Zamiast przydzielić pieniądze budżetu państwa na higienę i nadzorować sterylizację Ministerstwo Zdrowia organizuje w szkołach promocję bardzo drogich szczepionek przeciw najbardziej kłopotliwemu dla siebie zakażeniu, na które są narażeni pacjenci państwowych przychodni i szpitali. Na zakup szczepionek nie stać wielu rodziców, zwłaszcza kiedy w rodzinie jest kilkoro dzieci w wieku szkolnym. Jak się czuje dziecko z rodziny dotkniętej bezrobociem, kiedy usłyszy w szkole, że za ponad milion st. złotych koledze z ławki rodzice kupują zabezpieczenie przed straszną chorobą, która może doprowadzić do śmierci?

W latach 1991 - 1995 czterokrotnie wzrosły dochody budżetu państwa. Władze nie przeznaczyły tych pieniędzy na zaspokojenie podstawowych potrzeb obywateli, do których należy przede wszystkim ochrona zdrowia, a więc zapobieganie chorobom, ich wykrywanie i leczenie. Rozdzielając dorobek społeczeństwa w samym 1994r. udział wydatków budżetu państwa na dział “ochrona zdrowia” obniżono o 20% stosunku do 1991r. Jednocześnie w całym pięcioleciu udział wydatków na dział “finanse” w stosunku do dochodów budżetowych podwoił się. Wobec deficytu budżetowego część wydatków pokrywano z pożyczek krajowych, a w 1995r. również zagranicznych.
 
 

Na zakup materiałów i usług w jednostkach budżetowych ochrony zdrowia w 1995r. wydatkowano zgodnie decyzją Ministerstwa Zdrowia 2347,1 mln złotych, co stanowiło 2,8% dochodu budżetu państwa. W 1995r. w ochronie zdrowia i opiece socjalnej na nakłady inwestycyjne na środki trwałe w postaci urządzeń technicznych i narzędzi przeznaczono 530,7 mln złotych (0,63% dochodów budżetu państwa), ich stopień zużycia w tym samym roku sięgnął 59,5 %. W wielu zakładach opieki zdrowotnej urządzenia do likwidacji zagrożeń biologicznych przez autoklawowanie są w stanie śmierci technicznej.

Pomiędzy 1980 a 1995 przeciętne dalsze trwanie życia na świecie wzrosło o 4,9 roku dla kobiet i o 4,4 dla mężczyzn, w Polsce przyrost ten był 5 - 6 razy mniejszy; na rok 1980 przypada skok przedwczesnej umieralności mężczyzn w Polsce. W efekcie znaleźliśmy się w czwartej dziesiątce krajów europejskich.

Szanse mężczyzn 45-letnich na dłuższe życie stale maleją; za kilka lat polski noworodek płci męskiej może mieć mniej szans na dłuższe życie niż jego rówieśnicy obu płci ze wszystkich kontynentów (łącznie z Azją, Afryką, Ameryką Łacińską). W 1995 w stosunku do 1994 nastąpił wzrost umieralności w wieku 35 - 64 lat.

Częstość zgonów z powodu raka jest w Polsce dwukrotnie większa niż średnio na świecie, wśród mężczyzn trzykrotnie; od 1960 r. podwoił się udział nowotworów wśród wszystkich przyczyn zgonów; mamy więc do czynienia z epidemią raka. W 1995r. wzrost umieralności z powodu raka wystąpił w 42 województwach.

Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem wśród wielu czynników rakotwórczych wymienia zakażenie wirusami zapalenia wątroby typu B i typu C. W latach 1990-1995 w Polsce zarejestrowano ponad 75 tysięcy zachorowań. U dwóch na pięciu chorych nie pojawia się najbardziej alarmujący objaw, jakim jest żółtaczka, więc wiele osób nie zgłasza się do lekarza. Po dwóch-trzech miesiącach pobytu w szpitalu pacjent musi prowadzić oszczędzający tryb życia, stosować kosztowną dietę, nieraz przechodzi na rentę inwalidzką. Śmiertelność w okresie ostrym choroby wynosi 2-3%. Po wirusowym zapaleniu wątroby typu B u ok. 15%, a po wirusowym zapaleniu wątroby typu C u 70%, pojawiają się następstwa w postaci przewlekłego zapalenia wątroby, marskości wątroby i pierwotnego raka wątroby. Leczenie interferonem kosztuje 7 tys. zł, jest jednak nieskuteczne w przypadku typu C spotykanego w Polsce. Zaopatrzenie szpitali w interferon sięga kilku procent zapotrzebowania.

Nosicielstwo pochorobowe dotyczy 10% dorosłych i aż 90% dzieci. Liczbę nosicieli w Polsce szacuje się na ok. 800 000 osób (2% populacji generalnej i 4,5% pracowników służby zdrowia, zwłaszcza wśród specjalności zabiegowych, ale też i nieostrożnych adeptów zawodu).

Na Zachodzie wirusowe zapalenie wątroby typu B uznawane jest za chorobę weneryczną (szerzy się z wydzielinami dróg rodnych) i narkomanów (ryzyko zakażenia przy zakłuciu igłą zanieczyszczoną krwią chorego lub bezobjawowego nosiciela sięga 30%). W Polsce 60% dorosłych i 80% dzieci do lat 4 ulega zarażeniu w szpitalach i przychodniach. Coraz częściej pacjenci występują na drogę sądową o odszkodowanie za uszczerbek na zdrowiu wskutek zakażenia sięgający najczęściej od 5 do 60%. Biegli sądowi uznają w 98% przypadków racje powodów, co pociąga za sobą orzeczenie odszkodowania w wysokości 10 - 15, a nawet 30 tysięcy złotych. Roszczenia z tego powodu nie ulegają przedawnieniu.

Przychodnie i szpitale wypłacają odszkodowania z przyznawanych im skąpych środków budżetowych przeznaczonych m. in. na higienę procedur zabiegowych: właściwe mycie i sterylizowanie sprzętu medycznego, odpowiedzialne wykonywanie zabiegów - od zwykłego zastrzyku do wielogodzinnych skomplikowanych operacji, a także unieszkodliwianie zakaźnych odpadów. Należy dodać, że dbałość o higienę procedur zabiegowych chroni pacjentów i personel medyczny nie tylko przed wirusowym zapaleniem wątroby typu B i C, ale przed szeregiem innych zakażeń, jak n. p. HIV.

W latach 1990 - 1995 w Polsce epidemia wirusowego zapalenia wątroby typu B przyniosła ponad 75 tys. zachorowań, pozostawiła ponad 10 000 osób dotkniętych następstwami tak ciężkimi jak przewlekłe zapalenie wątroby, marskość wątroby i rak wątroby, oraz prawie osiem tysięcy nosicieli, których płyny ustrojowe są zaraźliwe nie tylko dla domowników.

Wirusowe zapalenie wątroby typu B i typu C objęte jest Ustawą z dnia 13 listopada 1963r. o zwalczaniu chorób zakaźnych, do której wykonywania powołane są odpowiednie organy państwowe działające oparciu o Ustawę z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy m. in. opracowywanie programów działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej, przekazywanie ich do realizacji zakładom opieki zdrowotnej oraz kontrola realizacji tych programów i planów, a także ustalanie zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Minister Zdrowia określa w drodze rozporządzenia zasady przeprowadzania szczepień ochronnych przeciwko chorobom zakaźnym, a jego zastępca ds sanitarno-epidemiologicznych, tj. Główny Inspektor Sanitarny ustala odpowiedni program (kalendarz) szczepień. Główny Inspektor Sanitarny może ze względów epidemiologicznych wprowadzić obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym osób w innych grupach wieku aniżeli wymienione w rozporządzeniu. Przeprowadzanie szczepień ochronnych przewidzianych w rozporządzeniu oraz dokonywanie wpisów i wydawanie zaświadczeń z tym związanych jest bezpłatne .

W roku szkolnym 1996/97 Główny Inspektor Sanitarny zalecił szczepienie dzieci szkolnych przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Jak głosi list podpisany przez dwóch lekarzy jednej z Wojewódzkich Stacji Sanitarno-Epidemiologicznych (w tym samego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego) - “szczepienia przeciwko WZW-B w stosunku do dzieci objętych programem są w kalendarzu szczepień określone jako szczepienie zalecane, a więc odpłatnie. Podkreślić należy, że do zakażeń tą chorobą w naszych polskich warunkach, dochodzi najczęściej w wyniku korzystania z usług służby zdrowia /wszczepienie wirusa/, a także - o czym często nie wiemy - podczas kontaktów seksualnych. A zatem każde dziecko może stać się potencjalnym pacjętem, a za kilka lat stanie się dorosłym człowiekiem i rozpocznie dorosłe życie” (zachowano oryginalny styl i pisownię).

Państwowa Inspekcja Sanitarna potencjalnemu pacjentowi oferuje zabezpieczenie na okres pięciu lat. Jest to oferta odpłatna, i to za grubo ponad 100,-zł.. W ciągu pół roku wymagane są trzy dawki a 30 - 45,- zł każda (zależnie od województwa i hurtowni), do tego 2,- zł, które szkoła w postaci umowy - zlecenia przeznacza na gratyfikacje lekarza i pielęgniarki!, jak głosi oferta hurtowni farmaceutycznej z Mogielnicy. Potem trzeba się szczepić co pięć lat do końca życia. Też odpłatnie. Chyba że Państwowa Inspekcja Sanitarna zacznie egzekwować przestrzeganie obowiązków z zakresu ochrony zdrowia pacjenta, w tym ponoszenie odpowiednich kosztów procedur medycznych. Wtedy do końca życia będą się szczepić ci, których nieprzeciętny sposóbżycia naraża na niebezpieczeństwo. Jak na Zachodzie.

Koordynatorem akcji jest Ministerstwo Zdrowia i Towarzystwo Oświaty Zdrowotnej. Oferta dotyczy szczepionki ENGERIX B DAWKA DLA DOROSŁYCH produkcji SmithKline-Beecham, monopolisty na rynku polskim, od lat sprzedającego szczepionkę Ministerstwu Zdrowia.

Bywa tak, że dziecko po powrocie ze szkoły mówi - Mamo, musisz mi koniecznie dać 90 zł. Pani kazała powiedzieć, że będą szczepili na wątrobę, a kto się nie zaszczepi, może umrzeć przez krew! (WIECZÓR WROCŁAWIA z 9 kwietnia b.r. “Pieniądz rządzi żółtaczką. W szkołach szczepią na wątrobę - kto biedny - chory”). Pod podobnym tytułem “Szczepionka opróżnia kieszenie. Nie chcesz chorować na żółtaczkę - musisz zapłacić’ KURIER POLSKI z 9 kwietnia b. r. informuje, że na taką cenę nie stać więcej niż połowy dzieci jednej z katowickich szkół.

Wielce Szanowny Panie Profesorze.

W załączeniu przesyłam wystąpienie Stowarzyszenia Ochrony Zdrowia Konsumentów z dnia 29. sierpnia 1997r. do Rzecznika Praw Obywatelskich ws naruszenia konstytucyjnej zasady równości obywateli w zakresie ochrony zdrowia dzieci przed zagrożeniem chorobą zakaźną prowadzącą do raka wątroby i szerzącą się z winy władz w publicznych zakładach opieki zdrowotnej.

Jesteśmy przekonani o pilnej potrzebie interwencji Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie tak drastycznego naruszenia przez Ministerstwo Zdrowia licznych praw człowieka, obywatela, dziecka i pacjenta.

Naruszenie jest wynikiem bezczynności urzędu w zakresie działalności przeciwepidemicznej, jak i w następstwie podjęcia na terenie szkół motywowanej strachem przed śmiercią kampanii promocyjnej takiej szczepionki, na której zakup dla swoich dzieci stać tylko zamożnych rodziców.

Departament Zdrowia Publicznego informuje, że po zapoznaniu się z przesłanym przez Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich wystąpieniem Prezesa Stowarzyszenia Ochrony Zdrowia Konsumentów Pana dr Zbigniewa Hałata stwierdza, że jego tresć jest bardzo zbliżona do pisma, które dr Hałat przesłał do redakcji Gazety Lekarskiej. Zatem Departament przesyła odpowiedź zbliżoną do wyjasnienia Głównego Inspektora Sanitarnego przekazanego Redaktorowi Naczelnemu tej gazety.
Tekst wystąpienia Stowarzyszenia Ochrony Zdrowia Konsumentów porusza bardzo istotne problemy. Niestety w sposób powierzchowny i nie wyczerpujący tematu.
Problem zapobiegania wirusowym zapaleniom wątroby jest jednym z wiodących zagadnień, którymi zajmuje się Departament Zdrowia Publicznego MZiOS. Zdajemy sobie sprawę, że polską specyfiką jest znacznie wyższy niżw innych krajach odsetek zakażeń wzw B przenoszonych w placówkach służby zdrowia (60% populacji generalnej, 80% wsród dzieci). Sytuacja ta była efektem wielu zazębiających się spraw, wsród których sterylizacja sprzętu medycznego w sterylizatorach termicznych na suche gorące powietrze wysuwa się na jedno z pierwszych miejsc. Według opinii Zakładu Zwalczania Skażeń Biologicznych Państwowego Zakładu Higieny pod koniec 1994 r. w zakładach służby zdrowia w Polsce było czynnych 5000 autoklawów i 60 000 sterylizatorów na suche gorące powietrze (stosunek 1:12). Pod koniec 1996 r. oceniono, że stosunek ten uległ poprawie i wynosił 1:9,6.
Departament Zdrowia Publicznego zwracał się do Departamentu Techniki Medycznej i Inwestycji oraz Państwowych Wojewódzkich Inspektorów Sanitarnych o nie wydawanie pozytywnych opinii dla noworealizowanych zakładów opieki zdrowotnej i gabinetów prywatnych, w których w ramach wyposażenia technologicznego zaprojektowano sterylizatory na suche powietrze.

Na początku lat 90-tych, gdy - mimo wysiłków w celu poprawy stanu sanitarno-higienicznego naszych placówek medycznych - zachorowania na wzw B nadal rosły, ówczesny Główny Inspektor Sanitarny (był nim wtedy Autor wystąpienia) przyjął propozycję Komisji Epidemiologii Chorób Zakaźnych Rady Sanitarno-Epidemiologicznej i znacznie rozszerzył tzw. "kalendarz szczepień" obejmując nimi również  osoby przygotowywane do zabiegów operacyjnych oraz otoczenie nosicieli wirusa HB.

Aktualnie, zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na 1997 r. szczepieniom bezpłatnym (tj. finansowanym przez resort zdrowia z częsci 35 budżetu państwa, dział 85 - Ochrona Zdrowia) podlegają:
- wszystkie noworodki
- pracownicy publicznych zakładów opieki zdrowotnej o wysokim ryzyku zakażenia
- uczniowie szkół medycznych i studenci akademii medycznych
- osoby z bliskiego otoczenia chorych na wzw B i nosicieli HBV
- przewlekle chorzy o wysokim ryzyku zakażenia
- chorzy przygotowywani do zabiegów operacyjnych.
Jest to program bardzo szeroki, znacznie szerszy niż w wielu innych krajach. Nawet przedstawiciele WHO w czasie konferencji na Węgrzech jesienią ubiegłego roku zwrócili nam uwagę, że jest to program bardzo kosztowny. Istotnie koszty Programu Szczepień Ochronnych stanowił znaczny procent budżetu MZiOS przeznaczonego na programy polityki zdrowotnej.
Jednak ze względu na efekty stosowania szczepionek zdecydowano się na utrzymanie tak szerokiego programu szczepień. Wspomniane efekty to znaczny spadek zachorowań w ciągu kilku lat: w 1993 r. zarejestrowalismy ponad 13 000 zachorowań (zapadalnosć wynosiła 34,6/100 tys. ludnosci), natomiast w 1996 r. już tylko niecałe 6 500 osób zachorowało (zapadalnosć 16,6/100 tys.).
Dla każdego lekarza, a zwłaszcza dla epidemiologa wnioski powinny być oczywiste. Grupy ryzyka, którym zastosowano szczepienia wybrane zostały prawidłowo.
Można było na tym poprzestać i kontynuować jedynie podjęte działania. Komisja Epidemiologii Chorób Zakaźnych uznała jednak, że wskazane jest udostępnienie lekarzom i pacjentom informacji o możliwosci szczepienia także osób spoza grup podwyższonego ryzyka. Od 3 lat w Programie Szczepień Ochronnych jest zamieszczana częsć "Szczepienia zalecane". Są to informacje o szczepionkach dostępnych w aptekach na receptę lekarską oraz specjalnie organizowanych punktach szczepień.
Aktualnie zalecane są szczepienia przeciw:
- grypie
- kleszczowemu zapaleniu mózgu
- zakażeniom Haemophilus influenzae typ b
-  odrze, swince, różyczce szczepionką MMR II
- poliomyelitis szczepionką zabitą IPV
- żółtej gorączce
- wirusowemu zapaleniu wątroby typu A
oraz
- wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, które jest rekomendowane
   - dzieciom nie podlegającym szczepieniom obowiązkowym
   - młodzieży
   - osobom w wieku 20-40 lat, zwłaszcza kobietom
   - osobom, które ze względu na tryb życia lub wykonywane zajęcia są narażone na zakażenia
     związane z uszkodzeniem ciągłosci tkanek lub poprzez kontakt seksualny.
W ostatnim roku Polskie Towarzystwo Oswiaty Zdrowotnej rozpoczęło w
częci województw program informujący o zagrożeniu wirusowym zapaleniem wątroby i o możliwosciach profilaktyki. Przypuszczam, że wystąpienie do Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczy szczepień propagowanych w ramach tego programu.
Prawdą  jest, że koszty tych szczepień obciążają  pacjentów, chociaż znane są przykłady finansowania przez władze gminne szczepień dzieci z rodzin ubogich.
Wydaje mnie się że Autor, jako były Podsekretarz Stanu w MZiOS rozumie, że propozycja zaszczepienia całej populacji (choćby tylko dziecięcej) z funduszy budżetu resortu jest całkowicie nierealna.
Po uważnej lekturze można odniesć wrażenie, że - zdaniem Prezesa Stowarzyszenia Ochrony Zdrowia Konsumentów - nie należy informować społeczeństwa o możliwosci zapobiegania chorobie, ponieważ nie wszyscy mogą kupić szczepionkę.
Stanowisko Głównego Inspektora Sanitarnego i Departamentu Zdrowia Publicznego jest odmienne. Nadal uważamy, że naszym obowiązkiem jest informowanie pacjenta o wszystkich sposobach uchronienia się przed chorobami, nawet gdy są to metody kosztowne.
Popieramy zatem program prowadzony przez Polskie Towarzystwo Oswiaty Zdrowotnej. Jeżeli jednak w niektórych placówkach szkolnych - zamiast rzetelnej informacji o profilaktyce wzw B - przekazano tylko propozycję odpłatnych szczepień lub straszono skutkami choroby, to winić należy jedynie lokalnych organizatorów programu oswiatowego. Uwagi przekazano władzom Towarzystwa, a Departament Zdrowia Publicznego wyraża ubolewanie dla takiego rozumienia sprawy.
W tekscie znalazła się również nieprawidłowa informacja dotycząca roszczeń z tytułu zakażenia wzw B przez placówki służby zdrowia. Napisano, że roszczenia te nie ulegają przedawnieniu, gdy tymczasem ulegają one przedawnieniu po 10 latach (art 118 KC). Nie ulegają natomiast przedawnieniu roszczenia pracownika, który uległ zakażeniu w czasie wykonywania pracy.
Widocznie pomylono te dwie sytuacje.
Również niescisłoscią  jest, że szczepić się przeciwko wzw B należy co 5 lat. Takie zalecenie dotyczy tylko pracowników służby zdrowia narażonych na kontakt z krwią. Pozostałe osoby mogą otrzymać dawkę przypominającą po 10 latach, choć  są już doniesienia, że odpornosć po szczepieniu podstawowym trwa jeszcze dłużej.

Odpowiedz Ministerstwa Zdrowia potwierdza wszystkie zarzuty zawarte w naszym wystąpieniu.

Dodatkowo ujawnia niezmiennie przetrwałą arogancję autorów.

Sprawozdanie z wykonania ustawowych obowiązków Głównego Inspektora Sanitarnego na rzecz poprawy higieny zabiegów medycznych w państwowych  przychodniach i szpitalach zamyka się w następujących słowach:

"Departament Zdrowia Publicznego zwracał się do Departamentu Techniki Medycznej i Inwestycji oraz Państwowych Wojewódzkich Inspektorów Sanitarnych o nie wydawanie pozytywnych opinii dla noworealizowanych zakładów opieki zdrowotnej i gabinetów prywatnych, w których w ramach wyposażenia technologicznego zaprojektowano sterylizatory na suche powietrze."

Przypominamy to, co dla każdego pacjenta, lekarza, a zwłaszcza epidemiologa, powinno być oczywiste:

Dbałość o higienę procedur zabiegowych chroni pacjentów i personel medyczny nie tylko przed wirusowym zapaleniem wątroby typu B i C, ale przed szeregiem innych zakażeń, jak n. p. HIV.

Szczepienie przeciwko wzw B chroni TYLKO PRZED TĄ CHOROBĄ.
 

Teraz za szczepionki przeciw żółtaczce B będziemy płacić sami. Przed operacją trzeba wydać około 200 zł

To decyzja Ministerstwa Zdrowia. Do tej pory szczepienie przeciw żółtaczce typu B było obowiązkowe przed każdą operacją, ale Państwo pokrywało koszty. Teraz szczepionki, choć bardzo potrzebne, są tylko zalecane. To znaczy, że przed szpitalnym zakażeniem uchronią się ci, którzy za to zapłacą.

Oszczędzą 10 milionów
- Przecież nic nie stoi na przeszkodzie, żeby kasy chorych zapisywały w kontraktach ze szpitalami, że takie szczepienie jest konieczne - tłumaczy Renata Furman, rzecznik Ministerstwa Zdrowia.
- Na przeszkodzie stoją pieniądze. Kasy ich nie mają - odpowiada Andrzej Dylewski, dyrektor medyczny Święto-krzyskiej Kasy Chorych.

Na rezygnacji z obowiązkowych szczepień resort zdrowia oszczędził 10 mln zł. - Wszystkie te pieniądze zostają przekazane na leczenie - zapewnia Furman.

Kasa za ukłucie
W praktyce oznacza to, że pacjent będzie musiał sam zadbać o szczepienia przed operacją. Specyfik można kupić w aptekach. Kosztuje od 60 do 90 zł. Żeby się uodpornić, potrzebne są trzy dawki.
Większość kas chorych zapowiada, że będzie płacić za wykonanie zastrzyku. Za szczepionkę zapłaci chory. - Do tej pory nie płaciliśmy za szcze-pionki, a gdy zmieniły się przepisy, nie dostaliśmy na ten cel ani grosza z Ministerstwa Zdrowia - mówi Alicja Stachowiak z Wielkopolskiej Kasy Chorych.

Szpitale się boją
Najbardziej zmartwieni są dyrektorzy szpitali. - Nie możemy odmówić przyjęcia osoby, która nie chce się zaszczepić - tłumaczy Krystyna Zaleska, dyrektor szpitala specjalistycznego w Toruniu. - Jednak pacjentowi, który zrezygnuje ze szczepienia, grożą poważne skutki. Zakażenie żółtaczką typu B może prowadzić do kilkunastoletniej choroby. Chorym grozi marskość wątroby, a nawet rak. Do 60-80 proc. zakażeń dochodzi w szpitalach, ale nie tylko. Choroba przenosi się przez krew i drogą kontaktów seksualnych. - Nie będziemy w stanie sprawdzić, czy chory rzeczywiście zaraził się u nas, czy już po wyjściu ze szpitala. Nie będziemy mogli się wybronić - dodaje Zaleska.
Szpitale staną przed koniecznością wypłacania odszkodowań. Lekarze podkreślają, że żaden szpital nie jest w stanie zupełnie wyeliminować ryzyka zakażeń.

Paraliż skalpeli
Lekarze boją się paraliżu wszystkich operacji. Do tej pory oddziały chirurgiczne odsyłały pacjentów, którzy się nie zaszczepili. Teraz lekarze też będą przestrzegać przed żółtaczką wszczepienną. - W efekcie pacjenci, których nie stać na wydatek, będą rezygnować z operacji - przewiduje Andrzej Kałużyński, dyrektor szpitala miejskiego w Białymstoku.

Ministerstwo Zdrowia nie będzie również finansować szczepienia przeciwgruźliczego u dziewiętnastolatków. Ale z tej decyzji naukowcy są zadowoleni. - Od lat o to apelowaliśmy. Szczepienia młodzieży na gruźlicę nie mają żadnego uzasadnienia epidemiologicznego - mówi prof. Kazimierz Roszkowski, dyrektor Instytutu Gruźlicy w Warszawie.

Sylwia Szparkowska 

"Utrzymywanie obowiązkowych szczepień przed planowanymi operacjami jest tylko usprawiedliwieniem dla brudu w szpitalach" - powiedział Łapiński PAP w poniedziałek. "Nie ma kraju w Europie, który stosowałby szczepienia przeciw żółtaczce przed planowanymi operacjami. Przed żółtaczką chroni odpowiednia higiena" - dodał.

Dyrektor szpitala zakaźnego przy ul. Wolskiej w Warszawie dr Andrzej Horban pytany, czy nie uważa, że brak obowiązku szczepień przeciwko żółtaczce zmusi szpitale do rygorystycznego przestrzegania higieny, Horban odpowiedział, że na poprawę higieny potrzeba pieniędzy.

 "U mnie nie ma zakażeń. Ale sale chorych są małe, mają węzły sanitarne z prysznicami, pościel, łóżka i materace są sterylizowane po każdym pacjencie, ściany malowane są raz na dwa lata lub rok, nie ma listew przypodłogowych" - powiedział Horban. Podkreślił, że w krajach Europy Zachodniej rzeczywiście nie ma obowiązkowych szczepień przeciw żółtaczce przed operacjami, ale od wielu lat prowadzony jest tam program szczepienia noworodków.

Według Łapińskiego, żadne szczepienie nie jest obojętne dla organizmu i może narazić na powikłania.

Generalny Inspektor Sanitarny Andrzej Trybusz powiedział, że koszt szczepień dla osób czekających na operacje wynosił ok. 8 mln zł. Przypomniał, że żółtaczką można się zakazić także u fryzjera i kosmetyczki.

W Polsce wprowadzono program obowiązkowych szczepień przeciwko żółtaczce na początku lat 90-tych. Notowano wówczas 44 zachorowania na WZW typu B na 100 tys. mieszkańców. Ostatnio wskaźnik ten wynosi 7 na 100 tys.

Rozporządzenie wydane w grudniu ubiegłego roku określa, że obowiązkowe szczepienia przeciwko WZW typu B będą finansowane dla noworodków, uczniów i studentów szkół medycznych, osób stykających się z osobą zakażoną wirusem i personelu medycznego. Na mocy rozporządzenia nie ma obowiązkowych szczepień dla osób narażonych w sposób szczególny na zakażenie (m.in. udających się do szpitala na operację).

Rozporządzenie zostało wydane do ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, która utraciła moc obowiązującą 1 stycznia tego roku, ale na mocy nowej ustawy o chorobach zakaźnych rozporządzenie może obowiązywać jeszcze przez rok.

Pod koniec ubiegłego roku Ministerstwo Zdrowia wydało decyzję dotyczącą rezygnacji z refundowania szczepień przeciwko żółtaczce typu B. Osoba udająca się na operację musi teraz sama się zaszczepić. Niestety, szczepionka nie jest tania. Specyfik w aptekach kosztuje od 60 do 90 zł. Żeby się uodpornić, potrzebne są trzy dawki.

Żółtaczka typu B może powodować marskość lub raka wątroby. W Polsce około 60 proc. zgłaszanych przypadków pierwotnego raka wątroby jest następstwem żółtaczki. Około 10 proc. osób dorosłych, które zachorowały na tę chorobę, staje się przewlekłymi nosicielami wirusa. Pacjenci ci mogą być źródłem zakażenia innych osób, a ponadto w późniejszym okresie życia mogą rozwinąć się u nich zagrażające życiu powikłania, wspomniana już, marskość lub pierwotny rak wątroby. W Polsce co roku umiera na pierwotnego raka wątroby około 2 tys. osób, a z powodu marskości wątroby 6 tys.
Jeszcze do niedawna szczepienie przeciw żółtaczce typu B było obowiązkowe i Ministerstwo Zdrowia pokrywało jego koszty. Teraz każdy, kto zamierza udać się na operację, musi sam zadbać o zaszczepienie się przed szpitalnym zakażeniem. Pod koniec roku resort wydał decyzję dotyczącą rezygnacji z refundowania szczepień szpitalnych przeciwko żółtaczce typu B. Specyfik w aptekach kosztuje od 60 do 90 zł. Żeby się uodpornić, potrzebne są trzy dawki. A więc przed operacją trzeba wydać najmniej 180 zł. - Do zakażenia żółtaczką typu B najczęściej dochodzi w szpitalach [ok. 70 proc. - przyp. red.], ale można się nią zarazić poprzez krew czy też drogą kontaktów seksualnych - mówił lekarz jednego z warszawskich szpitali. Dodał również, że do tej pory osoby przed operacją musiały się zaszczepić, a teraz trudno będzie wyegzekwować, aby się szczepiły na własny koszt. Przeciwnicy płatnych szczepień to nie tylko lekarze i pacjenci. Rzecznik Praw Obywatelskich wysłał list do ministra zdrowia, w którym podaje, że wycofanie się Ministerstwa Zdrowia z finansowania szczepień przeciw żółtaczce u chorych przygotowujących się do operacji "budzi istotne wątpliwości prawne".
Tymczasem Renata Furman, rzecznik Ministerstwa Zdrowia, uważa, że to na szpitalach powinien spoczywać obowiązek zmniejszenia niebezpieczeństwa zakażenia żółtaczką.
- Nie możemy się zgadzać z niechlujstwem, jakie panuje w szpitalach, a co za tym idzie ze zwiększonym ryzykiem zarażenia się chorobą - mówiła Furman. Ostatnia kontrola Głównej Inspekcji Pracy wykazała, że wiele szpitali nie przestrzega wymogów sanitarnych, co wpływa na częste zachorowania na choroby zawodowe, głównie wirusowe zapalenie wątroby, a więc żółtaczkę. Szpitale powinny dbać o higienę - to jedno, drugie zaś to obowiązek dbania o obywateli, spoczywający na państwie i urzędnikach, które je reprezentują. W tym przypadku resort zdrowia znalazł sobie dość łatwą wymówkę.

Anna Zalech

Prof. Andrzej Zoll zwrócił się w tej sprawie do ministra Zdrowia Mariusza Łapińskiego. W liście do ministra, przesłanym w środę PAP, Rzecznik zwraca uwagę, że zgodnie z obowiązującą od 1 stycznia tego roku ustawą o chorobach zakaźnych i zakażeniach, koszty przeprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych osób ubezpieczonych oraz preparatów do tych szczepień pokrywane są przez kasy chorych i budżet państwa. Wykaz takich szczepień stanowiący załącznik do tej ustawy obejmuje szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.

 Rozporządzenie wydane w grudniu ubiegłego roku przez ministra Zdrowia określa jednak, że obowiązkowe szczepienia przeciwko WZW typu B będą finansowane tylko dla noworodków, uczniów i studentów szkół medycznych, osób stykających się z osobą zakażoną wirusem i personelu medycznego. Na mocy rozporządzenia nie ma obowiązkowych szczepień dla osób narażonych w sposób szczególny na zakażenie, m.in. udających się do szpitala na operację.

"Przerzucenie na pacjentów niemałych kosztów szczepionki spowoduje ograniczenie liczby osób poddających się sczepieniu przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B przed planowanym zabiegiem operacyjnym" - obawia się Zoll. Podkreśla przy tym, że ostatnia kontrola Państwowej Inspekcji Pracy ujawniła, że warunki sanitarno-epidemiologiczne szpitali pozostawiają wiele do życzenia.

"W tej sytuacji, nie można odmówić słuszności opinii wielu zainteresowanych, iż wycofanie się Ministerstwa Zdrowia z finansowania powyższych szczepień uderza w pacjentów oraz oznacza pozorne oszczędności. Nieporównywalne są bowiem koszty ewentualnego długotrwałego i kosztownego leczenia osób zakażonych (np. Interferonem) oraz koszty zasądzonych odszkodowań z tego tytułu" - uważa Rzecznik Praw Obywatelskich. Dlatego zwrócił się do ministra Zdrowia o rozważenie możliwości zmiany rozporządzenia w sprawie szczepionek.

W Polsce wprowadzono program obowiązkowych szczepień przeciwko żółtaczce na początku lat 90-tych. Notowano wówczas 44 zachorowania na WZW typu B na 100 tys. mieszkańców. Ostatnio wskaźnik ten wynosi 7 na 100 tys.
 

W sprawie odstąpienia przez Ministra Zdrowia od finansowania zakupu szczepionek przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B u osób przed planowanym zabiegiem operacyjnym.

Informujemy, że zmieniły się przepisy regulujące odpłatność za szczepienia zalecane przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.

Zgodnie z obowiązującymi od 1 stycznia 2002 roku przepisami tj. art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o chorobach zakaźnych i zakażeniach (Dz.U z 2001 roku Nr 126, poz 1384) a także znowelizowanym rozporządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 6 lipca 1998 roku w sprawie zasad przeprowadzania szczepień ochronnych przeciwko chorobom zakaźnym (Dz.U. z 1998 roku, Nr 94, poz. 600 z późn. zm.) szczepienie przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B u osób u których ryzyko zakażenia wynika z narażenia na ekspozycję związaną z przerwaniem ciągłości tkanek lub kontakty seksualne (w tej grupie wskazań mieszczą się osoby przed planowanym leczeniem operacyjnym) jest szczepieniem jedynie zalecanym i koszt zakupu szczepionki ponosi osoba poddająca się szczepieniu. 

Samo wykonanie szczepienia zalecanego zgodnie z art. 18 ust. 5 ustawy o chorobach zakaźnych i zakażeniach jest bezpłatne o ile punkt szczepień zawarł umowę z kasą chorych na wykonywanie szczepień. 

Natomiast szczepienia osób z otoczenia osób przewlekle chorych na wirusowe zapalenie wątroby B (lub zakażonych HBV) są szczepieniami obowiązkowymi i zakup tych szczepionek jest finansowany z budżetu Ministra Zdrowia.

Pragniemy jednocześnie zauważyć, że dotychczasowy zapis rozporządzenia o finansowaniu zalecanych szczepień przeciw wzw B u chorych przed operacją z budżetu Ministra Zdrowia był nadużywany przez zakłady opieki zdrowotnej, które zmuszały chorych zgłaszających się niejednokrotnie do drobnego zabiegu chirurgicznego do wykonania szczepienia, a nawet bezprawnie uzależniały wykonanie zabiegu chirurgicznego od wcześniejszego zaszczepienia się przeciw wzw B. Stanowiło to próbę uwolnienia się od odpowiedzialności i ewentualnych roszczeń odszkodowawczych za zakażenie. 

Takie wąskie pojmowanie profilaktyki zakażeń szpitalnych jest niedopuszczalne, ponieważ chroni przed tylko jednym z możliwych zakażeń szpitalnych nie uwzględnia natomiast możliwości zakażenia innymi drobnoustrojami przeciwko którym nie zostały opracowane szczepionki ochronne takimi jak np. wirus zapalenia wątroby typu C (HCV) lub wirus nabytego niedoboru odporności (HIV).

To na zakładzie opieki zdrowotnej i osobiście na każdym fachowym pracowniku medycznym spoczywa obowiązek wykonywania świadczeń medycznych i czynności pielęgnacyjnych w sposób ograniczający możliwość jatrogennego zakażenia. Za nieprzestrzeganie tej zasady mogą być oni pociągnięci do odpowiedzialności zawodowej oraz na drodze cywilnej. Najwłaściwszych sposobem uniknięcia zakażenia w toku działalności diagnostyczno-leczniczej jest wykonywanie wszelkich zabiegów zgodnie z obowiązującymi standardami i z zapewnieniem właściwej sterylizacji.
Informujemy ponadto, że wszelkie ewentualne żądania przez szpital poddania się temu szczepieniu a nawet uzależnianie wykonania zabiegu operacyjnego od wcześniejszego zaszczepienia się jest działaniem bezprawnym na które przysługuje skarga do Regionalnej Kasy Chorych oraz do Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Okręgowej Izby Lekarskiej.

Osoby zainteresowane odsyłamy do lektury wyżej wymienionych przepisów. 
 

Szacujemy, że na Dolnym Śląsku zakażonych wirusem żółtaczki jest około 16 tysięcy osób - mówi prof. Andrzej Gładysz 

Rośnie liczba zachorowań na żółtaczkę

W panikę wpadamy na myśl o wirusie SARS, gdy tymczasem otacza nas bardziej realne zagrożenie. Równie niebezpieczne może okazać się wirusowe zapalenie wątroby, popularnie zwane żółtaczką.

Możemy się przed nim bronić, ale niewiele osób to robi. Za szczepionkę trzeba zapłacić około 150 złotych.

Wczoraj zaczęła się ogólnopolska akcja "Żółty tydzień”. Do końca tygodnia w wybranych placówkach medycznych będzie można zaszczepić się przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. We Wrocławiu są to: "Dolmed” przy ul. Legnickiej, NZOZ "Zdrowie Rodziny” przy ul. Gradowej, NZOZ "Proximum” przy ul. Żelaznej oraz NZOZ "Amavita” przy ul. Canaletta. Jedna z firm farmaceutycznych obniżyła cenę szczepionki o około dziesięć złotych na dawce.

- Aby szczepionka była skuteczna, trzeba wziąć trzy dawki - usłyszeliśmy w aptece przy Nowym Targu. - Ci, którzy skorzystają z promocji, zaoszczędzą trzydzieści złotych. Na skutek akcji szczepienia przeciw żółtaczce sprzedaliśmy więcej szczepionek, ale nadal nie możemy powiedzieć, że wrocławianie masowo korzystają z tych szczepień.

Prowadzi do marskości

- Szacujemy, że na Dolnym Śląsku zakażonych wirusem żółtaczki jest około 16 tysięcy osób - mówi prof. Andrzej Gładysz, kierownik Katedry i Kliniki Chorób Zakaźnych Akademii Medycznej we Wrocławiu, konsultant krajowy w dziedzinie chorób zakaźnych. - O skali zjawiska świadczy też liczba osób, które po raz pierwszy honorowo oddają krew i podczas jej badania okazuje się, że są zakażeni. Zdarza się to w prawie jednym na sto przypadków.

Z wirusów, które wywołują żółtaczkę, najbardziej znane nam są typu A i B. Z nimi możemy walczyć szczepionkami. Wirusem A zarażamy się głównie drogą pokarmową, np. pijąc zanieczyszczoną wodę czy jedząc brudne warzywa. Wirus B przenosi się z krwią. Szczególnie łatwo zarazić się nim np. w szpitalu, gabinecie zabiegowym (np. podczas pobierania krwi) czy u kosmetyczki. Żółtaczka typu B powoduje zapalenie wątroby, które w ostrej postaci może doprowadzić do całkowitego zniszczenia narządu i zgonu chorego. Często choroba przechodzi w postać przewlekłą, która latami, powoli, lecz nieuchronnie prowadzi do marskości wątroby.

Żółtaczka - choroba społeczna

Profesor Gładysz namawia do korzystania ze szczepień. Twierdzi, że cena szczepionki jest niewspółmiernie niższa od kosztów ewentualnego leczenia. Za szczepionkę trzeba zapłacić około 150 złotych, a leczenie zakażonego żółtaczką może kosztować nawet sto tysięcy złotych.

- Chory musi przez rok przyjmować leki. W zależności od preparatu koszt kuracji wynosi od 30 do 50 tysięcy złotych. W pięćdziesięciu procentach przypadków leczenie trzeba powtarzać, bo pierwsza kuracja okazuje się nieskuteczna - mówi profesor Gładysz. - Do tego dochodzą koszty badań okresowych i monitorujących kurację. U części chorych żółtaczka powoduje inwalidztwo, a więc mamy tu też do czynienia z kosztami społecznymi. Następnie w przypadku zarażeń w szpitalu czy podczas pracy dochodzą koszty sądowych procesów odszkodowawczych.

Kierownik Katedry i Kliniki Chorób Zakaźnych wrocławskiej Akademii Medycznej podkreśla, że dużo tańsze są szczepienia i koszty procedur higieniczno-sanitarnych, które zmniejszają ryzyko zakażenia wirusem żółtaczki. Jego najpoważniejsze źródło stanowią bowiem placówki medyczne i salony urody, na przykład zakłady kosmetyczne, fryzjerskie czy gabinety tatuażu.

Wierzchołek góry

Nieodpowiednia sterylizacja używanych w nich narzędzi prowadzi do zakażeń.

- Sprawdzamy czystość i przestrzeganie przepisów sanitarnych w takich punktach - twierdzi Zdzisław Czekierda, rzecznik wrocławskiego Sanepidu. - Raczej nie mamy zastrzeżeń. Ale zdarzają się rażące naruszenia. W takich przypadkach nakładamy kary finansowe, a nawet wnioskujemy o zamknięcie zakładu.

Liczba zakażonych żółtaczką z roku na rok rośnie. Według danych Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we Wrocławiu w 2001 roku na Dolnym Śląsku odnotowano 513 przypadków zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby. W 2002 roku było ich o około 60 więcej. Pierwszy kwartał tego roku zamknięto już liczbą 144 zachorowań.

- To ledwie wierzchołek góry lodowej - przekonuje prof. Gładysz. - Wiele osób nawet nie wie, że jest zakażonych wirusem żółtaczki. Dowiaduje się o tym przypadkowo, podczas innych badań.
 Agnieszka Korzeniowska

WASHINGTON, January. 22

The National Vaccine Information Center (NVIC) released figures today which show that the number of hepatitis B vaccine-associated serious adverse event and death reports in American children under age 14 outnumber the reported cases of hepatitis B disease in that age group. NVIC is calling the government-mandated hepatitis B vaccination of all children a "dangerous and scientifically unsubstantiated policy." At the same time, a national poll reveals that two-thirds of all Americans want the right to make informed, voluntary decisions about vaccination.

Independent analysis of raw computer data generated by the government- operated Vaccine Adverse Event Reporting System (VAERS) confirms that in 1996, there were 872 serious adverse events reported to VAERS in children under age 14 who had been injected with hepatitis B vaccine. The children were either taken to a hospital emergency room, had life threatening health problems, were hospitalized or were left disabled following vaccination. 214 of the children had received hepatitis B vaccine alone and the rest had received hepatitis B vaccine in combination with other vaccines. 48 children were reported to have died after they were injected with hepatitis B vaccine in 1996 and 13 of them had received hepatitis B vaccine only before their deaths. By contrast, in 1996 only 279 cases of hepatitis B disease were reported in children under age 14.

There were 24,775 hepatitis B vaccine-related adverse events reported to AERS in all age groups, including 9,673 serious adverse events and 439 deaths between July 1990 and October 1998. Out of this total, 17,497 reports were in individuals who received only hepatitis B vaccine without any other vaccines. 5,983 of the reports were for serious events and there were 146 deaths, which means that 35 percent of reports in all age groups after receipt of hepatitis B vaccine only are for serious events.

During the same time period, there was a total of 2,424 adverse event reports, with 1,209 serious events and 73 deaths in children under age 14 who got hepatitis B vaccine alone without any other vaccines. This means that 52 percent or 1 out of 2 reports for children under age 14, who only receive hepatitis B vaccine, are for serious events.

VAERS depends primarily upon physician reporting and causation cannot be conclusively determined without in-depth follow-up of each serious event and death report. NVIC maintains that reports made by doctors to VAERS represent only a small fraction of the vaccine-related injuries and deaths which occur in the U.S. every year. A former FDA Commissioner wrote in JAMA in 1993 that one study showed "only about 1 percent of serious events" attributable to drug reactions are reported to the FDA.

In October 1998, France became the first country to end hepatitis B vaccination requirements for schoolchildren after reports of chronic arthritis, symptoms resembling multiple sclerosis and other autoimmune and neurological dysfunction following hepatitis B vaccination became so numerous that the Health Minister of France suspended the school requirement. Currently in the U.S., public health officials in 35 states require children to get 3 doses of hepatitis B vaccine or be denied entry to school.

In a related development, NVIC also released the results of a national poll of 1,000 registered voters, taken by The Polling Company on December 8- 11, 1998, which showed that 2 out of 3 (68%) Americans support a parent's right to be informed of the risks of diseases and risks of vaccines and be able to choose whether or not their children receive certain vaccines which could potentially hurt them. A plurality (45%) of Americans oppose state laws requiring all five-year-olds to get the hepatitis B vaccine before being allowed to attend kindergarten and, when given information about risks of hepatitis B vaccination, 59 percent of respondents were less likely to support such mandatory vaccination laws.

Only 25 percent of Americans believe that people, after getting information about risks and benefits of medical procedures such as the administration of prescription drugs and vaccines, should then be required to follow the orders of their doctors or public health officials. The poll's margin of error is +/-3.1% at the 95% confidence level (i.e. the same survey could be administered to a similar population and yield comparable results in roughly 19 of 20 cases).

Founded in 1982, the National Vaccine Information Center is the oldest and largest vaccine safety and informed consent rights advocacy organization representing health care consumers and the vaccine injured. For more information or to report a serious health problem following vaccination, call 1-800-909-SHOT or access http://www.909shot.com

SOURCE National Vaccine Information Center