POLSKIE PRZEPISY DOTYCZĄCE
WARUNKÓW ZDROWOTNYCH ŻYWNOŚCI I ŻYWIENIA
Ustawa z dnia 11 maja
2001 r.
o warunkach zdrowotnych
żywności i żywienia
od 28. października 2006r. obowiązuje
nowa ustawa
Ustawa o bezpieczeństwie żywności
i żywienia
z
dnia 25 sierpnia 2006 r.
tekst ustawy
aktualny stan
prawny
Ustawa
z dnia
14 marca 1985 r.
o Państwowej
Inspekcji Sanitarnej
aktualny tekst jednolity
Nowe rozporządzenia
Rozporządzenie
Ministra Zdrowia z dnia 18 grudnia 2002 r.
w
sprawie warunków sanitarnych i higienicznych w obrocie środkami spożywczymi
sprzedawanymi luzem, łatwo psującymi się dietetycznymi środkami spożywczymi,
sypkimii nieopakowanymi środkami spożywczymi oraz materiałami
i
wyrobami przeznaczonymi do kontaktu z tymi środkami spożywczymi
Rozporządzenie
Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2002 r.
w
sprawie wymagań higieniczno-sanitarnych zakładów i wymagań
dotyczących
higieny w procesie produkcji i w obrocie artykułami
oraz
materiałami i wyrobami przeznaczonymi do kontaktu z tymi artykułami
Rozporządzenie
Ministra Zdrowia z dnia 6 stycznia 2003 r.
w
sprawie sposobu i trybu postępowania organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej
w przypadku podejrzenia lub stwierdzenia niewłaściwej jakości zdrowotnej
środków spożywczych, dozwolonych substancji dodatkowych i innych składników
żywności
Rozporządzenie
Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2002 r.
w
sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości środków chemicznych
stosowanych przy uprawie, ochronie, przechowywaniu i przewozie roślin,
które mogą znajdować się w środkach spożywczych lub na ich powierzchni
bez
szkody dla zdrowia lub życia człowieka
Rozporządzenie
Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2002 r.
w
sprawie wymagań sanitarnych dotyczących środków transportu żywności,
substancji
pomagających w przetwarzaniu, dozwolonych substancji dodatkowych
i
innych składników żywności
Rozporządzenie
Ministra Zdrowia z dnia 20 grudnia 2002 r.
w
sprawie wymagań higienicznych i sanitarnych
obowiązujących
w handlu obwoźnym środkami spożywczymi
oraz
wykazu artykułów, które nie mogą być wprowadzane do obrotu
w
handlu obwoźnym
Rozporządzenie
Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2002 r.
w
sprawie przeprowadzania urzędowej kontroli żywności
Rozporządzenie
Ministra Zdrowia z dnia 18 grudnia 2002 r.
w
sprawie kwalifikacji w zakresie przestrzegania zasad higieny
w
procesie produkcji lub w obrocie żywnością
Rozporządzenie
Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2002 r.
w
sprawie pobierania i przechowywania próbek żywności
przez
zakłady żywienia zbiorowego
Poprzednia ustawa i kilka uchylonych
rozporządzeń
Ustawa z
dnia 25 listopada 1970 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia
Rozporządzenie Ministra
Zdrowia z dnia 28 lutego 2000
r. w sprawie warunków
sanitarnych oraz zasad przestrzegania higieny
przy produkcji i
obrocie środkami spożywczymi, używkami
i substancjami dodatkowymi
dozwolonymi
Rozporządzenie Rady
Ministrów z dnia 23 maja 2001 r.
w sprawie ustanowienia
Pełnomocnika Rządu do Spraw Bezpieczeństwa Żywności
(uwaga: dotychczasowe przepisy wykonawcze do ustawy z dnia 25 listopada
1970 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia zachowują moc do czasu
wydania przepisów wykonawczych na podstawie poniższej ustawy, o ile nie
są z nią sprzeczne, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2002 r., patrz
art. 59)
Ustawa
z dnia 11 maja 2001 r.
o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia.
(Dz. U. z dnia 22 czerwca 2001 r. Nr 63 poz. 634)
z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawami
z 2001r. Nr 128
poz. 1408,
z 2002 r. Nr 135, poz. 1145, Nr 166 poz. 1362
z 2003 r. Nr 52, poz. 450
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1. 1. Ustawa określa:
1) warunki produkcji żywności, substancji pomagających w przetwarzaniu,
dozwolonych substancji dodatkowych, innych składników żywności oraz obrotu
tymi artykułami,
2) wymagania dotyczące zapewnienia właściwej jakości zdrowotnej artykułów,
o których mowa w pkt 1,
3) wymagania dotyczące przestrzegania zasad higieny w procesie produkcji
i w obrocie artykułami, o których mowa w pkt 1,
4) wymagania zdrowotne wobec osób biorących udział w procesie produkcji
i w obrocie artykułami, o których mowa w pkt 1, oraz wymagania dotyczące
kwalifikacji tych osób w zakresie przestrzegania zasad higieny,
5) wymagania dotyczące materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu
z żywnością,
6) zasady przeprowadzania urzędowej kontroli żywności.
2. Przepisy ustawy dotyczące dozwolonych substancji dodatkowych i zanieczyszczeń,
wymagań sanitarnych w zakładach produkcyjnych, wymagań zdrowotnych wobec
osób biorących udział w procesie produkcji i w obrocie, a także przepisy
dotyczące materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością stosuje
się również do wyrobu i rozlewu wyrobów winiarskich, a także do wyrobu
alkoholu etylowego oraz wyrobu i rozlewu napojów spirytusowych..
Art. 2. Ustawy nie stosuje się do:
1) środków spożywczych produkowanych, przechowywanych, spożywanych
i używanych wyłącznie we własnym gospodarstwie domowym do zaspokajania
potrzeb tego gospodarstwa lub przywożonych w tym celu z zagranicy,
2) artykułów przeznaczonych do rozpoznawania, zapobiegania lub leczenia
chorób, uznanych, na podstawie odrębnych przepisów, za produkty lecznicze
lub wyroby medyczne.
3) tytoniu i wyrobów tytoniowych.
Art. 3. 1. Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1) żywność (środek spożywczy) - każdą substancję lub produkt przetworzony,
częściowo przetworzony lub nieprzetworzony, przeznaczony do spożycia przez
ludzi, w tym napoje, gumy do żucia, wodę oraz składniki żywności celowo
dodawane do żywności w procesie produkcji; żywność nie obejmuje środków
żywienia zwierząt, żywych zwierząt, jeżeli nie są wprowadzone do obrotu
jako żywność przeznaczona bezpośrednio dla konsumenta, roślin przed zbiorem,
produktów leczniczych, kosmetyków, tytoniu i wyrobów tytoniowych, środków
odurzających i substancji psychotropowych oraz zanieczyszczeń,
2) skreślony
3) dozwolone substancje dodatkowe - substancje niespożywane odrębnie
jako żywność, niebędące typowymi składnikami żywności, posiadające wartość
odżywczą lub jej nieposiadające, których celowe użycie technologiczne w
procesie produkcji, przetwarzania, przygotowywania, pakowania, przewozu
i przechowywania spowoduje zamierzone lub spodziewane rezultaty w środku
spożywczym albo w półproduktach będących jego komponentami; dozwolone substancje
dodatkowe mogą stać się bezpośrednio lub pośrednio składnikami żywności
lub w inny sposób oddziaływać na jej cechy charakterystyczne, z wyłączeniem
substancji dodawanych w celu zachowania lub poprawienia wartości odżywczej;
dozwolone substancje dodatkowe mogą być stosowane tylko wtedy, kiedy ich
użycie jest technologicznie uzasadnione i nie stwarza zagrożenia dla zdrowia
lub życia człowieka,
4) suplement diety - skoncentrowane źródło witamin lub składników mineralnych
i innych składników odżywczych występujących pojedynczo lub w kombinacjach,
stosowane jako uzupełnienie spożycia składników odżywczych w normalnej
diecie, wyprodukowane w postaci kapsułek, tabletek, pastylek, pigułek,
proszku w saszetkach, płynów w ampułkach lub w butelkach z kroplomierzem,
albo innych podobnych postaciach
5) oświadczenie żywieniowe - każdą informację, w tym reklamową, która
stwierdza, sugeruje albo daje do zrozumienia, że środek spożywczy posiada
szczególne właściwości odżywcze,
6) substancje pomagające w przetwarzaniu - substancje, które nie są
same spożywane jako składniki żywności, celowo stosowane w przetwarzaniu
surowców, żywności lub ich składników dla osiągnięcia zamierzonego celu
technologicznego w procesie produkcji, które mogą spowodować niezamierzone,
lecz technicznie nieuniknione występowanie ich pozostałości lub ich pochodnych
w produkcie końcowym, które nie zagrażają zdrowiu oraz nie wywierają wpływu
technologicznego na gotowy produkt,
7) zanieczyszczenie - każdą substancję, która nie jest celowo dodawana
do żywności, a jest w niej obecna w następstwie procesu produkcji, w tym
czynności wykonywanych w procesie produkcji roślinnej i zwierzęcej oraz
w zabiegach weterynaryjnych, lub nieprawidłowości występujących w obrocie
albo jest następstwem zanieczyszczenia środowiska; termin ten obejmuje
obecne w żywności szkodniki, mikroorganizmy, toksyny, substancje chemiczne
lub inne substancje obce, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka
lub powodować nieprzydatność do spożycia, z wyłączeniem substancji obcych,
takich jak części owadów, włosy zwierząt, części metaliczne i szklane,
8) produkcja środków spożywczych - działania, których celem jest uzyskanie
środków spożywczych, obejmujące przygotowywanie surowców do przerobu, ich
przechowywanie, poddawanie procesom technologicznym, pakowanie i znakowanie
oraz inne przygotowywanie do obrotu, a także przechowywanie wyrobów gotowych
do czasu wprowadzenia ich do obrotu oraz przygotowywanie w zakładach żywienia
zbiorowego lub w innych zakładach potraw, napojów lub wyrobów garmażeryjnych,
9) obrót środkami spożywczymi - działania, odpłatne lub nieodpłatne,
mające na celu dostarczenie gotowych środków spożywczych oraz surowców
lub półproduktów konsumentom lub do zakładów żywienia zbiorowego, w tym
sprzedaż, przechowywanie i przewóz oraz podawanie potraw lub wyrobów garmażeryjnych
w samolotach i innych środkach przewozu,
10) zakład - miejsce wykonywania działalności gospodarczej w zakresie
produkcji i obrotu żywnością,
11) zakład żywienia zbiorowego - miejsce prowadzenia działalności w
zakresie żywienia ludzi lub wprowadzania do obrotu wyrobów garmażeryjnych,
12) system analizy zagrożeń i krytycznych punktów kontroli (Hazard Analysis
and Critical Control Point), zwany dalej "systemem HACCP" - postępowanie
mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa żywności poprzez identyfikację
i oszacowanie skali zagrożeń z punktu widzenia jakości zdrowotnej żywności
oraz ryzyka wystąpienia zagrożeń podczas przebiegu wszystkich etapów procesu
produkcji i obrotu żywnością; system ten ma również na celu określenie
metod ograniczania zagrożeń oraz ustalenie działań naprawczych,
13) jakość zdrowotna żywności - ogół cech i kryteriów, przy pomocy których
charakteryzuje się żywność pod względem wartości odżywczej, jakości organoleptycznej
oraz bezpieczeństwa dla zdrowia konsumenta,
14) jakość organoleptyczna żywności - zespół cech obejmujących smak,
zapach, wygląd, barwę i konsystencję, które można wyodrębnić i ocenić przy
pomocy zmysłów człowieka,
15) bezpieczeństwo żywności - ogół warunków, które muszą być spełnione,
i działań, które muszą być podjęte na wszystkich etapach produkcji żywności
i obrotu żywnością w celu zapewnienia zdrowia i życia człowieka,
16) środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego:
a) środki spożywcze, które ze względu na specjalny skład lub sposób
przygotowania wyraźnie różnią się od środków spożywczych powszechnie spożywanych
i przeznaczone są do zaspokajania szczególnych potrzeb żywieniowych osób,
których procesy trawienia i metabolizmu są zachwiane, lub osób, dla których
ze względu na specjalny stan fizjologiczny wskazane jest kontrolowanie
spożycia określonych substancji w żywności; środki te mogą być określane
jako dietetyczne środki spożywcze i obejmują również dietetyczne środki
spożywcze specjalnego przeznaczenia medycznego
b) środki spożywcze, które ze względu na specjalny skład lub sposób
przygotowania wyraźnie różnią się od środków spożywczych powszechnie spożywanych
i przeznaczone są do zaspokajania szczególnych potrzeb żywieniowych zdrowych
niemowląt i małych dzieci,
c) skreślony
17) preparat do początkowego żywienia niemowląt - środek spożywczy specjalnego
przeznaczenia żywieniowego stosowany w żywieniu niemowląt, pokrywający
całkowite zapotrzebowanie żywieniowe przez pierwsze cztery do sześciu miesięcy
życia,
18) preparat do dalszego żywienia niemowląt - środek spożywczy specjalnego
przeznaczenia żywieniowego stanowiący podstawowy płynny składnik stopniowo
różnicującej się diety, stosowany w żywieniu niemowląt powyżej czwartego
miesiąca życia,
19) skreślony
20) środek spożywczy o niewłaściwej jakości zdrowotnej - środek spożywczy,
który nie odpowiada obowiązującym wymaganiom w zakresie warunków zdrowotnych
żywności i żywienia,
21) środek spożywczy szkodliwy dla zdrowia lub życia człowieka - środek
spożywczy, którego spożycie może spowodować negatywne skutki dla zdrowia
lub życia człowieka, jeżeli zawiera drobnoustroje chorobotwórcze lub zanieczyszczenia
pochodzące z mikroorganizmów lub powstałe w wyniku ich obecności w ilości
mogącej stanowić zagrożenie dla zdrowia lub życia człowieka lub zawiera
inne substancje toksyczne niezależnie od ich pochodzenia,
22) środek spożywczy zepsuty - środek spożywczy, którego skład lub właściwości
uległy zmianom wskutek nieprawidłowości zaistniałych w procesie technologicznym
lub pod wpływem działań czynników naturalnych, takich jak: wilgotność,
czas, temperatura lub światło, albo wskutek obecności mikroorganizmów lub
pasożytów, powodując jego nieprzydatność do spożycia zgodnie z przeznaczeniem,
23) data minimalnej trwałości - datę, do której prawidłowo przechowywany
lub transportowany środek spożywczy zachowuje pełne właściwości fizyczne,
chemiczne, mikrobiologiczne i organoleptyczne,
24) termin przydatności do spożycia - termin, po upływie którego środek
spożywczy traci przydatność do spożycia; termin ten jest stosowany do oznaczania
środków spożywczych nietrwałych mikrobiologicznie, łatwo psujących się;
data powinna być poprzedzona określeniem "należy spożyć do:",
25) środek spożywczy sfałszowany - środek spożywczy, którego skład lub
inne właściwości zostały zmienione, a nabywca nie został o tym poinformowany
w sposób określony w art. 24; sfałszowany jest również środek spożywczy,
w którym wprowadzone zostały zmiany mające na celu ukrycie jego rzeczywistego
składu lub innych właściwości; środek spożywczy jest sfałszowany, jeżeli:
a) dodano do niego substancje zmieniające jego skład i obniżające
jego wartość odżywczą,
b) odjęto lub zmniejszono zawartość jednego lub kilku składników decydujących
o wartości odżywczej lub innej właściwości środka spożywczego mającego
wpływ na jego jakość zdrowotną,
c) dokonano zabiegów, które ukryły rzeczywisty jego skład lub nadały
mu wygląd środka spożywczego o należytej jakości,
d) podano niezgodnie z prawdą jego nazwę, skład, datę lub miejsce produkcji,
termin przydatności do spożycia lub datę minimalnej trwałości albo w inny
sposób nieprawidłowo go oznakowano,
26) nowa żywność - substancje lub ich mieszaniny, które dotychczas nie
były wykorzystywane do żywienia ludzi, w tym środki spożywcze lub ich składniki:
a) zawierające lub składające się z genetycznie zmodyfikowanych organizmów,
określonych w odrębnych przepisach,
b) otrzymane z organizmów, o których mowa w lit. a), ale ich niezawierające,
c) o nowej lub celowo zmodyfikowanej podstawowej strukturze molekularnej,
d) wyizolowane z mikroorganizmów, grzybów lub wodorostów lub składające
się z nich,
e) składające się z roślin lub uzyskane z roślin lub ze zwierząt, z
wyjątkiem żywności i składników żywności otrzymanych przy zastosowaniu
tradycyjnych metod rozmnażania lub hodowli,
f) poddane procesowi technologicznemu niestosowanemu dotychczas, powodującemu
istotne zmiany ich składu lub struktury, który wpływa na wartość odżywczą,
metabolizm i zawartość niepożądanych substancji,
27) produkt genetycznie zmodyfikowany - produkt składający się z
organizmów genetycznie zmodyfikowanych lub ich kombinacji, zawierający
DNA lub białka z organizmów genetycznie zmodyfikowanych,
28) materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością - urządzenia,
aparaty, sprzęt, narzędzia, opakowania i inne materiały, które stykają
się w procesie produkcji lub obrocie ze środkami spożywczymi, substancjami
pomagającymi w przetwarzaniu, dozwolonymi substancjami dodatkowymi oraz
innymi składnikami żywności,
29) urzędowa kontrola żywności - kontrolę zgodności środków spożywczych
i substancji pomagających w przetwarzaniu, dozwolonych substancji dodatkowych,
a ponadto substancji wzbogacających i innych składników żywności przeznaczonych
do produkcji tych artykułów oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do
kontaktu z tymi artykułami, z obowiązującymi wymaganiami w zakresie warunków
zdrowotnych żywności i żywienia oraz znakowania żywności, przeprowadzaną
przez organy Inspekcji Sanitarnej i Inspekcji Weterynaryjnej oraz inne
uprawnione organy w ramach swoich kompetencji,
30) laboratorium referencyjne - laboratorium odwoławcze uprawnione przez
ministra właściwego do spraw zdrowia, na podstawie przepisów o systemie
oceny zgodności i akredytacji, stosujące, w zakresie oceny jakości zdrowotnej
żywności, wiarygodne metody badań potwierdzone w systemie badań międzylaboratoryjnych,
31) żywność przeznaczona bezpośrednio dla konsumenta - żywność znajdującą
się w obrocie w postaci gotowej do spożycia lub używania przez konsumentów,
nieprzeznaczoną do produkcji żywności,
32) składnik żywności - każdą substancję występującą w żywności, włączając
w to dozwolone substancje dodatkowe, użytą przy wytwarzaniu lub przygotowywaniu
środków spożywczych i nadal występującą w gotowym produkcie, nawet jeśli
jest ona w zmienionej formie,
33) dobra praktyka higieniczna - działania, które muszą być podjęte,
i warunki higieniczne, które muszą być spełniane na wszystkich etapach
produkcji lub obrotu, aby zapewnić bezpieczeństwo żywności,
34) dobra praktyka produkcyjna - działania, które muszą być podjęte,
i warunki, które muszą być spełniane, aby produkcja żywności odbywała się
w sposób zapewniający jej właściwą jakość zdrowotną, zgodnie z przeznaczeniem,
35) prezentacja środka spożywczego - przedstawianie tego środka konsumentom,
z uwzględnieniem wyglądu, kształtu, sposobu opakowania i zastosowanych
materiałów opakowaniowych.
2. Przepisy ust. 1 pkt 7-9, 12-15, 20-22 i 25 stosuje się odpowiednio do
substancji pomagających w przetwarzaniu, dozwolonych substancji dodatkowych
lub innych składników żywności.
Art. 4. Do postępowania przeprowadzanego przez organy urzędowej kontroli
żywności mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego,
jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.
Rozdział 2
Wymagania dotyczące jakości zdrowotnej żywności, przestrzegania zasad
higieny oraz warunki produkcji i obrotu żywnością
Art. 5. 1. Środki spożywcze, substancje pomagające w przetwarzaniu,
dozwolone substancje dodatkowe i inne składniki żywności, przeznaczone
do spożycia albo używania, nie mogą być szkodliwe dla zdrowia lub życia
człowieka, zepsute ani sfałszowane oraz naruszać warunków określonych w
ustawie.
2. Za szkodę wyrządzoną przez artykuły, o których
mowa w ust. 1, naruszające warunki jakości zdrowotnej odpowiada, na
podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, przedsiębiorca produkujący te
artykuły, chyba że na podstawie dokumentacji, która określa ich stan w
chwili wprowadzenia do obrotu oraz warunki ich przechowywania, zostanie
wykazane, że za tę szkodę odpowiada przedsiębiorca wprowadzający te artykuły
do obrotu.
Art. 6. 1. Zakazuje się wykorzystywania do żywienia ludzi lub do produkcji
innych środków spożywczych produktów pochodzących od zwierząt lub ze zwierząt,
którym podawano substancje o działaniu hormonalnym, tyreostatycznym i beta-agonistycznym.
2. Zakaz nie dotyczy produktów pochodzących od zwierząt lub ze zwierząt,
którym podawano substancje wymienione w ust. 1 w celu leczniczym lub zootechnicznym
zgodnie z warunkami, o których mowa w art. 7, z zastrzeżeniem ust. 3.
3. Produkty pochodzące od zwierząt lub ze zwierząt, którym podawano
hormony i inne substancje, o których mowa w ust. 1, nie mogą być przeznaczone
do produkcji środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego.
Art. 7. 1. Zakazuje się wykorzystywania do żywienia ludzi oraz do produkcji
środków spożywczych, dozwolonych substancji dodatkowych i innych składników
żywności, produktów pochodzących z roślin, ze zwierząt lub od zwierząt,
które zawierają pozostałości zanieczyszczeń chemicznych, biologicznych,
produktów leczniczych, a także skażeń promieniotwórczych w ilościach przekraczających
najwyższe dopuszczalne poziomy.
2. Minister właściwy do spraw rolnictwa w porozumieniu z ministrem właściwym
do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, najwyższe dopuszczalne
poziomy pozostałości zanieczyszczeń chemicznych, biologicznych, produktów
leczniczych, a także skażeń promieniotwórczych w roślinach, u zwierząt,
w tkankach lub narządach zwierząt po uboju i w środkach spożywczych pochodzenia
roślinnego lub zwierzęcego, mając na względzie wyniki badań naukowych i
potrzebę zapewnienia ochrony zdrowia lub życia człowieka.
Art. 8. 1. Napromienianie promieniowaniem jonizującym środków spożywczych,
dozwolonych substancji dodatkowych lub innych składników żywności jest
dopuszczalne, jeżeli nie stanowi zagrożenia dla zdrowia lub życia człowieka
i jest uzasadnione technologicznie.
2. Napromienianie nie może:
1) zastępować prawidłowych warunków sanitarnych oraz zasad przestrzegania
higieny w procesie produkcji środków spożywczych, dozwolonych substancji
dodatkowych oraz innych składników żywności,
2) być stosowane do żywności zawierającej substancje chemiczne służące
do konserwacji i stabilizacji żywności.
3. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia,
warunki napromieniania środków spożywczych, dozwolonych substancji dodatkowych
lub innych składników żywności, które mogą być poddane działaniu promieniowania
jonizującego, ich wykazy, maksymalne dawki napromieniania oraz wymagania
w zakresie znakowania i wprowadzania do obrotu, mając na względzie ust.
1 i 2 oraz zapewnienie bezpieczeństwa żywności.
Art. 9. 1. Środki spożywcze i dozwolone substancje dodatkowe nie mogą
być używane do produkcji środków spożywczych oraz wprowadzane do obrotu,
jeżeli zawierają dozwolone substancje dodatkowe lub zanieczyszczenia w
ilościach szkodliwych dla zdrowia lub życia człowieka oraz powodują zmiany
organoleptyczne tych artykułów w stopniu uniemożliwiającym ich spożycie
lub użycie.
2. Przepis ust. 1 stosuje się również, gdy dozwolone substancje dodatkowe
i zanieczyszczenia znajdują się na powierzchni środków spożywczych.
3. Środki spożywcze i dozwolone substancje dodatkowe, po usunięciu do
dopuszczalnych poziomów dozwolonych substancji dodatkowych oraz zanieczyszczeń,
o których mowa w ust. 1 i 2, mogą być używane do produkcji innych środków
spożywczych oraz wprowadzane do obrotu, jeżeli organ sprawujący nadzór
nad jakością zdrowotną tych artykułów stwierdzi, w drodze decyzji, ich
przydatność do spożycia lub używania.
4. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia:
1) dozwolone substancje dodatkowe, substancje pomagające w przetwarzaniu
i warunki ich stosowania,
2) specyfikacje i kryteria czystości, wymagania dotyczące pobierania
próbek i metod analitycznych stosowanych w trakcie urzędowej kontroli żywności
do oznaczania parametrów właściwych dla poszczególnych dozwolonych substancji
dodatkowych, poszczególnych substancji pomagających w przetwarzaniu oraz
zawartości zanieczyszczeń,
3) substancje wzbogacające dodawane do żywności oraz suplementy diety
i warunki ich stosowania
- mając na względzie zapewnienie bezpieczeństwa żywności.
4a. Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym
do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia, maksymalne poziomy
zanieczyszczeń chemicznych i biologicznych, które mogą znajdować się w
żywności, składnikach żywności, dozwolonych substancjach dodatkowych, substancjach
pomagających w przetwarzaniu albo na powierzchni żywności, mając na względzie
zapewnienie bezpieczeństwa żywności.
5. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia,
najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości środków chemicznych stosowanych
przy uprawie, ochronie, przechowywaniu i przewozie roślin, które mogą znajdować
się w środkach spożywczych lub na ich powierzchni bez szkody dla zdrowia
lub życia człowieka, z uwzględnieniem ust. 1 i 2, mając na względzie zapewnienie
bezpieczeństwa żywności.
Art. 10. 1. Środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego,
o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 16, mogą być produkowane w zakładach
przeznaczonych do ich produkcji lub na przystosowanych do tego liniach
technologicznych zakładów produkujących również inne środki spożywcze,
lub w zakładach prowadzących działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania
produktów leczniczych na zasadach określonych w przepisach Prawa farmaceutycznego.
2. Reklama i promocja preparatów do początkowego żywienia niemowląt
i przedmiotów służących do karmienia niemowląt nie mogą przekazywać informacji,
że karmienie preparatami do początkowego żywienia niemowląt jest równoważne
lub lepsze od karmienia naturalnego, oraz nie mogą być prowadzone w zakładach
opieki zdrowotnej, w obrocie tymi artykułami, a także w środkach masowego
przekazu, z wyjątkiem publikacji naukowych lub popularnonaukowych upowszechniających
wiedzę z zakresu opieki nad dzieckiem.
3. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia,
grupy środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wymagania,
jakie powinny spełniać te środki, oraz sposób i formy reklamy i informacji,
mając na względzie szczególne przeznaczenie tych środków oraz wymagania
w zakresie wewnętrznej kontroli jakości zdrowotnej i wewnętrznej kontroli
przestrzegania zasad higieny, z uwzględnieniem systemu HACCP. (uwaga:
art. 10 ust. 3, art. 28 ust. 2, art. 30, art. 32, art. 36 ust. 6 i art.
48 ust. 1 w zakresie dotyczącym systemu HACCP obowiązują od dnia 1 stycznia
2004 r., patrz
art. 61)
4. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia,
wymagania dla preparatów do początkowego żywienia niemowląt i przedmiotów
służących do karmienia niemowląt dotyczące sposobu i formy reklamy i informacji,
uwzględniając w szczególności:
1) niezbędne dane, jakie reklama ma zawierać,
2) informacje, których reklama nie może przekazywać,
3) sposób przekazywania informacji,
4) sposób znakowania
- mając na względzie propagowanie karmienia naturalnego oraz potrzebę zapewnienia
ochrony zdrowia lub życia człowieka.
3. W odniesieniu do nowej żywności zawierającej lub składającej się
z organizmów genetycznie zmodyfikowanych do postępowania, o którym mowa
w ust. 1, w zakresie nieuregulowanym ustawą, mają zastosowanie przepisy
dotyczące organizmów genetycznie zmodyfikowanych.
Art. 13. 1. Z wnioskiem o przeprowadzenie postępowania, o którym mowa
w art. 12, występuje przedsiębiorca mający zamiar podjąć produkcję nowej
żywności lub wprowadzić nową żywność do obrotu.
2. Wniosek zawiera:
1) charakterystykę nowej żywności,
2) przewidywaną wielkość produkcji lub ilość żywności wprowadzonej do
obrotu w odniesieniu do nowej żywności, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt
26 lit. a),
3) dane identyfikujące przedsiębiorcę mającego zamiar podjąć produkcję
nowej żywności lub wprowadzić do obrotu nową żywność.
3. Postępowanie, o którym mowa w art. 12, przeprowadza się w sposób jawny
i umożliwiający weryfikację, na podstawie dostępnych danych naukowo-technicznych
i przedłożonej przez przedsiębiorcę dokumentacji oraz wyników badań, biorąc
pod uwagę mogące wystąpić zagrożenia.
4. Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie z Krajowego Rejestru Sądowego
oraz dokumentację zawierającą dane dotyczące:
1) składu, wartości odżywczej i przeznaczenia nowej żywności,
2) obecności w niej organizmów genetycznie zmodyfikowanych oraz zastosowanych
technik modyfikacji genetycznej,
3) znakowania nowej żywności.
5. Dokumentacja przedłożona przez przedsiębiorcę wymaga uzyskania opinii
ekspertów lub jednostek naukowych właściwych ze względu na przedmiot zgłoszenia,
a w uzasadnionych przypadkach przeprowadzenia badań laboratoryjnych przez
laboratoria, o których mowa w art. 44.
6. Koszty przeprowadzenia badań lub sporządzenia opinii, o których mowa
w ust. 5, ponoszą przedsiębiorcy.
7. Jeżeli w wyniku postępowania, o którym mowa w art. 12, zostanie stwierdzone,
że nowa żywność nie stanowi zagrożenia dla zdrowia lub życia człowieka
oraz środowiska, Główny Inspektor Sanitarny wydaje decyzję zezwalającą
na podjęcie produkcji lub wprowadzenie do obrotu nowej żywności.
8. Jeżeli w wyniku postępowania, o którym mowa w art. 12, zostanie stwierdzone,
że nowa żywność stanowi zagrożenie dla zdrowia lub życia człowieka oraz
środowiska, Główny Inspektor Sanitarny wydaje decyzję o zakazie podjęcia
produkcji lub wprowadzenia do obrotu takiej żywności.
9. W przypadku powzięcia uzasadnionego podejrzenia, że nowa żywność
produkowana lub wprowadzana do obrotu na podstawie decyzji, o której mowa
w ust. 7, stanowi zagrożenie dla zdrowia lub życia człowieka oraz środowiska,
Główny Inspektor Sanitarny ograniczy lub wstrzyma produkcję lub wprowadzanie
tej żywności do obrotu do czasu przeprowadzenia postępowania niezbędnego
do wyjaśnienia zagrożeń i w zależności od wyników tego postępowania wyda
decyzję:
1) o zakazie produkcji lub wprowadzania do obrotu nowej żywności,
2) zezwalającą na produkcję lub wprowadzanie do obrotu tej żywności.
Art. 14. 1. Główny Inspektor Sanitarny prowadzi rejestr decyzji, o których
mowa w art. 13 ust. 7, 8 i 9.
2. Dokumentacja postępowania, o którym mowa w art. 12, stanowi załącznik
do rejestru.
3. Rejestr i załączniki do rejestru są jawne. Dotyczy to w szczególności:
1) danych przedsiębiorcy, o których mowa w art. 13 ust. 2 pkt 3,
2) ogólnej charakterystyki nowej żywności,
3) warunków wykorzystania i przeznaczenia nowej żywności,
4) informacji mających istotne znaczenie dla zdrowia lub życia człowieka
oraz środowiska.
4. Zasada jawności nie dotyczy:
1) danych stanowiących tajemnicę służbową i tajemnicę przedsiębiorstwa
określonych w odrębnych przepisach,
2) danych, których ujawnienie według przedsiębiorcy produkującego lub
wprowadzającego do obrotu nową żywność mogłoby naruszyć jego konkurencyjną
pozycję na rynku, jeżeli Główny Inspektor Sanitarny, w drodze decyzji,
wyrazi zgodę na nieujawnianie tych danych.
5. Główny Inspektor Sanitarny odmawia wyrażenia zgody, o której mowa w
ust. 4 pkt 2, jeżeli ze względu na bezpieczeństwo zdrowia lub życia człowieka
jest to uzasadnione.
6. Główny Inspektor Sanitarny cofa zgodę w przypadku, gdy wystąpią nowe
informacje lub zaistnieją uzasadnione podejrzenia, że nieujawnienie danych,
o których mowa w ust. 4 pkt 2, może stwarzać zagrożenie dla zdrowia lub
życia człowieka.
Art. 15. 1. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia,
sposób i tryb postępowania oraz jednostki naukowe lub ekspertów właściwych
ze względu na przedmiot postępowania, o którym mowa w art. 11-13, mając
na względzie stwierdzenie, że nowa żywność nie stanowi zagrożenia dla zdrowia
lub życia człowieka oraz środowiska.
2. Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym
do spraw środowiska wydaje rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1, w zakresie
nowej żywności określonej w art. 3 ust. 1 pkt 26 lit. a).
Art. 16. 1. Wymagania w zakresie jakości zdrowotnej środków spożywczych,
dozwolonych substancji dodatkowych oraz innych składników żywności oraz
metody badania tych artykułów lub ich grup, które nie są ustalone w ustawie,
określają odrębne przepisy.
2. Minister właściwy do spraw zdrowia może, w drodze rozporządzenia,
określić wymagania w zakresie jakości zdrowotnej środków spożywczych, dozwolonych
substancji dodatkowych lub innych składników żywności oraz metody ich badania,
mając na względzie potrzebę zapewnienia ochrony zdrowia lub życia człowieka.
Art. 17. 1. Środki spożywcze, dozwolone substancje dodatkowe lub inne
składniki żywności oraz środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego
produkowane w kraju i przywożone z zagranicy, które nie spełniają wymagań
w zakresie jakości zdrowotnej ustalonych w:
1) ustawie,
2) przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt
rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej - w zakresie środków spożywczych
pochodzenia zwierzęcego,
3) przepisach o ochronie roślin uprawnych
- nie mogą być wprowadzone do obrotu w kraju w celu spożycia lub używania
przez ludzi lub stosowania do produkcji żywności.
2. Środki spożywcze, dozwolone substancje dodatkowe lub inne składniki
żywności oraz środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego spełniające
inne wymagania niż ustalone w ustawie można produkować, jeżeli są one przeznaczone
na eksport.
3. skreślony
Art. 18. 1. Przedsiębiorca wprowadzający po raz pierwszy do obrotu w
kraju środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego, które nie
należą do grup określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 10 ust.
3, lub dietetyczne środki spożywcze specjalnego przeznaczenia medycznego
ma obowiązek powiadomić o tym Głównego Inspektora Sanitarnego najpóźniej
przy pierwszym wprowadzeniu środka spożywczego do obrotu, przedkładając
równocześnie wzór etykiety.
2. Jeżeli środek spożywczy, o którym mowa w ust. 1, został już wprowadzony
do obrotu w krajach członkowskich Unii Europejskiej, w powiadomieniu należy
wskazać adresata pierwszego powiadomienia.
Art. 19. 1. Główny Inspektor Sanitarny przeprowadza postępowanie niezbędne
do stwierdzenia, czy zgłoszony środek spożywczy specjalnego przeznaczenia
żywieniowego odpowiada szczególnym potrzebom żywieniowym, zgodnie z art.
3 ust. 1 pkt 16, oraz czy wyraźnie różni się od żywności przeznaczonej
do powszechnego spożycia. Postępowanie to nie dotyczy dietetycznych środków
spożywczych specjalnego przeznaczenia medycznego.
2. Jeżeli okaże się to niezbędne, Główny Inspektor Sanitarny może zobowiązać
przedsiębiorcę do przedstawienia wyników badań naukowych lub innych danych,
które potwierdzą, że zgłoszony środek spożywczy spełnia wymagania, o których
mowa w ust. 1.
3. Jeżeli w wyniku postępowania, o którym mowa w ust. 1, zostanie stwierdzone,
że środek spożywczy objęty powiadomieniem nie spełnia wymagań, o których
mowa w ust. 1, Główny Inspektor Sanitarny wydaje decyzję zgodnie z art.
47.
Art. 20. Minister właściwy do spraw zdrowia może określić, w drodze
rozporządzenia, jednostki badawczo-rozwojowe właściwe do wydawania opinii
oraz zakres informacji, rodzaje badań naukowych lub innych danych niezbędnych
do przeprowadzenia postępowania, o którym mowa w art. 19 ust. 1, mając
na względzie zapewnienie bezpieczeństwa żywności, kompetencje jednostki
i kwalifikacje personelu, niezależność jednostki badawczo-rozwojowej od
przedsiębiorców produkujących żywność lub ją wprowadzających do obrotu
oraz jednolite wymagania obowiązujące w tym zakresie w Unii Europejskiej.
Art. 21. skreślony
Art. 22. 1. W procesie produkcji przetworów grzybowych, środków spożywczych
zawierających grzyby, skupie, przechowywaniu lub sprzedaży grzybów należy
przestrzegać wymagań zapewniających bezpieczeństwo żywności oraz zatrudniać
klasyfikatorów grzybów lub grzyboznawców.
2. Nadawanie i pozbawianie uprawnień klasyfikatora grzybów i grzyboznawcy
następuje w drodze decyzji właściwego organu Inspekcji Sanitarnej.
3. W razie stwierdzenia nienależytego wykonywania obowiązków przez klasyfikatora
grzybów lub grzyboznawcę, właściwy organ Inspekcji Sanitarnej uchyla, w
drodze decyzji, nadane im uprawnienia.
4. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia:
1) wykaz grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów
grzybowych albo artykułów spożywczych zawierających grzyby, wykaz przetworów
grzybowych dopuszczonych do obrotu, z uwzględnieniem cech dyskwalifikujących
grzyby i przetwory grzybowe, wymagań technologicznych i warunków przetwarzania,
skupu, przechowywania i sprzedaży grzybów,
2) organy Inspekcji Sanitarnej właściwe do nadawania i pozbawiania uprawnień,
o których mowa w ust. 2, oraz warunki i tryb ich uzyskiwania,
3) wykaz prac, przy których powinny być zatrudnione osoby posiadające
uprawnienia klasyfikatora grzybów lub grzyboznawcy
- mając na względzie zapewnienie bezpieczeństwa żywności.
Art. 23. 1. W procesie produkcji i w obrocie żywnością nie można stosować
procesów technologicznych lub metod postępowania, które mogą spowodować
powstanie w żywności lub na jej powierzchni substancji szkodliwych dla
zdrowia lub życia człowieka.
2. Minister właściwy do spraw zdrowia w celu zapobiegania powstawaniu
negatywnych skutków dla zdrowia lub życia człowieka może, w drodze rozporządzenia:
1) nakazać stosowanie określonych procesów technologicznych lub metod
postępowania w procesie produkcji lub w obrocie w odniesieniu do wskazanych
w rozporządzeniu artykułów,
2) zakazać stosowania określonych procesów technologicznych lub metod
postępowania w procesie produkcji i w obrocie środkami spożywczymi, dozwolonymi
substancjami dodatkowymi i innymi składnikami żywności,
3) zakazać produkcji oraz wprowadzania do obrotu określonych środków
spożywczych, dozwolonych substancji dodatkowych i innych składników żywności.
- mając na względzie zagrożenia, o których mowa w ust. 1.
Art. 24. 1. Opakowania jednostkowe środków spożywczych
przeznaczonych bezpośrednio dla konsumenta oraz dla zakładów żywienia zbiorowego
powinny zawierać:
1) informacje dotyczące wartości odżywczej w odniesieniu do środków
spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, a w odniesieniu do
środków spożywczych powszechnie spożywanych, jeżeli oświadczenie żywieniowe
jest zamieszczane na opakowaniu środka spożywczego lub jest stosowane w
prezentacji lub reklamie tego środka,
2) inne informacje, jeżeli ich podanie jest istotne ze względu na ochronę
zdrowia lub życia człowieka.
2. Informacje, o których mowa w ust. 1, nie mogą:
1) wprowadzać konsumenta w błąd tekstem lub znakiem graficznym,
2) przypisywać środkowi spożywczemu:
a) działania lub właściwości, których nie posiada,
b) właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwoływać
się do takich właściwości.
3. Zasady, o których mowa w ust. 2, dotyczą również prezentacji i reklamy
środków spożywczych.
4. Przepisy ust. 1-3 nie dotyczą środków spożywczych przeznaczonych
wyłącznie na eksport.
5. Minister właściwy do spraw rynków rolnych w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, sposób znakowania
środków spożywczych i dozwolonych substancji dodatkowych, w opakowaniach
jednostkowych, zbiorczych i bez opakowań, przeznaczonych bezpośrednio dla
konsumenta, oraz zakres informacji podawanych na opakowaniach, mając na
względzie zasady określone w ust. 1-3 oraz jednolite wymagania w tym zakresie
obowiązujące w Unii Europejskiej.
Art. 25. 1. Środki spożywcze, dozwolone substancje dodatkowe lub inne
dodatki do środków spożywczych rozprowadzane w opakowaniach jednostkowych,
znakowane datą minimalnej trwałości lub terminem przydatności do spożycia,
mogą być wprowadzane do obrotu do tej daty lub terminu.
2. Przepis ust. 1 stosuje się również do artykułów, o których mowa w
ust. 1, wprowadzanych do obrotu bez opakowań jednostkowych, jeżeli wobec
nich została ustalona data minimalnej trwałości lub termin przydatności
do spożycia.
Art. 26. Wymagania dotyczące materiałów i wyrobów przeznaczonych do
kontaktu z żywnością w zakresie nieuregulowanym w ustawie regulują przepisy
o materiałach i wyrobach przeznaczonych do kontaktu z żywnością.
Art. 27. 1. Produkcję żywności, dozwolonych substancji dodatkowych lub
innych składników żywności oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do
kontaktu z żywnością lub obrót nimi wolno prowadzić, jeżeli zostaną spełnione
wymagania konieczne do zapewnienia właściwej jakości zdrowotnej żywności,
w tym wymagania dotyczące pomieszczeń, urządzeń oraz ich lokalizacji, a
stan zdrowia osób biorących udział w produkcji lub obrocie będzie odpowiadał
wymaganiom określonym w przepisach o chorobach zakaźnych i zakażeniach
oraz osoby te będą posiadały kwalifikacje w zakresie przestrzegania zasad
higieny w procesie produkcji i w obrocie żywnością.
2. Podjęcie przez przedsiębiorców produkcji lub obrotu artykułami, o
których mowa w ust. 1, wymaga uzyskania uprzedniego stwierdzenia, w drodze
decyzji, przez właściwy organ Inspekcji Sanitarnej, a w odniesieniu do
uprawnień, o których mowa w art. 40 ust. 5 - organ Inspekcji Weterynaryjnej,
spełnienia wymagań koniecznych do zapewnienia higieny w procesie produkcji
lub w obrocie oraz do zapewnienia właściwej jakości zdrowotnej tych artykułów.
Art. 28. 1. Przestrzeganie właściwej jakości zdrowotnej żywności oraz
zasad higieny w procesie produkcji i w obrocie żywnością w zakładach produkujących
żywność lub wprowadzających ją do obrotu jest zapewnione przez kontrolę
wewnętrzną.
2. Kontrola wewnętrzna w zakładzie obejmuje czynności niezbędne dla
sprawdzenia:
1) prawidłowości przestrzegania warunków i zasad higieny w celu zapewnienia
właściwej jakości zdrowotnej środków spożywczych oraz materiałów i wyrobów
przeznaczonych do kontaktu z tymi artykułami w toku produkcji, przechowywania
i wprowadzania do obrotu,
2) oceny skuteczności systemu HACCP. (uwaga: art. 10 ust. 3, art.
28 ust. 2, art. 30, art. 32, art. 36 ust. 6 i art. 48 ust. 1 w zakresie
dotyczącym systemu HACCP obowiązują od dnia 1 stycznia 2004 r., patrz
art. 61)
Art. 29. System HACCP obejmuje następujące zasady i tryb postępowania:
1) zidentyfikowanie i ocenę zagrożeń jakości zdrowotnej żywności oraz
ryzyka ich wystąpienia, a także ustalenie środków kontroli i metod przeciwdziałania
tym zagrożeniom,
2) określenie krytycznych punktów kontroli w celu wyeliminowania lub
zminimalizowania występowania zagrożeń,
3) ustalenie dla każdego krytycznego punktu kontroli wymagań (parametrów),
jakie powinien spełniać, i określenie granic tolerancji (limitów krytycznych),
4) ustalenie i wprowadzenie systemu monitorowania krytycznych punktów
kontroli,
5) ustalenie działań korygujących, jeżeli krytyczny punkt kontroli nie
spełnia wymagań, o których mowa w pkt 3,
6) ustalenie procedur weryfikacji w celu potwierdzenia, że system HACCP
jest skuteczny i zgodny z planem,
7) opracowanie dokumentacji systemu HACCP dotyczącej etapów jego wprowadzania
oraz ustalenie sposobu rejestrowania i przechowywania danych oraz archiwizowania
dokumentacji systemu.
Art. 30. 1. Kontrolę wewnętrzną w zakładzie organizuje, prowadzi i koordynuje
kierujący zakładem.
2. Kierujący zakładem jest obowiązany wdrożyć system HACCP uwzględniający
specyfikę zakładu. Obowiązek wdrożenia systemu HACCP nie dotyczy małych
przedsiębiorców określonych w przepisach ustawy - Prawo działalności gospodarczej,
którzy obowiązani są wdrożyć i stosować zasady dobrej praktyki produkcyjnej
i dobrej praktyki higienicznej
3. skreślony
Art. 31. W razie stwierdzenia w wyniku kontroli wewnętrznej niewłaściwej
jakości zdrowotnej określonej partii żywności kierujący zakładem zarządza
zabezpieczenie tej partii żywności i wycofanie jej z obrotu oraz powiadamia
właściwy organ Inspekcji Sanitarnej lub Inspekcji Weterynaryjnej.
Art. 32. Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy
zakres i metody wewnętrznej kontroli jakości zdrowotnej żywności i przestrzegania
zasad higieny w procesie produkcji, z uwzględnieniem systemu HACCP oraz
etapów wprowadzania tego systemu, w zakładach produkujących lub wprowadzających
do obrotu żywność, mając na względzie zapewnienie bezpieczeństwa żywności
i jej właściwej jakości zdrowotnej oraz jednolite wymagania w tym zakresie
stosowane w krajach Unii Europejskiej. (uwaga: art. 10 ust. 3, art.
28 ust. 2, art. 30, art. 32, art. 36 ust. 6 i art. 48 ust. 1 w zakresie
dotyczącym systemu HACCP obowiązują od dnia 1 stycznia 2004 r., patrz
art. 61)
Art. 33. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia,
szczegółowe wymagania higieniczno-sanitarne dotyczące zakładów i ich wyposażenia,
warunki sanitarne oraz wymagania w zakresie przestrzegania zasad higieny
w procesie produkcji i w obrocie środkami spożywczymi, dozwolonymi substancjami
dodatkowymi lub innymi składnikami żywności, z wyłączeniem środków spożywczych
pochodzenia zwierzęcego, oraz materiałami i wyrobami przeznaczonymi do
kontaktu z tymi artykułami, dotyczące:
1) stanu technicznego budynków, pomieszczeń i instalacji,
2) jakości wody przeznaczonej do celów spożywczych i gospodarczych oraz
pary wodnej i lodu używanych do produkcji żywności,
3) gromadzenia i przechowywania odpadów z produkcji żywności,
4) narzędzi, urządzeń i wyposażenia zakładu,
5) osób wykonujących prace przy produkcji i w obrocie żywnością
- mając na względzie zapewnienie bezpieczeństwa żywności.
Art. 34. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia,
szczególne warunki sanitarne oraz wymagania w zakresie przestrzegania zasad
higieny:
1) w procesie produkcji lub w obrocie naturalnymi wodami mineralnymi
i naturalnymi wodami źródlanymi,
2) w obrocie środkami spożywczymi sprzedawanymi luzem, łatwo psującymi
się dietetycznymi środkami spożywczymi, sypkimi i nieopakowanymi środkami
spożywczymi, w szczególności pieczywem, jajami, wędlinami, mięsem i mięsem
mielonym, drobiem, rybami, mlekiem i przetworami mlecznymi, warzywami i
owocami sprzedawanymi luzem, kosmetykami sprzedawanymi w sklepach spożywczych
- ze względu na ich specyficzny charakter,
3) materiałami i wyrobami przeznaczonymi do kontaktu z artykułami, o
których mowa w pkt 1 i 2
- mając na względzie zapewnienie bezpieczeństwa żywności.
Art. 35. 1. Przy pracach w procesie produkcji lub w obrocie, które wymagają
bezpośredniego stykania się z żywnością, dozwolonymi substancjami dodatkowymi
lub innymi składnikami żywności, nie wolno zatrudniać osób, które nie mogą
wykonywać prac określonych w przepisach o chorobach zakaźnych i zakażeniach.
2. Zasady i tryb wykonywania badań lekarskich osób, o których mowa w
ust. 1, do celów sanitarno-epidemiologicznych oraz profilaktycznych badań
lekarskich pracowników określają przepisy o służbie medycyny pracy.
3. Przedsiębiorca jest obowiązany przechowywać orzeczenia lekarskie
wydane na podstawie badań lekarskich osób, o których mowa w ust. 1, do
celów sanitarno-epidemiologicznych i udostępniać je na żądanie organów
urzędowej kontroli żywności.
4. Osoby biorące udział w procesie produkcji środków spożywczych, dozwolonych
substancji dodatkowych lub innych składników żywności lub w obrocie nimi
są obowiązane posiadać kwalifikacje w zakresie przestrzegania zasad higieny
w procesie produkcji żywności i w obrocie żywnością.
5. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia,
kwalifikacje wymagane od osób biorących udział w procesie produkcji lub
w obrocie środkami spożywczymi, materiałami i wyrobami przeznaczonymi do
kontaktu z tymi artykułami, dozwolonymi substancjami dodatkowymi lub innymi
składnikami żywności oraz sposób i tryb uzyskiwania takich kwalifikacji,
mając na względzie określenie wymaganych wiadomości z zakresu przestrzegania
zasad higieny w procesie produkcji żywności lub w obrocie żywnością, sposób
i tryb przeprowadzania egzaminów oraz wzór zaświadczenia potwierdzającego
uzyskanie tych kwalifikacji.
6. Przedsiębiorca produkujący lub wprowadzający do obrotu artykuły,
o których mowa w ust. 1, ponosi koszty szkoleń i egzaminów związanych z
uzyskiwaniem kwalifikacji przez osoby biorące udział w procesie produkcji
lub w obrocie tymi artykułami.
7. Warunki sanitarne oraz wymagania w zakresie przestrzegania zasad
higieny w procesie produkcji i składowania środków spożywczych pochodzenia
zwierzęcego określają przepisy o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt,
badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej.
8. Przepisy ust. 4 i 6 stosuje się odpowiednio do produkcji i wprowadzania
do obrotu materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu ze środkami spożywczymi,
dozwolonymi substancjami dodatkowymi lub innymi składnikami żywności.
Art. 36. 1. Zakład żywienia zbiorowego ma obowiązek przechowywać próbki
wszystkich potraw wchodzących w skład każdego posiłku.
2. Zakład, o którym mowa w ust. 1, w przypadku wprowadzania do obrotu
wyrobów garmażeryjnych innych zakładów ma obowiązek pobierania próbek poszczególnych
wyrobów bezpośrednio przy przyjęciu danej partii oraz ich przechowywania.
3. Zakład, o którym mowa w ust. 1, ma obowiązek przechowywania próbki
każdej wprowadzonej do obrotu partii wyrobów garmażeryjnych o krótkim okresie
przydatności do spożycia.
4. Zakład, o którym mowa w ust. 1, ma obowiązek udostępniać pobrane
próbki organom Inspekcji Sanitarnej.
5. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia,
tryb, sposób, miejsce, czas i warunki pobierania i przechowywania próbek,
mając na względzie zapewnienie bezpieczeństwa żywności.
6. Minister właściwy do spraw zdrowia może, w drodze rozporządzenia,
określić wymagania przy prowadzeniu żywienia zbiorowego oraz produkcji
i wprowadzaniu do obrotu wyrobów garmażeryjnych, mając na względzie normy
żywienia, zasady systemu HACCP oraz wymagania higieniczne i sanitarne,
o których mowa w art. 33. (uwaga: art. 10 ust. 3, art. 28 ust. 2, art.
30, art. 32, art. 36 ust. 6 i art. 48 ust. 1 w zakresie dotyczącym systemu
HACCP obowiązują od dnia 1 stycznia 2004 r., patrz
art. 61)
Art. 37. 1. Środki spożywcze, substancje pomagające w przetwarzaniu,
dozwolone substancje dodatkowe lub inne składniki żywności mogą być przewożone
środkami transportu przeznaczonymi wyłącznie do tego celu i w taki sposób,
aby nie została naruszona jakość zdrowotna tych artykułów.
2. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia,
szczegółowe wymagania sanitarne dotyczące środków transportu, w tym dotyczące
czynności związanych z załadunkiem, przeładunkiem lub wyładunkiem, mając
na względzie różne rodzaje żywności i wymagania, które powinny być spełnione
w czasie transportu, w celu zapewnienia właściwej jakości zdrowotnej żywności.
Art. 38. Tranzyt środków spożywczych i substancji pomagających w przetwarzaniu,
dozwolonych substancji dodatkowych lub innych składników żywności może
odbywać się tylko w szczelnych środkach transportu, zabezpieczonych przed
ich niekontrolowanym otwarciem i zaopatrzonych w plomby polskiego urzędu
celnego zgodnie z przepisami Kodeksu celnego.
Art. 39. 1. Handel obwoźny środkami spożywczymi może być prowadzony
wyłącznie:
1) na targowiskach lub w halach targowych - w uzgodnieniu z właściwym
organem Inspekcji Sanitarnej, a w przypadku środków spożywczych pochodzenia
zwierzęcego - również z właściwym organem Inspekcji Weterynaryjnej,
2) na wskazanym przez gminę terenie - z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.
2. Sprzedaż w handlu obwoźnym środków spożywczych prowadzi się wyłącznie
ze środków transportu przeznaczonych do tego celu zgodnie z wymaganiami
określonymi w art. 37 ust. 2.
3. Osoby zajmujące się handlem obwoźnym muszą posiadać odpowiedni stan
zdrowia oraz kwalifikacje w zakresie przestrzegania zasad higieny, o których
mowa w art. 35 ust. 1 i 4.
4. Właściwy organ Inspekcji Sanitarnej, a w przypadku środków spożywczych
pochodzenia zwierzęcego właściwy organ Inspekcji Weterynaryjnej, określa
w decyzji środki spożywcze, które mogą być sprzedawane z danego środka
transportu.
5. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia,
wymagania higieniczne i sanitarne obowiązujące w handlu obwoźnym środkami
spożywczymi, w tym dotyczące środków transportu, oraz wykazy artykułów,
które nie mogą być wprowadzane do obrotu w handlu obwoźnym, mając na względzie
warunki sprzedaży, a także zapewnienie właściwej jakości zdrowotnej żywności.
Rozdział 3
Urzędowa kontrola żywności
Art. 40. 1. Nadzór nad przestrzeganiem ustawy oraz nad wykonywaniem
urzędowej kontroli żywności sprawuje minister właściwy do spraw zdrowia,
który działa w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw rolnictwa, z
zastrzeżeniem ust. 2.
2. Nadzór nad przestrzeganiem ustawy oraz nad wykonywaniem urzędowej
kontroli żywności w odniesieniu do środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego
sprawuje minister właściwy do spraw rolnictwa, działając w porozumieniu
z ministrem właściwym do spraw zdrowia.
3. Nadzór nad jakością zdrowotną żywności, dozwolonych substancji dodatkowych
i innych składników żywności, przestrzeganiem warunków sanitarnych w procesie
produkcji i w obrocie tymi artykułami, z uwzględnieniem systemu HACCP,
oraz materiałami i wyrobami przeznaczonymi do kontaktu z żywnością sprawują
organy Inspekcji Sanitarnej, z zastrzeżeniem ust. 5.
4. Nadzór nad jakością zdrowotną artykułów, o których mowa w ust. 3,
przywożonych z zagranicy sprawują organy Inspekcji Sanitarnej, z zastrzeżeniem
ust. 5.
5. Organy Inspekcji Weterynaryjnej sprawują nadzór nad:
1) miejscami uboju zwierząt i rozbioru mięsa, zakładami przetwórstwa
mięsa, zakładami uboju i przetwórstwa królików, nutrii, dziczyzny i drobiu
oraz zwierząt dzikich utrzymywanych przez człowieka, a także wszystkich
ubocznych artykułów ubojowych,
2) punktami skupu i zakładami przetwórstwa mięsa zwierząt łownych,
3) zakładami jajczarskimi, przetwórstwem jaj, ryb i innych zwierząt
wodnych oraz mięczaków,
4) zdrowotnymi warunkami jakości mleka i jego przetworów, warunkami
sanitarnymi produkcji mleka i jego przetwarzania oraz wymaganiami sanitarnymi
przy przewozie mleka,
5) chłodniami składowymi, w których przechowuje się środki spożywcze
pochodzenia zwierzęcego,
6) produkcją lodów zawierających w swoim składzie mleko w zakładach
objętych nadzorem organów Inspekcji Weterynaryjnej,
6a) pozyskiwaniem, wytwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu produktów
pszczelarskich z wyłączeniem sprzedaży w punkcie sprzedaży detalicznej,
7) sprzedażą mięsa w handlu obwoźnym,
8) przywozem z zagranicy środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego,
9) sprzedażą bezpośrednią środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego,
które są przygotowywane i przechowywane wyłącznie w celu sprzedaży konsumentom;
sprzedaż bezpośrednia jest dokonywana przez producenta w punkcie sprzedaży
lub ze środka transportu przeznaczonego do przewozu środków spożywczych
pochodzenia zwierzęcego albo przez podmiot prowadzący gospodarstwo rolne,
w rozumieniu Kodeksu cywilnego, w punkcie sprzedaży znajdującym się na
terenie tego gospodarstwa, na targowiskach, halach targowych oraz realizowana
jako dostawy produktów do zakładów żywienia zbiorowego,
10) systemem HACCP obowiązującym w zakładach przedsiębiorców produkujących
żywność pochodzenia zwierzęcego.
6. Jeżeli środki spożywcze pochodzenia zwierzęcego są produkowane lub przechowywane
w zakładzie produkującym inne środki spożywcze, nadzór nad ich jakością
zdrowotną może być powierzony organowi Inspekcji Weterynaryjnej lub organowi
Inspekcji Sanitarnej na podstawie uzgodnień między Głównym Inspektorem
Sanitarnym i Głównym Lekarzem Weterynarii.
7. Sprawując nadzór, organy urzędowej kontroli żywności są obowiązane
przeprowadzać kontrole bez wcześniejszego uprzedzenia kontrolowanego podmiotu
o terminie i zakresie kontroli.
8. Przebieg kontroli oraz innych czynności przeprowadzanych przez organy
urzędowej kontroli żywności dokumentuje się w protokole podpisywanym przez
osobę przeprowadzającą kontrolę lub inną czynność w ramach nadzoru oraz
osobę reprezentującą przedsiębiorcę, którego działalność jest kontrolowana.
O odmowie podpisania protokołu przez tę osobę należy uczynić wzmiankę w
protokole. Osoba ta może złożyć do protokołu wyjaśnienia dotyczące przyczyn
odmowy jego podpisania.
Art. 41. 1. Właściwe organy Inspekcji Sanitarnej przeprowadzają graniczną
kontrolę sanitarną, równocześnie z kontrolą celną, obejmującą:
1) jakość zdrowotną przywożonych z zagranicy środków spożywczych,
dozwolonych substancji dodatkowych oraz innych składników żywności,
2) przydatność do produkcji przywożonych z zagranicy substancji pomagających
w przetwarzaniu
- z zastrzeżeniem ust. 2.
2. W przypadku konieczności wykonania badań laboratoryjnych artykuły, o
których mowa w ust. 1, mogą być:
1) składowane w miejscu i na warunkach określonych w decyzji do czasu
uzyskania wyników badań próbek pobranych przez organy Inspekcji Sanitarnej
albo
2) skierowane do miejsca przeznaczenia i poddane badaniom laboratoryjnym
przez właściwy miejscowo organ Inspekcji Sanitarnej.
3. W wyniku przeprowadzonej kontroli właściwy organ Inspekcji Sanitarnej
wydaje:
1) świadectwo o braku zastrzeżeń do jakości zdrowotnej artykułów,
o których mowa w ust. 1 pkt 1,
2) świadectwo o przydatności do produkcji substancji pomagających w
przetwarzaniu.
4. W przypadku stwierdzenia, że artykuły, o których mowa w ust. 1, nie
spełniają obowiązujących warunków określonych w ustawie, organ Inspekcji
Sanitarnej wydaje decyzję o zakazie wprowadzania tych artykułów do obrotu
w kraju oraz, w zależności od wyników badań, decyzję nakazującą wywóz badanej
partii artykułów za granicę albo ich zniszczenie lub przeznaczenie zgodnie
z art. 47 pkt 1 oraz powiadamia o tej decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego.
5. W przypadku, o którym mowa w ust. 4, Główny Inspektor Sanitarny powiadamia
organy właściwe w zakresie urzędowej kontroli żywności kraju, z którego
pochodzą te artykuły. (uwaga: art. 41 ust. 5 wchodzi w życie z
dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej,
patrz
art. 61)
6. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia,
warunki i zakres przeprowadzania kontroli, o których mowa w ust. 1, wskazania
dotyczące częstotliwości wykonywania badań laboratoryjnych, rodzaje badań
laboratoryjnych oraz wzory świadectw, o których mowa w ust. 3, mając na
względzie zapewnienie bezpieczeństwa żywności.
7. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia:
1) w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej
oraz ministrem właściwym do spraw transportu - wykaz przejść granicznych,
przez które środki spożywcze, dozwolone substancje dodatkowe lub inne dodatki
do środków spożywczych oraz substancje pomagające w przetwarzaniu mogą
być wprowadzane na polski obszar celny,
2) w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych
- sposób współpracy organów Inspekcji Sanitarnej z organami celnymi w zakresie
granicznej kontroli sanitarnej
- mając na względzie konieczność sanitarnego zabezpieczenia granic państwa
i zapewnienie właściwej jakości zdrowotnej artykułów, o których mowa w
ust. 1.
8. Minister właściwy do spraw zdrowia ogłasza, w drodze obwieszczenia
w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", wykaz
towarów, które podlegają granicznej kontroli sanitarnej, z uwzględnieniem
ich klasyfikacji według kodów taryfy celnej.
Art. 42. 1. Środki spożywcze, dozwolone substancje dodatkowe lub inne
dodatki do środków spożywczych, które stwarzają niebezpieczeństwo zagrożenia
epidemicznego kraju lub bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia człowieka,
nie mogą być wprowadzane na polski obszar celny.
2. W razie uzasadnionego niebezpieczeństwa zagrożenia epidemicznego
kraju lub bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia człowieka minister
właściwy do spraw zdrowia, a w odniesieniu do środków spożywczych pochodzenia
zwierzęcego - minister właściwy do spraw rolnictwa, w drodze rozporządzenia,
wprowadzą zakaz wprowadzania tych artykułów na polski obszar celny, mając
na względzie konieczność sanitarnego zabezpieczenia granic państwa.
Art. 43. Ocena jakości zdrowotnej środków spożywczych, dozwolonych substancji
dodatkowych lub innych składników żywności oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych
do kontaktu z tymi artykułami może być potwierdzona świadectwem jakości
zdrowotnej według wzoru, o którym mowa w art. 41 ust. 6, oraz poprzedzona
przeprowadzeniem badań laboratoryjnych w zakresie urzędowej kontroli żywności.
Art. 44. 1. Badania laboratoryjne, o których mowa w art. 43, wykonują:
1) laboratoria Inspekcji Sanitarnej,
2) laboratoria referencyjne.
2. Do zadań laboratoriów referencyjnych należy:
1) nadzór nad jakością badań wykonywanych przez laboratoria, o których
mowa w ust. 1 pkt 1,
2) wykonywanie analiz i badań żywności w przypadku rozbieżności, kwestionowania
lub w celu potwierdzania wyników badań laboratoriów, o których mowa w ust.
1 pkt 1,
3) organizowanie badań porównawczych w odniesieniu do poszczególnych
metod analiz,
4) ujednolicanie metod i procedur badawczych,
5) wdrażanie nowych metod badań,
6) przekazywanie organom urzędowej kontroli żywności informacji dotyczących
metod analiz i badań porównawczych stosowanych przez laboratoria referencyjne
krajów Unii Europejskiej,
7) szkolenie kadr laboratoriów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, w zakresie
nowych metod analiz i badań,
8) międzynarodowa współpraca z laboratoriami referencyjnymi.
3. Do czasu zakończenia procesu akredytacji laboratoriów na podstawie przepisów
ustawy z dnia 28 kwietnia 2000 r. o systemie oceny zgodności, akredytacji
oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 489) minister właściwy
do spraw zdrowia wyznacza inne laboratoria do wykonywania zadań laboratoriów
referencyjnych.
4. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia,
wykaz laboratoriów referencyjnych, a także innych laboratoriów wykonujących
zadania laboratoriów referencyjnych, mając na względzie zapewnienie wykonywania
zadań, o których mowa w ust. 2.
Art. 45. 1. Organom urzędowej kontroli żywności sprawującym nadzór przysługuje
prawo:
1) badania procesów technologicznych i receptur w zakresie niezbędnym
do ochrony zdrowia i życia człowieka,
2) przeglądania ksiąg i innych dokumentów kontrolowanego zakładu, jeżeli
okaże się to konieczne do wyjaśnienia sprawy,
3) podejmowania innych działań określonych w niniejszej ustawie i w
przepisach odrębnych.
2. W razie braku wiarygodnych dowodów naukowych potwierdzających nieszkodliwość
środków spożywczych i substancji pomagających w przetwarzaniu, dozwolonych
substancji dodatkowych i innych składników żywności, organy urzędowej kontroli
sprawujące nadzór, w przypadku powzięcia uzasadnionego podejrzenia szkodliwości
tych artykułów, mogą podejmować wczesne i proporcjonalne do zagrożenia
czynności zapobiegawcze mające na celu ochronę zdrowia lub życia człowieka
(zasada ostrożności).
3. Uzyskane przez organy urzędowej kontroli żywności w trakcie kontroli
informacje, dokumenty i inne dane dotyczące stosowanych przez przedsiębiorcę
technologii i receptur lub stanowiące tajemnicę handlową są objęte tajemnicą
służbową i nie mogą być przekazywane innym organom ani ujawniane, jeżeli
nie jest to konieczne ze względu na ochronę zdrowia lub życia człowieka.
Art. 46. 1. Organ urzędowej kontroli żywności sprawujący nadzór w razie
stwierdzenia uchybień zagrażających zdrowiu lub życiu człowieka nakazuje
usunięcie tych uchybień, a w przypadku ich nieusunięcia wydaje decyzję
o częściowym lub całkowitym wstrzymaniu produkcji lub unieruchomieniu zakładu
lub jego części na czas niezbędny do usunięcia tych uchybień.
2. Decyzja, o której mowa w ust. 1, podlega natychmiastowej wykonalności.
3. Decyzje, o których mowa w ust. 1, są wydawane po zasięgnięciu opinii
właściwego inspektora pracy, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą stanowić
równocześnie naruszenie przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny
pracy.
Art. 47. Organ urzędowej kontroli żywności sprawujący nadzór, w razie
stwierdzenia, że środek spożywczy, dozwolona substancja dodatkowa lub inny
składnik żywności nie odpowiada obowiązującym zdrowotnym warunkom jakości,
a substancja pomagająca w przetwarzaniu jest nieprzydatna do produkcji
środków spożywczych, może zakazać produkcji lub wprowadzania do obrotu
tego artykułu lub też, w zależności od rodzaju stwierdzonych uchybień:
1) może zezwolić na inne jego wykorzystanie z zachowaniem określonych
warunków lub na zużycie go w innym określonym celu, lub
2) nakazać jego zniszczenie na koszt przedsiębiorcy.
Art. 48. 1. Minister właściwy do spraw zdrowia, a w odniesieniu do środków
spożywczych pochodzenia zwierzęcego - minister właściwy do spraw rolnictwa,
każdy w swoim zakresie działania, określą, w drodze rozporządzeń:
1) szczegółowy sposób i tryb przeprowadzania urzędowej kontroli żywności
w procesie produkcji i w obrocie, uwzględniając zakres czynności kontrolnych
obejmujących pobieranie i analizy próbek, kontrolę higieny personelu, kontrolę
dokumentacji oraz kontrolę obowiązujących w zakładzie wewnętrznych systemów
kontroli jakości zdrowotnej i przestrzegania zasad higieny, systemu HACCP,
mając na względzie konieczność zapewnienia właściwej jakości zdrowotnej
żywności,
2) sposób i tryb postępowania organów sprawujących nadzór nad jakością
zdrowotną żywności i żywienia w przypadku podejrzenia lub stwierdzenia
niewłaściwej jakości zdrowotnej środków spożywczych, dozwolonych substancji
dodatkowych i innych składników żywności, mając na względzie tryb zabezpieczania
tych artykułów i uprawnienia, o których mowa w art. 40, 43 i 45, a także
dokumentowanie wykonania decyzji, o których mowa w art. 46 ust. 1.
(uwaga: art. 10 ust. 3, art. 28 ust. 2, art. 30, art. 32,
art. 36 ust. 6 i art. 48 ust. 1 w zakresie dotyczącym systemu HACCP obowiązują
od dnia 1 stycznia 2004 r., patrz
art. 61)
2. Minister właściwy do spraw zdrowia oraz minister właściwy do spraw rolnictwa
określą, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i sposób współdziałania
w zakresie sprawowania nadzoru organów Inspekcji Sanitarnej z organami
Inspekcji Weterynaryjnej, mając na względzie potrzebę zapewnienia sprawnego
nadzoru nad przestrzeganiem warunków zdrowotnych żywności i żywienia, z
uwzględnieniem art. 40.
Rozdział 4
Przepisy karne
Art. 49. 1. Kto produkuje lub wprowadza do obrotu, o niewłaściwej jakości
zdrowotnej lub zepsute, środki spożywcze i substancje pomagające w przetwarzaniu,
dozwolone substancje dodatkowe, inne składniki żywności oraz materiały
i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności
do lat 2.
2. Kto produkuje lub wprowadza do obrotu środki spożywcze specjalnego
przeznaczenia żywieniowego lub nową żywność szkodliwe dla zdrowia lub życia
człowieka,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
3. Jeżeli sprawca czynów określonych w ust. 1 lub 2 działa nieumyślnie,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności
do roku.
Art. 50. Kto produkuje lub wprowadza do obrotu zepsute lub sfałszowane
środki spożywcze lub substancje pomagające w przetwarzaniu, dozwolone substancje
dodatkowe oraz inne składniki żywności, jako artykuły odpowiadające wymaganiom
określonym w ustawie,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności
do roku.
Art. 51. 1. Kto przez oznaczenie lub w inny sposób wprowadza w błąd
co do jakości zdrowotnej lub wartości odżywczej środka spożywczego, substancji
pomagających w przetwarzaniu albo dozwolonej substancji dodatkowej lub
innych składników żywności,
podlega karze grzywny.
2. Tej samej karze podlega, kto:
1) w przypadkach określonych w art. 18, bez powiadomienia lub niezgodnie
z decyzją, o której mowa w art. 19 ust. 3, wprowadza do obrotu środki spożywcze
specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub suplementy diety,
2) używa do produkcji lub wprowadza do obrotu żywność lub substancje
pomagające w przetwarzaniu, dozwolone substancje dodatkowe lub inne składniki
żywności, przeznaczone do spożywania albo używania, po upływie terminu
ich przydatności do spożycia lub upływie daty ich minimalnej trwałości,
3) narusza zasady, o których mowa w art. 10 ust. 2, art. 12, art. 22,
art. 24, art. 30, art. 35 ust. 1 i 3, art. 36, art. 37 i art. 39 ust. 3,
4) rozpoczyna działalność bez uzyskania decyzji, o której mowa w art.
13 ust. 7, art. 22 ust. 2, art. 27 ust. 2 i art. 39 ust. 4.
Art. 52. W sprawach określonych w art. 51 orzekanie następuje w trybie
przepisów o postępowaniu w sprawach o wykroczenia.
Rozdział 5
Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe
Art. 53. W ustawie z dnia 13 listopada 1963 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych
(Dz. U. Nr 50, poz. 279, z 1971 r. Nr 12, poz. 115, z 1974 r. Nr 47, poz.
280, z 1989 r. Nr 35, poz. 192, z 1990 r. Nr 34, poz. 198, z 1997 r. Nr
60, poz. 369, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 oraz z 2000 r. Nr 12, poz. 136
i Nr 120, poz. 1268) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:
"2a. Zasady i tryb wykonywania badań lekarskich osób wykonujących prace
w procesie produkcji i w obrocie żywnością do celów sanitarno-epidemiologicznych
regulują odrębne przepisy.";
2) w art. 5 skreśla się ust. 2;
3) użyte w ustawie wyrazy "Minister Zdrowia i Opieki Społecznej" zastępuje
się wyrazami "Minister właściwy do spraw zdrowia".
Art. 54. W ustawie z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu
środowiska (Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196, z 1995 r. Nr 90, poz. 446,
z 1996 r. Nr 106, poz. 496 i Nr 132, poz. 622, z 1997 r. Nr 46, poz. 296,
Nr 96, poz. 592, Nr 121, poz. 770 i Nr 133, poz. 885, z 1998 r. Nr 106,
poz. 668, z 1999 r. Nr 101, poz. 1178, z 2000 r. Nr 12, poz. 136, Nr 48,
poz. 550, Nr 62, poz. 718 i Nr 109, poz. 1157 oraz z 2001 r. Nr 38, poz.
452 i Nr 45, poz. 497) w art. 37a dodaje się ust. 9 w brzmieniu:
"9. Przepisów ust. 1-8 nie stosuje się w odniesieniu do nowych środków
spożywczych lub używek bądź nowych składników tych artykułów w zakresie
uregulowanym odrębnie w przepisach o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia."
Art. 55. W ustawie z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (Dz.
U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575, Nr 106, poz. 668 i Nr 117, poz. 756, z 1999
r. Nr 70, poz. 778, z 2000 r. Nr 12, poz. 136 i Nr 120, poz. 1268 oraz
z 2001 r. Nr 11, poz. 84, Nr 29, poz. 320 i Nr 42, poz. 473) wprowadza
się następujące zmiany:
1) w art. 20:
a) w ust. 1 wyrazy "Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji"
zastępuje się wyrazami "ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych",
b) w ust. 2 wyrazy "Ministrowie Obrony Narodowej oraz Spraw Wewnętrznych
i Administracji" zastępuje się wyrazami "Minister Obrony Narodowej oraz
minister właściwy do spraw wewnętrznych",
c) w ust. 3 wyrazy "Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji" zastępuje
się wyrazami "Minister właściwy do spraw wewnętrznych";
2) w art. 25 w ust. 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie:
"4) pobierania próbek do badań laboratoryjnych.";
3) w art. 36:
a) w ust. 1-3 po wyrazach "Za badania" dodaje się wyraz "laboratoryjne",
b) ust. 4 otrzymuje brzmienie:
"4. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia,
sposób ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności,
o których mowa w ust. 1-3, z uwzględnieniem kosztów ich wykonania."
Art. 56. W ustawie z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy
(Dz. U. Nr 96, poz. 593, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i z 2000 r. Nr 84,
poz. 948) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 4 dodaje się pkt 4a w brzmieniu:
"4a) badaniach lekarskich do celów sanitarno-epidemiologicznych - należy
przez to rozumieć badania lekarskie ustalające brak przeciwwskazań do wykonywania
prac w procesie produkcji i w obrocie żywnością,";
2) w art. 5:
a) w ust. 1 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:
"3a) osób wykonujących prace w procesie produkcji i w obrocie żywnością,"
b) dodaje się ust. 2a w brzmieniu:
"2a. Obowiązek objęcia badaniami lekarskimi do celów sanitarno-epidemiologicznych
spoczywa na przedsiębiorcach prowadzących działalność w zakresie produkcji
i obrotu żywnością.",
c) dodaje się ust. 4 w brzmieniu:
"4. Badaniami lekarskimi do celów sanitarno-epidemiologicznych są objęte
osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 3a.";
3) w art. 6:
a) w ust. 1 w pkt 8 kropkę na końcu zastępuje się przecinkiem i dodaje
się pkt 9 w brzmieniu:
"9) wykonywania badań lekarskich do celów sanitarno-epidemiologicznych.",
b) w ust. 5 wyrazy "Ministrem Edukacji Narodowej" zastępuje się wyrazami
"ministrem właściwym do spraw oświaty i wychowania oraz ministrem właściwym
do spraw szkolnictwa wyższego",
c) dodaje się ust. 7 w brzmieniu:
"7. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia,
tryb wykonywania badań lekarskich do celów sanitarno-epidemiologicznych
oraz wykaz stanów chorobowych uniemożliwiających wykonywane czynności z
zakresu produkcji i obrotu żywnością, a także rodzaje czynności, których
nie wolno wykonywać osobom dotkniętym takimi chorobami, z uwzględnieniem
zakresu i częstotliwości tych badań, sposobu ich dokumentowania, wzoru
orzeczenia lekarskiego i sposobu przechowywania orzeczeń.";
4) w art. 7 w ust. 1 w pkt 5 i w ust. 5 wyrazy "Państwową Inspekcją
Sanitarną" zastępuje się wyrazami "Inspekcją Sanitarną";
5) w art. 8 wyrazy "Ministrowie: Obrony Narodowej, Spraw Wewnętrznych
i Administracji, Sprawiedliwości oraz Transportu i Gospodarki Morskiej"
zastępuje się wyrazami "Minister Obrony Narodowej, minister właściwy do
spraw wewnętrznych, Minister Sprawiedliwości oraz minister właściwy do
spraw transportu";
6) dodaje się art. 22a w brzmieniu:
"Art. 22a. Koszty badań lekarskich do celów sanitarno-epidemiologicznych
ponoszą przedsiębiorcy.";
7) w art. 27 w ust. 1 wyrazy "Ministrowie: Obrony Narodowej, Spraw
Wewnętrznych i Administracji, Sprawiedliwości" zastępuje się wyrazami "Minister
Obrony Narodowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, Minister Sprawiedliwości";
8) użyte w ustawie w odpowiednich przypadkach wyrazy "Minister Zdrowia
i Opieki Społecznej" zastępuje się użytymi w tych samych przypadkach wyrazami
"minister właściwy do spraw zdrowia".
Art. 57. W ustawie z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej
(Dz. U. z 1999 r. Nr 82, poz. 928, z 2000 r. Nr 12, poz. 136, Nr 43, poz.
489, Nr 48, poz. 550, Nr 62, poz. 718, Nr 70, poz. 816, Nr 73, poz. 852,
Nr 109, poz. 1158 i Nr 122, poz. 1314 i 1321 oraz z 2001 r. Nr 3, poz.
18, Nr 5, poz. 43 i 44 i Nr 42, poz. 475) w art. 33 w ust. 1 pkt 4 otrzymuje
brzmienie:
"4) warunków sanitarnych, nadzoru sanitarnego, bezpieczeństwa żywności,
a w szczególności nadzoru nad jakością zdrowotną żywności w procesie produkcji
i w obrocie oraz materiałami i wyrobami stykającymi się z żywnością,".
Art. 58. 1. Zezwolenia wydane na podstawie dotychczasowych przepisów zachowują
ważność przez okres, na który zostały wydane, nie dłużej jednak niż do
czasu wydania przepisów wykonawczych, o których mowa w art. 59.
2. Zezwolenia, o których mowa w ust. 1, stają się decyzjami w rozumieniu
niniejszej ustawy.
Art. 59. Dotychczasowe przepisy wykonawcze zachowują
moc do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie niniejszej ustawy,
o ile nie są z nią sprzeczne, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia
2002 r.
Art. 60. Traci moc ustawa z dnia 25 listopada 1970 r. o warunkach zdrowotnych
żywności i żywienia (Dz. U. Nr 29, poz. 245, z 1971 r. Nr 12, poz. 115,
z 1985 r. Nr 12, poz. 49, z 1989 r. Nr 35, poz. 192, z 1992 r. Nr 33, poz.
144 i Nr 91, poz. 456, z 1997 r. Nr 43, poz. 272, Nr 60, poz. 369 i Nr
88, poz. 554, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 oraz z 2000 r. Nr 120, poz. 1268).
Art. 61. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy
od dnia ogłoszenia, z tym że:
1) art. 41 ust. 5 wchodzi w życie z dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą
Polską członkostwa w Unii Europejskiej,
2) art. 10 ust. 3, art. 28 ust. 2, art. 30, art. 32, art. 36 ust. 6
i art. 48 ust. 1 w zakresie dotyczącym systemu HACCP obowiązują od dnia
1 stycznia 2004 r.
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: A. Kwaśniewski
|