ołów mg/l 0,01
19 Rtęć mg/l 0,001
20 Selen mg/l 0,01
21 Siarczki (II) mg/l 0,05
22 Siarczany (VI) mg/l 250,0a)
23 Sód mg/l 200,0a)
24 Żelazo (II) mg/l 0,2c)
25 Fenole mg/l 0,0005
26 Detergenty anionowe reagujące z błękitem metylenowym mg/l 0,01
27 Pestycydy

Suma pestycydów

µg/l

µg/l

0,1*

0,5**

28 Benzo(a)piren ng/l 10
29 Suma WWA*** ng/l 100

Objaśnienia:

a) dla naturalnych wód źródlanych

b) dla naturalnych wód mineralnych i wód stołowych

c) dla wód odżelazianych

* Termin "pestycydy" obejmuje: organiczne insektycydy, organiczne herbicydy, organiczne fungicydy, nematocydy, akarycydy, algicydy, rodentycydy, slimicydy, produkty pochodne, m.in. regulatory wzrostu oraz ich pochodne metabolity, a także produkty ich rozkładu i reakcji.

Podana wartość odnosi się do każdego pestycydu.

W przypadku aldryny, dieldryny, heptachloru i epoksyheptachloru NDS wynosi 0,03 mg/l.

** Wartość oznacza sumę stężeń wszystkich pestycydów oznaczonych ilościowo.

*** Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne: benzo(a)piren, benzo(k)fluoranten, benzo(b)fluoranten, benzo(g, h, i)perylen, indeno(1, 2, 3)-c, d piren.

III. Wymagania mikrobiologiczne


Lp. Wskaźnik jakości Woda w opakowaniu jednostkowym (najwyższa dopuszczalna liczba bakterii)
do 12 h od napełnienia po 12 h od napełnienia
1 Bakterie grupy coli w 250 ml wody 0 0
2 Bakterie Escherichia coli w 250 ml wody 0 0
3 Pseudomonas aeruginosa w 250 ml wody 0 0
4 Enterokoki (paciorkowce kałowe) w 250 ml wody 0 0
5 Clostridia redukujące siarczyny w 50 ml wody 0 0
6 Ogólna liczba bakterii wyhodowanych z 1 ml wody na agarze odżywczym:   nie normalizuje się
- w temp. 36°C ± 2°C po 48 godz. 20
- w temp. 22°C ± 2°C po 72 godz. 100

IV. Wymagania chemicznej kwalifikacji wody jako naturalnej wody mineralnej

A.

Lp.
Rodzaj składnika mineralnego
Minimalne stężenie mg/l
Rodzaj wody
1 Suma rozpuszczonych składników mineralnych 1.000 naturalna woda mineralna
2 Dwutlenek węgla naturalnego pochodzenia 250 naturalna woda mineralna z naturalną zawartością CO2
3 Magnez 50 naturalna woda mineralna zawierająca magnez
4 Wapń 150 naturalna woda mineralna zawierająca wapń
5 Wodorowęglany 600 naturalna woda mineralna zawierająca wodorowęglany (alkaliczna)
6 Siarczany (VI) 250 naturalna woda mineralna zawierająca siarczany
7 Fluorki 1,5 naturalna woda mineralna zawierająca fluorki
8 Jodki 0,2 naturalna woda mineralna zawierająca jodki
9 Sód 200 naturalna woda mineralna wysokosodowa

B.

Lp. Rodzaj składnika mineralnego Maksymalne stężenie mg/l Rodzaj wody
10 Sód 20 naturalna woda mineralna niskosodowa*

* Zalicza się wyłącznie wody o mineralizacji ogólnej powyżej 500 mg/l.

Załącznik nr 2

KRYTERIA KLASYFIKACJI NATURALNYCH WÓD MINERALNYCH, NATURALNYCH WÓD ŹRÓDLANYCH, W TYM WÓD STOŁOWYCH1)

I. Według ogólnej zawartości rozpuszczonych składników mineralnych:

1. Woda niskozmineralizowana - naturalna woda mineralna, naturalna woda źródlana - woda zawierająca w 1 l poniżej 500 mg rozpuszczonych składników mineralnych.

2. Woda średniozmineralizowana - naturalna woda mineralna, naturalna woda źródlana i stołowa - woda zawierająca w 1 l od 500 do 1.500 mg rozpuszczonych składników mineralnych.

3. Woda wysokozmineralizowana - naturalna woda mineralna i stołowa - woda zawierająca w 1 l powyżej 1.500 mg rozpuszczonych składników mineralnych.

II. Według pochodzenia dwutlenku węgla w wodzie:

1. Wody z naturalną zawartością dwutlenku węgla.2)

2. Wody nasycone dwutlenkiem węgla naturalnego pochodzenia w złożu.

3. Wody nasycone dwutlenkiem węgla o jakości wymaganej dla środków spożywczych.

4. Wody odgazowane i wtórnie nasycone dwutlenkiem węgla naturalnego pochodzenia lub dwutlenkiem węgla o jakości wymaganej dla środków spożywczych.

III. Według stopnia nasycenia dwutlenkiem węgla:

1. Wody nienasycone dwutlenkiem węgla - niegazowane.

2. Wody niskonasycone dwutlenkiem węgla - do stężenia 1.500 mg/l CO2.

3. Wody średnionasycone dwutlenkiem węgla - od stężenia 1.500 do 4.000 mg/l CO2.

4. Wody wysokonasycone dwutlenkiem węgla - powyżej stężenia 4.000 mg/l CO2.

Objaśnienia:
1) Klasyfikacja wód stołowych dotyczy tych wód w opakowaniach jednostkowych.
2) Nie dotyczy naturalnych wód źródlanych i wód stołowych.

Załącznik nr 3

WZORCOWY ZAKRES BADAŃ NATURALNYCH WÓD MINERALNYCH, NATURALNYCH WÓD ŹRÓDLANYCH, W TYM WÓD STOŁOWYCH

Rodzaj badań Wskaźniki jakości wody Zakres badań
Badania wstępne1) Badania pełne w związku z oceną i kwalifikacją wody2) Monitoring kontrolny3) Sytuacje wyjątkowe - awaryjne4)
1 2 3 4 5
Wskaźniki organoleptyczne zapach

smak

zapach

smak

mętność

barwa

zapach

smak

mętność

barwa


 
 

zgodnie z zaleceniem kompetentnych instytucji

Wskaźniki fizyczno-chemiczne przewodność elektryczna temperatura przewodność elektryczna temperatura

pH radionuklidy

przewodność elektryczna

pH

Substancje niepożądane i toksyczne w nadmiernych stężeniach azotany (III) azotany (V)

amon

ChZT

wszystkie aniony i kationy wymienione w cz. II

załącznika nr 1 do rozporządzenia

azotany (III) azotany (V)

amon

żelazo

ChZT

zgodnie z zaleceniem kompetentnych instytucji
Składniki podstawowe sód

wapń

magnez

żelazo

mangan

chlorki

wodorowęglany

siarczany

potas

lit wodorowęglany jodki

bromki

krzemionka

składniki wymienione w znakowaniu wody
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

zgodnie z zaleceniem kompetentnych instytucji

Wskaźniki mikrobiologiczne Bakterie grupy coli

Escherichia coli ogólna liczba bakterii wyhodowanych na pożywce

agarowej z 1 ml wody w temp. 22°C±2°C i 36°C±2°C

w zakresie podanym w części III załącznika nr 1 do rozporządzenia

Objaśnienia:
1) Badania pozwalające na wstępną charakterystykę wody z ujęcia.
2) Badania niezbędne do oceny jakości wody z ujęcia, która ma być wykorzystywana do produkcji wody opakowanej oraz wody w opakowaniu jednostkowym przeznaczonej do obrotu.
3) Badania kontrolne - systematyczne - wody ujmowanej oraz pobranej w krytycznych punktach kontrolnych.
4) Badania zalecane w przypadku zmian jakości wody czerpanej z ujęcia.


 
 
Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2000 r. (poz. 38)









Załącznik nr 1

WYMAGANIA 
ORGANOLEPTYCZNE, FIZYCZNE, CHEMICZNE I MIKROBIOLOGICZNE, JAKIE MUSZĄ SPEŁNIAĆ 
NATURALNE WODY MINERALNE, 
NATURALNE WODY ŹRÓDLANE I WODY STOŁOWE 
W OPAKOWANIACH JEDNOSTKOWYCH

I. Wymagania organoleptyczne, fizyczne i chemiczne


Lp. Wskaźnik jakości Jednostka Najwyższa dopuszczalna wartość
1 Barwa (Pt) mg/l 15
2 Mętność mg/l 3
3 Zapach   niewyczuwalny obcy
4 Smak   niewyczuwalny obcy
5 Odczyn (pH)   4,5-8,5
6 Utlenialność (KMnO4) mg/l O2 3
7 Radionuklidy*    
  Całkowita promieniotwórczość alfa  Bq/l 0,1
  Całkowita promieniotwórczość beta Bq/l 1,0

* W przypadku przekroczenia podanych wartości wymagane jest ustalenie rodzaju radionuklidu oraz określenie wielkości obciążającej dawki rocznej promieniowania w stosunku do dawki dopuszczalnej - 0,1 mSv/rok.

II. Substancje niepożądane w nadmiernych stężeniach i toksyczne

Lp. Wskaźnik jakości Jednostka Najwyższa dopuszczalna wartość
1
2
3
4
1 Amon mg/l 2,0
2 Antymon mg/l 0,005
3 Azotany (III) mg/l 0,02
4 Azotany (V) mg/l 10,00b)/20,00a)
5 Arsen mg/l 0,01
6 Bar mg/l 1,00
7 Bor mg/l 5,00
8 Chlorki mg/l 300,0a)
9 Cyjanki mg/l 0,01
10 Cynk mg/l 1,00
11 Chrom (og.) mg/l 0,01
12 Fluorki mg/l 1,5a)/2,5b)
13 Glin mg/l 0,10
14 Kadm mg/l 0,003
15 Mangan mg/l 0,5a)/2,00b)
16 Miedź mg/l 1,00
17 Nikiel mg/l 0,02
18 Ołów mg/l 0,01
19 Rtęć mg/l 0,001
20 Selen mg/l 0,01
21 Siarczki (II) mg/l 0,05
22 Siarczany (VI) mg/l 250,0a)
23 Sód mg/l 200,0a)
24 Żelazo (II) mg/l 0,5c)
25 Fenole mg/l 0,002
26 Detergenty anionowe reagujące z błękitem metylenowym mg/l 0,01
27 DDT i jego metabolity mg/l 0,0002
28 Benzo(a)piren ng/l 10
29 Suma WWA* ng/l 100

a) dla naturalnych wód źródlanych

b) dla naturalnych wód mineralnych i wód stołowych

c) dla wód odżelazianych

* wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne: benzo(a)piren, benzo(k)fluoranten, benzo(b)fluoranten, benzo(g, h, i)perylen, indeno(1, 2, 3)-c, d piren

III. Wymagania mikrobiologiczne

Najwyższa dopuszczalna liczba bakterii

Lp. Wskaźnik jakości Woda w opakowaniu jednostkowym 
do 12 h od napełnienia po 12 h od napełnienia
1 Bakterie grupy coli w 250 ml wody 0 0
2 Bakterie coli typu kałowego w 250 ml wody 0 0
3 Bakterie Pseudomonas aeruginosa w 250 ml wody 0 0
4 Paciorkowce kałowe w 250 ml wody 0 0
5 Clostridia redukujące siarczyny w 50 ml wody 0 0
6 Ogólna liczba bakterii wyhodowanych w 1 ml wody na agarze odżywczym:   nie oznacza się
  - w temp. 37°C po 24 godz. 20  
  - w temp. 20°C po 72 godz. 100  

IV. Kryteria chemiczne kwalifikacji wody jako naturalnej wody mineralnej

A.

Lp.
Rodzaj składnika mineralnego
Minimalne stężenie mg/l
Rodzaj wody
1
2
3
4
1 Suma rozpuszczonych składników mineralnych 1000 naturalna woda mineralna
2 Dwutlenek węgla naturalnego pochodzenia 250 naturalna woda mineralna z naturalną zawartością CO2
3 Magnez 50 naturalna woda mineralna zawierająca magnez
4 Wapń 150 naturalna woda mineralna 
zawierająca wapń
5 Wodorowęglany 600 naturalna woda mineralna zawierająca wodorowęglany (alkaliczna)
6 Siarczany (VI) 250 naturalna woda mineralna zawierająca siarczany
7 Fluorki 1,5 naturalna woda mineralna zawierająca fluorki
8 Jodki 0,5 naturalna woda mineralna 
zawierająca jodki
9 Żelazo (II) 5,0 naturalna woda mineralna zawierająca żelazo przyswajalne
10 Chlorek sodu 1000 naturalna woda mineralna zawierająca chlorek sodu

B.

Lp. Rodzaj składnika mineralnego Maksymalne stężenie mg/l Rodzaj wody
11 Sód 20 naturalna woda mineralna niskosodowa*

* - Do tej grupy zalicza się wyłącznie wody o mineralizacji ogólnej powyżej 500 mg/l.

Załącznik nr 2

KLASYFIKACJA NATURALNYCH WÓD MINERALNYCH, NATURALNYCH WÓD ŹRÓDLANYCH ORAZ WÓD STOŁOWYCH W OPAKOWANIACH JEDNOSTKOWYCH

I. Według ogólnej zawartości rozpuszczonych składników mineralnych:

1. Woda niskozmineralizowana - naturalna woda mineralna, naturalna woda źródlana - woda zawierająca w 1 l poniżej 500 mg rozpuszczonych składników mineralnych.

2. Woda średniozmineralizowana - naturalna woda mineralna, naturalna woda źródlana i stołowa - woda zawierająca w 1 l od 500 do 1500 mg rozpuszczonych składników mineralnych.

3. Woda wysokozmineralizowana - naturalna woda mineralna i stołowa - woda zawierająca w 1 l powyżej 1500 mg rozpuszczonych składników mineralnych.

II. Według pochodzenia dwutlenku węgla w wodzie:

1. Wody z naturalną zawartością dwutlenku węgla.

2. Wody nasycone dwutlenkiem węgla naturalnego pochodzenia.

3. Wody nasycone dwutlenkiem węgla o jakości wymaganej dla środków spożywczych.

4. Wody odgazowane i wtórnie nasycone dwutlenkiem węgla naturalnego pochodzenia lub o jakości wymaganej dla środków spożywczych.

III. Według stopnia nasycenia dwutlenkiem węgla:

1. Wody nie nasycone dwutlenkiem węgla - niegazowane.

2. Wody niskonasycone dwutlenkiem węgla - do stężenia 1500 mg/l CO2.

3. Wody średnionasycone dwutlenkiem węgla od 1500 do 4000 mg/l CO2.

4. Wody wysokonasycone dwutlenkiem węgla od 4000 do 6000 mg/l CO2.
 


ROZLEWNICTWO NAPOJÓW





 
 

 

zakres ekspertyzy

woda przeznaczona do spożycia przez ludzi, w tym do gotowania, przygotowywania pożywienia lub do innych celów w gospodarstwach domowych, woda używana do produkcji żywności, środków farmaceutycznych i kosmetycznych, na potrzeby basenów kąpielowych i pływalni,  woda w kąpieliskach, woda w pojemnikach (w tym butelkowana i w pojemnikach 5-galonowych), naturalna woda mineralna, naturalna woda źródlana, woda stołowa - jakość zdrowotna, wymagania sanitarne, parametry organoleptyczne, biologiczne, fizyczne (w tym radiologiczne) i chemiczne; ocena ryzyka zdrowotnego, zarządzanie ryzykiem zdrowotnym,  uzdatnianie wód podziemnych i powierzchniowych dla potrzeb komunalnych i przemysłowych, doczyszczanie w gospodarstwach domowych (filtry domowe), warunki sanitarne rozlewni, bezpieczeństwo zdrowotne materiałów do kontaktu  z żywnością, komunikowanie ryzyka zdrowotnego, popularyzacja aktualnego stanu wiedzy medycznej na tle obowiązującego prawa i jego realizacji w praktyce, promowanie wody zdrowej i bezpiecznej. 

STRONA GŁÓWNA
INSTYTUT WODY



 
 

ZDROWY POLAK


ZAGROŻENIA ZDROWIA W POLSCE
CZASOPISMO RUCHU OCHRONY ZDROWIA
AKTUALIZOWANA WERSJA ELEKTRONICZNA
"ZAGROŻENIA ZDROWIA W POLSCE"



ALFABETYCZNY SPIS ZAWARTOŚCI
STRON INTERNETOWYCH DOMENY HALAT.PL
DOTYCZĄCYCH OCHRONY ZDROWIA